{"id":10996,"date":"2015-02-14T21:38:38","date_gmt":"2015-02-14T17:38:38","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=10996"},"modified":"2015-02-14T21:38:38","modified_gmt":"2015-02-14T17:38:38","slug":"saqif-qaratorpaq-soz-yaddasi-m%c9%99qal%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=10996","title":{"rendered":"Saqif QARATORPAQ.&#8221;S\u00f6z yadda\u015f\u0131&#8221; (M\u0259qal\u0259)"},"content":{"rendered":"<p> <a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Saqif-QARATORPAQ1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Saqif-QARATORPAQ1-221x300.jpg\" alt=\"Saqif QARATORPAQ\" width=\"221\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-4561\" \/><\/a><\/p>\n<p>   M\u0259n s\u00f6z adam\u0131 olsam bel\u0259,s\u00f6z haqq\u0131nda dan\u0131\u015fma\u011fa \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir\u0259m. O m\u0259nada \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir\u0259m ki,s\u00f6z\u00fcn n\u0259 oldu\u011funu bilir\u0259m.Bildiyim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u00f6z m\u0259suliyy\u0259timi d\u0259rk edir\u0259m.<br \/>\n    S\u00f6z d\u0259 insan kimidir.Do\u011fulur,m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r v\u0259 qocal\u0131r.S\u00f6z d\u0259 \u201c\u00f6l\u0259\u201d bil\u0259r,\u0259g\u0259r \u015fairl\u0259r olmasa.\u201d\u015eair dili(s\u00f6z\u00fc) diri saxlayand\u0131r.\u201d(Oden)\u015eair s\u00f6z\u00fc cavanla\u015fd\u0131rand\u0131r.<br \/>\n   S\u00f6z h\u0259r d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n \u015fairl\u0259 t\u0259z\u0259d\u0259n do\u011fulur.S\u00f6z\u00fcn(onun) xo\u015fb\u0259xtliyi d\u0259 bundad\u0131r.\u015eair h\u0259m s\u00f6z\u00fc yaradan,h\u0259m d\u0259 ya\u015fadand\u0131r.S\u00f6z\u0259(dil\u0259) qada\u011falar qoymaq olar,ancaq onu m\u0259hv etm\u0259k olmaz.S\u00f6z(dil) m\u0259n\u0259vi olmaqla b\u0259rab\u0259r,h\u0259m d\u0259 maddidir.S\u00f6z\u00fcn(dilin) d\u0259 abr\u0131,h\u0259yas\u0131 var.Vay o g\u00fcn\u0259 ki s\u00f6z ab\u0131rs\u0131z\u0131n \u0259lin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259.S\u00f6z b\u00fct\u00fcn olaylar\u0131 qeyd\u0259 al\u0131r(yadda\u015f\u0131na<br \/>\nk\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcr) v\u0259 n\u0259sild\u0259n n\u0259sil\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcr.\u201dDil(s\u00f6z) insandan uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcd\u00fcr.\u201d (\u0130.Brodski).<br \/>\n   M\u00fc\u0259yy\u0259n zaman k\u0259siynd\u0259 s\u00f6z deformasiyaya m\u0259ruz qala bil\u0259r.Ancaq O, n\u0259yis\u0259 unuda bilm\u0259z.S\u00f6z insandan etibarl\u0131d\u0131r.O,k\u00f6l\u0259liyi sevmir v\u0259 itad\u0259n \u00e7\u0131xand\u0131r,h\u0259m d\u0259 if\u015fa ed\u0259ndir,\u0130sg\u0259nd\u0259rin sirrini fa\u015f ed\u0259n qam\u0131\u015f t\u00fct\u0259k kimi.<br \/>\n   \u015eairin(yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n) v\u0259zif\u0259si t\u0259k\u00e7\u0259 \u015feir yazmaq deyil.Onun v\u0259zif\u0259si s\u00f6z\u00fc(dili) qorumaqd\u0131r.\u015eairin c\u0259miyy\u0259td\u0259ki rolu insan orqanizmind\u0259 qara ciy\u0259rin roluna b\u0259nz\u0259yir.O,s\u00f6z\u00fc h\u0259r c\u00fcr zir-zibild\u0259n,t\u00f6r-t\u00f6k\u00fcnt\u00fcd\u0259n t\u0259mizl\u0259yib, safla\u015fd\u0131r\u0131b c\u0259miyy\u0259t\u0259 qaytar\u0131r v\u0259 qaytarma\u011fa borcludur.<br \/>\n    F\u00fczuliy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015feir \u00e7ar\u0259sizlikdi.\u015eair is\u0259 \u00e7ar\u0259sizliy\u0259 \u00e7ar\u0259 axtarand\u0131r,y\u0259ni lo\u011fmand\u0131r.T\u0259\u0259ss\u00fcf ki,bu g\u00fcn \u015ferimizin v\u0259 \u015fairl\u0259rimizin \u00e7oxunun lo\u011fmana ehtiyac\u0131 var.O lo\u011fmana ehtiyac var ki,O,bu \u00e7ar\u0259sizliyin diaqnozunu d\u0259qiq qoya bilsin v\u0259 \u015feir azar\u0131na m\u00fcbt\u0259la olmu\u015f c\u0259miyy\u0259ti sa\u011falda bilsin.<br \/>\n   Bu g\u00fcn \u015feir yazmaq olduqca \u201casanla\u015f\u0131b\u201d.\u00d6zl\u0259rini \u015fair hesab ed\u0259nl\u0259r, \u015fair adland\u0131ranlar v\u0259 adlananlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdi.Ancaq ciddi \u0259d\u0259biyyatla,s\u0259n\u0259tl\u0259,\u015feirl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar\u0131(ya\u015fayanlar\u0131) barmaqla saymaq olar. \u00c7\u00fcnki \u0259sil \u015fer olduqca bahad\u0131r,baha olan\u0131 da alan t\u0259bii ki,\u00e7ox azd\u0131r.V\u0259 m\u0259n he\u00e7 n\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259d\u0259n,qorxmadan dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki,bu g\u00fcn Az\u0259r-<br \/>\nbaycanda \u015faird\u0259n qat-qat \u00e7ox c\u0131zma-qara\u00e7\u0131 var.B\u00f6y\u00fck bir \u201cn\u0259zm\u00e7il\u0259r ordusu\u201d\u0259sil \u0259d\u0259biyyat\u0131n,\u0259sil \u015ferin ba\u015f\u0131na k\u00fcl \u0259l\u0259m\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar.Toyxanalarda,\u00e7ayxanalarda,kef m\u0259clisl\u0259rind\u0259 bel\u0259 qafiy\u0259l\u0259nmi\u015f s\u00f6z y\u0131\u011f\u0131n\u0131na ili\u015fib az qal\u0131r ki,y\u0131x\u0131lasan.Tamadalar\u0131n dilind\u0259 oyunca\u011fa \u00e7evril\u0259n s\u00f6z-\u015feir h\u0259r g\u00fcn,h\u0259r saat urvatdan d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259dir.M\u0259n toyxanalarda,\u015fadl\u0131q evl\u0259rind\u0259,kef m\u0259clisl\u0259rind\u0259 \u015feir oxuma\u011f\u0131n v\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259yin q\u0259ti \u0259leyhin\u0259y\u0259m.Toylarda deyil\u0259n \u015feirl\u0259ri,lap \u015fedevr olsa bel\u0259, h\u0259d\u0259f\u0259 d\u0259ym\u0259y\u0259n havaya v\u0259 havay\u0131 at\u0131lan g\u00fcll\u0259 hesab edir\u0259m.Al\u00e7ald\u0131lan,t\u0259hqir edil\u0259n s\u00f6z\u0259<br \/>\nyaz\u0131\u011f\u0131m g\u0259lir.Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n,bu g\u00fcn toylar\u0131m\u0131zdan dan\u0131\u015fanda yad\u0131ma n\u0259d\u0259ns\u0259 Qurban\u0259li b\u0259y,bir d\u0259 bir tan\u0131\u015f\u0131m\u0131n on-on be\u015f il bundan qabaq dediyi bir s\u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcr:\u201dBiz bir ay i\u00e7ki i\u00e7m\u0259s\u0259k,iki d\u0259n\u0259 \u201cboyinq\u201d(t\u0259yyar\u0259) ala bil\u0259rik.\u201dYax\u015f\u0131 arzudu,amma\u2026<br \/>\n   Ammas\u0131 da budur ki,n\u0259zm yazmaq d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259n asand\u0131.V\u0259 m\u0259n n\u0259zm yazanlar\u0131(m\u0259ni q\u0131nasalar da) iki qism\u0259 ay\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m.\u018fd\u0259biyyata,s\u0259n\u0259t\u0259,\u015fer\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u0259ks q\u00fctbl\u0259rd\u0259 dayanan bu iki t\u0259b\u0259q\u0259ni bel\u0259 adland\u0131rmaq olar:T\u0259qlid\u00e7il\u0259r v\u0259 \u201cinqilab\u00e7\u0131lar\u201d.Bu g\u00fcn ortada \u201cmeydan sulayan\u201dt\u0259qlid\u00e7il\u0259r indiy\u0259 q\u0259d\u0259r deyil\u0259nl\u0259ri t\u0259krarlamaqla,D\u0259d\u0259 \u018fl\u0259sg\u0259ri, Tufarqanl\u0131 Abbas\u0131,X\u0259st\u0259 Qas\u0131m\u0131,S\u0259m\u0259d Vur\u011funu,Osman Sar\u0131v\u0259llini, H\u00fcseyn Arifi\u2026t\u0259fti\u015f etm\u0259kl\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n \u201canas\u0131n\u0131 a\u011flad\u0131rlar\u201d.Xalq\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015find\u0259n,mifalogiyas\u0131ndan,epik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259n uzaq olan \u201cinqilab\u00e7\u0131lar\u201d is\u0259 guya n\u0259s\u0259 qeyri-adi bir yenilik yarad\u0131rm\u0131\u015f kimi burunlar\u0131n\u0131 dik tutaraq he\u00e7 kimi b\u0259y\u0259nmirl\u0259r.N\u0259inki klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131n,h\u0259tta iyiriminci \u0259sr \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n x\u0259tt \u00e7\u0259km\u0259k niyy\u0259tind\u0259dirl\u0259r.\u00d6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqas\u0131n\u0131 inkar etm\u0259k nadanl\u0131qd\u0131.Bir vaxtlar bol\u015fevikl\u0259r d\u0259 klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131 inkar edirdil\u0259r.\u00d6t\u0259n \u0259srin 20-\u00e7i ill\u0259rind\u0259 \u201cproletkult\u00e7ular\u201d yeni \u0259d\u0259biyyat yaratmaq ad\u0131 il\u0259 m\u0259scidl\u0259ri,m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259ri,pirl\u0259ri da\u011f\u0131\u0131r,dini \u0259d\u0259biyyat\u0131 yand\u0131r\u0131r,q\u0259z\u0259l\u0259,qo\u015fmaya ikrah hissi il\u0259 bax\u0131rd\u0131lar.Onlar tarixin tufan\u0131nda,d\u00f6vran\u0131n burul\u011fan\u0131nda toza d\u00f6n\u00fcb yox oldular.Ancaq klassik \u0259d\u0259biyyat t\u0259qibl\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259hqirl\u0259r\u0259 baxmayaraq yen\u0259 ya\u015fay\u0131r v\u0259 ya\u015fayacaq.<br \/>\n  \u018fsl,\u0259d\u0259biyyat kimins\u0259 ist\u0259yind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq yaran\u0131r.S\u0259n\u0259ti siyas\u0259tin quluna \u00e7evirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.S\u0259n\u0259t v\u0259 s\u0259n\u0259tkar siyasi c\u0259r\u0259yanlar\u0131n,t\u0259riq\u0259tl\u0259rin,m\u0259zh\u0259bl\u0259rin,sektalar\u0131n,t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rin,klanlar\u0131n ist\u0259yind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq m\u00f6vcuddur.Onu q\u0259lib\u0259 salmaq a\u011f\u0131ls\u0131zl\u0131qd\u0131r.Nec\u0259 ki N\u0259simi h\u00fcrufiliyin f\u00f6vq\u00fcnd\u0259dir,el\u0259c\u0259 d\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun sosializmin f\u00f6vq\u00fcnd\u0259dir.S\u00f6z-\u015feir h\u0259r hans\u0131 bir \u201cizmin\u201d\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sin\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fm\u0131r v\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fa da bilm\u0259z.Nazim Hikm\u0259t kommunizmin \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sin\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 kimi,N\u0259cib Fazil Q\u0131sak\u00fcr\u0259k d\u0259 modernizm\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fm\u0131r.\u00c7\u00fcnki s\u0259n\u0259tkar s\u00f6z\u00fcn\u00fcn miqyas\u0131 s\u0259rh\u0259d tan\u0131m\u0131r,h\u00fcdudsuzdur.<br \/>\n   Tarixi \u0259n\u0259n\u0259ni qorumayan \u015fair v\u0259 \u015feir \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkumdur.\u018fslind\u0259 bug\u00fcnk\u00fc t\u0259z\u0259- d\u00fcn\u0259nki yax\u015f\u0131d\u0131r.\u201dO \u015fair ki B\u00f6y\u00fck tarixd\u0259n g\u0259lmir\u2026Onun apard\u0131\u011f\u0131 eksperimentl\u0259r d\u0259 havadan asl\u0131 olacaq\u2026\u201d(Ak. N.C\u0259f\u0259rov)<br \/>\n     \u201cM\u0259nc\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi ,\u0259slind\u0259 onun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda- poeziyadad\u0131r.\u201d (\u0130.Brodski) O poeziyadad\u0131r ki,t\u0259kc\u0259 bu g\u00fcnk\u00fc reall\u0131qlar\u0131 deyil,h\u0259m d\u0259 tarixi ke\u00e7mi\u015fi \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259 bilsin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259n s\u00f6z adam\u0131 olsam bel\u0259,s\u00f6z haqq\u0131nda dan\u0131\u015fma\u011fa \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir\u0259m. O m\u0259nada \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir\u0259m ki,s\u00f6z\u00fcn n\u0259 oldu\u011funu bilir\u0259m.Bildiyim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u00f6z m\u0259suliyy\u0259timi d\u0259rk edir\u0259m. S\u00f6z d\u0259 insan kimidir.Do\u011fulur,m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r v\u0259 qocal\u0131r.S\u00f6z d\u0259 \u201c\u00f6l\u0259\u201d bil\u0259r,\u0259g\u0259r \u015fairl\u0259r olmasa.\u201d\u015eair dili(s\u00f6z\u00fc) diri saxlayand\u0131r.\u201d(Oden)\u015eair s\u00f6z\u00fc cavanla\u015fd\u0131rand\u0131r. S\u00f6z h\u0259r d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n \u015fairl\u0259 t\u0259z\u0259d\u0259n do\u011fulur.S\u00f6z\u00fcn(onun) xo\u015fb\u0259xtliyi d\u0259 bundad\u0131r.\u015eair h\u0259m s\u00f6z\u00fc yaradan,h\u0259m d\u0259 ya\u015fadand\u0131r.S\u00f6z\u0259(dil\u0259) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-10996","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10996"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10997,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10996\/revisions\/10997"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}