{"id":13857,"date":"2015-08-13T21:30:49","date_gmt":"2015-08-13T16:30:49","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=13857"},"modified":"2015-08-13T21:44:51","modified_gmt":"2015-08-13T16:44:51","slug":"gunel-nazim-agqoyunlu-dovl%c9%99tinin-az%c9%99rbaycanda-rolu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=13857","title":{"rendered":"G\u00fcnel NAZ\u0130M.&#8221;A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin Az\u0259rbaycanda rolu&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/gn.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/gn-225x300.jpg\" alt=\"gn\" width=\"225\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-12888\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/gn-225x300.jpg 225w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/gn.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259 bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00f6z imzas\u0131n\u0131  atm\u0131\u015fd\u0131r ki, bunlardan biri d\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti olmu\u015fdur.  Buna baxmayaraq A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti d\u0259rind\u0259n oyr\u0259nilm\u0259mi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda &#8211; A\u011fqoyunlu dovletinin heyatimizda oynadigi bilgil\u0259r z\u0259ifliyi il\u0259 secilmisdir. Sovet d\u00f6vr\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259k olar ki, tariximizd\u0259 oldu\u011fu kimi t\u0259dqiqatimizdada g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. Buna g\u00f6re d\u0259, soydan qarda\u015f\u0131m\u0131z Turkiy\u0259d\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na x\u00fcs\u00fcsi diqq\u0259t v\u0259 maraq olmu\u015fdur. \u0130lk sual\u0131m\u0131z bel\u0259dir. A\u011fqoyunlu ad\u0131 haradan yaran\u0131b? Bu suala cavab tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yuxar\u0131dada qeyd eildiyi kimi T\u00fcrkiy\u0259 tarix\u00e7il\u0259rin\u0259 diqq\u0259t ayr\u0131lsada onlar aras\u0131ndaki f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, fikir m\u00fcxt\u0259lifliyi bizim bu sual \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259l\u0259 \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259y\u0259 v\u0259 ara\u015fd\u0131rmaga zaman ver\u0259c\u0259kdir. \u018fn \u0259sasl\u0131 v\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpacaq ara\u015fd\u0131rma toteml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, T\u00fcrkl\u0259rin totem\u0259 inam\u0131 olub olmad\u0131\u011f\u0131 sual alt\u0131ndad\u0131r. M. X. Y\u0131nan\u00e7\u0131n ara\u015fd\u0131rmas\u0131na \u0259saslanaraq dem\u0259k olar ki, A\u011fqoyunlular q\u0259dimd\u0259n totem\u0259 inanm\u0131\u015f islami q\u0259bul ets\u0259l\u0259r bel\u0259 bu inamlar\u0131na sadiq qalaraq bayraqlar\u0131na bel\u0259 \u0259ks etdirmi\u015fl\u0259r, q\u0259br da\u015flar\u0131 bel\u0259 qo\u00e7 heyk\u0259ll\u0259ri \u015f\u0259klind\u0259 olmu\u015fdur.  Osman Turanda Y\u0131nan\u00e7\u0131n fikrini t\u0259sdiql\u0259mi\u015f tarix\u00e7il\u0259rd\u0259ndir. Avropa tarix\u00e7isi D\u00f6gini d\u0259 qeyd edir ki, A\u011fqoyunlu onlar\u0131n bayra\u011f\u0131ndak\u0131 a\u011f qoyun r\u0259smind\u0259n g\u0259l\u0259n add\u0131r. Bir s\u0131ra T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan tarix\u00e7il\u0259ri bunu t\u0259sdiq ets\u0259d\u0259 yeni ara\u015fd\u0131rmalar buna hec bir \u0259sas vermir. Toteml\u0259r fikrind\u0259 biz O\u011fuznam\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k bel\u0259 q\u0259rara g\u0259l\u0259 bil\u0259rik ki, soyk\u00f6k\u00fcm\u00fcz olan O\u011fuz t\u00fcrkl\u0259rind\u0259 totemin izl\u0259ri bel\u0259 olmay\u0131b. \u00c7\u00fcnki orada O\u011fuz \u00f6vladlar\u0131 aras\u0131nda qo\u00e7 pay\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck v\u0259 ayd\u0131nd\u0131r ki, bir xalq totemi olan heyvan\u0131n\u0131 n\u0259 yeyir n\u0259 d\u0259 ona x\u0259l\u0259 g\u0259tirir.g\u0259tirir.Bu da yuxar\u0131dak\u0131 aliml\u0259rin fikrini  tamam\u0259n s\u0259hv oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bu tayfan\u0131n ad\u0131n\u0131 bayra\u011fdak\u0131 a\u011f qoyundan  almas\u0131 da he\u00e7 d\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun deyildir. Az\u0259rbaycan tarix\u00e7il\u0259nd\u0259n \u015e. Q. S\u0259f\u0259ro\u011flu, \u018f. M\u00fcd\u0259rriso\u011flu, E. Q. Mehr\u0259liyev is\u0259 A\u011fqoyunlu ad\u0131n\u0131 co\u011frafi c\u0259h\u0259tl\u0259 ba\u011flama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bel\u0259 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r ki, Qoyunlu(hun)  t\u00fcrkl\u0259rinin Anadolunun c\u0259nubunda yerl\u0259\u015fmi\u015f boylar\u0131 &#8220;A\u011fqoyunlu&#8221; , \u015eimalda yerl\u0259\u015fmi\u015f boylar\u0131 is\u0259 &#8220;Qaraqoyunlu&#8221; adlan\u0131r. Bunlar  bu fikri q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin quzeyi qara, g\u00fcneyi q\u0131rm\u0131z\u0131, bat\u0131 a\u011f, do\u011fu g\u00f6y adland\u0131rmas\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k yazd\u0131qlar\u0131 a\u00e7\u0131q a\u015fkar ortadadir. Sonda is\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, orta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 v\u0259 b\u0259zi tarix\u00e7il\u0259rin biz\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi a\u011f qo\u00e7 \u015f\u0259killi bayraq tamam\u0259n yaln\u0131\u015fd\u0131r. S\u00fcbut olaraq  , Topqap\u0131 Saray Muzeyind\u0259 saxlan\u0131lan v\u0259 Uzun H\u0259s\u0259n\u0259 aid oldu\u011fu g\u00f6st\u0259ril\u0259n a\u011f bayraq \u00fcz\u0259r\u0259rind\u0259 qoyun r\u0259sminin olmad\u0131\u011f\u0131, Bayandur dam\u011fas\u0131 v\u0259 &#8220;Sultan H\u0259s\u0259n Bayandur&#8221;  yaz\u0131s\u0131nin oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. Daha ba\u015fqa sual bizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr: A\u011fqoyunlular\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi&#8230;<br \/>\nBu sualda m\u00fcxt\u0259lifliyi il\u0259 tarixd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 yer a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Bu tayfan\u0131n Az\u0259rbaycanda m\u0259skunla\u015fmas\u0131 haqq\u0131nda, m\u0259n\u015f\u0259si haqq\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259 tarix\u00e7il\u0259ri \u0259sasl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar aparm\u0131\u015flar. Az\u0259rbaycan tarix\u00e7il\u0259rinin bel\u0259 q\u0259bul etdiyi fikir Osmanl\u0131 qaynaqlar\u0131na \u0259saslan\u0131r. Bu qaynaqda A\u011fqoyunlular\u0131n XIII \u0259srin sonunda Orta Asiyada Az\u0259rbaycan v\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoluya g\u0259ldikl\u0259ri g\u00f6st\u0259rilir. M. X. Y\u0131nan\u00e7 is\u0259 bu fikiri q\u0259ti q\u0259bul etmir. Onun fikrinc\u0259 is\u0259 A\u011fqoyunlular Az\u0259rbaycan v\u0259 Anadoluya O\u011fuz xan\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u0259ldikl\u0259rin g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Qazi \u018fhm\u0259d Qaffari, Heyd\u0259r Razi, \u0130brahim H\u0259rir d\u0259 bu fikr\u0259 uy\u011fun olaraq A\u011fqoyunlular\u0131n \u00e7ox q\u0259dimd\u0259n bu \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 demi\u015fl\u0259r. M\u0259n\u015f\u0259 haqq\u0131nda \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259lumat is\u0259 \u018fbub\u0259kr  Tehrani &#8220;Kitabi-Diyarb\u0259rk&#8221;  \u0259s\u0259rind\u0259 verir. M\u00fc\u0259llif A\u011fqoyunlular\u0131n O\u011fuz elinin Bayandur boyundan bir s\u00fclal\u0259 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bunu t\u0259sdiq ed\u0259n is\u0259 1470 ci ild\u0259 Uzun H\u0259s\u0259nin \u015fahzad\u0259 B\u0259yazid\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubdur. M\u0259ktubda deyilir: &#8220;Uzn ill\u0259r Manq\u0131\u015flaq, Xar\u0259zm v\u0259 T\u00fcrk\u00fcstan h\u00fcdudlar\u0131nda ya\u015fayan Bayandur xan\u0131n q\u0259bil\u0259 v\u0259 adamlar\u0131, Bayat v\u0259 O\u011fuzlar bizim x\u00f6\u015fb\u0259xt d\u00f6vl\u0259timizin himay\u0259si alt\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131b xilas olmu\u015flar&#8221;<br \/>\nX. Koro\u011fluda Bayandur q\u0259bil\u0259sinin Diyarb\u0259kir\u0259 k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k g\u00fccl\u00fc A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r. A\u011fqoyunlular m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox zaman &#8220;Bayanduriyy\u0259&#8221;  kimi t\u0259qdim edilir. B\u0259zi T\u00fcrkiy\u0259 tarix\u00e7il\u0259ri onlar\u0131n \u015e\u0259qri Anadoludan Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7d\u00fcy\u00fcnu yazsada bu yalni\u015fdir onlar \u0259ksin\u0259 olaraq ilk Az\u0259rbaycanda yerl\u0259\u015fmi\u015f Monqol istilas\u0131 zaman\u0131 Anadoluya k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fl\u0259r.<br \/>\nBel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, T\u00fcrkl\u0259r Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlular\u0131n varisl\u0259ridir. Bu fikri Faruk Sumerind\u0259 qeyd etdiyi he\u00e7 dan\u0131lmazd\u0131r. <\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259l\u0259r<\/p>\n<p>T. H. N\u0259c\u0259fli- Az\u0259rbaycan Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri. Baki2012<br \/>\nE. Tehrani-Kitabi Diyarb\u0259kriyy\u0259. Ankara  2001<br \/>\nFaruk Sumer Ankara 1962- 1964<br \/>\nR\u0259\u015fidd\u0259ddin O\u011fuznam\u0259si. \u0130stanbul  1972<br \/>\nT. H. N\u0259c\u0259fli- A\u011fqoyunlu tayfalar\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi problemi T\u00fcrkiy\u0259 tarixsunasliqinda. &#8220;Tarix&#8221; 1992<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259 bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00f6z imzas\u0131n\u0131 atm\u0131\u015fd\u0131r ki, bunlardan biri d\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti olmu\u015fdur. Buna baxmayaraq A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti d\u0259rind\u0259n oyr\u0259nilm\u0259mi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda &#8211; A\u011fqoyunlu dovletinin heyatimizda oynadigi bilgil\u0259r z\u0259ifliyi il\u0259 secilmisdir. Sovet d\u00f6vr\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259k olar ki, tariximizd\u0259 oldu\u011fu kimi t\u0259dqiqatimizdada g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. Buna g\u00f6re d\u0259, soydan qarda\u015f\u0131m\u0131z Turkiy\u0259d\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na x\u00fcs\u00fcsi diqq\u0259t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-13857","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13857","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13857"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13857\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13858,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13857\/revisions\/13858"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}