{"id":11230,"date":"2015-03-13T19:22:03","date_gmt":"2015-03-13T15:22:03","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=11230"},"modified":"2015-03-13T19:51:57","modified_gmt":"2015-03-13T15:51:57","slug":"insanin-gizli-s%c9%99xsiyy%c9%99ti-s%c9%99mimiyy%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=11230","title":{"rendered":"\u0130nsan\u0131n gizli \u015f\u0259xsiyy\u0259ti &#8220;S\u0259mimiyy\u0259t&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/esmiraxanim.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/esmiraxanim.jpg\" alt=\"esmiraxanim\" width=\"156\" height=\"221\" class=\"aligncenter size-full wp-image-11231\" \/><\/a><\/p>\n<p>      S\u0259mimiyy\u0259t h\u0259r k\u0259sin, h\u0259r an \u0259traf\u0131nda qar\u015f\u0131la\u015fmaq ist\u0259diyi \u00f6n\u0259mli bir x\u00fcsusiyy\u0259tdir. S\u0259mimi \u00fcslublu insanlar, s\u0259mimi m\u00fchitl\u0259r h\u0259r insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 m\u00fcsb\u0259t izl\u0259r burax\u0131r. Bel\u0259 m\u00fchitl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259n h\u0259r k\u0259s m\u0259mnun olur.  S\u0259mimi insan h\u0259ms\u00f6hb\u0259tl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6z\u0259l t\u0259\u0259ss\u00fcrat oyad\u0131r, xo\u015f hissl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. S\u0259mimi insanlarla \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmaq, s\u0259mimiyy\u0259tin hakim oldu\u011fu m\u00fchitl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k insanlara rahatl\u0131q verir. \u00c7\u00fcnki s\u0259mimiyy\u0259t insanlar\u0131n, s\u0259mimi olmaq is\u0259 insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck rahat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. S\u0259mimi \u00fcslub sahibl\u0259ri daxil\u0259n rahat olma\u011fa namiz\u0259ddirl\u0259r.<!--more--><\/p>\n<p> Daxili rahat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa sahib olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259, insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc tan\u0131mas\u0131 v\u0259 n\u0259fsin\u0259 qar\u015f\u0131 s\u0259mimi m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r aparmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Qurani-K\u0259rimd\u0259 bunun \u00f6n\u0259mi qeyd edilir, v\u0259 &#8220;s\u0259mimi olaraq n\u0259fsl\u0259rini sor\u011fuya \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r&#8221; dey\u0259 bildirilir. &#8230;.\u00d6z\u00fcn\u00fc q\u0131nay\u0131b duran n\u0259fs\u0259 and olsun. (Qiyam\u0259t sur\u0259si, 2)      G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, s\u0259mimiyy\u0259t insan\u0131n gizli \u015f\u0259xsiyy\u0259tidir. \u0130nsanlar\u0131n gizli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rinin \u00fcmumi izah\u0131, R\u0259bbimiz t\u0259r\u0259find\u0259n Quran-i K\u0259rimd\u0259 qeyd edilmi\u015fdir. R\u0259bbimiz biz\u0259 insanlar\u0131 ox\u015far fitr\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdir. Y\u0259ni h\u0259r insanda yax\u015f\u0131y\u0131, pisi hiss ed\u0259c\u0259k duy\u011fular var etmi\u015fdir. Sevgi dolu v\u0259 ya sevgisiz, s\u0259mimi v\u0259 ya s\u0259mimiyy\u0259tsiz m\u00fchitl\u0259rin f\u0259rqini d\u0259rhal bil\u0259c\u0259k \u015f\u00fcur vermi\u015fdir. V\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 h\u0259r k\u0259si vicdan sahibi etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>     \u201cS\u0259mimiyy\u0259t \u00f6z-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 vicdanla h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k dem\u0259kdir\u201d      B\u0259s vicdan\u0131 unutmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn, qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib olmaq laz\u0131md\u0131r? <\/p>\n<p>    Bu keyfiyy\u0259tl\u0259rin daha da ir\u0259lil\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fcn\u00f6vr\u0259si n\u0259yin \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmal\u0131d\u0131r? <\/p>\n<p>    M\u0259lum oldu\u011fu kimi, h\u0259r \u015fey s\u0259mimiyy\u0259tin \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmal\u0131d\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si, h\u0259r k\u0259s t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edil\u0259ndir. Lakin bir \u015feyi q\u0259bul etm\u0259kd\u0259n ziyad\u0259, \u0259rd\u0259m g\u00f6st\u0259rib bunu r\u0259ftarlar\u0131nda biruz\u0259 verm\u0259k \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. S\u0259mimiyy\u0259tin r\u0259ftarlada \u00f6z\u00fcn\u00fc biruz\u0259 verm\u0259si, sahibi haqq\u0131nda fikir formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 da unudulmamal\u0131d\u0131r.G\u00f6z\u0259l bir \u0259rd\u0259mi s\u00f6zl\u0259rl\u0259 izah edib ucaltmaq asand\u0131r. \u018fh\u0259miyy\u0259tli olan, bunlar\u0131 t\u0259tbiq etm\u0259k laz\u0131m oldu\u011funda irad\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259bilm\u0259kdir.(Aforizm)<br \/>\n   Bel\u0259likl\u0259 s\u0259mimiyy\u0259tin bir daha n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011fu, x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259xsusi bir yer tutdu\u011fu a\u00e7\u0131q-a\u015fkar g\u00f6rs\u0259nir..<br \/>\nM\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab\u0131m\u0131z Quran-i K\u0259rimd\u0259 d\u0259 bildirildiyi kimi , m\u0259sl\u0259h\u0259t ver\u0259rk\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc niy\u0259 unudursunuz x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131 da s\u0259mimiyy\u0259tin bir daha n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6n\u0259mli oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p>&#8220;Siz yax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259mr ed\u0259rk\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc niy\u0259 unudursunuz! Halbuki, siz kitab\u0131 oxuyursunuz. Yen\u0259 d\u0259 a\u011f\u0131llanmayacaqs\u0131n\u0131zm\u0131! (B\u0259q\u0259r\u0259 sur\u0259si, 44) <\/p>\n<p>  S\u0259mimiyy\u0259tsizlik insanlarda d\u0259rhal \u0259ks simpatiya oyad\u0131r. Y\u0259ni birinsan \u00f6z\u00fc etm\u0259dyini, dig\u0259r insana m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rm\u0259si \u00e7ox g\u00fcl\u00fcnc g\u00f6rs\u0259nir. O c\u00fcr insanlar \u00e7ox zaman m\u00fczakir\u0259 obyektl\u0259rin\u0259 \u00e7evrilirl\u0259r v\u0259 insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y\u0259nilm\u0259y\u0259n insan imicin\u0259 sahib olurlar. S\u0259mimi insanlar is\u0259 h\u0259r zaman sevil\u0259n insanlar qismind\u0259 olurlar. \u00c7\u00fcnki, s\u0259mimiyy\u0259t insan\u0131n i\u00e7i il\u0259 xaricinin bir olmas\u0131, q\u0259lbind\u0259 hiss etdikl\u0259rini qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 insana oldu\u011fu kimi \u0259ks etdirm\u0259si, olduqca s\u0259mimi, vicdanl\u0131, a\u00e7\u0131q fikirli, d\u0259qiq v\u0259 etibarl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u00fc oldu\u011fundan f\u0259rqli g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259r\u0259k, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri t\u0259bii, i\u00e7ind\u0259n g\u0259l\u0259n kimi r\u0259ftar etm\u0259sidir.     <\/p>\n<p>   S\u0259mimiyy\u0259tin dig\u0259r \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc d\u0259, t\u0259qlidinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131, y\u0259ni q\u0259lbind\u0259 s\u0259mimi olaraq hiss edilm\u0259diyi t\u0259qdird\u0259, r\u0259ftaralar\u0131nda \u0259ks etdirm\u0259nin he\u00e7 bir zaman m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki s\u0259mimiyy\u0259tsiz \u00fcslub d\u0259rhal hiss olunur. Sad\u0259c\u0259 olaraq \u0259ks\u0259r hallarda insanlar al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259 \u00f6zl\u0259ri d\u0259 bu c\u00fcr\u0259 r\u0259ftar i\u00e7ind\u0259 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, bu r\u0259ftarlar\u0131 normal qar\u015f\u0131lama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, y\u0259ni bir n\u00f6v s\u0259mimiyy\u0259tin t\u0259qlidini etdikl\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r, bir-biril\u0259rin\u0259 nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r g\u00f6z yumurlar.<\/p>\n<p>    S\u0259mimiy\u0259tin h\u0259m d\u0259 t\u0259sir etm\u0259 g\u00fcc\u00fc \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u018ffsuzlar olsun ki, \u00e7ox insan bundan x\u0259b\u0259rsizdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox insanlar bir-biril\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, suni r\u0259ftarlar s\u0259rgil\u0259yirl\u0259r. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 qeyri-t\u0259biiliyin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. <\/p>\n<p>    B\u0259s qeyri-t\u0259biiliyin \u00e7irkli m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n nec\u0259 xilas olmaq olar?<\/p>\n<p>    Suni r\u0259ftarlar, Quran \u0259xlaq\u0131ndan k\u0259nar bir h\u0259yat ya\u015fan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 meydana \u00e7\u0131x\u0131r. Bu da insanlar\u0131n Allah\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyil, insanlar\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcd\u0259n r\u0259ftarlar s\u0259b\u0259bind\u0259n, itgid\u0259 olan suni, t\u0259bii olmayan bir h\u0259yata s\u00fcr\u00fckl\u0259yir. \u0130nsanlar\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alma\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015f fikirl\u0259r, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r insanlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00f6y\u00fck bir m\u0259yusluqla qar\u015f\u0131-qa\u015f\u0131ya qoyur. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnyaya n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259ldiyi sual\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259, n\u0259fsind\u0259 sor\u011fuya \u00e7\u0259km\u0259kd\u0259n qa\u00e7an insan, \u00f6z\u00fcn\u00fc bo\u015f h\u0259balara s\u00f6vq edir. Bel\u0259likl\u0259, sunilik h\u0259m \u00f6zl\u0259rini, h\u0259m d\u0259 \u0259trafdak\u0131lar\u0131n\u0131 bezdirir, sad\u0259c\u0259 olaraq yuxar\u0131da da qeyd etdiyimiz kimi, bir \u00e7ox insanlar bir-biril\u0259rin\u0259 d\u00f6zm\u0259yi \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259cbur edirl\u0259r. Edil\u0259n yax\u015f\u0131l\u0131qlar bel\u0259, m\u0259nf\u0259\u0259t qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda edilir. He\u00e7 k\u0259s R\u0259bbi \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l \u0259xlaq \u00fcz\u0259rind\u0259 olub, \u0259b\u0259di h\u0259yat\u0131nda g\u00f6z\u0259l adla an\u0131lacaq, saleh b\u0259nd\u0259l\u0259rin i\u00e7ind\u0259 \u00f6z yerini tutacaq, Allah onlardan raz\u0131 olmu\u015fdur, onlar n\u0259 g\u00f6z\u0259l b\u0259nd\u0259l\u0259r idil\u0259r &#8211; ad\u0131na layiq olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir\u015fey etm\u0259m\u0259l\u0259rind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir.  <\/p>\n<p>                                               Allah onlardan raz\u0131 qalm\u0131\u015fd\u0131r, onlar da Allahdan raz\u0131 qalm\u0131\u015fd\u0131r. (T\u00f6vb\u0259 sur\u0259si, 100)\u201d<\/p>\n<p>    Uca R\u0259bbimiz Allah, \u00d6z\u00fcn\u0259 \u015firk qo\u015fulmas\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamayaca\u011f\u0131n\u0131 Quranda bel\u0259 bildirmi\u015fdir: <\/p>\n<p>&#8220;H\u0259qiq\u0259t\u0259n, Allah, \u00d6z\u00fcn\u0259 \u015firk qo\u015fulmas\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamaz. Bundan k\u0259nar olanlar\u0131 is\u0259, dil\u0259diyini ba\u011f\u0131\u015flayar. Kim Allaha \u015firk qo\u015farsa, do\u011frusu b\u00f6y\u00fck bir g\u00fcnahla iftira etmi\u015f olar.&#8221; (NisaSur\u0259si, 48)    S\u0259mimiyy\u0259tsizlik o zaman ba\u015f verir ki, qar\u015f\u0131ndak\u0131 insan Allahdan m\u00fcst\u0259qil varl\u0131q olaraq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr v\u0259 onlardan m\u0259d\u0259t umulur. Sanki o insanlar\u0131n,Allahdan k\u0259nar bir g\u00fcc\u0259 sahib oldu\u011fu z\u0259nn edilir. Allah is\u0259 Quranda Allah\u0131n izni olmadan, bir yarpaq bel\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr dey\u0259 bildirmi\u015fdir. Allah\u0131n izni olmadan bir yarpaq bel\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259z (\u018fnam sur\u0259si, 59)&#8221;&#8230;.Bir \u015fey ist\u0259yinc\u0259 Allahdan ist\u0259. Yard\u0131m t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259ks\u0259ns\u0259 Allahdan yard\u0131m g\u00f6zl\u0259. \u00c7\u00fcnki b\u0259nd\u0259l\u0259r, Allah\u0131n yazmad\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 s\u0259n\u0259 xeyir verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir yer\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015fsalar, bu xeyiri etm\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q ola bilm\u0259zl\u0259r. Allah\u0131n yazmad\u0131\u011f\u0131 bir z\u0259r\u0259ri s\u0259n\u0259 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir yer\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015fsalar, buna da m\u00fcv\u0259ff\u0259q ola bilm\u0259zl\u0259r. &#8220;H\u0259zr\u0259ti Muh\u0259mm\u0259d (s.\u0259.v) Allah Quranda, \u00f6zl\u0259rini insanlar\u0131n r\u0131zas\u0131 v\u0259 b\u0259y\u0259nm\u0259l\u0259rini qazanma\u011fa h\u0259sr etmi\u015f insanlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini is\u0259 bel\u0259 bir m\u0259s\u0259l \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k izah etmi\u015fdir:&#8221;Allah bir-biri il\u0259 \u00e7\u0259ki\u015f\u0259n bir ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259rikli a\u011fas\u0131 olan ki\u015fi il\u0259 t\u0259k bir a\u011fas\u0131 olan ki\u015fini m\u0259s\u0259l \u00e7\u0259kir. Onlar m\u0259s\u0259lc\u0259 eyni ola bil\u0259rl\u0259rmi? H\u0259md Allaha m\u0259xsusdur, lakin onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bunu bilmir.&#8221; (Z\u00fcm\u0259 sur\u0259si,29)      <\/p>\n<p>    S\u0259mimiyy\u0259t Allah qorxusundan ir\u0259li g\u0259lir. Allah qorxusu insan\u0131 h\u0259r an s\u0259mimi olma\u011fa s\u00f6vq edir. \u00c7\u00fcnki Allah\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kin\u0259n insan, r\u0259ftarlar\u0131n\u0131 Allah\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131na uy\u011fun m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Bu is\u0259 Quran \u0259xlaq\u0131n\u0131 bilm\u0259kl\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olur. S\u0259mimi olaraq \u0259xlaq\u0131n\u0131 Quran \u0259xlaq\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 in\u015fa etmi\u015f insan h\u0259r an s\u0259mimi olaraq Allaha y\u00f6n\u0259lir, Allah\u0131n onun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015f h\u00fcdudlar\u0131n\u0131 ke\u00e7m\u0259y\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Allah\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi h\u00fcdudlar, insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn rahatl\u0131q v\u0259 h\u00fczur g\u0259tirir. Allah\u0131n h\u00fcdudu dem\u0259k, onu m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rd\u00fckl\u0259rind\u0259 r\u0259hm\u0259tin, \u00e7\u0259kinm\u0259yimizi ist\u0259dikl\u0259ri \u015feyl\u0259r d\u0259 is\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tin oldu\u011fu dem\u0259kdir. Bu h\u00fcdularla ya\u015famaq r\u0259hm\u0259tin artmas\u0131na, d\u0259h\u015f\u0259t ver\u0259c\u0259k \u015feyl\u0259rin is\u0259 olmamas\u0131 dem\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki Allah h\u0259r zaman bizim sevgi dolu, \u0259dal\u0259t t\u0259rafdar\u0131, g\u00f6z\u0259llik n\u00fcmun\u0259si olma\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ist\u0259yir. Pislikd\u0259n, vicdans\u0131zl\u0131qdan, s\u0259mimiyy\u0259tsizlikd\u0259n, sunilikd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259yimizi n\u0259sih\u0259t edir. <\/p>\n<p>     Allaha qar\u015f\u0131 olan sevgi is\u0259 \u00fcmid v\u0259 qorxu aras\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni Allah\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259k, sevgisini qazanma\u011fa is\u0259 \u00fcmid b\u0259sl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu da bir m\u00f6m\u00fcn\u00fcn h\u0259r an \u015f\u00fcurunun a\u00e7\u0131q olmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. \u00c7\u00fcnki qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan h\u0259r \u015feyin Allahdan bir s\u0131naq oldu\u011funu bilir v\u0259 h\u0259r \u015feyd\u0259, Allah \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259dal\u0259tli davranmaq, xeyir v\u0259 g\u00f6z\u0259llik axtarmaq, \u0259n az\u0131ndan bu c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r i\u00e7ind\u0259 olmaq ist\u0259yir. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 insanlarda g\u00f6z\u0259l \u0259xlaqa meyilliliyi art\u0131r\u0131r. Allah sevgisind\u0259n qaynaqlanan dostluqlar, f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r, yax\u015f\u0131l\u0131qlar, m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tl\u0259r insanlara u\u011fur qazand\u0131r\u0131r v\u0259 g\u00f6z\u0259llik g\u0259tirir. Q\u0259lbind\u0259 Allah qorxusu olan insan q\u0259lbind\u0259ki hissl\u0259rinin v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin bel\u0259 g\u00f6z\u0259l olmas\u0131na diqq\u0259t yetirir. \u00c7\u00fcnki Allah\u0131n h\u0259r \u015fey \u00fcz\u0259rind\u0259 hakim oldu\u011funu bilir.&#8221;\u2026 O, sin\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcnd\u0259 olan\u0131 bil\u0259ndir.&#8221; (\u015eu\u0259ra Sur\u0259si, 24) ay\u0259tind\u0259 d\u0259 bildirildiyi kimi s\u0259mimi insanlar ,Allah\u0131n insanlar\u0131n q\u0259lbl\u0259rind\u0259 gizl\u0259tdikl\u0259rini bildiyinin \u015f\u00fcurundad\u0131r.<br \/>\nAllah bu h\u0259qiq\u0259ti bir ba\u015fqa ay\u0259d\u0259 d\u0259 &#8220;S\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa vursan da,(gizl\u0259ts\u0259n d\u0259 birdir). \u00c7\u00fcnki \u015f\u00fcph\u0259siz O, gizliyi d\u0259, gizlinin gizlisini d\u0259 bil\u0259ndir.&#8221; (Taha Sur\u0259si, 7) \u015f\u0259klind\u0259 bildirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>      Bel\u0259likl\u0259, h\u0259r an \u00f6z n\u0259fsini sor\u011fuya \u00e7\u0259k\u0259n insan, qeyri-t\u0259biliyin \u00e7irkli m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n xilas olar. H\u0259ll yolu is\u0259, Allahdan qorxmaq v\u0259 Quran \u0259xlaq\u0131n\u0131 ya\u015famaqd\u0131r. Allaha iman ed\u0259n v\u0259 Quran\u0131 tam olaraq h\u0259yat\u0131na ke\u00e7ir\u0259n h\u0259r insan m\u0259nas\u0131z, faydas\u0131z xarakterd\u0259n xilas olar. Allahdan g\u0259r\u0259yi kimi qorxub \u00e7\u0259kinm\u0259si, h\u0259r an h\u0259r yerd\u0259 vicdanl\u0131 davranmas\u0131 onu m\u0259nas\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259kd\u0259n, m\u0259nas\u0131z h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259kd\u0259n tamamil\u0259 \u00e7\u0259kindir\u0259r. Bel\u0259 bir adam n\u0259fsin\u0259 uymaqdan imtina ed\u0259r v\u0259 Allah\u0131n &#8220;Onu (n\u0259fsini)t\u0259mizl\u0259y\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259n qurtulmu\u015fdur. V\u0259 onu (g\u00fcnaha) bat\u0131ran is\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, ziyana u\u011frayacaqd\u0131r. &#8220;(\u015e\u0259ms Sur\u0259si, 9-10) ay\u0259l\u0259rind\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kildiyi kimi n\u0259fsini pislikl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015far. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259 insan\u0131n, \u00fcr\u0259yind\u0259 olan\u0131 \u0259traf\u0131ndak\u0131 insanlardan gizl\u0259m\u0259sinin \u00f6z\u00fcn\u0259 he\u00e7 bir faydas\u0131 olmaz. Allah bunu onsuz da bilir. \u0130nsan\u0131n, bu h\u0259qiq\u0259t\u0259 baxmayaraq, insanlar\u0131 aldatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 b\u00f6y\u00fck bir s\u0259mimiyy\u0259tsizlik v\u0259 a\u011f\u0131ls\u0131zl\u0131q olar.<\/p>\n<p>     S\u0259mimiyy\u0259t h\u0259m d\u0259 a\u011f\u0131l t\u0259l\u0259b edir v\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 insanlar\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tidir. A\u011f\u0131l is\u0259 h\u0259r insan \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mli bir faktordur. \u00c7\u00fcnki h\u0259qiq\u0259t\u0259n a\u011f\u0131ldan istifad\u0259 etm\u0259k v\u0259 ya onu t\u0259qlid etm\u0259k f\u0259rqli-f\u0259rqli \u015feyl\u0259rdir. A\u011f\u0131l\u0131n\u0131 istifad\u0259 etm\u0259d\u0259n, yaln\u0131z \u0259zb\u0259r\u00e7i m\u00f6vqed\u0259ki bir insan\u0131n s\u00f6zl\u0259ri, \u0259trafda ist\u0259nil\u0259n mara\u011f\u0131 meydana g\u0259tirmir. H\u0259tta sanki hipnoz t\u0259siri ed\u0259r\u0259k, dinl\u0259y\u0259nl\u0259rin, beyinl\u0259rinin uyu\u015fmas\u0131na v\u0259 diqq\u0259tl\u0259rinin da\u011f\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur, h\u0259tta \u00e7ox maraql\u0131 bir m\u00f6vzu da olsa bel\u0259. Eyni \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qlidi olaraq edil\u0259n r\u0259ftarlarda, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fd\u0259 narahatl\u0131q meydana g\u0259tirir. Bu r\u0259ftarlar\u0131n, a\u011f\u0131ldan istifad\u0259si zaman\u0131, \u0259n uy\u011fun, \u0259n laz\u0131ml\u0131 v\u0259 \u0259n m\u0259qs\u0259d\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 \u0259trafa t\u0259sir g\u00fcc\u00fc hesablanaraq, \u0259n kafi miqdarda t\u0259tbiqi il\u0259, a\u011f\u0131ldan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259n bir adam\u0131n r\u0259ftarlar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck bir t\u0259zad meydana g\u0259tirir. <\/p>\n<p>                                                          \u201c\u2026 Onlar\u0131n \u00e7oxu \u0259ql ed\u0259 bilmirl\u0259r.\u201d (MaideSur\u0259si, 103)    <\/p>\n<p>     A\u011f\u0131l iman\u0131 qavramam\u0131\u015f bir \u00e7ox insan\u0131n, h\u0259yatlar\u0131nda he\u00e7 ya\u015famad\u0131qlar\u0131 &#8220;\u00fcst bir \u015f\u00fcur \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc&#8221;d\u00fcr. N\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011fumuz, bu \u015f\u00fcurla insan\u0131n zehni \u00e7ox ayd\u0131nd\u0131r. Ancaq bu ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min ed\u0259n faktor n\u0259 beynin tutumu, n\u0259 adam\u0131n z\u0259ka s\u0259viyy\u0259si, n\u0259 d\u0259qabiliyy\u0259tidir. Bu zehni \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n s\u0259b\u0259bi adam\u0131n Allaha v\u0259 Qurana olan iman\u0131d\u0131r. Quran\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 r\u0259hb\u0259r ed\u0259n insan, s\u0259hv bildiyi h\u0259r c\u00fcr m\u0259lumatdant\u0259mizl\u0259nmi\u015f v\u0259 bunlar\u0131n yerin\u0259 yaln\u0131z do\u011fru m\u0259lumatlar yerl\u0259\u015fdirmi\u015f dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>    A\u011f\u0131l \u00e7ox zaman insanlar aras\u0131nda z\u0259ka olaraq q\u0259bul edlilir. Halbuki a\u011f\u0131l v\u0259 z\u0259ka f\u0259rqli \u015feyl\u0259rdir. Z\u0259ka , \u0259n bilin\u0259n m\u0259nas\u0131yla insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 ,h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259 , m\u00fchakim\u0259 etm\u0259 v\u0259 n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarma qabiliyy\u0259tl\u0259rininb\u00fct\u00f6v\u00fcd\u00fcr. \u0130lk d\u0259f\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan, ya da ani olaraq inki\u015faf ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259uy\u011funla\u015fman\u0131 t\u0259min ed\u0259n , ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259 , \u00f6yr\u0259nm\u0259 , t\u0259hlil etm\u0259 qabiliyy\u0259ti , be\u015fduy\u011funun , diqq\u0259tin v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin bir araya g\u0259tirilm\u0259si , detallara diqq\u0259tyetirilm\u0259si h\u0259r zaman z\u0259ka say\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. M\u0259s\u0259l\u0259na\u011f\u0131ll\u0131 bir professor hadis\u0259l\u0259rin fiziki i\u015fl\u0259yi\u015fini \u00e7ox ard\u0131c\u0131l olaraq qavraya ,bunlar\u0131 d\u00fcstur \u015f\u0259klind\u0259 bildir\u0259 bil\u0259r . Ya da yadda\u015f\u0131 g\u00fccl\u00fc olan a\u011f\u0131ll\u0131 birinsan hadis\u0259l\u0259rd\u0259ki dola\u015f\u0131q n\u00f6qt\u0259l\u0259ri v\u0259 bir \u00e7ox m\u00f6vzunu d\u0259rk ed\u0259 bil\u0259r. Praktik z\u0259ka sahibi is\u0259 , qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 praktik v\u0259 asanla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 h\u0259ll\u0259r g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Amma a\u011f\u0131ll\u0131 bir insan is\u0259 ,z\u0259kan\u0131n verdiyi b\u00fct\u00fcn bu \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 , z\u0259kas\u0131 y\u00fcks\u0259k olan bir insan\u0131n sahib olmad\u0131\u011f\u0131 bir qavray\u0131\u015fv\u0259 qabiliyy\u0259t\u0259 d\u0259 malikdir. Bel\u0259 insanlar , ancaq m\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u00f6vzuda\u00f6yr\u0259ndikl\u0259rini , \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri bilikl\u0259ri say\u0259sind\u0259 bir \u015feyl\u0259r bacara bilirl\u0259r.Y\u0259ni b\u00fct\u00fcn bunlar yaln\u0131z \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 , \u0259zb\u0259rd\u0259n v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n bacar\u0131qlard\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n bu insanlar , m\u00fc\u0259yy\u0259n bir n\u00f6qt\u0259d\u0259 t\u0131xan\u0131bqalma , h\u0259ll tapa bilm\u0259m\u0259 , giri\u015fdiyi bir i\u015fi n\u0259tic\u0259l\u0259ndir\u0259 bilm\u0259m\u0259 kimiv\u0259ziyy\u0259tl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fa bilirl\u0259r.      A\u011f\u0131ll\u0131 bir insan is\u0259 t\u0259hsil almad\u0131\u011f\u0131 , t\u0259cr\u00fcb\u0259li olmad\u0131\u011f\u0131, h\u0259tta ilk d\u0259f\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir m\u00f6vzuda bel\u0259 , ill\u0259rc\u0259 o m\u00f6vzuda t\u0259hsil alm\u0131\u015f bir kims\u0259d\u0259n daha iti v\u0259 daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilir. \u00c7\u00fcnki a\u011f\u0131ll\u0131 adam , bir m\u00f6vzuda \u00f6z texniki m\u0259lumat\u0131 olmasa da d\u0259rhal \u0259n praktik h\u0259lli tap\u0131r , laz\u0131m olsa o m\u00f6vzudak\u0131 \u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259li insan kimi t\u0259sbit etm\u0259 g\u00fcc\u00fc ola bil\u0259r v\u0259 g\u00f6z\u0259l n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilir . Q\u0131sacas\u0131 a\u011f\u0131l , insana z\u0259kan\u0131n \u00e7ox \u00fcst\u00fcnd\u0259 bir anlay\u0131\u015f qazand\u0131ran , d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k, do\u011frunu tapa bilm\u0259 v\u0259 h\u0259r m\u00f6vzuda h\u0259ll g\u0259tir\u0259 bilm\u0259 qabiliyy\u0259tidir. \u018flav\u0259 olaraq dey\u0259 bil\u0259rik ki, a\u011f\u0131l ,h\u0259yat\u0131n h\u0259r sah\u0259sin\u0259 hakim olan v\u0259 bir \u00e7ox m\u00f6vzuda m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259ti t\u0259min ed\u0259nbir qabiliyy\u0259tdir.   \u0130nsana bu qabiliyy\u0259ti y\u0259ni a\u011f\u0131lla b\u0259rab\u0259r \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 s\u0259mimiyy\u0259ti qazand\u0131ran yegan\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259t is\u0259 imand\u0131r. Allah, iman edib Ondan qorxub \u00e7\u0259kinm\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131q olaraq, insanlara \u00d6z qat\u0131ndan x\u00fcsusi bir bacar\u0131q ver\u0259c\u0259yini bildirmi\u015fdir. Quranda Allah qorxusunun insana qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu anlay\u0131\u015f bel\u0259 ifad\u0259 edilir. : &#8220;Ey iman edenler, Allahdan qorxub-\u00e7\u0259kinin, siz\u0259 do\u011fruyu s\u0259hvd\u0259n ay\u0131rd ed\u0259n bir nur v\u0259 anlay\u0131\u015f (furkan) ver\u0259r, pislikl\u0259rinizi \u00f6rt\u0259r ve sizi ba\u011f\u0131\u015flayar. Allah b\u00f6y\u00fck fazl sahibidir.(\u018fnfal Sur\u0259si, 29)Ancaq unutmamq lazimd\u0131r ki, Quran \u0259xlaq\u0131na yiyil\u0259nmi\u015f h\u0259qiqi s\u0259mimiy\u0259ti, yaln\u0131zQuran \u0259xlaq\u0131na yiy\u0259l\u0259nmi\u015f s\u0259mimi insanlar t\u0259qdir ed\u0259 bil\u0259r.                                    D\u0130N\u0130 YA\u015eAMAQ S\u018fM\u0130M\u0130YY\u018fT T\u018fL\u018fB ED\u0130R       Dini ya\u015famaq s\u0259mimiyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir. Allah\u0131n dinind\u0259 s\u0259mimiyy\u0259t \u0259sasd\u0131r. \u018fg\u0259r bir insan s\u0131rf v\u0259rdi\u015fl\u0259r s\u0259b\u0259biyl\u0259 v\u0259 ya \u0259traf\u0131ndan reaksiya g\u00f6rm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi ibad\u0259tl\u0259ri k\u00f6n\u00fcls\u00fcz yerin\u0259 yetirirs\u0259, Halbuki onlar, yaln\u0131z \u00f6zl\u0259rini aldad\u0131rlar v\u0259 \u015f\u00fcurunda deyildirl\u0259r (B\u0259q\u0259r\u0259 sur\u0259si, 9) ay\u0259d\u0259 d\u0259 bildirildiyi kimi bununla t\u0259k \u00f6zl\u0259rini aldatm\u0131\u015f olurlar. Etdikl\u0259rinin Allah qat\u0131nda bir etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n olmas\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259 bilm\u0259zl\u0259r. Allah Quranda k\u00f6n\u00fcls\u00fcz edil\u0259n ibad\u0259tl\u0259rin q\u0259bul edilm\u0259y\u0259c\u0259yi il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq insanlar\u0131 bel\u0259 x\u0259b\u0259rdar edir: &#8220;\u0130nfaq etdikl\u0259rinin \u00f6zl\u0259rind\u0259n q\u0259bulunu \u0259ng\u0259ll\u0259y\u0259n \u015fey, Allah\u0131 v\u0259 el\u00e7isini tan\u0131mamalar\u0131, namaza t\u0259nb\u0259l, k\u00f6n\u00fcls\u00fcz g\u0259lm\u0259l\u0259ri v\u0259 xo\u015flar\u0131na getm\u0259ddikl\u0259ri halda infak etm\u0259l\u0259ridir. (T\u00f6vb\u0259 Sur\u0259si, 54)&#8221; \u201cAllah yaln\u0131z s\u0259mimi qullar\u0131m qurtulu\u015fa nail olacaqlar\u201d (Quran-i K\u0259rim)dey\u0259 bildirmi\u015fdir. <\/p>\n<p>Esmira Nizami q\u0131z\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259mimiyy\u0259t h\u0259r k\u0259sin, h\u0259r an \u0259traf\u0131nda qar\u015f\u0131la\u015fmaq ist\u0259diyi \u00f6n\u0259mli bir x\u00fcsusiyy\u0259tdir. S\u0259mimi \u00fcslublu insanlar, s\u0259mimi m\u00fchitl\u0259r h\u0259r insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 m\u00fcsb\u0259t izl\u0259r burax\u0131r. Bel\u0259 m\u00fchitl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259n h\u0259r k\u0259s m\u0259mnun olur. S\u0259mimi insan h\u0259ms\u00f6hb\u0259tl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6z\u0259l t\u0259\u0259ss\u00fcrat oyad\u0131r, xo\u015f hissl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. S\u0259mimi insanlarla \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmaq, s\u0259mimiyy\u0259tin hakim oldu\u011fu m\u00fchitl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k insanlara rahatl\u0131q verir. \u00c7\u00fcnki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-11230","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11230"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11233,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11230\/revisions\/11233"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}