{"id":1504,"date":"2013-03-29T05:00:58","date_gmt":"2013-03-29T05:00:58","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=1504"},"modified":"2013-11-01T04:28:07","modified_gmt":"2013-11-01T04:28:07","slug":"hasan-akar-turkiye-tokat-makale-4","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=1504","title":{"rendered":"Hasan AKAR ( T\u00fcrkiye, Tokat).Makale"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/files1.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/files1.jpeg\" alt=\"\" title=\"files\" width=\"300\" height=\"373\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1275\" \/><\/a><\/p>\n<p>N\u0130KSAR\u2019DAN SARIKAMI\u015e\u2019A G\u0130D\u0130P DE D\u00d6NEMEYEN B\u0130R ALAY 91.ALAY<\/p>\n<p> 91. Alay,1910 y\u0131l\u0131nda Musul Vilayetine ba\u011fl\u0131 Erbil, S\u00fcleymaniye, Kerk\u00fck y\u00f6resiyle onun kuzeyine d\u00fc\u015fen bug\u00fcnk\u00fc Kuzey Irak\u2019la  Hakkari, \u015e\u0131rnak,Siirt b\u00f6lgesinde 31.Seyyar Jandarma Alay\u0131\u2019n\u0131n o b\u00f6lgede ayaklanan Barzani A\u015firetinin isyan\u0131n\u0131 bast\u0131rmakla g\u00f6revlidir.<br \/>\n4 Ekim 1911\u2019de bu alay s\u0131n\u0131f ve numara de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011frayarak 91.Piyade Alay\u0131 ad\u0131n\u0131 al\u0131p 31.T\u00fcmen\u2019e ba\u011flan\u0131r.92. ve 93.c\u00fc Alaylarla birlikte  4.Ordu\u2019ya ba\u011fl\u0131  bu birliklerin  merkezi Erzincan\u2019d\u0131r.91.Alay 1911 Ekim ay\u0131ndan sonra Malatya ve Arapkir\u2019de  k\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7irdikten  sonra 28 May\u0131s 1912\u2019de Erzincan\u2019a geri d\u00f6ner.Ayn\u0131 y\u0131l Balkan Sava\u015flar\u0131 patlak verince  Balkan sava\u015flar\u0131nda g\u00f6revlendirilir.Trabzon\u2019a kadar y\u00fcr\u00fcyen birlik buradan  gemilerle \u0130stanbul\u2019a aktar\u0131l\u0131r. 1913 y\u0131l\u0131nda \u015eark\u00f6y \u00e7\u0131karmas\u0131na kat\u0131l\u0131r.Ancak fazla ba\u015far\u0131l\u0131 olunamay\u0131nca gemilerle \u0130stanbul\u2019a d\u00f6ner.Karatepe Taarruzunda \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Dereceden Mecidi Ni\u015fan\u0131 verilir(Sultan Abd\u00fclmecit (1823-1861)d\u00f6neminde 1861 y\u0131l\u0131nda ilmiye ve askeriye mensuplar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn hizmet ve ba\u015far\u0131 g\u00f6sterenlere verilen ni\u015fan.Toplam 800 adet yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.) .\u00c7arp\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 o tepeye de 91 Alay Tepesi ad\u0131 verilir. Alay yeniden toparlanarak  b\u00fcy\u00fck bir zaferle 21 Temmuz 1913\u2019te  Edirne\u2019yi geri al\u0131r.<br \/>\n1914 Nisan ay\u0131nda 91.Alay\u2019\u0131n yeni g\u00f6rev yeri Harbiye Nezareti\u2019nce Tokat ve Niksar olarak belirlenir. Birlikler halk\u0131n s\u0131cak kar\u015f\u0131lamas\u0131yla t\u00f6renle Tokat ve Niksar\u2019a gelerek yerle\u015firler. Halk 1914 Kas\u0131m\u0131na kadar askeri besler. Niksar\u2019da devletin yan\u0131nda askerin ia\u015fesi konusunda b\u00fcy\u00fck gayretler sarf eden  Hac\u0131 Abdurrahman Efendi (1852-1909)  ve daha sonra Niksar Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapacak olan Hac\u0131 Mahir Efendi ( -1862-1937-Niksar Reddi \u0130lhak Cemiyeti Reisli\u011fi de yapm\u0131\u015ft\u0131r) Sultan Re\u015fat (1844-1918) taraf\u0131ndan berat, madalya ve s\u0131rmal\u0131 elbise ile \u00f6d\u00fcllendirilmi\u015ftir. Niksar\u2019daki eski h\u00fck\u00fcmet binas\u0131n\u0131n in\u015faat sorumlulu\u011funu y\u00fcr\u00fcten Hac\u0131 Abdurrahman Efendi\u2019nin torunlar\u0131ndan G\u00fclhan\u0131m ERDEM sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda  (1921- 2004 ) bize \u015fu bilgileri vermi\u015fti:<br \/>\n\u201cDedem  bu harekat \u00f6ncesinde de Do\u011fuya 1877-1878 Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131  sonras\u0131nda da  oralara  gidecek askerleri besliyormu\u015f. Karde\u015finin o\u011flu da bu sava\u015flar s\u0131ras\u0131nda \u015fehit olanlardand\u0131r.(Rahmi \u00dcNG\u00d6R\u2019\u00fcn babas\u0131)Birliklerin Karadeniz \u00fczerinden Niksar\u2019a naklinde komutanlarla birlikte ko\u015fu\u015fturmu\u015f. Askerlere \u015fehrin b\u00fcy\u00fck konaklar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, Ulu Cami tahsis edilmi\u015f kalan\u0131na da \u00e7ad\u0131rlar kurulmu\u015f, hamamlar askerin hizmetine sunulmu\u015f, berberler  tutulmu\u015f.\u00c7avu\u015fo\u011flu Kona\u011f\u0131 y\u0131llarca  hastane olarak ayarlanm\u0131\u015f.Sultan Re\u015fat ,pa\u015fas\u0131na \u201cAskerimize Niksar\u2019da yard\u0131mc\u0131 olan bir zat var.Ona sahip \u00e7\u0131kal\u0131m\u201d diyerek dedeme \u00e7ok de\u011ferli bir silah,berat,s\u0131rmal\u0131 bir elbise ,alt\u0131n kaplama bir k\u0131l\u0131\u00e7 ve kendi tu\u011fras\u0131n\u0131n bulundu\u011fu bir hal\u0131 g\u00f6ndermi\u015f.(Torunlar\u0131 bu k\u0131ymetli hediyelerin  bir k\u0131sm\u0131n\u0131 muhafaza ediyorlar)<br \/>\n91.Alay Niksar\u2019da beklemekte iken 6-7 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc sahilde toplanma emri alarak 11-12 Eyl\u00fcl g\u00fcnlerinde \u00dcnye Liman\u0131na \u00e7\u0131kar. Alay\u0131n 2 taburu makineli t\u00fcfek b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc deniz yoluyla Trabzon\u2019a nakledilmek \u00fczere \u00dcnye\u2019de b\u0131rak\u0131l\u0131r.2 ve 3. Tabur tekrar Niksar\u2019a yola \u00e7\u0131karak 28 Ekimde ula\u015f\u0131rlar.6 Kas\u0131m 1915\u2019te Sar\u0131kam\u0131\u015f cephesine giyecek, erzak ve te\u00e7hizat ta\u015f\u0131yan Mithat Pa\u015fa, Bezmi \u00e2lem, Bahriahmer gemileri Ruslar taraf\u0131ndan bat\u0131r\u0131l\u0131nca 1.Tabur da yeniden 13 Kas\u0131mda Niksar\u2019a d\u00f6ner.<br \/>\n\u00dclkede 2 A\u011fustos 1914 tarihinde Genel Seferberlik \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131l\u0131r. 14 Kas\u0131m 1914 tarihinde Sultan Mehmet Re\u015fat \u015eeyh\u00fclislamdan fetva  alarak Cihad-\u0131 ekber ilan eder.3335 mevcuduyla (Baz\u0131 kaynaklarda ve cephelerde bizzat bulunan Dr.M.Dervi\u015f Kuntman\u2019a g\u00f6re  bu say\u0131 3500\u2019d\u00fcr.KUNTMAN,1914 May\u0131s ay\u0131nda geldi\u011fi Tokat\u2019tan Eyl\u00fcl 1914\u2019te Niksar\u2019a ge\u00e7erek askerlerin tedavisiyle  g\u00f6revlendirilmi\u015ftir ) 91.Alay di\u011ferlerinin aras\u0131nda en g\u00f6zde alayd\u0131r.B\u00fcnyesinde 3 piyade taburu,her tabura ba\u011fl\u0131 3 piyade b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc ile bir makineli t\u00fcfek b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc, 1 depo taburu,ekmek\u00e7i kolu,s\u0131hhiye kolu ,ia\u015fe kolu,cephane kolu ,ke\u015fif kolu bulunmaktad\u0131r.91.Alay  al\u0131nan emir \u00fczerine 14 Kas\u0131m\u2019da Niksar\u2019dan hareket eder. 15-20 Kas\u0131m g\u00fcnleri Koyulhisar\u2019a ula\u015f\u0131p iki g\u00fcn konaklayan alay mola y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleriyle 26 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc de bir g\u00fcn Refahiye\u2019de kal\u0131r. Ertesi g\u00fcn tekrar yola \u00e7\u0131karak iki g\u00fcnl\u00fck y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015ften sonra Erzincan\u2019a kadar gelir. Halk, Edirne\u2019deki ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 duydu\u011fu 91.Alay\u0131 ba\u011fr\u0131na basar. Burada \u00fc\u00e7 g\u00fcn kal\u0131p 4-5 Aral\u0131k tarihlerinde Tercan\u2019a (Mamahatun)  var\u0131p iki g\u00fcn dinlenirler.<br \/>\nAlay, 7 Aral\u0131k 1914\u2019te Erzurum Il\u0131ca\u2019ya, 8 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc Tortum vadisi \u00fczerinden Tufan\u00e7 K\u00f6y\u00fc\u2019ne (G\u00fczelova) ula\u015f\u0131rlar.10 Aral\u0131k\u2019ta Miralay Haf\u0131z Hakk\u0131 Pa\u015fa alay\u0131 tefti\u015f eder.Bir hafta kadar  ba\u011fl\u0131 taburlar Tufan\u00e7 k\u00f6y\u00fcne yak\u0131n \u00c7ipak,Hins (Dumlu),Tafta K\u00f6ylerine da\u011f\u0131larak istirahat ederler ve  taarruz emri beklerler.Enver Pa\u015fa 12 Aral\u0131k\u2019ta Erzurum\u2019a gelerek karargahta \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flar.18 Aral\u0131k\u2019ta  Tufan\u00e7 Ovas\u0131nda bulunan  say\u0131s\u0131 ve haz\u0131rl\u0131k, hareket kabiliyeti bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a \u00fcst\u00fcn olan 91.Alay\u0131 tefti\u015f eder.<br \/>\nPlana g\u00f6re 31.T\u00fcmen A\u011faser(Tortum-Kire\u00e7li K\u00f6y\u00fc) ve Liskav(Tortum Yukar\u0131 sivri K\u00f6y\u00fc) yaylas\u0131nda d\u00fc\u015fmana taarruz edilecektir.Yukar\u0131 Sivri Yaylas\u0131,Ziyarettepe,Sivri Tepe gedi\u011finden Kutmar,(Ortak\u00f6y)Simserkis(G\u00fcm\u00fc\u015fkaya K\u00f6y\u00fc) \u00fczerinden Todan\u2019daki d\u00fc\u015fmana taarruz edilerek Narman Ruslardan al\u0131nacakt\u0131r.<br \/>\n18 Aral\u0131k 1914\u2019te Erzurum\u2019un kuzeydo\u011fusundaki ova k\u00f6ylerinde toplanan 31.T\u00fcmenin 91.Alay\u0131 Girek\u00f6sek,(Ye\u015fildere ) K\u0131z\u0131lKilise,Tuzla g\u00fczergah\u0131n\u0131 takiben 20 Aral\u0131k\u2019ta Nohurtap(Bug\u00fcn Tortum\u2019un S\u00f6\u011f\u00fctl\u00fc Mahallesi) K\u00f6y\u00fcnde mola verir.Ertesi g\u00fcn\u00fc Yukar\u0131sivri\u2019ye ula\u015fan birlikler buralarda uygun ev,ah\u0131r ve mereklere(samanl\u0131k) da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r.A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan neferler i\u00e7in karla \u00f6rt\u00fcl\u00fc tarlalara ve harman d\u00fczl\u00fcklerine portatif \u00e7ad\u0131rlar kurulur.<br \/>\n22 Aral\u0131k\u2019ta b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 g\u00f6steren 91.ve 92.Alaylar Narman\u2019\u0131 Ruslardan  geri al\u0131r.Birlikler hen\u00fcz dinlenemeden  24 Aral\u0131k\u2019ta Sar\u0131kam\u0131\u015f harek\u00e2t\u0131na kat\u0131lma emri al\u0131rlar. 25Aral\u0131k\u2019ta da da\u011f toplar\u0131na refakat etmekle g\u00f6revlendirilir. K\u0131\u015f \u00f6yle \u015fiddetlenir ki sekiz kilometrelik Penek (\u015eenkaya\u2019da )-Kosor (Oltu\u2019da)Bo\u011faz\u0131 aras\u0131 tipili bir havada saatte 384 metre yol al\u0131narak da\u011f toplar\u0131yla yirmi bir saate ancak ge\u00e7ilir.26 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc 31.F\u0131rka Komutan\u0131 Miralay Hasan Vasfi 90-91-92 Alaylar\u0131  bu s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015ften engellemek i\u00e7in emir g\u00f6nderir ama bu emir 91.Alaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda askerler Ba\u015fk\u00f6y\u2019e (Allahuekber Da\u011flar\u0131n\u0131n Kars taraf\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6y) \u00fc\u00e7 saatlik mesafededirler.19 saattir da\u011f toplar\u0131na refakat eden  alay yoluna devam eder.<br \/>\nSar\u0131kam\u0131\u015f harekat\u0131n\u0131n en trajik safhas\u0131  da burada ba\u015flar.Allahuekber Da\u011flar\u0131n\u0131 da\u011f toplar\u0131yla 22 saatte a\u015fabilen birlikler mevcudunun y\u00fczde seksenini  dondurucu so\u011fu\u011fa b\u0131rak\u0131r.Sa\u011f kurtulanlar 27 Aral\u0131k\u2019ta Ba\u015fk\u00f6y\u2019e gelir.Alay ayn\u0131 g\u00fcn \u00c7\u0131plaklu \u00fczerinden Divnik\u2019e ula\u015f\u0131r.28 Aral\u0131k\u2019ta Kars-Sar\u0131kam\u0131\u015f tren yolu \u00fczerinde  bulunan Ya\u011f\u0131basan k\u00f6y\u00fcn\u00fcn do\u011fusundaki tepeleri tutmakla g\u00f6revlendirilir.29 Aral\u0131k gecesi 91.Alay d\u00fc\u015fman taarruzuna u\u011frar.Kalan mevcut 1502dir.Burada da 14 \u015fehit ve 60 yaral\u0131 ve kay\u0131p verdi.Sar\u0131kam\u0131\u015f\u2019a ula\u015fan birlikler sanca\u011f\u0131 ve toplar\u0131 d\u00fc\u015fmana kapt\u0131rmam\u0131\u015flard\u0131r.Birlikler i\u00e7inde en b\u00fcy\u00fck zayiat\u0131 veren  kahraman ama talihsiz 91.Alay\u2019\u0131n  3 Ocak 1915 tarih itibar\u0131yla kalan mevcudu maalesef 134 kadard\u0131r.<br \/>\n14 Kas\u0131m sabah\u0131 Niksar\u2019dan 3335 mevcuduyla do\u011fuya hareketle, 23 Aral\u0131k\u2019ta Narman\u2019a Mecidi Ni\u015fan\u0131 tak\u0131l\u0131 \u015fanl\u0131 sanca\u011f\u0131yla g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc gere gere ve ba\u015f\u0131 dik giren Kartaltepe fatihi yi\u011fitler alay\u0131, 134 ki\u015filik mevcudu boynu b\u00fck\u00fck, sanca\u011f\u0131 d\u00fcr\u00fcl\u00fc ,3201 \u015fehit ve esir, kay\u0131p vererek Erzurum istikametinden tekrar Niksar ve Tokat\u2019a do\u011fru hareket eder. Tokat ve Niksar halk\u0131 olduk\u00e7a \u00fczg\u00fcnd\u00fcr. Koskoca alay\u0131n b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar vererek bir avu\u00e7 kahramanla geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ac\u0131yla izler. Kalanlar\u0131n i\u00e7indeki hasta ve yaral\u0131lar da Niksar\u2019daki 9 Numaral\u0131 Menzil Hastanesi\u2019nde tedavi edilirler.\u0130\u015fte 91.Alay\u2019\u0131n k\u0131saca hazin \u00f6yk\u00fcs\u00fc budur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0130KSAR\u2019DAN SARIKAMI\u015e\u2019A G\u0130D\u0130P DE D\u00d6NEMEYEN B\u0130R ALAY 91.ALAY 91. Alay,1910 y\u0131l\u0131nda Musul Vilayetine ba\u011fl\u0131 Erbil, S\u00fcleymaniye, Kerk\u00fck y\u00f6resiyle onun kuzeyine d\u00fc\u015fen bug\u00fcnk\u00fc Kuzey Irak\u2019la Hakkari, \u015e\u0131rnak,Siirt b\u00f6lgesinde 31.Seyyar Jandarma Alay\u0131\u2019n\u0131n o b\u00f6lgede ayaklanan Barzani A\u015firetinin isyan\u0131n\u0131 bast\u0131rmakla g\u00f6revlidir. 4 Ekim 1911\u2019de bu alay s\u0131n\u0131f ve numara de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011frayarak 91.Piyade Alay\u0131 ad\u0131n\u0131 al\u0131p 31.T\u00fcmen\u2019e ba\u011flan\u0131r.92. ve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-1504","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiy-dbiyyati"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1504","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1504"}],"version-history":[{"count":10,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1504\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1507,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1504\/revisions\/1507"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}