{"id":15452,"date":"2015-10-20T09:30:07","date_gmt":"2015-10-20T04:30:07","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=15452"},"modified":"2015-10-20T09:47:55","modified_gmt":"2015-10-20T04:47:55","slug":"sumqayit-kimya-s%c9%99nayesi-dogrulan-umidl%c9%99r-v%c9%99-yeni-h%c9%99d%c9%99fl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=15452","title":{"rendered":"Sumqay\u0131t kimya s\u0259nayesi: do\u011frulan \u00fcmidl\u0259r v\u0259 yeni h\u0259d\u0259fl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/0930.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/0930-300x199.jpg\" alt=\"0930\" width=\"300\" height=\"199\" class=\"alignnone size-medium wp-image-15453\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/0930-300x199.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/0930.jpg 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev c\u0259nablar\u0131n\u0131n 2 aprel 2010-ci il tarixli &#8220;Neft-kimya s\u0259nayesin\u00add\u0259 idar\u0259etm\u0259 mexanizml\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda &#8220;Az\u0259rikimya\u201d D\u00f6vl\u0259t \u015eirk\u0259ti SOCAR-\u0131n tabeliyin\u0259 verildikd\u0259n, &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyi yarad\u0131ld\u0131qdan sonra \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, neft-qaz emal\u0131 v\u0259 neft-kimya s\u0259nayesinin s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, m\u0259hsullar\u0131n r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 olmu\u015fdu. \u00d6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 bu istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olunmu\u015fdur. \u0130lk d\u0259f\u0259 etilen istehsalat\u0131n\u0131n layih\u0259 g\u00fcc\u00fc s\u0259viy\u00ady\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259si t\u0259min edilmi\u015f, m\u0259hsullar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131m s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259ldilmi\u015f, xammala q\u0259na\u0259t olunmu\u015f, balans itkil\u0259ri minimuma endirilmi\u015f, bel\u0259likl\u0259 m\u0259hsulun maya d\u0259y\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131naraq rentabellik art\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nDo\u011frulan \u00fcmidl\u0259r<br \/>\n&#8211; \u00abAz\u0259rikimya\u00bbn\u0131n SOCAR-\u0131n t\u0259rkibind\u0259 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 t\u0259\u00adr\u0259qqi ed\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan iqtisadi proqnozlar, dem\u0259k olar ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frult\u00admaq\u00addad\u0131r. Bel\u0259 ki, \u00f6t\u0259n be\u015f il \u0259rzind\u0259 SOCAR-\u0131n d\u0259st\u0259yi say\u0259\u00adsind\u0259 \u00abAz\u0259rikimya\u00bbn\u0131n texniki bazas\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00adl\u0259ndirilm\u0259si, Etilen-polietilen zavodunda m\u0259h\u00adsul istehsal\u0131n\u0131n art\u0131\u00adm\u0131na, xammal v\u0259 yar\u0131mfabrikat m\u0259hsullar\u0131n itkisinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131n\u00admas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f yenid\u0259nqurma, \u0259sasl\u0131 t\u0259mir v\u0259 modernl\u0259\u015fm\u0259 i\u015fl\u0259ri, bu i\u015fl\u0259rin \u0259n ciddi reqla\u00admentl\u0259r \u0259sa\u00ads\u0131nda apar\u0131lmas\u0131, kimya\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259m\u0259yi\u00adnin layiqinc\u0259 qiy\u00adm\u0259t\u00adl\u0259ndiri\u00adl\u0259\u00adr\u0259k \u0259m\u0259khaqq\u0131lar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u015f v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015f\u00add\u0131r\u0131l\u00admas\u0131 v\u0259 s. t\u0259dbirl\u0259r \u00abAz\u0259rikimya\u00bb \u0130B-d\u0259 h\u0259m istehsalat, h\u0259m d\u0259 insan amili bax\u0131m\u0131n\u00addan yeni bir canlanmaya v\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 s\u0259b\u0259b ol\u00admu\u015f\u00addur.<!--more--><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n da real n\u0259tic\u0259si olaraq respubli\u00adkadaxili v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131\u00adn\u0131n t\u0259l\u0259\u00adba\u00adt\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiqli polietilen, propilen, texniki v\u0259 m\u00fctl\u0259ql\u0259\u015fdirilmi\u015f izopropil spirt\u0131nin, m\u00fcxt\u0259lif kimy\u0259vi fraksiyalar\u0131n istehsal g\u00f6st\u0259ri\u00adcil\u0259ri kifay\u0259t q\u0259\u00add\u0259r geni\u015f\u00adl\u0259nmi\u015fdir. Texnoloji qur\u011fu v\u0259 x\u0259tl\u0259rin \u0259sasl\u0131 t\u0259miri, rekonstruksiyas\u0131, yenil\u0259n\u00adm\u0259si il\u0259 xam\u00ad\u00admal v\u0259 haz\u0131r m\u0259hsul itkil\u0259rinin qar\u015f\u0131\u00ads\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 al\u0131nma\u00ads\u0131na nail olun\u00admu\u015f, xeyli h\u0259cm\u00add\u0259 kimy\u0259vi m\u0259h\u00adsula, h\u0259m\u00e7inin enerjida\u015f\u0131y\u0131c\u0131lara &#8211; elektrik v\u0259 istilik ener\u00adjisin\u0259, suya v\u0259 qaza q\u0259na\u0259t edilmi\u015fdir.<br \/>\n&#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyind\u0259 z\u0259h\u0259rli v\u0259 z\u0259r\u0259rli, m\u00fcvafiq standartlara cavab ver\u00adm\u0259\u00ady\u0259n, \u015f\u0259h\u0259rin ekolo\u00adgiyas\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n b\u00fct\u00fcn istehsalatlar \u2013 SAM, Sintetik kau\u00e7u\u00e7k, \u00dczvi sintez zavodlar\u0131 l\u0259\u011fv edilmi\u015f, s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259n isteh\u00adsalat sah\u0259l\u0259ri is\u0259 yenid\u0259n qurulmu\u015fdur.<br \/>\nEtilen-polietilen zavodunda yeni Azot-oksigen kompleksi v\u0259 Susoyutma qur\u011fusu tikilib istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir.<br \/>\nAzot-oksigen kompleksi<br \/>\n&#8211; Azot-oksigen kompleksi zavodun azot v\u0259 oksigen\u0259, T\u0259mir-tikinti \u0130dar\u0259sinin is\u0259 oksigen\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 tam h\u0259cmd\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tl\u0259 \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 imkan vermi\u015fdir. \u00d6t\u0259n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 layih\u0259 g\u00fcc\u00fcnd\u0259 v\u0259 ah\u0259ngdar i\u015fl\u0259y\u0259n yeni kompleksd\u0259 azot v\u0259 oksigen istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn elektrik enerjisi s\u0259rfi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu kimi, \u0259vv\u0259lki qur\u011fuda oldu\u011fundan 5 d\u0259f\u0259 az olmu\u015fdur. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 1987-ci ild\u0259n &#8211; 25 ild\u0259n d\u0259 art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 istifad\u0259d\u0259 ol\u00admu\u015f k\u00f6hn\u0259 qur\u011funun y\u00fcks\u0259k enerji s\u0259rfiyyat\u0131na malik elektrik m\u00fch\u0259rrikl\u0259rinin, nasos v\u0259 kompressorlar\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259 yeni Azot-oksigen komplek\u00adsind\u0259 h\u0259min elektrik avadanl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha \u00e7ox q\u0259na\u0259t rejimind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n, minimum enerji s\u0259rfiyyat\u0131na malik m\u00fcasir avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 innovativ texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. Yeni kompleksin b\u00fct\u00fcn sisteml\u0259ri &#8211; havat\u0259mizl\u0259m\u0259 b\u00f6lm\u0259si, havaay\u0131rma bloku, y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiqli azot-kompressoru, h\u0259m\u00e7inin istehsal olunmu\u015f azot v\u0259 oksigenin topland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259r avtomatik idar\u0259etm\u0259 sisteml\u0259ri il\u0259 t\u0259min olunmu\u015fdur. B\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 is\u0259 ekoloji t\u0259mizliyi il\u0259 d\u0259 se\u00e7il\u0259n yeni kompleksin i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131 say\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259 \u00fczr\u0259 xeyli miqdarda v\u0259sait\u0259 q\u0259na\u0259t edilm\u0259sin\u0259 nail olunmu\u015fdur.<br \/>\nSusoyut\u00adma qur\u011fusu<br \/>\n&#8211; Azot-oksigen komplek\u00adsi il\u0259 paralel olaraq Etilen-polietilen zavodunda innovativ texno\u00adlogiyalar \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcasir tipli Susoyut\u00adma qur\u011fusunun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259\u00adsi\u00ad d\u0259 EP-300 kompleksinin ah\u0259ngdar i\u015fini t\u0259min etmi\u015f, iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n ilkin proqnozlar\u0131 do\u011f\u00adrult\u00ad\u00admu\u015fdur. Bel\u0259 ki, \u0259vv\u0259lki qur\u011fudan f\u0259rqli olaraq h\u0259r 1000 m3 suyun soyudulmas\u0131 prosesi zaman\u0131 bir saat \u0259rzind\u0259 80-100 kvt, bir ay \u0259rzind\u0259 is\u0259 1500 mqvt-a q\u0259d\u0259r az elektrik ener\u00adjisi s\u0259rf edilmi\u015fdir ki, bu da il \u0259rzind\u0259 xeyli miqdarda v\u0259sait\u0259 q\u0259na\u0259t olunmas\u0131 dem\u0259kdir. Bir saat m\u00fcdd\u0259tind\u0259 suyun s\u0259rfi d\u0259 \u0259vv\u0259lki qur\u011fuya nisb\u0259t\u0259n 130 m3az olmu\u015fdur. Qapal\u0131 sistemd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n yeni qur\u011funun i\u015find\u0259 daha bir m\u00fch\u00fcm m\u0259qam suyun d\u00f6vr etdiyi sistem\u0259 daha g\u00fccl\u00fc, yeni ingibitorun verilm\u0259sidir ki, bu da boru x\u0259tl\u0259rind\u0259, istilikd\u0259yi\u015fdiricil\u0259rd\u0259, nasos v\u0259 kompressorlarda ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k tutulmalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259skinlikl\u0259 al\u0131r. Bu is\u0259 onlarda t\u0131xaclar yaranmas\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259c\u0259k m\u0259cburi dayanmalar\u0131, istehsalat q\u0259zalar\u0131n\u0131 v\u0259 onlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259k t\u0259mir x\u0259rcl\u0259rini tamamil\u0259 istisna edir. Ba\u015fl\u0131cas\u0131 odur ki, yeni qur\u011funun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u0259s\u00adsis\u0259nin EP-300 kom\u00adpleksinin stabil, etibarl\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259min edilmi\u015fdir.<br \/>\nM\u00fctl\u0259ql\u0259\u015fdirilmi\u015f izopropil spirti sah\u0259si<br \/>\n&#8211; &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyinin Etilen-polietilen zavodunda istismara verilmi\u015f yeni qur\u011fulardan biri d\u0259 M\u00fctl\u0259ql\u0259\u015fdirilmi\u015f izopropil spirti sah\u0259sidir. F\u0259aliyy\u0259ti tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sah\u0259d\u0259 dem\u0259k olar, b\u00fct\u00fcn qur\u011fu v\u0259 avadanl\u0131qlar yenid\u0259n qurulmu\u015f, yeni operator binas\u0131 tikilmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa sah\u0259nin haz\u0131r m\u0259hsulun saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 y\u00fckl\u0259nm\u0259si \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 600 kubmetr h\u0259cmlik tutumlar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259laq\u0259 x\u0259tl\u0259ri yenil\u0259ri il\u0259 \u0259v\u0259z olunmu\u015f, yeni nasos stansiyas\u0131 in\u015fa edilmi\u015f, doldurma v\u0259 bo\u015faltma estakadas\u0131 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, sah\u0259nin daxili \u0259razisind\u0259 abadl\u0131q v\u0259 ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131rma i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r kimya\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259m\u0259k \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, 2 \u0259d\u0259d kalonun v\u0259 10 \u0259d\u0259d nasosun istismardan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 say\u0259sind\u0259 xeyli miqdarda enerjida\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131na q\u0259na\u0259t olunmas\u0131na z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r<br \/>\nPropan-propilen fraksiyas\u0131n\u0131n k\u00fck\u00fcrdl\u00fc birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si qur\u011fusu<br \/>\n&#8211; Propan-propilen fraksiyas\u0131n\u0131n k\u00fck\u00fcrdl\u00fc birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si m\u0259qs\u0259dini da\u015f\u0131yan v\u0259 layih\u0259si &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin X\u00fcsusi konstruktor b\u00fcrosu t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan yeni qur\u011funun tikintisi Birliyin T\u0259mir-tikinti \u0130dar\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Layih\u0259 g\u00fcc\u00fc 10 t\/saat olan qur\u011funun istismara verilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 propan-propilen fraksiyas\u0131 birba\u015fa sobaya deyil, q\u0259l\u0259vi il\u0259 t\u0259mizl\u0259ndikd\u0259n sonra qazay\u0131rma b\u00f6lm\u0259sin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259kdir ki, bunun da n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259qs\u0259dli m\u0259hsul olan propilenin dig\u0259r m\u0259hsullara \u00e7evrilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nacaq, bununla da xeyli miqdarda q\u0259l\u0259viy\u0259 q\u0259na\u0259t edil\u0259c\u0259kdir. H\u0259m\u00e7inin 1 \u0259d\u0259d piroliz sobas\u0131n\u0131 istismardan \u00e7\u0131xa\u00adrmaqla, istismar x\u0259rci a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nacaq, bununla da texnoloji avadanl\u0131qlar\u0131n t\u0259mirl\u0259raras\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259 m\u00fcd\u00add\u0259tinin artmas\u0131 t\u0259min edil\u0259c\u0259kdir.<br \/>\nButan-butilen fraksiyas\u0131n\u0131n hidrogenl\u0259\u015fm\u0259si qur\u011fusu<br \/>\n&#8211; Bu qur\u011funun da layih\u0259si &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin X\u00fcsusi konstruktor b\u00fcrosu t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f, tikintisi is\u0259 Birliyin T\u0259mir-tikinti \u0130dar\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Layih\u0259 g\u00fcc\u00fc ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 120 min t\/il, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 250 min t\/il olmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f yeni qur\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r onu bildirir ki, Etilen istehsalat\u0131nda xam benzinin pirolizi qur\u011fusundan yan m\u0259hsul kimi al\u0131nan butan-butilen fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibi k\u00fctl\u0259 etibaril\u0259 45% divinil, 7-10% butanlar, qalan hiss\u0259si is\u0259 butenl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Divinil fraksiyas\u0131n\u0131 piroliz sobalar\u0131na verdikd\u0259 konveksiya zonas\u0131nda t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00e7ox \u00e7\u0259tin olan \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcl\u0259r yarad\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 piroliz prosesind\u0259n \u0259vv\u0259l butan-butilen fraksiyas\u0131n\u0131n hidrogenl\u0259\u015fm\u0259si apar\u0131l\u0131r ki, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 proliz prosesind\u0259 al\u0131nan m\u0259hsullar\u0131n y\u00fcks\u0259k faizli \u00e7\u0131x\u0131m\u0131na nail olunur.<br \/>\n\u0130stehsalat tullant\u0131 sular\u0131n\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si qur\u011fusu<br \/>\n&#8211; Diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 g\u00fcnd\u0259lik g\u00fcc\u00fc 2600 m3olan yeni istehsalat tullant\u0131 sular\u0131n\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si qur\u011fusunun tikintisidir. Bu qur\u011funun in\u015fa edilm\u0259sinin \u0259sas m\u0259qs\u0259d\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 at\u0131lan sular\u0131n maksimal t\u0259mizlik h\u0259ddinin t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 t\u0259mizl\u0259nmi\u015f suyun irriqasiya istifad\u0259 olunmas\u0131d\u0131r. Qur\u011funun 2016-c\u0131 il \u0259rzind\u0259 tikilib istismara verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur.<br \/>\nSOCAR-\u0131n T\u0259lim, T\u0259dris v\u0259 Sertifikatla\u015fd\u0131rma \u0130dar\u0259sinin<br \/>\nSumqay\u0131t T\u0259lim-T\u0259dris M\u0259rk\u0259zi<br \/>\n&#8211; &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130B-d\u0259 ixtisasl\u0131 g\u0259nc f\u0259hl\u0259 kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259kar\u00adl\u0131\u011fa v\u0259 texniki biliy\u0259 malik kadr\u00adlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259si, onlar\u0131n pe\u015f\u0259 v\u0259 ixtisas\u00adlar\u0131n\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015f\u00addirm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 SOCAR-\u0131n T\u0259lim, T\u0259dris v\u0259 Sertifikatla\u015fd\u0131rma \u0130dar\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n 2012-ci ild\u0259 Sumqay\u0131tda ilk d\u0259f\u0259 olaraq m\u00fc\u00adasir tipli, geni\u015f korpusa malik T\u0259lim-T\u0259dris M\u0259rk\u0259zi yara\u00add\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu M\u0259rk\u0259zin z\u0259ngin texniki-istehsalat bazas\u0131 burada y\u00fczl\u0259rl\u0259 ixtisasl\u0131, ba\u00adca\u00adr\u0131ql\u0131 g\u0259nc f\u0259hl\u0259 kadrlar\u0131n &#8211; aparat\u00e7\u0131, t\u0259mir\u00e7i-\u00e7iling\u0259r, torna\u00e7\u0131, frezer\u00e7i, elektrik-qaz qaynaq\u00e7\u0131s\u0131, avadanl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259miri v\u0259 xidm\u0259ti \u00fczr\u0259 elektrik montyoru, kompressor qur\u011fular\u0131n\u0131n ma\u015fi\u00adnisti, nasos qur\u011fular\u0131n\u0131n ma\u015finisti, n\u0259zar\u0259t \u00f6l\u00e7\u00fc cihazlar\u0131 v\u0259 avtomatika \u00fczr\u0259 \u00e7iling\u0259r kimi ixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n haz\u0131r\u00adlan\u00adma\u00ads\u0131na, h\u0259m\u00ad\u00e7inin bu g\u00fcn istehsalatda \u00e7al\u0131\u00ad\u015fan kimya\u00e7\u0131la\u00adr\u0131n \u00f6z ixtisas v\u0259 pe\u015f\u0259\u00adkarl\u0131q s\u0259viyy\u0259l\u0259rini art\u0131raraq m\u00fcvafiq sertifikatlar \u0259ld\u0259 etm\u0259l\u0259rin\u0259 im\u00adkan vermi\u015f\u00addir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn M\u0259rk\u0259zd\u0259 h\u0259r c\u00fcr \u0259ya\u00adni vasi\u00adt\u0259l\u0259r, m\u00fcasir avadanl\u0131q, d\u0259zgah v\u0259 al\u0259tl\u0259rl\u0259 t\u0259chiz edilmi\u015f ixtisasla\u015fm\u0131\u015f t\u0259dris otaq\u00adlar\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259lim-T\u0259dris M\u0259rk\u0259zini bitirmi\u015f 200 n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n ixtisasl\u0131 f\u0259hl\u0259 art\u0131q &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin m\u00fc\u0259s\u00adsis\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259 t\u0259min olunaraq kimya\u00e7\u0131lar ail\u0259sinin b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc kimi u\u011furla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<br \/>\nSosial layih\u0259l\u0259r<br \/>\n&#8211; \u00abAz\u0259rikim\u00adya\u00bb \u0130B SOCAR-\u0131n struktur t\u0259rkibin\u0259 daxil edildikd\u0259n sonra \u00e7\u0259tin v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b pe\u015f\u0259 adamlar\u0131 olan kimya\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, istehsalatda onlar\u0131n \u0259m\u0259\u00adyi\u00adnin v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcha\u00adfiz\u0259si, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259rinin t\u0259min edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 d\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259, m\u00fcsb\u0259t d\u00f6n\u00fc\u015f\u0259 nail olunmu\u015fdur. \u0130\u015f\u00e7il\u0259rin \u0259m\u0259k v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitinin m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011fyn olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Etilen-polietilen zavodu, onun Etilen istehsalat\u0131 v\u0259 M\u0259hsulun q\u0259bulu, saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 haz\u0131r m\u0259hsulun burax\u0131lmas\u0131 sah\u0259si, h\u0259m\u00e7inin T\u0259mir-tikinti \u0130dar\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn inzibati bina m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131, geni\u015f v\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 yem\u0259kxanalar, \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259rin i\u015f yerl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi olaraq m\u00fca\u00adsir, komfortlu avtobuslar\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. kimya\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131za g\u00f6st\u0259ril\u0259n diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131n real n\u0259tic\u0259sidir. Yeni inzibati v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t binalar\u0131 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259kl\u0259 \u0259m\u0259kcil\u0259rin sosial-m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitind\u0259 m\u00fcs\u00adb\u0259t d\u00f6n\u00fc\u015f yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Kimya\u00e7\u0131lar\u0131n i\u015f v\u0259 \u0259m\u0259k \u015f\u0259raiti xeyli yax\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, \u0259m\u0259k haqlar\u0131 son be\u015f ild\u0259 3 d\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7il\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si imzalanm\u0131\u015f, tibbi s\u0131\u011forta v\u0259 f\u0259rdi m\u00fchafiz\u0259 vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 100 faiz t\u0259min olunmu\u015fdur. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 bir ne\u00e7\u0259 onillikl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 insanlar\u0131n sosial-rifah hal\u0131 m\u00fcqayis\u0259olunmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259si xeyli azalm\u0131\u015f, Sumqa\u00ady\u0131t\u0131n ham\u0131n\u0131 narahat ed\u0259n ekoloji v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 ciddi d\u00f6n\u00fc\u015f\u0259 nail olunmu\u015fdur.<br \/>\nTibbi xidm\u0259t<br \/>\n&#8211; ARDN\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcasir tibbi-s\u0259hiyy\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131 il\u0259 t\u0259min edilmi\u015f, b\u00fct\u00fcn tibb kabin\u0259l\u0259ri m\u00f6vcud standartlar s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qurulmu\u015f \u00abKimya\u00e7\u0131\u00bb polik\u00adlinikas\u0131n\u0131n, h\u0259m\u00e7inin \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259r\u0259 operativ v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 tibbi xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u00adm\u0259k imkan\u0131na malik \u0259n son avadanl\u0131qlarla t\u0259chiz edilmi\u015f t\u0259cili tibbi yard\u0131m ma\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259r vasi\u00adt\u0259\u00adl\u0259rl\u0259 gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz kimya\u00e7\u0131lar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ke\u015fiyind\u0259 dayanan T\u0259cili tibbi yar\u00add\u0131m m\u0259r\u00adk\u0259\u00adzinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si \u00abAz\u0259rikimya\u00bb kollektivin\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. O da diqq\u0259t\u0259\u00adla\u00adyiqdir ki, poliklinikan\u0131n m\u00fcasir standart\u00adlara uy\u011fun olaraq tib\u00adbi avadanl\u0131qlarla t\u0259min edilm\u0259si burada art\u0131q onlarla g\u00f6z v\u0259 burun-bo\u011faz c\u0259rra\u00adhiy\u00ady\u0259si \u00fczr\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u0259m\u0259liy\u00adyatlar\u0131n u\u011furla yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 imkan yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nTibbi s\u0131\u011forta<br \/>\n&#8211; ARDN\u015e-in tibbi s\u0131\u011forta v\u0259 Birliyin sosial proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259r bir kimya\u00e7\u0131n\u0131n s\u0131\u011forta\u00adlanaraq, tibbi s\u0131\u011forta kartlar\u0131 il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 da onlar\u0131n sa\u011flaml\u0131qlar\u0131n\u0131n qorun\u00admas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bel\u0259 ki, s\u0131\u011forta m\u00fcqavil\u0259si v\u0259 kartlar\u0131 \u00fczr\u0259 kimya\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z respublikam\u0131z\u0131n 40-a yax\u0131n m\u00fcxt\u0259lif ixtisasla\u015f\u00add\u0131r\u0131l\u00adm\u0131\u015f klinikalar\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Sum\u00adqay\u0131t\u0131n d\u00f6rd sa\u011flaml\u0131q oca\u011f\u0131nda ist\u0259nil\u0259n vaxt pulsuz, he\u00e7 bir m\u0259hdudiyy\u0259t olmadan m\u00fcalic\u0259 olunmaq imkan\u0131na malikdirl\u0259r.<br \/>\n&#8220;Sumqay\u0131t\u201d Pe\u015f\u0259kar Futbol Klubu v\u0259 m\u00fcasir stadion<br \/>\n&#8211; Kimya\u00e7\u0131lar\u0131n m\u0259d\u0259ni istirah\u0259tinin t\u0259\u015fkilini d\u0259 ilk g\u00fcnd\u0259n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi qar\u015f\u0131ya qoyan \u00abAz\u0259ri\u00adkimya\u00bb \u0130B bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259r il ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u0259qs\u0259d\u00ady\u00f6nl\u00fc t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir.<br \/>\n\u015e\u0259h\u0259rin pe\u015f\u0259kar futbol klubu olan &#8220;Sumqay\u0131t\u201d komandas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, d\u00fcnya standartlar\u0131na cavab ver\u0259n, m\u00fcasir qur\u011fu v\u0259 avadanl\u0131qlarla t\u0259chiz edil\u0259n stadionun tikilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si sumqay\u0131tl\u0131 futbolsev\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259n g\u00f6z\u0259l h\u0259diyy\u0259 olmu\u015fdur.<br \/>\nG\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r s\u0131ras\u0131na kimya\u00e7\u0131lar v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri aras\u0131nda idman\u0131n k\u00fctl\u0259viliyini art\u0131rmaq, yeti\u015fm\u0259kd\u0259 olan n\u0259slin sa\u011flam v\u0259 g\u00fcm\u00adrah b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 bir ne\u00e7\u0259 mini futbol, basketbol, voleybol v\u0259 dig\u0259r idman meydan\u00e7a\u00adlar\u0131\u00adn\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, Birlik v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u00fczr\u0259 idman-sa\u011flaml\u0131q yar\u0131\u015flar\u0131\u00adn\u0131n, spar\u00adtakiadalar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t kollektiv\u00adl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin, teatr tama\u00ad\u015falar\u0131na kol\u00adlek\u00adtiv bax\u0131\u015f\u0131n, bayram \u015f\u0259nlikl\u0259rinin, kitab bayramlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili v\u0259 s. daxildir.<br \/>\nYeni h\u0259d\u0259fl\u0259r<br \/>\n&#8211; &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin 2015-2019-cu ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259d\u0259fi m\u00f6vcud istehsalatlar\u0131n modernizasiyas\u0131, yeni tikil\u0259c\u0259k Polipropilen (PP) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 Polietilen (HDPE) istehsalatlar\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b olunan miqdarda v\u0259 keyfiyy\u0259td\u0259 xammalla t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 EP-300 istehsalat\u0131n\u0131n effektivliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir.<br \/>\nBu layih\u0259l\u0259r 3 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259kdir.<br \/>\nBirinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 propilenin m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u2013 propilenin ayr\u0131lmas\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 136 min ton\/il-d\u0259n 180 min ton\/il-\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259si, hidrogenin z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si qur\u011fusunun tikintisi (PSA) il\u0259 hidrogenin qat\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 90 %-d\u0259n 99.9 %-\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131, propilenin v\u0259 etilenin t\u0259mizl\u0259nm\u0259si qur\u011fusunun tikintisi il\u0259 istehsal olunan propilenin v\u0259 etilenin t\u0259rkibind\u0259 olan z\u0259h\u0259rli madd\u0259l\u0259rd\u0259n (arsen, civ\u0259, fosfin, v\u0259 s.) t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, EP-300 istehsalat\u0131nda pnevmatik idar\u0259etm\u0259 sisteminin yeni sisteml\u0259 \u0259v\u0259z olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 m\u0259qs\u0259d PP v\u0259 HDPE qur\u011fular\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli v\u0259 t\u0259l\u0259b olunan miqdarda xammalla t\u0259min etm\u0259kdir.<br \/>\n\u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 &#8220;EP-300\u201d qur\u011fusundak\u0131 2 etan v\u0259 9 nafta olmaqla \u00fcmumilikd\u0259 11 piroliz sobas\u0131n\u0131n 6-da rekonstruksiya i\u015fl\u0259ri apar\u0131lacaq v\u0259 ya 2 yeni soba in\u015fa edil\u0259c\u0259k, butan-butilen fraksiyas\u0131n\u0131n tam hidrogenl\u0259\u015fdirilm\u0259si qur\u011fusu tikil\u0259c\u0259k, selektiv hidrogenl\u0259\u015fm\u0259 blokunun reaktorlar\u0131 yenisi il\u0259 \u0259v\u0259z olunacaq, kompressorlar rekonstruksiya olunacaq v\u0259 optimalla\u015fd\u0131r\u0131lacaqd\u0131r. Bununla da piroliz sobalar\u0131 qaz xammal il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259k, itkil\u0259r minimuma endiril\u0259c\u0259k, \u0259sas m\u0259hsullar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131m\u0131 artacaq, etilen v\u0259 propilenin itkisi azalacaqd\u0131r.<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 &#8220;EP-300\u201d istehsalat\u0131nda yeni r\u0259q\u0259msal idar\u0259etm\u0259 sisteminin (DCS) t\u0259tbiqi ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq, k\u00f6m\u0259k\u00e7i qur\u011fular\u0131n v\u0259 infrastrukturun modernizasiyas\u0131 \u2013 enerji effektivliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, xammal v\u0259 m\u0259hsul anbarlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, kommunikasiya x\u0259tl\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259kdir. Bu is\u0259 istehsalat\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz i\u015fini t\u0259min ed\u0259c\u0259k, enerji v\u0259 xammala q\u0259naet etm\u0259y\u0259 imkan yaradacaqd\u0131r.<br \/>\n&#8211; Kim\u00adya S\u0259naye Park\u0131<br \/>\n&#8211; Sumqay\u0131t\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n yeni texnolo\u00adgiyalar \u0259sas\u0131nda inki\u015faf etmi\u015f g\u00fccl\u00fc bir s\u0259naye m\u0259rk\u0259zin\u0259, neft-kimya \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7e\u00advir\u00adm\u0259yi strateji bir m\u0259qs\u0259d kimi qar\u015f\u0131ya qoymu\u015f \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev c\u0259nablar\u0131 bu istiqa\u00adm\u0259td\u0259 m\u00fch\u00fcm, perspektivli layih\u0259l\u0259rin, t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259\u00adyini g\u00fcc\u00adl\u0259n\u00addirm\u0259kd\u0259 davam edir. Buna \u0259yani s\u00fcbut olaraq \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan kimya s\u0259na\u00adyesinin inki\u015faf strategiyas\u0131 proqram\u0131na uy\u011fun olaraq Sumqay\u0131t\u0131n s\u0259naye zonas\u0131nda \u00e7ox geni\u015f bir \u0259razid\u0259 Kim\u00adya S\u0259naye Park\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. M\u00fct\u0259r\u0259qqi texnologiyalar \u0259sas\u0131nda n\u00fcmun\u0259vi bir emal \u015f\u0259h\u0259rciyi kimi in\u015fa edil\u0259n kom\u00adpleksin yarad\u0131lmas\u0131nda \u0259sas m\u0259qs\u0259d s\u0259na\u00adyenin \u00f6z\u0259l sektorunun, ki\u00e7ik v\u0259 or\u00adta biznesin inki\u00ad\u015fa\u00adf\u0131na, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 is\u0259 respublikam\u0131zda m\u00fcasir texnologiyalar \u0259sas\u0131nda r\u0259qa\u00adb\u0259t qabiliy\u00ady\u0259tli s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131 istehsal\u0131na, \u0259halinin yeni i\u015f yerl\u0259ri il\u0259 t\u0259min edil\u00adm\u0259\u00adsin\u0259 nail olmaq\u00add\u0131r. Park\u0131n \u0259razisind\u0259 ilk s\u0259rmay\u0259\u00e7i olan &#8220;Az\u0259rtexnolayn&#8221; M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin polad boru zavodu kimi m\u00fcasir istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259\u00adl\u0259rinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si \u00f6lk\u0259 s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131n\u0131 daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k bax\u0131\u00adm\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Alternativ v\u0259 B\u0259rpa olunan enerjinin al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259l\u0259b olunan qur\u011fu v\u0259 avadanl\u0131qlar istehsal ed\u0259c\u0259k &#8220;Azg\u00fcntex\u201d zavodunun tikintisi d\u0259 bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. Zavodda art\u0131q iki istehsal x\u0259tti &#8211; G\u00fcn\u0259\u015f modullar\u0131 v\u0259 LED lampalar\u0131 x\u0259tl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nSOCAR POLYMER<br \/>\n&#8220;SOCAR Polymer\u201d MMC-y\u0259 is\u0259 2013-c\u00fc ild\u0259 Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131n\u0131n rezidenti statusu verilmi\u015fdir. Art\u0131q Polipropilen qur\u011fusunun tikintisin\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 2018-ci ilin 1-ci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 istismara verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu qur\u011fuda ild\u0259180 minton polipropilen m\u0259hsulu istehsal ed\u0259c\u0259kdir.<br \/>\nEyni zamanda y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen &#8211; HDPE qur\u011fusunun tikintisi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fch\u0259ndis axtar\u0131\u015f i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. \u0130stehsal g\u00fcc\u00fc \u2013 120 min ton\/il olan bu qur\u011fu da 2018-ci ild\u0259 istismara veril\u0259c\u0259kdir.<br \/>\n&#8211; Karbamid zavodu<br \/>\n&#8211; M\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin neft-qaz-kimya s\u0259nayesinin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 ba\u015flan\u0131l\u00adm\u0131\u015f geni\u015f planl\u0131 i\u015fl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259si olaraq Sumqay\u0131tda y\u00fcks\u0259k perspektivli daha bir s\u0259na\u00adye obyektinin &#8211; \u00f6lk\u0259mizin \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edil\u00adm\u0259\u00adsin\u00add\u0259 m\u00fch\u00fcm rola malik olacaq Karbamid (Azot g\u00fcbr\u0259si) zavodunun yara\u00add\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259b\u00adb\u00fc\u00ads\u00fcn\u00fc ir\u0259li s\u00fcrm\u0259si v\u0259 h\u0259min m\u00fc\u0259ssis\u0259nin t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259ra\u00adsimind\u0259 i\u015ftirak\u0131 v\u0259 sumqay\u0131tl\u0131lara m\u00fcraci\u0259tl\u0259 s\u00f6yl\u0259nilmi\u015f \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 il\u0259 bu g\u0259nclik \u015f\u0259h\u0259rin\u0259, onun \u0259m\u0259k adamlar\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n kimya\u00e7\u0131lara y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r v\u0259 \u0259h\u0259\u00admiyy\u0259t verdiyini bir daha s\u00fcbut etmi\u015fdir. Respublikam\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan Azot g\u00fcbr\u0259si &#8211; Karbamid zavodunun layih\u0259si &#8220;2008-2015-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259halinin \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 etibarl\u0131 t\u0259minat\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dna uy\u011fun olaraq, 13 mart 2013-c\u00fc il tarixind\u0259 ARDN\u015e v\u0259 C\u0259nubi Koreyan\u0131n Samsung Engineering Co. Ltd. \u015firk\u0259ti aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f M\u00fch\u0259ndislik, Sat\u0131nalma v\u0259 Tikinti \u00fczr\u0259 M\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259k\u00add\u0259dir. G\u00fcnd\u0259lik istehsal g\u00fcc\u00fc 1200 ton ammonyak, 2000 ton d\u0259n\u0259v\u0259r karbamid t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k m\u00fc\u0259ssis\u0259nin tikintisinin 2017-c\u0131 ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<br \/>\nYubiley t\u0259dbiri<br \/>\n&#8211; \u00d6t\u0259n 70 il \u0259rzind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f kimya m\u00fc\u0259\u0259ssis\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259\u00adriyy\u0259ti art\u0131q tarix\u0259 qovu\u015fsa da, bu m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r \u0259sas etibaril\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u00addiyind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan kimya s\u0259nayesininin \u015fanl\u0131 salnam\u0259sini yaratm\u0131\u015f minl\u0259rl\u0259 insan bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan Az\u0259rbaycan kimya s\u0259nayesinin varisi olan &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyi kimya\u00e7\u0131lar\u0131n 70 illik yubiley t\u0259dbirini ke\u00e7irm\u0259yi, bu sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259yi v\u0259 z\u0259hm\u0259ti olan insanlar\u0131 bir araya g\u0259tir\u0259r\u0259k, onlar\u0131 t\u0259brik etm\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u0259vi v\u0259 varislik borcu sayaraq, SOCAR r\u0259hb\u0259rliyinin maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259yi il\u0259 iki ay\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n bir d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irmi\u015f, bir s\u0131ra k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 &#8211; q\u0259zet v\u0259 saytlarda x\u00fcsusi rubrika a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, kimya s\u0259nayesinin tarixi, tan\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli kimya\u00e7\u0131lara h\u0259sr olunan bir-birind\u0259n maraql\u0131 materiallar d\u0259rc olunmu\u015fdur. H\u0259m\u00e7inin Birliyik m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin \u0259razil\u0259rind\u0259, \u015f\u0259h\u0259r parklar\u0131nda, d\u0259niz k\u0259nar\u0131nda im\u0259clikl\u0259r v\u0259 t\u0259mizlik aksiyalar\u0131, \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 bir s\u0131ra idman yar\u0131\u015flar\u0131, spartakiadalar, bilik yar\u0131\u015fmalar\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bayram t\u0259dbirl\u0259\u00adrinin m\u0259ntiqi yekunu olaraq bu g\u00fcn ke\u00e7iril\u0259c\u0259k m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m yubiley t\u0259dbirind\u0259 uzun ill\u0259r kimya s\u0259nayesind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 kimya s\u0259nayesini \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ndirmi\u015f insanlar m\u00fcxt\u0259lif m\u00fckafatlarla t\u0259ltif olunacaqlar.<br \/>\nN\u0259tic\u0259<br \/>\n&#8211; Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin son ill\u0259rd\u0259ki inki\u015faf\u0131na diqq\u0259t yetirm\u0259kl\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259ki inki\u015fafa qiym\u0259t verm\u0259k olar. Biz \u00e7ox sevinirik ki, Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Sumqay\u0131ta v\u0259 sumqay\u0131tl\u0131lara g\u00f6st\u0259rdiyi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 M\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin timsal\u0131nda daha m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirilir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n son iki ild\u0259 7 d\u0259f\u0259, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 13 d\u0259f\u0259 Sumqay\u0131ta s\u0259f\u0259r etm\u0259si v\u0259 bu s\u0259f\u0259rl\u0259rin \u00e7ox m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan t\u0259m\u0259lqoymalar v\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasiml\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmas\u0131 dedikl\u0259rimizin s\u00fcbutudur. Sumqay\u0131tda yeni, d\u00fcnya standartlar\u0131na uy\u011fun istehsal sah\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, texnologiya v\u0259 kimya s\u0259naye parklar\u0131n\u0131n in\u015fa olunmas\u0131, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 apar\u0131lan abadl\u0131q v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri, yeni v\u0259 daimi i\u015f yerl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131, \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259rin i\u015f \u015f\u0259raitinin, sosial rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259m\u0259k haqlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u015f\u0259h\u0259rin ekologiyas\u0131n\u0131n safla\u015f\u00add\u0131r\u0131lmas\u0131, insanlar\u0131n asud\u0259 vaxtlar\u0131n\u0131n v\u0259 istirah\u0259tl\u0259rinin s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili bunu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, yax\u0131n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Sumqay\u0131t \u0259n g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7ev\u00adril\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Rafiq Oday,<br \/>\n\u018fm\u0259kdar jurnalist<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev c\u0259nablar\u0131n\u0131n 2 aprel 2010-ci il tarixli &#8220;Neft-kimya s\u0259nayesin\u00add\u0259 idar\u0259etm\u0259 mexanizml\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda &#8220;Az\u0259rikimya\u201d D\u00f6vl\u0259t \u015eirk\u0259ti SOCAR-\u0131n tabeliyin\u0259 verildikd\u0259n, &#8220;Az\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyi yarad\u0131ld\u0131qdan sonra \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, neft-qaz emal\u0131 v\u0259 neft-kimya s\u0259nayesinin s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, m\u0259hsullar\u0131n r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 olmu\u015fdu. \u00d6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 bu istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 ciddi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-15452","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15452"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15452\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15456,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15452\/revisions\/15456"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}