{"id":13365,"date":"2015-07-17T11:30:23","date_gmt":"2015-07-17T06:30:23","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=13365"},"modified":"2015-07-17T11:39:10","modified_gmt":"2015-07-17T06:39:10","slug":"t%c9%99ran%c9%99-turan-r%c9%99himli-qadin-ur%c9%99yi-q%c9%99d%c9%99r-kovr%c9%99k-poeziya","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=13365","title":{"rendered":"T\u0259ran\u0259 Turan R\u018fH\u0130ML\u0130.&#8221;Qad\u0131n \u00fcr\u0259yi q\u0259d\u0259r k\u00f6vr\u0259k poeziya&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/teranexanim.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/teranexanim-300x243.jpg\" alt=\"teranexanim\" width=\"300\" height=\"243\" class=\"alignnone size-medium wp-image-13219\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/teranexanim-300x243.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/teranexanim.jpg 496w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent,<br \/>\nPrezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc<\/p>\n<p>Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli \u00e7a\u011fda\u015f Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131na \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus poetik ruh, \u00e7alar b\u0259x\u015f ed\u0259n, M\u0259hs\u0259ti, Nat\u0259van, Heyran xan\u0131m, A\u011fab\u0259yim a\u011fa \u015feirind\u0259ki b\u00f6y\u00fck qad\u0131n \u00fcr\u0259yinin ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131, yaln\u0131z qad\u0131n \u015fairl\u0259r\u0259 m\u0259xsus h\u0259ssasl\u0131qla s\u00f6z\u0259 x\u0259fif yana\u015fman\u0131 yeni t\u0259rzd\u0259 \u015feir\u0259 g\u0259tir\u0259n \u015fairdir. Onun ilk \u015feiri 1963-c\u00fc ild\u0259 \u00e7ap olunub. \u201cAy h\u0259kim\u201d adl\u0131 bu \u015feirin sayal\u0131 q\u0259d\u0259ml\u0259ri \u015fairin o vaxtdan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k n\u0259\u015fr olunan 23 kitab\u0131na, 130 elmi-publisistik m\u0259qal\u0259sin\u0259, 5 cildlik \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201dn\u0259 yol a\u00e7\u0131b. H\u0259r yeni \u015feiri, h\u0259r t\u0259z\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n \u0259s\u0259ri Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dlini m\u00f6t\u0259b\u0259r oxucuya bir add\u0131m daha yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131b. \u015eairin b\u0259z\u0259n k\u00f6vr\u0259k, b\u0259z\u0259n s\u0259rt d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u0259 k\u00f6kl\u0259n\u0259n, gah inc\u0259 hissl\u0259r a\u015f\u0131layan, gah da q\u0259ti h\u00f6km kimi s\u0259sl\u0259n\u0259n d\u0259rin m\u0259zmunlu poeziyas\u0131 \u015feir-\u015feir boy at\u0131b duyumlu \u00fcr\u0259kl\u0259r\u0259 n\u00fcfuz edib, estetik z\u00f6vql\u0259ri ox\u015fay\u0131b. Bel\u0259c\u0259, \u015fair do\u011fulan, \u015fair taleyi ya\u015fayan Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli \u00f6mr\u00fcn bir-birini qovan g\u00fcnl\u0259rini, ill\u0259rin ovqat\u0131n\u0131, ah\u0259ngini misra-misra s\u00f6zl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb. Taleyini \u0259n v\u0259fal\u0131 h\u0259md\u0259m bildiyi S\u00f6z\u0259 ba\u011flayan \u015fair s\u00f6z d\u00fcnyas\u0131n\u0131n h\u0259r s\u0131na\u011f\u0131nda s\u0131nan\u0131b, \u00e7\u0259tinind\u0259 b\u0259rkiyib, bug\u00fcnk\u00fc s\u0259n\u0259tkar \u0259zmin\u0259 yiy\u0259l\u0259nib:<\/p>\n<p>\u00c7\u0259tinin\u0259 \u00e7iyin verdim,<br \/>\nAsan\u0131nda s\u0131nd\u0131m s\u00f6z\u00fcn.<br \/>\nYand\u0131m, bi\u015fdim oca\u011f\u0131nda<br \/>\n\u018fhdim s\u00f6z\u00fcn, and\u0131m s\u00f6z\u00fcn.<\/p>\n<p> F.M\u0259mm\u0259dli ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcn sosial-ictimai ger\u00e7\u0259klikl\u0259rini vaxt\u0131nda g\u00f6r\u00fcb-d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n \u015fairl\u0259rimizd\u0259ndir. O, s\u0259n\u0259td\u0259 ilk, k\u00f6vr\u0259k add\u0131mlar\u0131n\u0131 atd\u0131\u011f\u0131 60-c\u0131 ill\u0259rin, ilk \u015feir kitab\u0131 \u201cG\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc damla\u201d (1972) il\u0259 \u015fair \u201cm\u0259n\u201dini t\u0259sdiql\u0259diyi 70-ci ill\u0259rin, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0259n\u0259td\u0259 \u0259n inaml\u0131 ill\u0259r kimi qar\u015f\u0131lay\u0131b yola sald\u0131\u011f\u0131 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk \u0259r\u0259f\u0259si v\u0259 milli m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6n\u0259minin \u2013 80-90-c\u0131 ill\u0259rin sosial-estetik probleml\u0259rini yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u0259har\u0259tl\u0259 \u0259ks etdirmi\u015fdir. \u015eair poeziyas\u0131nda xalq\u0131m\u0131z\u0131n ictimai h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn narahat m\u0259qamlar\u0131na, a\u011fr\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u0259rin\u0259 h\u0259ssas s\u0259n\u0259tkar m\u00fcnasib\u0259ti bildirmi\u015fdir. 70-ci ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131, 37-ci il repressiyas\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131na h\u0259sr etdiyi \u015feird\u0259 F.M\u0259mm\u0259dli Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 faci\u0259li tarixi yada sal\u0131r. O, xalq\u0131n \u0259n q\u00fcdr\u0259tli z\u0259ka sahibl\u0259rinin aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n beyinl\u0259rin m\u0259hv edilm\u0259si il\u0259 stalinizmin amans\u0131z siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irildiyin\u0259, mill\u0259ti ba\u015fs\u0131z qoymaq, ki\u00e7iltm\u0259k, milli m\u0259nliyini yox etm\u0259k missiyas\u0131n\u0131n yerin\u0259 yetirildiyin\u0259 i\u015far\u0259 edir. Bu \u015feird\u0259 \u015fair he\u00e7 bir repressiya qurban\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmir, amma g\u00f6zl\u0259rimiz \u00f6n\u00fcnd\u0259 H\u00fcseyn cavidin, \u018fhm\u0259d cavad\u0131n, Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiqin&#8230; v\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 b\u00f6y\u00fck f\u0259dakar milli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin \u0259z\u0259m\u0259tli simas\u0131 canlan\u0131r:<\/p>\n<p>Bir xatakar \u0259ll\u0259<br \/>\nqara da\u015f olub<br \/>\ntulazland\u0131lar<br \/>\nyeddi d\u0259ryadan<br \/>\no yana.<br \/>\nSa\u011fl\u0131qlar\u0131nda<br \/>\nd\u00f6nd\u00fcl\u0259r<br \/>\nqorxulu na\u011f\u0131la,<br \/>\nqorxulu dastana&#8230;<br \/>\nBir xalq\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n<br \/>\nucal\u0131\u011f\u0131yd\u0131 onlar \u2013<br \/>\nXalq\u0131n ucal\u0131\u011f\u0131n\u0131<br \/>\n\u00fczd\u00fcl\u0259r b\u0259d\u0259nind\u0259n.<br \/>\n Bir xalq\u0131n cavanl\u0131\u011f\u0131,<br \/>\nqocal\u0131\u011f\u0131yd\u0131 onlar \u2013<br \/>\ns\u00fcrd\u00fcl\u0259r v\u0259t\u0259nind\u0259n.<\/p>\n<p>\u201c\u015e\u0259hid m\u0259zarlar\u0131\u201d \u015feiri is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yax\u0131n ke\u00e7mi\u015finin ovqat\u0131n\u0131 m\u00fck\u0259mm\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir. 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 xalq\u0131n milli m\u00fccadil\u0259si, emosiyas\u0131, erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259nin ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri bu \u015feird\u0259 dol\u011fun inikas\u0131n\u0131 tapm\u0131\u015fd\u0131r. \u201c\u015e\u0259hid m\u0259zarlar\u0131 q\u0259bristan deyil\u201d \u2013 dey\u0259n \u015fair buran\u0131 \u201cf\u0259ryad\u0131n sa\u00e7\u0131n\u0131 yoldu\u011fu\u201d, \u201cqan\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r\u0259 doldu\u011fu\u201d m\u0259kan kimi t\u0259svir edir. \u015eair\u0259 g\u00f6r\u0259 bura el\u0259 m\u0259kand\u0131r ki, \u201cO\u011fullar \u2013 ba\u015fda\u015f\u0131, q\u0131zlar \u2013 ba\u015fda\u015f\u0131\u201d, \u201cA\u011fr\u0131lar i\u00e7ind\u0259 s\u0131zlar ba\u015f da\u015f\u0131\u201d, \u201c\u015e\u0259hid m\u0259zarlar\u0131&#8230; G\u00fcll\u0259r t\u0259z\u0259-t\u0259r, Yaralar h\u0259l\u0259 d\u0259 qan verir burda. H\u0259l\u0259 d\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc c\u0131r\u0131r d\u0259rd, k\u0259d\u0259r, H\u0259l\u0259 d\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r can verir burda\u201d&#8230;\u201d<br \/>\n\u00c7a\u011fda\u015f milli poeziyan\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131 c\u0259nub m\u00f6vzusuna y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u015feirl\u0259r, onlarla poemalar h\u0259sr etmi\u015fl\u0259r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 60-70-ci ill\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 80-ci ill\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131nda c\u0259nub h\u0259sr\u0259ti apar\u0131c\u0131 m\u00f6vzulardan biri olmu\u015f, bu h\u0259sr\u0259t \u201co tay-bu tayl\u0131 v\u0259t\u0259n\u201d, \u201cf\u0259raq salan Araz\u201d, \u201cXudaf\u0259rin k\u00f6rp\u00fcs\u00fc\u201d, \u201cHeyd\u0259rbaba\u201d, \u201cT\u0259briz d\u0259rdi\u201d, \u201cSavalan\u201d v\u0259 s. obrazlarda m\u00fck\u0259mm\u0259l b\u0259dii ifad\u0259sini tapm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli d\u0259 s\u0259sini m\u00fcasirl\u0259rinin s\u0259sin\u0259 qat\u0131r, \u201c\u018fsrin o tay\u0131, bu tay\u0131\u201d, \u201cS\u0259sl\u0259 m\u0259ni\u201d, \u201cSahill\u0259rin h\u0259sr\u0259ti\u201d \u015feirl\u0259ri il\u0259 B.Az\u0259ro\u011flu, H.B\u00fclluri, M.G\u00fclg\u00fcn, S.Tahir kimi q\u0259l\u0259mda\u015flar\u0131n\u0131n c\u0259nub haray\u0131na qo\u015fulur:<\/p>\n<p>Bu q\u0259d\u0259r hicrana \u00fcr\u0259kmi d\u00f6z\u0259r?!<br \/>\nBac\u0131 qarda\u015f\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259z m\u0259g\u0259r?!<br \/>\nT\u0259brizi Bak\u0131ya qo\u015fub bir s\u0259h\u0259r<br \/>\nDan\u0131\u015f\u0131q x\u0259ttind\u0259, tel, s\u0259sl\u0259 m\u0259ni.<\/p>\n<p>\u201cS\u0259sl\u0259 m\u0259ni\u201d<\/p>\n<p>S\u0259rh\u0259dl\u0259r \u2013 yolumun s\u00f6nm\u00fc\u015f \u00e7\u0131ra\u011f\u0131, \u2013<br \/>\n\u00d6m\u00fcr s\u0259rh\u0259dl\u0259rd\u0259 dola\u015f\u0131b qal\u0131b.<br \/>\n\u018fsrin o tay\u0131na bir Araz ya\u011f\u0131b \u2013<br \/>\n\u018fsrin bu tay\u0131nda t\u0259la\u015f\u0131 qal\u0131b.<br \/>\n\u201c\u018fsrin o tay\u0131, bu tay\u0131\u201d<\/p>\n<p>Cana doyub sahill\u0259rin h\u0259sr\u0259ti,<br \/>\n\u00dcz\u0259 durub bu ayr\u0131l\u0131q ha\u00e7and\u0131.<br \/>\n\u00dcmidl\u0259ri yumru\u011funda gizl\u0259dib,<br \/>\nBu di\u015f biz\u0259 g\u00fcl\u0259-g\u00fcl\u0259 q\u0131cand\u0131.<\/p>\n<p>\u201cSahill\u0259rin h\u0259sr\u0259ti\u201d<\/p>\n<p>F. M\u0259mm\u0259dlinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus lirik-f\u0259ls\u0259fi \u00fcslubu var. Bu \u00fcslub milli poeziyada h\u0259m \u0259n\u0259n\u0259vi m\u0259kt\u0259bin, h\u0259m d\u0259 eksperimental-modern m\u0259kt\u0259bin \u0259n yax\u015f\u0131 keyfiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 F.M\u0259mm\u0259dli \u015feiri bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Molla P\u0259nah Vaqif, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u015feiriyy\u0259tind\u0259ki s\u0259mimiyy\u0259ti, dil sad\u0259liyini, fikir ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edirs\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n R\u0259sul Rza poeziyas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk\u0259 s\u0259sl\u0259y\u0259n modernist ruhunu t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir. V\u0259 bu orijinal \u00fcslubun s\u0259mimiliyi, f\u0259ls\u0259filiyi, ah\u0259ngdarl\u0131\u011f\u0131 \u015fairin b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 hopub, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 yeni ruhlu poeziyan\u0131n ba\u015fl\u0131ca u\u011furunu t\u0259min edir.<br \/>\nF.M\u0259mm\u0259dlinin s\u0259n\u0259tkar \u201cm\u0259n\u201di onun poeziyas\u0131nda son d\u0259r\u0259c\u0259 f\u0259al, d\u00fcr\u00fcst ifad\u0259 olunur. Bu poeziyada \u015fair \u201cm\u0259n\u201di il\u0259 lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n ideya-estetik m\u00f6vqeyi aras\u0131nda m\u0259saf\u0259 yoxdur, onlar\u0131n \u0259laq\u0259si b\u00fct\u00f6vd\u00fcr, q\u0131r\u0131lmazd\u0131r. \u015eairin lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r al\u0259min\u0259 daxil olduqda bu poeziyan\u0131n r\u0259ngar\u0259ng m\u00f6vzular \u201ckarvan\u0131\u201dna bir apar\u0131c\u0131 m\u00f6vzunun \u2013 humanizmin \u201csarbanl\u0131q\u201d etdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. F.M\u0259mm\u0259dlinin insan\u0131n psixoloji al\u0259mi, f\u0259ls\u0259fi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc, sevgisi, sevinci, k\u0259d\u0259ri, h\u0259yat, \u00f6l\u00fcm, dostluq, s\u0259daq\u0259t, milli m\u0259nlik, dini etiqad v\u0259 s. haqq\u0131nda duy\u011fular\u0131 \u0259ks etdir\u0259n lirikas\u0131nda b\u00fct\u00fcn m\u00f6vzular humanizmd\u0259n qaynaqlan\u0131r, m\u0259nb\u0259yini h\u0259ssasl\u0131q, pakl\u0131q, m\u0259n\u0259vi safl\u0131q, xeyirsev\u0259rlik kimi \u00fclvi hissl\u0259rd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. H\u0259min humanizmd\u0259n, \u00fclvi hissl\u0259rd\u0259n do\u011fan \u015fair qay\u011f\u0131ke\u015fliyi bu kimi poetik deyiml\u0259rd\u0259 s\u0259rgil\u0259nir: \u201cS\u0259n ki, cilv\u0259l\u0259n\u0259n bir k\u0259p\u0259n\u0259ks\u0259n, Qonma \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r\u0259, toz d\u0259y\u0259r s\u0259n\u0259\u201d, \u201cBu yolu \u00f6z\u00fcnd\u0259n qaba\u011fa salma, s\u0259nd\u0259n \u0259vv\u0259l g\u0259l\u0259n tapdaya bil\u0259r, Tapdaya-tapdaya toplaya bil\u0259r bu yolun d\u0259rdini, a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131\u201d, \u201cD\u00fcnyan\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 atom bombas\u0131, O bomban\u0131n alt\u0131nda ke\u00e7\u0259si yolu var bu u\u015fa\u011f\u0131n\u201d&#8230;<br \/>\nM\u00fcdrikl\u0259rin bel\u0259 bir m\u0259\u015fhur m\u0259ntiqi q\u0259na\u0259ti var: \u201c\u018fsil insan ail\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259n art\u0131q sev\u0259n, yax\u015f\u0131 insan v\u0259t\u0259nini ail\u0259sind\u0259n art\u0131q sev\u0259n, \u0259n yax\u015f\u0131 insan b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti v\u0259t\u0259nind\u0259n art\u0131q sev\u0259ndir.\u201d F.M\u0259mm\u0259dli poeziyas\u0131na diqq\u0259tl\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda \u015fairin ail\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259n, v\u0259t\u0259nini ail\u0259sind\u0259n, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti v\u0259t\u0259nind\u0259n \u00e7ox sevdiyini m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. \u015eairin v\u0259t\u0259n sevgisi ilkin m\u0259nb\u0259yini do\u011fuldu\u011fu yurddan, el-obadan al\u0131r, \u201cXa\u00e7maz\u201d, \u201cYurd yeri\u201d, \u201cK\u0259ndimiz\u201d, \u201cQ\u0131zb\u0259n\u00f6v\u015f\u0259\u201d, \u201cPirb\u0259hy\u0259 da\u011f\u0131\u201d kimi onlarla \u015feirl\u0259rind\u0259 boy at\u0131b b\u00f6y\u00fcy\u00fcr:<\/p>\n<p>S\u0259n ad\u0131nda m\u0259naya bax, \u201ccan \u0259xi\u201d&#8230;<br \/>\n\u201c\u018fxi\u201dl\u0259rin yadigar\u0131 \u015eamax\u0131,<br \/>\nB\u0259lk\u0259 s\u0259nin bir par\u00e7and\u0131 canax\u0131r&#8230;<br \/>\nB\u0259lk\u0259 qopub na\u011f\u0131llardan k\u0259ndimiz.<br \/>\n\u201cK\u0259ndimiz\u201d<br \/>\nDemir\u0259m ki, odun daha istidir,<br \/>\nDemir\u0259m ki, suyun daha dadl\u0131d\u0131r.<br \/>\nM\u0259ni soyuq torpa\u011f\u0131n da isidir,<br \/>\nM\u0259n\u0259 ac\u0131 k\u00fcl\u0259yin d\u0259 bal dad\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cAta yurdum\u201d<\/p>\n<p>Bu yurd sevgisi \u015fairin poetik istedad\u0131 il\u0259 birg\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259r\u0259k daha b\u00f6y\u00fck sevgiy\u0259 \u2013 b\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan sevgisin\u0259 qovu\u015fur: \u201cBa\u011fr\u0131nda t\u00fck\u0259nm\u0259z at\u0259\u015f qayna\u011f\u0131, ad\u0131nda \u201ccan\u201d kimi \u015firin s\u00f6z\u00fc var\u201d. Sonra bu sevgi daha b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259n anlam\u0131na \u2013 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u0259, Turan\u00e7\u0131l\u0131\u011fa \u00fcz tutub s\u0259sl\u0259nir: \u201cD\u00fcnya da\u015f\u0131m, ocaq da\u015f\u0131m, yurd da\u015f\u0131m, Do\u011fu, Bat\u0131 t\u00fcrk elim\u0259 v\u0259t\u0259nmi\u015f\u201d, \u201cEl\u0259 \u201cc\u0259nn\u0259t\u201d dediyimiz o diyar T\u00fcrkiy\u0259ymi\u015f, bilm\u0259mi\u015fik, ilahi\u201d.<br \/>\n\u201cXat\u0131n\u201d, \u201c\u00d6zb\u0259kistan torpa\u011f\u0131\u201d, \u201cBu g\u00fcn Da\u015fk\u0259nd\u201d, \u201cHeyk\u0259l anas\u0131\u201d, \u201c\u018ffqan\u0131stan\u201d, \u201c\u00dcmidl\u0259r, inamlar\u201d, \u201c\u00c7ili ilin d\u00f6rd f\u0259slind\u0259\u201d, \u201cFudzi\u201d, \u201cMirvari yetir\u0259n q\u0131z\u201d \u015feirl\u0259rind\u0259 is\u0259 F.M\u0259mm\u0259dlinin sevgisi b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 \u00fcnvanlan\u0131b. H\u0259min \u015feirl\u0259rd\u0259 o, d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn narahatl\u0131q hissi ke\u00e7irir, itkin \u00c7ili v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rl\u0259rinin, \u0259fqan mill\u0259tinin, Xirosima-Naqasaki sakinl\u0259rinin taleyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn b\u0259db\u0259xtlikl\u0259rinin \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259b\u0259bi olan odlu v\u0259 soyuq m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 nifr\u0259t ya\u011fd\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>G\u00f6y \u00fcz\u00fcn\u00fcn ulduzlar\u0131 heyr\u0259td\u0259,<br \/>\nS\u00f6z dodaqda, \u0259l \u00e7\u0259n\u0259d\u0259 \u2013<br \/>\nq\u0131\u015flay\u0131b.<br \/>\n\u0130nsand\u0131m\u0131 \u2013<br \/>\nbu adda, bu qeyr\u0259td\u0259,<br \/>\nBarma\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z m\u0259hvin\u0259 tu\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>Leonardo da Vin\u00e7i r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131 tama\u015fa etm\u0259kl\u0259 anla\u015f\u0131lan poeziyaya, poeziyan\u0131 is\u0259 dinl\u0259m\u0259kl\u0259 anla\u015f\u0131lan r\u0259ssaml\u0131\u011fa b\u0259nz\u0259dirdi. F.M\u0259mm\u0259dlinin poeziyas\u0131 da insan duy\u011fusunun s\u00fczg\u0259cind\u0259n ke\u00e7mi\u015f t\u0259bi\u0259t q\u0259d\u0259r dol\u011fun, inc\u0259s\u0259n\u0259t kimi unudulmaz t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarad\u0131r. Bu c\u0259h\u0259t \u015fairin t\u0259bi\u0259t lirikas\u0131nda x\u00fcsusil\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 biruz\u0259 verir. Anadilli poeziyam\u0131zda el\u0259 bir \u015fair tapmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil ki, t\u0259bi\u0259t\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u015feir h\u0259sr etm\u0259sin. Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm bir qismini peyzac lirikas\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n, \u201ct\u0259bi\u0259t \u015fairi\u201d kimi tan\u0131nan \u015fairl\u0259rimiz d\u0259 olmu\u015fdur. Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli t\u0259bi\u0259ti t\u0259kc\u0259 g\u00f6z\u0259l, faydal\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259sf etmir, h\u0259m d\u0259 insan\u0131n \u0259n saf duy\u011fular\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259bi\u0259t\u0259 borclu oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, onun xisl\u0259tind\u0259ki t\u0259biiliyin, safl\u0131\u011f\u0131n t\u0259bi\u0259td\u0259n g\u0259ldiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ona y\u00fcks\u0259k poetik d\u0259y\u0259r verir. \u201cT\u0259bi\u0259tin qula\u011f\u0131ndan s\u0131r\u011fat\u0259k q\u0131z\u0131l pay\u0131z sallan\u0131r\u201d, \u201c\u0130lk bahar&#8230; H\u0259v\u0259sim k\u0259nd\u0259 \u00fcz tutub, gedib \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri qar\u015f\u0131lama\u011fa\u201d, \u201c\u00d6mr\u00fcn\u0259 od d\u00fc\u015fs\u00fcn, ay sazaq, s\u0259nin, Bahar f\u0259slidir\u201d, \u201c\u018ftirind\u0259n kim m\u0259st olar, bilm\u0259r\u0259m, bu g\u00fcll\u0259rin g\u00fcl sevinci m\u0259nimdir\u201d, \u201cGilas buda\u011f\u0131ndan sallan\u0131b el\u0259 \u015feh d\u0259 n\u0259nnil\u0259nir bel\u0259d\u0259n-bel\u0259\u201d, \u201cN\u0259 g\u00f6z\u0259ldir \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rin m\u00fcrg\u00fcs\u00fc, sarma\u015f\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0259p\u0259rl\u0259rd\u0259 h\u00f6rg\u00fcs\u00fc\u201d, \u201cYa\u015fay\u0131b d\u00fcnyan\u0131n bahar\u0131 boyu, bir yarp\u0131z \u0259trin\u0259 k\u00f6\u00e7\u0259c\u0259y\u0259m m\u0259n\u201d kimi misralar \u015fairin t\u0259bi\u0259t\u0259 sonsuz vur\u011funlu\u011funun, sevgisinin izhar\u0131d\u0131r.<br \/>\nA\u015f\u0131q \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n \u00e7a\u011fda\u015f m\u00fcasir poeziyaya q\u0259d\u0259r anadilli \u015feirimizin \u00e7ox\u0259srlik inki\u015faf yolunda daim \u201ct\u0259z\u0259-t\u0259r qalan\u201d, k\u00f6hn\u0259lib unudulmayan obrazlardan biri d\u0259 B\u0259n\u00f6v\u015f\u0259dir. Bu obraz\u0131n \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l yarad\u0131c\u0131s\u0131 A\u015f\u0131q Qurbaniy\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259 A\u015f\u0131q Qurbanid\u0259n \u00fcz\u00fc b\u0259ri ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 s\u0259n\u0259tkar b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259ni sev\u0259-sev\u0259 v\u0259sf edib. F.M\u0259mm\u0259dlinin \u201cB\u0259n\u00f6v\u015f\u0259\u201dsi d\u0259 (s\u0259l\u0259fl\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi!) \u201ck\u00f6vr\u0259k v\u00fccudunda\u201d \u015fairin \u00e7\u0259kilm\u0259z ovqat y\u00fck\u00fcn\u00fc da\u015f\u0131y\u0131r:<\/p>\n<p>Boynu b\u00fck\u00fckm\u00fcyd\u00fc binadan-ba\u015fdan?<br \/>\nAyr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcm\u00fc yardan, yolda\u015fdan?<br \/>\nB\u0259lk\u0259 d\u0259 qa\u00e7\u0131bm\u0131\u015f bir q\u0259lbida\u015fdan,<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcb qar \u00fcst\u00fcnd\u0259 qara b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259.<br \/>\n&#8230;M\u0259n d\u0259 s\u0259nin kimi q\u0259lbida\u011fl\u0131yam,<br \/>\nNisgil soraql\u0131yam, q\u0259m soraql\u0131yam.<br \/>\nBir s\u0131n\u0131q taley\u0259 el\u0259 ba\u011fl\u0131yam,<br \/>\n\u00c7\u0259kib varl\u0131\u011f\u0131m\u0131 dara, b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259.<\/p>\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 il \u00f6nc\u0259 \u201cHaqq\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131na tap\u0131nan misralar\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dlinin ad\u0131n\u0131 d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli qad\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 bir s\u0131rada \u00e7\u0259kmi\u015fdim. M\u0259qs\u0259dim m\u0259hz \u201cki\u015fi n\u0259h\u0259ngl\u0259r kimi yazd\u0131\u011f\u0131na\u201d g\u00f6r\u0259 yox, d\u00fcnyan\u0131, h\u0259yat\u0131 daha inc\u0259, daha h\u0259ssas qad\u0131n \u00fcr\u0259yi, qad\u0131n hissiyyat\u0131 il\u0259 duyub \u015feir\u0259 g\u0259tirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq idi. Bir vaxtlar b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259tind\u0259 maraqla qra\u015f\u0131lanan, b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 c\u0259lb ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259riyl\u0259 heyr\u0259t do\u011furan qad\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u015earlotta Brontenin, Etel Lilian Voyni\u00e7in, Harriet Bi\u00e7er Stounun, Suat D\u0259rvi\u015fin s\u0259n\u0259tkar \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent, Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli \u00e7a\u011fda\u015f Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131na \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus poetik ruh, \u00e7alar b\u0259x\u015f ed\u0259n, M\u0259hs\u0259ti, Nat\u0259van, Heyran xan\u0131m, A\u011fab\u0259yim a\u011fa \u015feirind\u0259ki b\u00f6y\u00fck qad\u0131n \u00fcr\u0259yinin ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131, yaln\u0131z qad\u0131n \u015fairl\u0259r\u0259 m\u0259xsus h\u0259ssasl\u0131qla s\u00f6z\u0259 x\u0259fif yana\u015fman\u0131 yeni t\u0259rzd\u0259 \u015feir\u0259 g\u0259tir\u0259n \u015fairdir. Onun ilk \u015feiri 1963-c\u00fc ild\u0259 \u00e7ap olunub. \u201cAy h\u0259kim\u201d adl\u0131 bu \u015feirin sayal\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-13365","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13365"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13367,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13365\/revisions\/13367"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}