“Əl-kitab əl-müqəddəs” (Müqəddəs kitab) və ya “Kəlami-şərrif” (Şərəfli söz)

Yaradanların ən gözəli olan Allah müxtəlif dövrlərdə insanları doğru yola yönəltmək üçün lövhi-məhfuzdan dünya səmasına ilahi, nurani, səmavi kitablar nazil etdi. Musa peyğəmbərə enən “Tövrat”, İsa peyğəmbərə enən “İncil”, Davud peyğəmbərə enən “Zəbur”, Məhəmməd peyğəmbərə enən “Qurani-Kərim”.
”Əl-Bəqərə”surəsində buyrulduğu kimi:

“O kəslərə ki, sənə göndərilənə (Qurana) və səndən əvvəl göndərilənlərə (Tövrat, İncil, Zəbur və s. ) iman gətirir və axirətə də şəksiz inanırlar”.

Və yaxud da:

“Həqiqətən, Biz onu (Quranı) Qədr gecəsi (lövhi-məhfuzdan dünya səmasına) nazil etdik! “(“Əl-Qədr”surəsi, ayə2)

Hər bir dini kitab dövrün tələblərinə uyğun olaraq peyğəmbərlər vasitəsilə insanlara çatdırılrıdı.Allahla peyğəmbərlər arasında vəhylərə vasitəçilik edən,əmrləri peyğəmbərlərə çatdıran, Allah dərgahında xüsusi hörmətə sahib olan, dörd ən böyük mələyin ən böyüyü olan Həzrət Cəbrayıl (ə.) xüsusi rolu vardı.
Allah tərəfindən dünyaya Həzrət Cəbrayıl (ə.) vasitəsilə göndərilən sonuncu kitab “Qurani-Kərim”dir.Bu haqda “Əş-şüəara” surəsinin 192-ci ayəsində buyurulur:

“Şübhəsiz ki, bu (Quran) aləmlərin Rəbbi tərəfindən nazil edilmişdir!”

Müsəlman dünyasının müqəddəs və təməl kitabı “Qurani-Kərim” adlanır. ”Qurani-Kərim” ərəb mənşəli alınma sözdür. Azərbaycan dilində “Qiraət” mənasını bildirir. Müsəlman aləmində “Əl-kitab əl-müqəddəs” (Müqəddəs kitab) və ya “Kəlami-şərrif” (Şərəfli söz) kimi qəbul edilir. ”Qurani-Kərim” 114 surə, 6236 ayədən ibarətdir .Ərəb dilindədir. Aləmlərə rəhmət olaraq Lövhi-Məhfuzdan dünya səmasına nazil olan digər ilahi və səmavi kitablardan fərqli olaraq, “Qurani-Kərim” hissə-hissə təxminən 23 il (610-633-cü illər) nazil olub. 30 cüz (hissə) və 120 hizbdən (hissələrin qismləri) ibarətdir. “Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim!” kəlməsi 113 surədə var. Şiə alimləri hesab edirlər ki, “Ət-Tövbə” surəsi “Əl-ƏnfaI” surəsinin davamı olduğu üçün “Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim!” olmadan başlayır. 323.671 hərfdən, 77.807 kəlmədən, 77394 sözdən ibarətdir. Kitabın surələrinin sistemli şəkildə nazil olaraq tamamlanması məhz 633-cü ilə təsadüf edir.
Dünyanın yaradımasının ilk və əsas şəxsi, nəbilərin sərvəri, kainatın fəxri, Həbibullah və Rəsulullah Peyğəmbər Əfəndimiz Həzrət Muhəmməd Mustafa (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) buyurub:

“Ümmətimin ən şərəfliləri, öndə gedənləri “Quran” hafizələridir”

“Aranızda ən xeyirliniz “Quran”ı öyrənən və öyrədəndir”.

“Hər kəs Allaha və Onun Peyğəmbərlərinə dost olmaq istəyirsə, “Quran”ı üzündən oxusun”

“Qurani-Kərim”i ilk dəfə olaraq kitab halına salan Zeyd İbn Sabit olub. Peyğəmbər Əfəndimiz Həzrət Məhəmməd Mustafa ( səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) sağlığında kitab halına salmayıb. Dünyada islam dini yayılandan sonra “Qurani-Kərim” müxtəlif dillərə tərcümə olunmağa başladı. Azərbaycanda “Qurani-Kərim”in ərəb dilindən Azərbaycan türkcəsinə tərcümə olunması məhz Azrbaycanda Sovet hakiyyətini dağılması və müstəqillik əldə etməsindən sonrakı dövrə təsadü edir. ”Qurani-Kərim”i Azərbaycanda dövlət müstəqilliyimizi əldə etdikdən sonra Vasim Məmmədəliyev və Ziya Bünyadov tərcümə etdi. Çağdaş dövrdə “Qurani-Kərim”i Ədəbi Elektron Məkanında elektron kitab halına(daha çox odf və exe fomat) salındı.Azərbaycanın dini qurumu Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin rəsmi saytında “Qurani-Kərim”in bütün surələri ayrı-ayrılıqda yazılı ədəbi dilin qaydalarına uyğun olaraq əlavə olunub.Hətta Azərbaycan Ədəbi Elektron Məkanında bir çox saytlara mp3 versiyaları da əlavə olunub.
610-cu ildə Məkkə ilə Mədinə arasında olan Həra dağında Həzrət Cəbrayıl (ə.) vasitəsilə Həzrəti Məhəmməd Əli Mustafa ( səllallahu ələyhi və alihi və səlləm) çatdırılıb.”Əş-şuəra” surəsinin 195-ci ayəsində buyurulduğu kimi:

“Özü də açıq-aydın ərəb dilində”.

Müsəlman dünyasının müqəddəs və təməl kitabı, ilahi, nurani, səmavi kitabların sonuncusu “Qurani-Kərim”də iyirmi beş peyğəmbərin adı çəkilir:

1. Hz. Adəm (ə.s) 14. Hz. Musa (ə.s)
2. Hz. İdris (ə.s) 15. Hz. Harun (ə.s)
3. Hz. Nuh (ə.s.) 16. Hz. Davud (ə.s)
4. Hz. Hud (ə.s) 17. Hz. Süleyman (ə.s)
5. Hz. Saleh (ə.s) 18. Hz. Zülkifl (ə.s)
6. Hz. İbrahim (ə.s) 19. Hz. İlyas (ə.s)
7. Hz. İsmayıl (ə.s) 20. Hz. Əl- Yesə (ə.s)
8. Hz. Lut (ə.s) 21. Hz. Yunus (ə.s)
9. Hz. İshak (ə.s) 22. Hz. Zəkəriyyə (ə.s)
10. Hz. Yaqub (ə.s) 23. Hz. Yəhya (ə.s)
11. Hz. Yusuf (ə.s) 24. Hz. İsa (ə.s)
12. Hz. Eyyub (ə.s) 25. Hz. Məhəmməd (s.ə.v)
13. Hz. Şueyb (ə.s)

İlk nazil olan “Əl-Ələq”surəsinin ilk beş ayəsidir. Sonuncu nazil olan surə isə “Ən-nəsr”surəsidir.“Qurani-Kərim”də 113 surə “Bismillah”la başlayır. “Qurani-Kərim”in yalnız ”Əl-nəml”surəsinin əvvəlində və otuzuncu ayəsində “Bismillah” kəlməsi iki dəfə işlənir.

Peyğəmbər Əfəndimiz Həzrət Muhəmməd Mustafa (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) hədislər

– “Ümmətimin ən şərəfliləri, öndə gedənləri “Quran” hafizələriridr”

– “Aranızda ən xeyirliniz “Quran”ı öyrənən və öyrədəndir”

– “Hər kəs Allahın və Onun peyğəmbərlərinin dostu olmaq istəyirsə, “Quran”ı üzündən oxusun”

– ““Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim!” hər bir yazının başlığıdır”

– “Allah sevdiyi bəndəsini çətinliyə salar ki, onun arzularını eşitsin”

– “Allah ata-anaya yaxşılıq edən insanın ömrünü uzadar”

– “Qızım Fatimə dünya xanımlarının xanımıdır”

– “Qızım Fatimə canımın bir parçasıdır”

– “Sədəqə var-dövləti artırar”

– “Əgər yaxşı işindən sevinib, pis işindən narahat olursanda, deməli, möminsən”

– “Özün üçün istədiyini xalq üçün də istə ki, mömin olasan”

– “Hər bir müsəlmana elm öyrənmək vacibdir”

– “Biliyi yazı ilə əldə edin”

– “Ən böyük sədəqə biliyi bilməyənlər arasında yaymaqdır”

– “Alimin mürəkkəbi və şəhidin qanı göylər üçün eyni rəngdədir”

– “Beşikdən qəbrədək elm öyrənin”

– “Elm Çində də olsa, onun ardınca gedin”

– “Mənə bir hərf öyrədənin quluyam”

– “Xeyirlərin hamısı bir otağa yığılmışdır, onun açarı isə dünyaya meyil göstərməməkdir”

– “Xəstəlik günahları təmizləyər”

– “Qəzəbləndiyin zaman Allahı düşün”

– “Dikbaş, şöhrətpərəst və loğva olmayın”

– “Allah bir bəndəni o birinin yanında üstün görmək istəməz”

Həzrət Əmirəl-Möminin İmam Əli (əleyhis səlam) hədislər

– “Dünyada gördüyün bu qədər əziyyətlərə rəğmən, qəlbini dünyaya bağlamağın nadanlıqdır”

– “Axirətdən möhkəm yapış ki, dünya sənə kçik gəlsin”

– “Axirətin heç bir əvəzi yoxdur və dünya insanın qiyməti deyil”

– “Kim axirəti çox yadına salsa, günahı və Allaha qarşı itaətsizliyi az olar”

– “Dünya qurtaran, axirət isə əbədidir”

– “Dünya səndən ayrılan, axirət isə sənə yaxındır”

– “Dünya bədbəxtlərin arzusu, axirət isə xoşbəxtlərin qurutuluş və uğurudur”

– “Dünyaya rəğbəti ola-ola axirət üçün iş görmək faydasızdır”

– “Ən fəzilətli zikr “Quran” oxumaqdır, çünki bu əməl qəlbin genişlənməsinə və batinin nurlu olmasına səbəb olur”

– “Fəzilətlərin zirvəsi elmdir”

– “İzzət istəyirsənsə, onu Allaha itaətdə axtar”

– “Kim səndən xeyir umarsa, onu ümidsiz etmə”

– “Kim Allaha bəndəlik etsə, Allah bütün əşyaları onun bəndəsi edər”

– “Kim Allahın əzəmətini düşünərsə, mat-məəttəl qalar”

– “Kim düşünsə, gözü açılar”

– “Uzaqgörən şəxs odur ki, nəfsə qarşı itaətsizlik, Allaha qarşı itaət göstərir”

– “Xoş o kəsin halına ki, ömrü qısadır və onu qənimət sayır”

– “İslamdan böyük şərəf yoxdur”

– “Əcəl möhkəm qaladır”

– “Əcəl nə gözəl dərmandır”

– “Hər şeyin müddəti və sonu vardır”

– “Ömürlər sədəqə verməklə uzanır”

“Yerinə qayıdır hər şey, yerinə…” şeri ilə Ramiz Qusarçaylı “Koronavirusa YOX deyir!” layihəsinə qoşuldu

“ Yerinə qayıdır hər şey, yerinə…”  şeri ilə  Ramiz Qusarçaylı “Koronavirusa YOX deyir!” layihəsinə qoşuldu

Bakı şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi (MKS) tərəfindən həyata keçirilən “Kitabxana – koronavirusa YOX deyir!” layihəsi çərçivəsində “Yazıçı və şairlər koronavirusla mübarizə edir” aksiyası davam edir.

Xatırladırıq ki, kitabxana sosial izolyasiya qaydalarına uyğun olaraq, #Evdəqal çağrışını dəstəkləyərək oxuculara virtual xidməti davam etdirir.

“Yerinə qayıdır hər şey, yerinə…”  şeri ilə  aksiyaya qoşulan Ramiz Qusarçaylı 17 yaşında ikən xalq şairi Osman Sarıvəlli ona “Qusarçaylı” təxəllüsü  vermiş, mətbuat səhifələrində yaradıcılığı barədə məqalə ilə çıxış edərək uğurlu yol diləmişdir.

1993-cü ildə Qubada bölgə yazarların özündə birləşdirən “Ay işığı” adlı ədəbi məclis yaratmış və hazırda məclisə sədirlik edir.

“Çörəyim daşdan çıxır”,  “Ömür qapıları”, “Bir çiçək axşamı”, “Nə gözədi yolun Allah”, “Eşşəknamə”, “Almalı kitab” və “Gedəsən dünyanın axırınacan” adlı şeirlər, “Göyəm ağacı” adlı tərcümə kitablarının, “Quba” adlı foto-albomun, “Ay işığı” adlı beş almanaxın, onlarla elmi, bədii və publisistik məqalənin müəllifidir.

Macar, italyan, ingilis, rus, ukrayna dillərində tərcümə etdiyi şeirləri “Göyəm ağacı” adlı kitabda dərc olunmuşdur.

Şairin “Azərbaycan bayrağı” və digər şeirləri dərslik kitablarında və Dövlət İmtahan Mərkəzinin Test kitabında yer almış, şagirdlərə tədris edilir.

“Yerinə qayıdır hər şey, yerinə…”  şeiri ilə şair İmdad da göydədi, pənah da göydə deyərək, insanları həyatın qədrini bilməyə, dinə imana gəlməyə, yerinə “qayıdar” Allah da göydə… deyərək ümüdlü olmağa, inamlı olmağa səsləyir.

                              Yerinə qayıdır hər şey, yerinə…

Bülbüllər qayıdır qəfəs yerinə,

Balıqlar qayıdır nəfəs yerinə,

Sevgilər qayıdır həvəs yerinə,

Yerinə  qayıdır hər şey yerinə…

Ərinin yanına qayıdır arvad,

Arvadın yanına qayıdır əri.

Yerinə qayıdır efirxanalar,

Yerinə qaytarır şit əməlləri. 

Çöldəki “ürək”lər,

Çöldəki “can”lar,

Evdə oğrun-oğrun baxışır indi.

Beş-altı villaya sığışmayanlar

Qayıdıb bir evə yığışır indi.

Yerinə qayıdır yetim ahları

Acılar qayıdır acılığına.

Yerinə qayıdır qibləgahları

“Hacı”lar qayıdır hacılığına.

Günlər bir boydadı,

Gecələr uzun,

Birdi təşvişləri, təlaşları da.

Qiyməti kəsilən kasıb bir qızın

Yerinə qayıdır göz yaşları da…

Dizləri titrəyir fərari “ər”in,

Qımışır xeyir də, şər də yerində.

Qeybətdən buğlanan pəncərələrin

Xəcalət yellənir pərdə yerində…

Yerinə qayıdır din özəlliyi

Qayıdır dillərə Allahın adı.

Yerinə qayıdır Çin rəzilliyi

Yerinə qayıdır uyğur fəryadı…

Barmaqlar qayıdır çaxmaq yerinə,

Baxışlar qayıdır baxmaq yerinə,

Daha bu dünyaya inanan yoxdu –

Dünyanı qoyublar axmaq yerinə.

Yerinə qayıdar qorxunun tamı,

İmdad da göydədi, pənah da göydə.

Allaha yalvarır evində hamı

Yerinə “qayıdar” Allah da göydə…

Bülbüllər qayıdır qəfəs yerinə,

Balıqlar qayıdır nəfəs yerinə,

Sevgilər qayıdır həvəs yerinə,

Yerinə qayıdır hər şey, yerinə…

“Kitabxana – koronavirusa YOX deyir!” layihəsinə qoşulan şairə Sənəm Səbayelin “Koronavirus” şeiri

Xəbər verdiyimiz kimi, Bakı şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi (MKS) tərəfindən həyata keçirilən “Kitabxana – koronavirusa YOX deyir!” layihəsi çərçivəsində “Yazıçı və şairlər koronavirusla mübarizə edir” aksiyası dünyanı bürüyən koronavirus pandemiyasına aid bir-birindən maraqlı yazıları təqdim etməkdə davam edir. Qeyd edilən aksiyaya qoşulan və yazısını təqdim edən yazarlardan biri də Sənəm Səfərovadır.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şairə, M.Ş.Vazeh adına Yasamal rayon Mərkəzi Kitabxanasının Fəxri oxucusu Sənəm Səfərova (Sənəm Səbayel) çətin dövr keçirən xalqına dəstək olaraq qələmə aldığı “Koronavirus” şeirini kitabxanaya təqdim etdi.

Qeyd edək ki, şairənin yaradıcılığında vətənpərvərlik və təbiət mövzusu əsas yer tutur. “Nə gözəldir məhəbbət”, “Məni göydə basdırarsız”, “Şahanə” adlı şeir və hekayə kitablarının müəllifi olan Sənəm Səbayelin dörd bənddən ibarət olan bu şeirində hal-hazırda göyün və yerin cəzası olaraq gördüyü “koronavirus”u qeyd edir. O, kabusa dönən virusu Allah tərəfindən göndərilən ən böyük sınaq kimi görür və dilə, dinə, irqə, həmçinin yaş qrupuna baxmayaraq insanların həyatını məhv etməyə davam etdiyini vurğulayır.

Aksiyaya qoşulan şairənin “Koronavirus” şeiri oxuculara təqdim edilir:

         KORONAVİRUS

Göyün yerə cəzasıdı bəlkə də,

Dünyanı bürüyüb koronavirus.

Elm də, alim də aciz qalıbdı,

Çarxı tərs fırladır dövrana virus,

Bir kabusa dönüb koronavirus.

Bəlkə də insanlıq ölürdü deyə,

Haqsız haqqa özün öyürdü deyə.

Bəndə “Allah mənəm!” deyirdi deyə,

Yaradan deyir ki, burda dayan, sus!

Onun dərd dərsidi koronavirus.

Nə dini var, nə imanı, dil qanmır,

Diz çökdürüb Avropanı, dayanmır.

Bir qara yuxudu, yatan oyanmır,

Hakim mənəm deyir dünyaya, əfsus…

Dərs verməyə gəlib koronavirus.

Nə padşah tanıyır, nə varlı sayır,

Yaşlını öldürür, cavana qıyır,

Sağ qalmaq istəsən evdə qal deyir,

Səbayeli salıb “zindana” virus,

Lənətə gələsən koronavirus…