{"id":15322,"date":"2015-10-09T17:00:25","date_gmt":"2015-10-09T12:00:25","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=15322"},"modified":"2015-10-09T22:27:48","modified_gmt":"2015-10-09T17:27:48","slug":"son-5-ild%c9%99-%c9%99m%c9%99k-haqlari-3-d%c9%99f%c9%99-artib-musahib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=15322","title":{"rendered":"\u201cSon 5 ild\u0259 \u0259m\u0259k haqlar\u0131 3 d\u0259f\u0259 art\u0131b\u201d &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/1444371357_israil-m.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/1444371357_israil-m-300x200.jpg\" alt=\"1444371357_israil-m\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-15323\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/1444371357_israil-m-300x200.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/1444371357_israil-m-1024x684.jpg 1024w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/1444371357_israil-m.jpg 1417w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130B-nin SOCAR-\u0131n t\u0259rkibind\u0259 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan iqtisadi proqnozlar bu g\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frult\u00admaq\u00addad\u0131r&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyinin \u0130qtisadiyyat v\u0259 u\u00e7ot \u0130dar\u0259sinin r\u0259isi \u0130srail \u018ff\u0259ndiyevl\u0259 m\u00fcsahib\u0259<\/p>\n<p>&#8211; \u0130srail m\u00fc\u0259llim, 2010-cu ilin aprelind\u0259n &#8220;Az\u0259rikimya\u201d SOCAR-in struktruna daxil edilib. Bu da 5 ild\u0259n art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259t dem\u0259kdir. 2009-cu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130B-nin iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinizi biziml\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259yinizi ist\u0259rdik.<\/p>\n<p>&#8211; \u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130stehsalat Birliyinin SOCAR-\u0131n t\u0259rkibind\u0259 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan iqtisadi proqnozlar bu g\u00fcn, dem\u0259k olar ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frult\u00admaq\u00addad\u0131r. \u00d6t\u0259n 5 il \u0259rzind\u0259 SOCAR-\u0131n bilavasit\u0259 texniki v\u0259 maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 say\u0259\u00adsind\u0259 \u00abAz\u0259rikimya\u00bbn\u0131n texniki bazas\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00adl\u0259ndirilm\u0259si, fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan k\u00f6hn\u0259lmi\u015f, m\u00fcasir standartlara m\u00fcvafiq olma\u00adyan texnoloji qur\u011fu v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131, m\u0259h\u00adsul istehsal\u0131n\u0131n art\u0131\u00adm\u0131na, xammal v\u0259 yar\u0131mfabrikat m\u0259hsullar\u0131n itkisinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131n\u00admas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f \u0259sasl\u0131 t\u0259mir v\u0259 modernl\u0259\u015fm\u0259 i\u015fl\u0259ri, kimya\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259m\u0259yinin layiqinc\u0259 qiy\u00adm\u0259t\u00adl\u0259ndiri\u00adl\u0259\u00adr\u0259k, maa\u015f\u00adlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u015f v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015f\u00add\u0131r\u0131l\u00admas\u0131 \u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130B-d\u0259 h\u0259m istehsalat, h\u0259m d\u0259 insan amili bax\u0131m\u0131n\u00addan yeni bir canlanmaya v\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 s\u0259b\u0259b ol\u00admu\u015f\u00addur.<!--more--><\/p>\n<p>&#8211; Bu deyil\u0259nl\u0259ri konkret faktlarla \u0259sasland\u0131rmaq olarm\u0131?<br \/>\n&#8211; Konkret faktlara g\u0259linc\u0259, dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, 2014-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyind\u0259 181 347,7 min manatl\u0131q \u0259mt\u0259\u0259lik m\u0259hsul istehsal olunmu\u015fdur ki, bu da 2009-cu il ild\u0259 istehsal olunmu\u015f 71522,5 min manatl\u0131q m\u0259hsulla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 153,6% art\u0131m dem\u0259kdir. H\u0259m\u00e7inin 2009-cu ild\u0259 Birlik \u00fczr\u0259 189471,0 ton xammal emal olunmu\u015fdursa, 2014-c\u00fc ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 371355, 1 ton olmu\u015fdur. 2009-cu ild\u0259 m\u0259qs\u0259dli m\u0259hsullar\u0131n faktiki \u00e7\u0131x\u0131m\u0131 \u2013 etilen \u00fczr\u0259 24,29%, propilen \u00fczr\u0259 12,85% t\u0259\u015fkil etdiyi halda, 2014-c\u00fc ild\u0259 m\u00fcvafiq olaraq etilen \u00fczr\u0259 27,87%, propilen \u00fczr\u0259 15,13% t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130stehsal olunmu\u015f kimya m\u0259hsullar\u0131n\u0131n dinamikas\u0131n\u0131 2009-cu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 verm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/p>\n<p>&#8211; M\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, amma cari il h\u0259l\u0259 ba\u015fa \u00e7atmad\u0131\u011f\u0131ndan bu m\u00fcqayis\u0259ni 2014-c\u00fc ill\u0259 aparmaq ist\u0259rdim. \u0130stehsal olunmu\u015f kimya m\u0259hsullar\u0131n\u0131n 2009-cu il\u0259 nisb\u0259td\u0259 dinamikas\u0131 2014-c\u00fc ild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi olmu\u015fdur:<br \/>\n2009-cu il \u2013 polietilen 42 252 min ton, etilen 43 453 min ton, propilen 22 957 min ton, maye proliz q\u0259tran\u0131 45 695 min ton, saf \u0130PS 9 968 min ton.<br \/>\n2014-cu il \u2013 polietilen 101 036 min ton, etilen 104 042 min ton, propilen 56 493 min ton, maye proliz q\u0259tran\u0131 71770 min ton, saf \u0130PS 10 570 min ton.<\/p>\n<p>&#8211; Bu iqtisad\u0131 art\u0131m \u00f6z\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7il\u0259rin \u0259m\u0259khaqq\u0131s\u0131nda da \u0259ks etdiribmi?<\/p>\n<p>&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259, \u0259ks etdirib. Qeyd edim ki, 2014-c\u00fc ild\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla 1 i\u015f\u00e7iy\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n orta ayl\u0131q g\u0259lir 623,5 manat, orta ayl\u0131q \u0259m\u0259k haqq\u0131 is\u0259 570,0 manat t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Halbuki bu r\u0259q\u0259m 2009-cu ild\u0259 204,6 manat olmu\u015fdur ki, bu da 5 il \u0259rzind\u0259 \u0259m\u0259k haqlar\u0131n\u0131n 3 d\u0259f\u0259 artmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>&#8211; B\u0259s bir i\u015f\u00e7iy\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u0259hsul istehsal\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir?<\/p>\n<p>&#8211; 2009-cu ild\u0259 bir i\u015f\u00e7iy\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u0259hsul istehsal\u0131 11,4 min manat t\u0259\u015fkil etmi\u015fdirs\u0259, bu r\u0259q\u0259m 2014-c\u00fc ild\u0259 57, 6 min manat olmu\u015fdur. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bu da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck f\u0259rq dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130srail m\u00fc\u0259llim, b\u0259s \u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130B-d\u0259 enercida\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar nec\u0259 idar\u0259 olunur, onlara m\u00fcnasib\u0259t nec\u0259dir?<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259qdir\u0259layiq hald\u0131r ki, son be\u015f ild\u0259 Etilen-polietilen zavodunun enerji sistemind\u0259 apar\u0131lan \u0259sasl\u0131 t\u0259mir v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259si olaraq istehsalatlar\u0131n elektrik enerjisi il\u0259 fasil\u0259siz v\u0259 etibarl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259chizat\u0131na imkan yaranm\u0131\u015f, elektrik enerjisi, buxar v\u0259 qaz\u0131n itkisinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 xeyli h\u0259cm\u00add\u0259 kimy\u0259vi m\u0259h\u00adsula, h\u0259m\u00e7inin enerjida\u015f\u0131y\u0131c\u0131lara &#8211; elektrik v\u0259 istilik ener\u00adjisin\u0259, suya v\u0259 qaza q\u0259na\u0259t edilmi\u015f, istehsal olunan \u0259mt\u0259\u0259lik m\u0259hsulda enercida\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalm\u0131\u015f, bu da m\u0259hsul \u00e7\u0131x\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131na v\u0259 onun maya d\u0259y\u0259rinin minimuma enm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130stehsal olunan m\u0259hsullar\u0131n ist\u0259r daxili, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 xarici bazara \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda h\u0259m keyfiyy\u0259t, h\u0259m d\u0259 t\u0259l\u0259bat bax\u0131m\u0131ndan bir problem yoxdur ki?<\/p>\n<p>&#8211; Onu deyim ki, Etilen-polietilen zavodunda m\u0259hsul \u00e7\u0131\u00adx\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmaq v\u0259 keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini daha da yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq m\u0259q\u00ads\u0259dil\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Bak\u0131 Neft Emal\u0131 zavodunun yan m\u0259hsullar\u0131 olan quru qazlar\u0131n \u00abEP-300\u00bb kom\u00adpleksin\u0259 n\u0259qli \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi boru x\u0259ttinin \u00e7\u0259kilm\u0259si say\u0259sind\u0259 haz\u0131rda isteh\u00ad\u00adsalat\u0131n xam\u00admal t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n 50 faiz\u0259 q\u0259d\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif qaz fraksiyalar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 t\u0259min olunur. Bu is\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r qiym\u0259tli xammal olaraq texnoloji proses\u0259 veril\u0259n ilkin emal benzinin\u0259 xeyli q\u0259na\u0259t edilm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, Etilen-polietilen zavodunun isteh\u00adsalat g\u00f6st\u0259ri\u00adcil\u0259rinin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131\u00adla\u015f\u00admas\u0131nda, ixrac m\u0259hsullar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tinin v\u0259 h\u0259cminin art\u00admas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oyna\u00adm\u0131\u015f, respubli\u00adkadaxili v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131\u00adn\u0131n t\u0259l\u0259\u00adba\u00adt\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiqli polietilen, propilen, texniki v\u0259 m\u00fctl\u0259ql\u0259\u015fdirilmi\u015f izopropil spirt\u0131nin, m\u00fcxt\u0259lif kimy\u0259vi fraksiyalar\u0131n istehsal\u0131 \u00f6t\u0259n ill\u0259rin g\u00f6st\u0259ri\u00adcil\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayi\u00ads\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259\u00add\u0259r geni\u015f\u00adl\u0259nmi\u015fdir.<br \/>\n&#8211; M\u0259hsulun xarici bazara \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda n\u0259qliyyat v\u0259 ya m\u00fc\u015ft\u0259ri sar\u0131dan s\u0131x\u0131nt\u0131 hiss etmirsiniz ki?<\/p>\n<p>&#8211; Xeyir, el\u0259 bir s\u0131x\u0131nt\u0131m\u0131z yoxdur. \u00c7\u00fcnki 2010-cu ild\u0259n ba\u015flayaraq T\u00fcrkiy\u0259\u00adnin &#8220;Petkim Petrokimya Holding\u201d \u015fir\u00adk\u0259ti il\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259m\u0259k\u00adda\u015f\u00adl\u0131q v\u0259 inteqrasiya \u0259laq\u0259l\u0259ri qurulmas\u0131n\u0131n real n\u0259tic\u0259\u00adsi olaraq Birliyin istehsal etdiyi kim\u00ady\u0259vi m\u0259hsullar\u0131n xarici bazar\u00adlarda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259\u00adl\u0259rind\u0259 sat\u0131\u015f \u015f\u0259b\u0259k\u0259si getdikc\u0259 geni\u015f\u00adl\u0259n\u00ad\u00adm\u0259k\u00add\u0259dir. Bu m\u0259q\u00ads\u0259\u00addl\u0259 diversifika\u00adsiya prinsipi \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fc\u00adl\u0259\u00adr\u0259k, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 kimya m\u0259hsullar\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fcn\u00adya bazar\u0131na ixra\u00adc\u0131n\u0131n \u0259sas istiqam\u0259t\u00adl\u0259rind\u0259n biri kimi G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Ku\u00adlevi terminal\u0131ndan, Batu\u00admi v\u0259 Poti liman\u00adlar\u0131ndan istifad\u0259 edilir. 2012-ci ild\u0259n etibar\u0259n m\u0259h\u00adsullar\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fcnya baza\u00adr\u0131\u00adna ixrac\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 pro\u00adpi\u00adlen v\u0259 butilen-butadien fraksiyas\u0131\u00adn\u0131n (BBF) Az\u0259rbay\u00adcan\u00addan yola sal\u0131nan d\u0259mir yol \u00e7\u0259nl\u0259rind\u0259n Kulevi liman\u0131nda birba\u015fa tankerl\u0259r\u0259 y\u00fckl\u0259nilm\u0259si layih\u0259si h\u0259\u00adyata ke\u00e7irilir. Bundan \u0259lav\u0259, Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu da yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Birliyimizin neft-kimya m\u0259hsullar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, oradan da Avropa v\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Sizc\u0259 yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 d\u0259 bu tempi qoruyub saxlamaq m\u00fcmk\u00fcn olacaqm\u0131?<br \/>\n&#8211; SOCAR-\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u0259st\u0259yi il\u0259 \u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130stehsalat Birliyind\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 davam etdiril\u0259n modernl\u0259\u015fm\u0259 i\u015fl\u0259ri onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, kimya\u00e7\u0131lar yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 bu tempi qoruyub saxlayacaq, h\u0259tta iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r\u0259 d\u0259 nail olunacaqd\u0131r.<br \/>\n&#8211; Maraql\u0131 m\u00fcsahib\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik.<\/p>\n<p>M\u00fcsahib\u0259ni apard\u0131:<br \/>\nRafiq Oday,<br \/>\n\u018fm\u0259kdar jurnalist<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130B-nin SOCAR-\u0131n t\u0259rkibind\u0259 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan iqtisadi proqnozlar bu g\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frult\u00admaq\u00addad\u0131r&#8221; &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyinin \u0130qtisadiyyat v\u0259 u\u00e7ot \u0130dar\u0259sinin r\u0259isi \u0130srail \u018ff\u0259ndiyevl\u0259 m\u00fcsahib\u0259 &#8211; \u0130srail m\u00fc\u0259llim, 2010-cu ilin aprelind\u0259n &#8220;Az\u0259rikimya\u201d SOCAR-in struktruna daxil edilib. Bu da 5 ild\u0259n art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259t dem\u0259kdir. 2009-cu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130B-nin iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-15322","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15322"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15329,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15322\/revisions\/15329"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}