{"id":14481,"date":"2015-08-28T17:15:42","date_gmt":"2015-08-28T12:15:42","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=14481"},"modified":"2015-08-29T16:12:51","modified_gmt":"2015-08-29T11:12:51","slug":"%c9%99d%c9%99biyyatdan-%c9%99b%c9%99diyy%c9%99t%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=14481","title":{"rendered":"\u018fd\u0259biyyatdan \u0259b\u0259diyy\u0259t\u0259"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/t.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/t-176x300.jpg\" alt=\"t\" width=\"176\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-12781\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/t-176x300.jpg 176w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/t.jpg 264w\" sizes=\"auto, (max-width: 176px) 100vw, 176px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc ifad\u0259 edir, t\u0259nqid\u00e7i is\u0259 h\u0259m \u00f6z\u00fcn\u00fc,<br \/>\nh\u0259m d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n ifad\u0259 etdikl\u0259rini\u2026<br \/>\nO, 1973-c\u00fc ilin h\u00fcznl\u00fc pay\u0131z g\u00fcnl\u0259rind\u0259n birind\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259 m\u0259n ana dilimizin z\u0259ngin leksikonundan be\u015f-on c\u00fcml\u0259 qura bil\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r az s\u00f6z tan\u0131yan ya\u015fda olmu\u015fam. Onun n\u0259 geni\u015f salonlarda k\u00f6n\u00fcll\u0259ri ehtizaza g\u0259tir\u0259n nitqini e\u015fitmi\u015f\u0259m, n\u0259 auditoriyada t\u0259l\u0259b\u0259-g\u0259ncl\u0259ri duy\u011fular qanad\u0131nda m\u0259n\u0259vi ucal\u0131\u011fa s\u0259sl\u0259y\u0259n m\u00fchazir\u0259l\u0259rini dinl\u0259mi\u015f\u0259m, n\u0259 d\u0259 onu tan\u0131yanlar\u0131n g\u00f6z yadda\u015f\u0131nda h\u0259kk olunub qalan, \u00ab\u00fcr\u0259y\u0259 i\u015f\u0131q salan\u00bb b\u0259nz\u0259rsiz t\u0259b\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. \u018fh\u0259d H\u00fcseynov ad\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131n tarix\u00e7\u0259si institutun birinci kursunda oxudu\u011fum vaxt Akif S\u0259m\u0259din \u00abG\u0259nc m\u00fc\u0259llim\u00bb q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f \u00ab\u2026v\u0259 ba\u015fqalar\u0131ndan \u0259vv\u0259l\u00bb s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259min orijinal \u00fcslublu m\u0259qal\u0259d\u0259n sonra ad\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259, h\u0259r yerd\u0259 \u00ab\u2026v\u0259 ba\u015fqalar\u0131ndan \u0259vv\u0259l olan\u00bb \u018fh\u0259d H\u00fcseynovun t\u0259nqid\u00e7i-m\u00fc\u0259llim \u015f\u0259xsiyy\u0259ti il\u0259 maraqlanm\u0131\u015fam. Onun haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u0259, \u0259qid\u0259y\u0259, xarakter\u0259, f\u0259rqli t\u0259f\u0259kk\u00fcr t\u0259rzin\u0259 malik \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n e\u015fitdikl\u0259rim fikrimd\u0259 k\u00f6k salm\u0131\u015f \u00abinsan ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sevimli ola bilm\u0259z\u00bb q\u0259na\u0259tini alt-\u00fcst edib. \u018fh\u0259d H\u00fcseynovu ham\u0131 sevirdi: g\u00f6z\u0259l alim, c\u0259sar\u0259tli t\u0259nqid\u00e7i, m\u00fck\u0259mm\u0259l pedaqoq, y\u00fcks\u0259k intellekt sahibi, s\u0259mimi dost, yan\u0131mc\u0131l \u00f6vlad, f\u0259dakar ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, sevimli ata, geni\u015f \u00fcr\u0259kli insan\u2026 n\u0259hay\u0259t, kamil \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi. Bu \u00e7ox\u015fax\u0259li sevginin \u00e7alarlar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif olsa da \u00fcnvan\u0131 bir idi: \u018fH\u018fD H\u00dcSEYNOV!<br \/>\n\u018fh\u0259d H\u00fcseynov \u0259d\u0259bi t\u0259nqid\u0259 40-c\u0131 ill\u0259rin sonlar\u0131nda g\u0259lmi\u015fdi. 1948-1949-cu ill\u0259rd\u0259 d\u0259rc olunan ilk m\u0259qal\u0259l\u0259ri k\u0259s\u0259rli bir q\u0259l\u0259m sahibinin, prinsipial t\u0259nqid\u00e7inin elmi-n\u0259z\u0259ri m\u00f6vqeyinin g\u00f6st\u0259ricisi idi. Zeynal X\u0259lilin \u00abF\u0259dai\u00bb poemas\u0131 haqq\u0131nda ayd\u0131n n\u0259z\u0259ri q\u0259na\u0259t formala\u015fd\u0131ran, \u018fhm\u0259d C\u0259mil lirikas\u0131na d\u00fczg\u00fcn elmi d\u0259y\u0259r ver\u0259n, N.X\u0259zri, B.Vahabzad\u0259, H.Arif, \u0130.S\u0259f\u0259rli kimi s\u0259n\u0259t yoluna yenic\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan \u015fairl\u0259rin yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 m\u00fcasir milli poetik t\u0259l\u0259bl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n h\u0259min m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 g\u0259nc t\u0259nqid\u00e7inin \u0259d\u0259bi proses\u0259 f\u0259al m\u00fcdaxil\u0259si, \u00e7a\u011fda\u015f \u015feirin inki\u015faf probleml\u0259rin\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 h\u0259ssas v\u0259 qay\u011f\u0131ke\u015f m\u00fcnasib\u0259ti m\u00fc\u015fahid\u0259 olunurdu. <!--more--><\/p>\n<p>\u018fh\u0259d H\u00fcseynov milli \u0259d\u0259biyyat\u0131n t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259k\u0259n, onun ideya-estetik keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si namin\u0259 q\u0259l\u0259m i\u015fl\u0259d\u0259n c\u0259fake\u015f t\u0259nqid\u00e7il\u0259r n\u0259slin\u0259 m\u0259nsubdur. Bu istedadl\u0131 n\u0259slin K.Tal\u0131bzad\u0259, \u018f.Mir\u0259hm\u0259dov, \u018f.A\u011fayev, H.Oruc\u0259li, A.Zamanov, P.X\u0259lilov, M.\u018flio\u011flu v\u0259 ba\u015fqa n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri kimi \u018f.H\u00fcseynovun da daha u\u011furlu m\u0259qal\u0259l\u0259rinin yaz\u0131lmas\u0131, m\u00fc\u0259llifini professional t\u0259nqid\u00e7i kimi geni\u015f \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259t\u0259 tan\u0131tmas\u0131 50-ci ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bu h\u0259min ill\u0259r idi ki, obyektiv, c\u0259sar\u0259tli t\u0259nqid\u00e7i s\u00f6z\u00fc birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r, k\u0259s\u0259rli q\u0259l\u0259m sahibi gizli-a\u015fkar t\u0259hdidl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir, h\u0259tta f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 d\u00f6vr\u00fc m\u0259tbuatda bel\u0259 t\u0259nqid\u00e7iy\u0259 h\u00fccum etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmirdil\u0259r. T\u0259kc\u0259 \u00abKirpi\u00bb jurnal\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcged\u0259n ill\u0259rd\u0259 t\u0259nqid\u00e7il\u0259r\u0259 sata\u015fma\u011f\u0131 bir \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evirdiyini, M.R\u0259fili, \u018f.A\u011fayev, H.Arasl\u0131, M.\u018flio\u011flu v\u0259 b. t\u0259nqid\u00e7i v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar\u0131n jurnal\u0131n yersiz h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 xat\u0131rlamaq kifay\u0259tdir. Lakin bu kimi t\u0259zyiql\u0259r n\u0259inki h\u0259min q\u00fcdr\u0259tli t\u0259nqid\u00e7il\u0259ri \u00abs\u0131nd\u0131rm\u0131r\u00bb, \u0259ksin\u0259 onlar\u0131 daha prinsipial, daha q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqe tutma\u011fa s\u00f6vq edirdi. \u018f.H\u00fcseynov da 50-ci ill\u0259r t\u0259nqidinin \u00f6n s\u0131ralar\u0131nda ged\u0259n bel\u0259 t\u0259nqid\u00e7il\u0259rd\u0259n idi.<br \/>\n50-ci ill\u0259r h\u0259m d\u0259 \u018f.H\u00fcseynovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n m\u0259hsuldar onilliyi kimi \u0259lam\u0259tdard\u0131r. T\u0259nqid\u00e7i analitik t\u0259nqidin \u015f\u0259rh\u00e7i, t\u0259svir\u00e7i t\u0259nqidi \u0259v\u0259z etm\u0259k u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 bu ill\u0259rd\u0259 60-a q\u0259d\u0259r m\u0259qal\u0259sind\u0259 tarixin \u0259d\u0259bi-n\u0259z\u0259ri fikir qar\u015f\u0131s\u0131nda qoydu\u011fu t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 \u0259zml\u0259 yana\u015f\u0131r, t\u0259nqidi m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini ictimai r\u0259y s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131ra bilirdi.<br \/>\n\u00abT\u0259nqidi m\u0259qal\u0259nin t\u0259nqidsiz yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u00bb, t\u0259nqidin daha \u00e7ox t\u0259rif\u0259 meyl g\u00f6st\u0259rdiyi, n\u0259z\u0259ri s\u0259viyy\u0259sinin q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f olmad\u0131\u011f\u0131, \u0259ks\u0259r hallarda t\u0259svir\u00e7i xarakter da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00abehtiyatkar t\u0259nqid\u00bb \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin h\u0259l\u0259 davam etdiyi vaxtlarda bel\u0259 \u018f.H\u00fcseynov t\u0259nqidi \u00f6z obyektivliyi, s\u0259rrast m\u00fchakim\u0259l\u0259ri, y\u00fcks\u0259k n\u0259z\u0259ri s\u0259viyy\u0259si, \u0259d\u0259bi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u0259 ay\u0131q m\u00fcnasib\u0259ti, n\u00f6qsanlar\u0131 vaxt\u0131nda g\u00f6r\u00fcb \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmas\u0131, onlardan uzaqla\u015fmaq yollar\u0131n\u0131 d\u0259qiq parametrl\u0259rl\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259si il\u0259 se\u00e7ilirdi. K.Tal\u0131bzad\u0259 50-ci ill\u0259rin t\u0259nqid prosesin\u0259 n\u0259z\u0259ri qiym\u0259t ver\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 t\u0259msil etdiyi yeni t\u0259nqid\u00e7i v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar n\u0259slin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259rk\u0259n \u018f.H\u00fcseynov t\u0259nqidinin bu m\u00fcqt\u0259dir c\u0259h\u0259tl\u0259rini d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 t\u0259qdir edirdi. K.Tal\u0131bzad\u0259 onun \u00abLirikam\u0131z\u0131n h\u0259yatiliyi\u00bb, \u00abHekay\u0259l\u0259rimizd\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u00bb, \u00abM\u0259nim ail\u0259m\u00bb roman\u0131\u00bb, \u00abPoemalar\u0131m\u0131z\u0131n ideya-b\u0259dii x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri\u00bb m\u0259qal\u0259l\u0259rini t\u0259hlil\u0259 c\u0259lb edir, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin izah\u0131nda, lirikan\u0131n inki\u015faf yollar\u0131n\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaqda, n\u0259srin m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 ideya-s\u0259n\u0259tkarl\u0131q n\u00f6qsanlar\u0131n\u0131 d\u00fcr\u00fcst m\u00fc\u015fahid\u0259 edib \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaqda \u018f.H\u00fcseynovun t\u0259nqid\u00e7i m\u0259har\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131rd\u0131 (Tal\u0131bzad\u0259 K. T\u0259nqidimiz haqq\u0131nda qeydl\u0259r. Bax: T\u0259nqid\u00e7i v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar\u0131m\u0131z\u0131n yeni n\u0259sli. Bak\u0131, G\u0259nclik, 1967, s\u0259h.20-52.).<br \/>\n\u018f.H\u00fcseynov t\u0259nqidi s\u0259rt, k\u0259skin, c\u0259sar\u0259tli, eyni zamanda q\u0259r\u0259zsiz, \u00abvicdanl\u0131\u00bb t\u0259nqid idi. T\u0259nqid\u00e7iy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259d\u0259biyyat xalq\u0131n \u0259n qiym\u0259tli m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259ti idi v\u0259 bu s\u0259rv\u0259tin d\u0259y\u0259rini daha da y\u00fcks\u0259ltm\u0259k, onu z\u0259r\u0259rli t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorumaq kimi m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259zif\u0259nin icras\u0131nda s\u0259hv\u0259 yol verm\u0259k olmazd\u0131. \u018f.H\u00fcseynov h\u0259qiqi \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n klassik t\u0259nqid\u00e7il\u0259rimizd\u0259ndir, o, n\u0259inki s\u00f6z s\u0259n\u0259tind\u0259 h\u0259rhans\u0131 saxtakarl\u0131\u011fa g\u00f6z yumma\u011f\u0131, yarad\u0131c\u0131l\u0131q prosesind\u0259 ki\u00e7ik bir n\u00f6qsan\u0131 bel\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rma\u011f\u0131 t\u0259nqid\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck q\u0259bah\u0259t hesab edirdi. O, \u0259d\u0259biyyat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 dair m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 bu c\u0259h\u0259t\u0259 diqq\u0259t yetirir, h\u0259mkarlar\u0131na s\u00f6z s\u0259n\u0259tin\u0259 t\u0259l\u0259bkarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirdi. T\u0259nqid\u00e7inin \u00ab\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u00bb q\u0259zetin\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131q m\u0259ktub janr\u0131n\u0131n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259si olan \u00abEhramvari kirpikl\u0259r n\u0259dir?\u00bb m\u0259qal\u0259si d\u0259 \u0259d\u0259biyyata bu t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015f m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. D\u00f6vr\u00fc m\u0259tbuat\u0131 b\u0259dii material d\u0259rc ed\u0259rk\u0259n daha diqq\u0259tli, m\u0259suliyy\u0259tli olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131ran \u018f.H\u00fcseynov y\u00fcks\u0259k t\u0259nqid\u00e7i etikas\u0131 il\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u00abArzumuz budur ki, siz F\u00fczuli v\u0259 Vaqifin, Sabir v\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011funun \u00f6lm\u0259z s\u0259n\u0259t abid\u0259l\u0259rini yaratd\u0131qlar\u0131 bu dil\u0259 ehtiram hissini bir s\u0131ra g\u0259ncl\u0259rimiz\u0259 xat\u0131rladas\u0131n\u0131z. M\u0259nc\u0259, bel\u0259 \u015feirl\u0259ri (b\u0259dii dili q\u00fcsurlu \u2013 T.R.) sad\u0259c\u0259 olaraq n\u0259\u015fr etm\u0259m\u0259k xalturan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli yoldur\u00bb (\u018f.H\u00fcseynov. T\u0259nqid v\u0259 \u0259d\u0259bi proses. Bak\u0131, Nurlan, 2009, s\u0259h.69.)<br \/>\n\u018f.H\u00fcseynov m\u0259qal\u0259l\u0259rinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tini poeziya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. T\u0259nqid\u00e7i d\u00f6vr\u00fcn \u0259n n\u00fcfuzlu \u015fairl\u0259rind\u0259n (S.Vur\u011fun, S.R\u00fcst\u0259m, M.Rahim, R.Rza v\u0259 b.) g\u0259nc istedad sahibl\u0259rin\u0259d\u0259k (B.Vahabzad\u0259, N.X\u0259zri, H.Arif, \u0130.S\u0259f\u0259rli, Q.Qas\u0131mzad\u0259, C.Novruz, Qabil, B.Qas\u0131mzad\u0259, V.\u015e\u0131xl\u0131, \u0130.K\u0259birli v\u0259 b.) m\u00fcxt\u0259lif \u0259d\u0259bi n\u0259sill\u0259rin poetik u\u011furlar\u0131na ayd\u0131n elmi m\u00fcnasib\u0259t bildirmi\u015fdir. Bu m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 S.Vur\u011fun poeziyam\u0131z\u0131n iftixar\u0131, y\u00fcks\u0259k b\u0259\u015f\u0259ri ideallar \u015fairi, S.R\u00fcst\u0259m s\u0259n\u0259t\u0259 x\u00fcsusi t\u0259l\u0259bkarl\u0131qla yana\u015fan lirika ustas\u0131, B.Vahabzad\u0259 orijinal poetik t\u0259f\u0259kk\u00fcr sahibi, \u0130.S\u0259f\u0259rli milli v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015fair, B.Qas\u0131mzad\u0259 ali hissl\u0259r, m\u0259n\u0259vi duy\u011fular t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00e7\u00fcs\u00fc kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilir. \u018f.H\u00fcseynov t\u0259hlill\u0259rind\u0259 \u015feird\u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259n\u0259tkarl\u0131q, s\u0259rrast b\u0259dii m\u0259ntiq, ayd\u0131n ideya, obrazl\u0131, d\u0259qiq ifad\u0259 se\u00e7imi t\u0259l\u0259b edir, \u00e7a\u011fda\u015f poeziyan\u0131n b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 u\u011fursuzluqlar\u0131n\u0131 da vaxt\u0131nda g\u00f6r\u00fcb qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bilirdi. V\u0259 bu s\u0259n\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin izah\u0131nda b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti boyu sadiq qald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcz\u0259\u015ftsiz t\u0259nqid prinsipin\u0259 riay\u0259t edirdi. M.Rahim lirikas\u0131na h\u0259sr olunan \u00ab\u015eairin m\u0259h\u0259bb\u0259ti\u00bb m\u0259qal\u0259sind\u0259 d\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f poeziyam\u0131z\u0131n nailiyy\u0259tl\u0259ri bel\u0259 bir m\u00f6vqed\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilirdi. \u015eairi m\u00fcasir h\u0259yat\u0131n alovlu t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00e7\u00fcs\u00fc kimi t\u0259qdir ed\u0259n t\u0259nqid\u00e7i onun poeziyas\u0131n\u0131n konkretliyi, ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131, hadis\u0259l\u0259r\u0259 d\u00fczg\u00fcn, say\u0131q m\u00fcnasib\u0259t \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 se\u00e7ildiyi q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259lir, eyni zamanda diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n q\u00fcsurlu c\u0259h\u0259tl\u0259ri d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131rd\u0131. T\u0259nqid\u00e7i M.Rahimin C\u0259nub m\u00f6vzulu \u015feirl\u0259rinin eyni sonluqla, eyni m\u00fcraci\u0259tl\u0259 tamamlanmas\u0131n\u0131n ah\u0259ng\u0259, ifad\u0259y\u0259, \u00fcsluba yekn\u0259s\u0259qlik g\u0259tirdiyini m\u00fc\u015fahid\u0259 edir, \u00ab\u00dcr\u0259k\u00bb \u015feirind\u0259 t\u0259f\u0259rr\u00fcat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n, t\u0259fsilata varma\u011f\u0131n, m\u0259tl\u0259bi l\u00fczumsuz \u015f\u0259kild\u0259 uzatma\u011f\u0131n q\u00fcsurlu hal kimi diqq\u0259ti \u00e7\u0259kdiyini vur\u011fulay\u0131r, \u00abBilm\u0259k ist\u0259yir\u0259m\u00bb \u015feirind\u0259 qeyri-t\u0259biiliyi, h\u0259y\u0259cans\u0131z ifad\u0259 t\u0259rzini, h\u0259yat material\u0131na ayd\u0131n m\u00fcnasib\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi. O, b\u00fct\u00fcn bu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 \u00abM.Rahim kimi t\u0259cr\u00fcb\u0259li, s\u00f6z\u00fcn q\u0259drini bil\u0259n \u015fair \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6qsan\u00bb hesab edirdi. (\u018f.H\u00fcseynov. T\u0259nqid v\u0259 \u0259d\u0259bi proses. Bak\u0131, Nurlan, 2009, s\u0259h.101.) M\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fcasiri oldu\u011fu \u0259n g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 obyektiv elmi m\u00f6vqed\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259si, b\u0259dii s\u00f6z\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259n c\u0259h\u0259tl\u0259ri c\u0259sar\u0259tl\u0259 t\u0259nqid etm\u0259si onu isbat edir ki, \u018f.H\u00fcseynov \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu v\u0259 ya u\u011fursuz \u0259s\u0259r var, bir d\u0259 bu \u0259s\u0259r haqq\u0131nda obyektiv r\u0259y formala\u015fd\u0131racaq t\u0259nqid\u00e7i s\u00f6z\u00fc. Bu meyar onu t\u0259nqidi fikir s\u00f6yl\u0259rk\u0259n \u0259s\u0259r m\u00fc\u0259llifinin \u0259d\u0259biyyatda n\u00fcfuzunu, c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00f6vqeyini n\u0259z\u0259r\u0259 almaq kimi (daha \u00e7ox bug\u00fcnk\u00fc t\u0259nqid\u0259 xas olan!) q\u00fcsurlu hallardan uzaq tuturdu.<br \/>\n\u018f.H\u00fcseynov t\u0259nqidind\u0259 Avropa v\u0259 rus b\u0259dii-estetik d\u0259y\u0259rl\u0259rinin u\u011furlu sintezini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu c\u0259h\u0259ti t\u0259nqid\u00e7inin t\u0259kc\u0259 rus \u0259d\u0259biyyat\u0131na v\u0259 onun \u0259n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u2013 Kantemir, Lomonosov, Radi\u015f\u015fev, Qriboyedov, Pu\u015fkin, Qon\u00e7arov, Nekrasov, Ostrovski, Dostoyevski, \u00c7exov, Salt\u0131kov-\u015eedrin, Qorki v\u0259 b. yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131na, el\u0259c\u0259 d\u0259 milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n Ukrayna, g\u00fcrc\u00fc, polyak \u0259d\u0259biyyatlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 dair m\u0259qal\u0259l\u0259rin\u0259 \u015famil etm\u0259k do\u011fru olmazd\u0131. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n nailiyy\u0259tl\u0259rini t\u0259hlil ed\u0259n onlarla ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda \u018f.H\u00fcseynovun Avropa v\u0259 rus b\u0259dii-estetik t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259hr\u0259l\u0259ndiyini, \u00f6z\u00fcn\u00fcn orijinal t\u0259nqid\u00e7i \u00fcslubunu formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\n\u018f.H\u00fcseynovun t\u0259nqid\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n s\u00f6z d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 onun ad\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 \u00abyaz\u0131\u00e7\u0131-t\u0259nqid\u00e7i\u00bb ifad\u0259si d\u0259 i\u015fl\u0259dilir. V\u0259 bu ifad\u0259 sanki \u018f.H\u00fcseynovun \u0259z\u0259m\u0259tli t\u0259nqid\u00e7i simas\u0131n\u0131, t\u0259nqid\u00e7i portretini tamamlayan sonuncu r\u0259ng \u00e7alar\u0131d\u0131r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 elmilikl\u0259 b\u0259diiliyin sintezi \u018f.H\u00fcseynovun t\u0259krars\u0131z, orijinal elmi \u00fcslubunu \u015f\u0259rtl\u0259ndirir, \u0259d\u0259biyyat tarix\u00e7isi, t\u0259nqid\u00e7i d\u0259st-x\u0259ttinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011funu t\u0259min edir. Onun M.C\u0259lal\u0131n b\u0259dii n\u0259srini, \u0130.\u015e\u0131xl\u0131n\u0131n \u00abD\u0259li K\u00fcr\u00bb roman\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn elmi m\u00f6vqed\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259, C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 publisistikas\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f fundamental t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rind\u0259 bu \u00fcslub \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu daha ayd\u0131n sur\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\n\u018f.H\u00fcseynov t\u0259nqidi il\u0259 d\u0259rind\u0259n tan\u0131\u015fl\u0131q bir \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q q\u0259na\u0259tini yada sal\u0131r: \u00abT\u0259nqid el\u0259 bir m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tdir ki, b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259s\u00fcliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r\u00bb. Bu m\u0259suliyy\u0259t hissini \u018f.H\u00fcseynovun irili-x\u0131rdal\u0131 b\u00fct\u00fcn yazd\u0131qlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcb-duymaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u0259d\u0259bi irsimizin g\u0259l\u0259c\u0259k taleyin\u0259, \u0259d\u0259bi n\u0259sill\u0259r aras\u0131ndak\u0131 varislik \u0259laq\u0259sinin \u0259n z\u0259rif m\u0259qamlar\u0131na son d\u0259r\u0259c\u0259 h\u0259ssas, t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015f bir t\u0259nqid\u00e7i m\u00fcnasib\u0259ti var. Bu t\u0259nqid t\u0259kc\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259kl\u0259 qalm\u0131r, o h\u0259m d\u0259 estetik amil kimi milli-m\u0259n\u0259vi h\u0259yat\u0131m\u0131za d\u0259rind\u0259n n\u00fcfuz etm\u0259k, t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u0259, g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 \u0259xlaq\u0131m\u0131za t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k q\u00fcdr\u0259tind\u0259dir.<br \/>\n* * *<br \/>\n\u2026\u018fd\u0259biyyat\u0131 ilk d\u0259f\u0259 n\u0259n\u0259min na\u011f\u0131llar\u0131ndan sevmi\u015f\u0259m. \u0130\u00e7imd\u0259 anbaan, g\u00fcnb\u0259g\u00fcn, ilb\u0259il b\u00f6y\u00fcy\u0259n bu sevgi m\u0259n\u0259 \u0259d\u0259biyyatla \u0259b\u0259diyy\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259ni (b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u0259saf\u0259sizliyi!) tan\u0131d\u0131b. Doyulmaz m\u00fctali\u0259 saatlar\u0131nda bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m ki, b\u0259dii t\u0259sirind\u0259n aylarla, ill\u0259rl\u0259, b\u0259z\u0259n bir \u00f6m\u00fcr boyu s\u0131yr\u0131l\u0131b qopa bilm\u0259diyimiz \u0259s\u0259rl\u0259r onu yaradan\u0131n \u015fah damar\u0131n\u0131n qan\u0131yla, \u00fcr\u0259yinin ya\u011f\u0131yla yaz\u0131l\u0131b. H\u0259r yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n s\u00f6z, h\u0259r u\u011furlu ifad\u0259 m\u00fc\u0259llifinin t\u0259kc\u0259 istedad\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi deyil, bu h\u0259m d\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131nla ya\u015famaq, iztirab \u00e7\u0259km\u0259k, onu d\u00fcnyaya k\u00f6rp\u0259 g\u0259tirirmi\u015f kimi min bir \u0259zabla do\u011furmaq m\u00fccadil\u0259sinin n\u0259tic\u0259sidir. Nizaminin, F\u00fczulinin, H\u00fcqonun, Drayzerin, Tolstoyun, Belinskinin\u2026 v\u0259 yaratd\u0131qlar\u0131 il\u0259 \u00f6lm\u0259zliy\u0259 imza atan ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 dahinin \u0259d\u0259biyyatdan \u0259b\u0259diyy\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259rki yolu bu m\u00fccadil\u0259d\u0259n ke\u00e7ib. V\u0259 bu \u0259b\u0259diyy\u0259t \u00f6mr\u00fc ad\u0131n\u0131n uca k\u00fcrs\u00fcl\u0259rd\u0259n s\u0259sl\u0259nm\u0259si, \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r, yubiley gec\u0259l\u0259ri ke\u00e7irilm\u0259si, t\u0259mt\u0259raql\u0131 yadetm\u0259l\u0259r v\u0259 sair\u0259, v\u0259 ilax\u0131r\u2026 ilk bax\u0131\u015fdan \u0259z\u0259m\u0259tli g\u00f6r\u00fcn\u0259n, \u0259slind\u0259 is\u0259 zahiri mahiyy\u0259t da\u015f\u0131yan x\u0131rda \u0259lam\u0259tl\u0259rl\u0259, t\u0259f\u0259rr\u00fcatlarla \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr. \u018fb\u0259diya\u015farl\u0131q \u2013 s\u0259ni bir vaxt tan\u0131yanlar\u0131n yadda\u015f saxlanc\u0131nda daimi v\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259qam sahibi olmaq, \u00fcr\u0259kl\u0259rin m\u00fcq\u0259dd\u0259s gu\u015f\u0259sind\u0259 yer tutmaq, cismani yoxlu\u011fundan sonra s\u0259ni tan\u0131mayanlar\u0131n bel\u0259 do\u011fmas\u0131na, \u0259zizin\u0259 \u00e7evrilm\u0259k, h\u0259mi\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin qona\u011f\u0131 olmaqd\u0131r. V\u0259fat\u0131ndan q\u0131rx iki il sonra onu tan\u0131yanlar\u0131n v\u0259 tan\u0131mayanlar\u0131n yadda\u015f\u0131nda, \u015f\u00fcurunda, q\u0259lbind\u0259 v\u0259 ruhunda yeri olan, ham\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259, yazma\u011fa, fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 vadar ed\u0259n \u018fh\u0259d H\u00fcseynovun \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131\u011f\u0131 kimi.<\/p>\n<p><strong>T\u018fRAN\u018f TURAN R\u018fH\u0130ML\u0130,<br \/>\nfilologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<br \/>\nprezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc ifad\u0259 edir, t\u0259nqid\u00e7i is\u0259 h\u0259m \u00f6z\u00fcn\u00fc, h\u0259m d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n ifad\u0259 etdikl\u0259rini\u2026 O, 1973-c\u00fc ilin h\u00fcznl\u00fc pay\u0131z g\u00fcnl\u0259rind\u0259n birind\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259 m\u0259n ana dilimizin z\u0259ngin leksikonundan be\u015f-on c\u00fcml\u0259 qura bil\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r az s\u00f6z tan\u0131yan ya\u015fda olmu\u015fam. Onun n\u0259 geni\u015f salonlarda k\u00f6n\u00fcll\u0259ri ehtizaza g\u0259tir\u0259n nitqini e\u015fitmi\u015f\u0259m, n\u0259 auditoriyada t\u0259l\u0259b\u0259-g\u0259ncl\u0259ri duy\u011fular qanad\u0131nda m\u0259n\u0259vi ucal\u0131\u011fa s\u0259sl\u0259y\u0259n m\u00fchazir\u0259l\u0259rini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-14481","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14481"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14506,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14481\/revisions\/14506"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}