{"id":15653,"date":"2015-10-28T16:00:30","date_gmt":"2015-10-28T12:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=15653"},"modified":"2015-10-28T16:49:50","modified_gmt":"2015-10-28T12:49:50","slug":"ateizmin-xarakter-inkisafindaki-m%c9%99nfi-rolu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=15653","title":{"rendered":"Ateizmin xarakter inki\u015faf\u0131ndak\u0131 m\u0259nfi rolu"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/savalankardesimiz.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/savalankardesimiz-300x225.jpg\" alt=\"savalankardesimiz\" width=\"300\" height=\"225\" class=\"alignnone size-medium wp-image-15219\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/savalankardesimiz-300x225.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/savalankardesimiz.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0130nsalar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n xarakter dediyimiz bu anlay\u0131\u015fa do\u011fru m\u00f6vqed\u0259n yana\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda f\u0259rdi inki\u015faf\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan q\u0259lib\u0259 \u00e7evril\u0259 bilir<\/p>\n<p>\u0130nsanlar m\u00fcxt\u0259lif xarakterl\u0259r\u0259 sahibdir. Xarakater dediyimiz anlay\u0131\u015f is\u0259 insanlar\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015fdan g\u0259l\u0259n, fitr\u0259t\u0259n sahib olduqlar\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin,  u\u015faql\u0131qda m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 t\u0259sirl\u0259rin, b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fc \u015f\u0259raitin, \u0259traf m\u00fchitin, ail\u0259sinin, t\u0259hsilinin g\u00f6st\u0259rdiyi dig\u0259r t\u0259sirl\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 formala\u015fan davran\u0131\u015f \u00fcslublar\u0131n\u0131n toplusudur.<\/p>\n<p>\u0130nsalar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n xarakter dediyimiz bu anlay\u0131\u015fa do\u011fru m\u00f6vqed\u0259n yana\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda  f\u0259rdi inki\u015faf\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan q\u0259lib\u0259 \u00e7evril\u0259 bilir. H\u0259tta bu sah\u0259d\u0259  psixologiya elmini t\u0259dris ed\u0259n b\u0259zi m\u00fct\u0259x\u0259ssil\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck rolu var. \u0130nsanlar\u0131 m\u00fcyy\u0259n xarakteristik qruplara ay\u0131raraq bu qruplar\u0131n \u201cstandart\u201d oldu\u011fu v\u0259 xarakterin \u015f\u00fcurlu idar\u0259 edil\u0259, formala\u015fd\u0131r\u0131la, inki\u015faf etdiril\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yi vur\u011fulanaraq \u015f\u00fcursuz \u015f\u0259kild\u0259, t\u0259bii gedi\u015fata tabe olma\u011f\u0131n laz\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259dris edilir. Bunun da s\u0259b\u0259bi t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259sinin m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rinin psixologiya elmind\u0259n  d\u0259 yan ke\u00e7m\u0259m\u0259sidir. T\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259si art\u0131q s\u00fcqut ets\u0259 d\u0259, vaxt\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn elm sah\u0259l\u0259rin\u0259 maksimum b\u00f6y\u00fck z\u0259r\u0259r ver\u0259r\u0259k ciddi m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. El\u0259c\u0259 d\u0259 psixologiya sah\u0259sind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259, t\u0259dris vasit\u0259l\u0259rin\u0259 diqq\u0259t edils\u0259, onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259si prinsipl\u0259rin\u0259 v\u0259 art\u0131q do\u011fruluq mahiyy\u0259tini itir\u0259n b\u0259zi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu \u201celmi\u201d t\u0259sirin n\u0259tic\u0259si olaraq t\u0259hsil yoluyla,  K\u0130V-l\u0259rl\u0259,  m\u00fcxt\u0259lif seriallar, filml\u0259r v\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259 proqramlar\u0131 vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 yanl\u0131\u015f bilgi \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f xarakterl\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259zliyi anlay\u0131\u015f\u0131 y\u0259ni \u201cstandart xarakter\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 insanlara f\u0259rqind\u0259 olmadan t\u0259bli\u011f olunur. \u0130nsanlar aras\u0131nda \u201cstandart xarakterin\u201d  v\u0259 ondan qaynaqlanan davran\u0131\u015flar\u0131n bioloji, t\u0259bii oldu\u011fu fikri formala\u015f\u0131r v\u0259 q\u0259bul edilir. Bu prinsip\u0259 g\u00f6r\u0259  insan \u015f\u00fcursuz bir varl\u0131qdan, heyvandan t\u00f6r\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn davran\u0131\u015flar\u0131ndak\u0131 neqativlikl\u0259r ke\u00e7mi\u015fd\u0259n qalan t\u0259bii biloji aktlard\u0131r v\u0259 normald\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin k\u00fctl\u0259vi t\u0259sirl\u0259rini v\u0259 z\u0259r\u0259rl\u0259rini d\u0259 m\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd ed\u0259c\u0259m. Lakin \u00f6nc\u0259likl\u0259, bu qeyd etdiyim m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan situasiyan\u0131n qayna\u011f\u0131 olan amill\u0259r\u0259 diqq\u0259t ed\u0259k.<!--more--><\/p>\n<p>Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yuxar\u0131da qeyd etdiyim t\u0259rzd\u0259 yana\u015fman\u0131n qayna\u011f\u0131 t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259si, materializm v\u0259 ateizmdir. Psixologiyaya dair \u0259d\u0259biyyatlar\u0131 ara\u015fd\u0131ranlar  orada n\u00fcmun\u0259 olaraq t\u0259qdim edil\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259hz materializmin v\u0259 ateizmin \u00f6nd\u0259rl\u0259ri olan qat\u0131 darvinist inancl\u0131 \u201calim\u201d l\u0259r oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u0259rdir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzinin testl\u0259r\u0259, t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r\u0259 birba\u015fa t\u0259siri qa\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnki s\u00f6hb\u0259t xarakterl\u0259rd\u0259n, y\u0259ni insan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 olan bir anlay\u0131\u015fdan gedirs\u0259, bu bar\u0259d\u0259 veril\u0259c\u0259k cavablar, t\u0259bii ki, insan\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259lidir. Psixologiyaya dair \u0259d\u0259biyyatlarda davran\u0131\u015flar\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yini g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vaxt heyvanlar\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259, meymunlar v\u0259 insanlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rd\u0259 onlar\u0131n g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri davran\u0131\u015flar\u0131n m\u00fcqayis\u0259si il\u0259 \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 veril\u0259n izahlar \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u0130nsan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn meymunlar \u00fcz\u0259rind\u0259 test apar\u0131lmal\u0131 v\u0259 bu testin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n insan davran\u0131\u015flar\u0131 \u015f\u0259rh edilm\u0259lidir? \u00c7\u00fcnki qeyd etdiyim kimi, t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259sinin m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri psixologiya elmind\u0259n d\u0259 yan ke\u00e7m\u0259yib. Lakin t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259sinin elmi olaraq tamamil\u0259 yanl\u0131\u015f olmas\u0131,\u00fcst\u0259lik elmi k\u0259\u015ffl\u0259rl\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n s\u00fcquta u\u011framas\u0131 il\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f bu c\u00fcr psixoloji testl\u0259rd\u0259 do\u011fruluq mahiyy\u0259ti qalm\u0131r.<\/p>\n<p>Bu c\u00fcr testl\u0259rin xarakter inki\u015faf\u0131ndak\u0131 m\u0259nfi t\u0259siri n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/p>\n<p>T\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259si b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n t\u0259sad\u00fcf\u0259n, t\u0259bi\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n t\u0259sad\u00fcfi, t\u0259bii prosesl\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 cans\u0131z madd\u0259l\u0259rin birl\u0259\u015fib canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 bel\u0259likl\u0259, \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 can\u0131lar\u0131n yaran\u0131b sonrada bir-birind\u0259n t\u0259kam\u00fcl ke\u00e7ir\u0259r\u0259k  \u00e7oxal\u0131b bug\u00fcnki b\u00fct\u00fcn canl\u0131 n\u00f6vl\u0259rini yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edir. Lakin t\u0259bii ki, 150 illik bu \u00e7\u00fcr\u00fck, k\u00f6hn\u0259 f\u0259rziyy\u0259nin iddialar\u0131 elmi k\u0259\u015ffl\u0259rl\u0259 t\u0259kzib edilib. Canl\u0131lar\u0131n h\u0259r hans\u0131 t\u0259sad\u00fcfi prosesl\u0259rl\u0259 yarana bilm\u0259y\u0259c\u0259yi, cans\u0131z madd\u0259l\u0259rin \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 t\u0259bii \u015f\u0259raitd\u0259, m\u00fcdaxil\u0259 olmadan birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k canl\u0131l\u0131q yarada bilm\u0259y\u0259c\u0259yi v\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir canl\u0131n\u0131n bioloji olaraq ba\u015fqa bir canl\u0131ya \u00e7evril\u0259 bilm\u0259sinin qeyri-m\u00fckm\u00fcnl\u00fcy\u00fc  elmi d\u0259lill\u0259rl\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 isbat edilib. Ancaq iddian\u0131n qayna\u011f\u0131nda insan\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yinin heyvandan g\u0259ldiyi fikri oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259sin\u0259 inanan psixoloqlar da insan davran\u0131\u015flar\u0131ndak\u0131 kobudluqlar\u0131, \u015fidd\u0259t\u0259 meyilliyi v\u0259 s. bir \u00e7ox neqativ hallar\u0131 insan\u0131n heyvandan g\u0259lm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir v\u0259 bu davran\u0131\u015flar\u0131n normal oldu\u011funu, h\u0259r f\u0259rdin xarakterinin d\u0259  bu c\u00fcr q\u0259bul edilm\u0259li oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. Bu  s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 psixologiya elmind\u0259 xarakterl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 hiss\u0259d\u0259 insan xarakterl\u0259ri sadaland\u0131qdan sonra m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nfi xarakter n\u00fcmun\u0259l\u0259ri g\u00f6r\u00fcn\u0259rs\u0259, xarakterin sahibi olan \u015f\u0259xsin yaradaca\u011f\u0131 z\u0259r\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 do\u011fru t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 haz\u0131rlana bilmir. M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 ya \u015fidd\u0259t\u0259 \u015fidd\u0259tl\u0259 cavab verm\u0259k, ya t\u0259crid etm\u0259k, \u00f6ld\u00fcrm\u0259k v\u0259 s. kimi \u00e7ar\u0259 olmayacaq yanl\u0131\u015f h\u0259ll yollar\u0131na \u0259l at\u0131l\u0131r. T\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259sin\u0259 inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn davran\u0131\u015flar\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yinin insan\u0131n s\u00f6zd\u0259 \u201cm\u0259n\u015f\u0259yind\u0259n\u201d qaynaqland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu prinsipl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edilir.<\/p>\n<p>\u0130nsanlardak\u0131 \u015fidd\u0259t\u0259 meyilliliyin t\u0259bii g\u00f6r\u00fclm\u0259si, insanlar\u0131n \u00f6zl\u0259rind\u0259ki \u0259ksiklikl\u0259rin, probleml\u0259rin t\u0259bii qar\u015f\u0131lanmas\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin bir par\u00e7as\u0131 olaraq m\u0259nims\u0259nilm\u0259si b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rin \u0259sas s\u0259b\u0259bidir. Bel\u0259ki, insanlar\u0131n \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yib \u00f6zl\u0259rini inki\u015faf etdirm\u0259m\u0259l\u0259ri, stabil xarakter g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259 davam etm\u0259l\u0259ri, davran\u0131\u015flardak\u0131 radikall\u0131qlar\u0131n, m\u0259nfi, neqativ hallar\u0131n d\u00fcz\u0259ldilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 c\u0259hd etm\u0259m\u0259l\u0259ri bu hallar\u0131n sanki onlar\u0131n t\u0259bii xarakteri v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rinin bir par\u00e7as\u0131 imi\u015f kimi q\u0259bul edilm\u0259sinin k\u00fctl\u0259vi t\u0259sirl\u0259ri d\u00fcnyada \u015fidd\u0259t t\u0259rkibli neqativ hallar\u0131n ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Ham\u0131m\u0131z\u0131n bildiyi kimi, insanlar\u0131n dilind\u0259 \u201cm\u0259n bel\u0259y\u0259m\u201d, \u201cm\u0259nim xasiyy\u0259tim bel\u0259dir\u201d, \u201cm\u0259ni bel\u0259 q\u0259bul edin\u201d kimi i\u015fl\u0259dil\u0259n ifad\u0259l\u0259rin \u201ct\u0259bii\u201d s\u0259b\u0259bi m\u0259hz m\u0259nim ba\u015fda qeyd etdiyim standart xarakter formalar\u0131d\u0131r. Y\u0259ni dem\u0259k olarki, h\u0259r k\u0259s m\u00fc\u0259yy\u0259n bir standart xarakter q\u0259bul edib v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc bu q\u0259libin i\u00e7in\u0259 m\u0259hkum edib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 q\u0259bul etdiyi standart xarakterin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri q\u0259d\u0259rdir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni q\u0259bul ed\u0259n insanlarda art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fc inki\u015faf etdirm\u0259k, yanl\u0131\u015f olan\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k, m\u0259nfi keyfiyy\u0259tl\u0259ri atma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b daha \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t keyfiyy\u0259tl\u0259r m\u0259nims\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq kimi bir meyl olmur. \u00c7\u00fcnki m\u0259qal\u0259nin ba\u015f\u0131nda qeyd etdiyim yanl\u0131\u015f f\u0259rziyy\u0259l\u0259rin m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri s\u0259b\u0259biyl\u0259 k\u00fctl\u0259l\u0259rd\u0259, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, insan\u0131n xarakterl\u0259rin onun \u201cm\u0259n\u015f\u0259yi\u201d il\u0259 \u0259laq\u0259d\u0259r oldu\u011funa inan\u0131l\u0131r v\u0259 bel\u0259 q\u0259bul edilir. Dolay\u0131s\u0131 il\u0259 insanlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini inki\u015faf etdir\u0259 bilm\u0259m\u0259sinin, ideal insan olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa c\u0259hd etm\u0259m\u0259sinin v\u0259 bundan qaynaqlanan degenerasiya, passivlik, geril\u0259m\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biridir. <\/p>\n<p>B\u0259s yax\u015f\u0131, \u0259slind\u0259, do\u011fru olan n\u0259dir?<\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259t bundan ibar\u0259tdir ki, insan heyvandan t\u00f6r\u0259m\u0259yib v\u0259 t\u0259kam\u00fcl etm\u0259yib.  \u0130nsan\u0131 Allah yarad\u0131b. Sahib oldu\u011fumuz xarakterl\u0259r d\u0259 s\u00f6zd\u0259 \u201cm\u0259n\u015f\u0259yimiz\u201d heyvanlardan g\u0259l\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin t\u0259zah\u00fcr\u00fc deyil, Allah\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 insana fitr\u0259t olaraq b\u0259x\u015f etdiyi davarn\u0131\u015f formalar\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p>Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu m\u00fcdd\u0259t, h\u0259yat dediyimiz bu gedi\u015fat  yaln\u0131z q\u0131sa bir t\u0259limdir. \u0130nsan\u0131n yarad\u0131lma m\u0259qs\u0259di d\u0259 bu t\u0259limd\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k ideal bir insan olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi \u0259xlaqi keyfiyy\u0259tl\u0259ri m\u0259nims\u0259m\u0259kdir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn Allah h\u0259yat\u0131m\u0131z boyu f\u0259rqli-f\u0259rqli hadis\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xardaraq insan\u0131 \u00f6yr\u0259dir,  t\u0259lim ke\u00e7ir. N\u0259tic\u0259d\u0259 d\u0259, Allah\u0131n, bu d\u00fcnyan\u0131n, \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n f\u0259rqind\u0259 olan, h\u0259yat\u0131n m\u0259qs\u0259dini v\u0259 mahiyy\u0259tini anlayan v\u0259 bu m\u0259qs\u0259d \u00fczr\u0259 ya\u015fayanlar xarakterl\u0259rini inki\u015faf etdirib \u0259n ideal s\u0259viyy\u0259y\u0259 sal\u0131b sonda h\u0259d\u0259fl\u0259n\u0259n \u0259xlaqi keyfiyy\u0259tl\u0259ri qazanm\u0131\u015f olurlar.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131 il\u0259 baxanda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, burda art\u0131q \u201cm\u0259n bel\u0259y\u0259m d\u0259, neyniyim\u201d,- dey\u0259 bilm\u0259rik. H\u0259r insan\u0131n xarakteri yarad\u0131l\u0131\u015fdan fitr\u0259t\u0259n f\u0259rqli d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 formalarda ola bil\u0259r. Lakin bu he\u00e7 kim\u0259 b\u0259han\u0259 deyil. Burada olma m\u0259qs\u0259dimiz d\u0259 m\u0259hz hans\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259yiks\u0259, o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qalmaq deyil \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc inki\u015faf etdirib \u0259n g\u00f6z\u0259lin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r. B\u0259zi insanlar yarad\u0131l\u0131\u015fdan s\u0259birli, n\u0259zak\u0259tli, do\u011fru dan\u0131\u015fan xarakter\u0259 sahib ola bil\u0259rl\u0259r, lakin onlar\u0131n da \u0259ksik olan ba\u015fqa y\u00f6nl\u0259ri vard\u0131r. S\u0259birsiz biri s\u0259bri \u00fcz\u0259rind\u0259, \u0259s\u0259bi biri bu yanl\u0131\u015f \u0259xlaq\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259  v\u0259  dig\u0259r \u0259ksik h\u0259r xarakteri \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yib onu d\u00fcz\u0259ltm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Xarakterl\u0259r, \u0259slind\u0259, standart v\u0259 d\u0259yi\u015film\u0259z deyil. \u015e\u00fcurlu yana\u015faraq, ciddi \u0259zml\u0259, ist\u0259kl\u0259, m\u00fcbariz\u0259 il\u0259 d\u0259yi\u015fdiril\u0259, inki\u015faf etdiril\u0259, y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tl\u0259ri art\u0131r\u0131la bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 dini ibad\u0259tl\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n q\u0259rarl\u0131l\u0131q daha g\u00f6z\u0259l \u0259xlaqi keyfiyy\u0259tl\u0259rin qazan\u0131lmas\u0131nda v\u0259 daim d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k,\u015f\u00fcurlu,a\u011f\u0131ll\u0131 davranmaqda \u0259n vacib rollardan birini oynay\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fcy\u00fc kimi, haz\u0131rda insanlar\u0131n f\u0259rdi inki\u015faf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan \u201cSTANDART XARAKTER\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ideoloji v\u0259 ortaya \u00e7\u0131xma qayna\u011f\u0131 ateizm, darvinizm, materializmdir. Lakin bir \u00e7ox insan bunun f\u0259rqind\u0259 deyil. \u00c7\u00fcnki \u00fcmumi materialist bir h\u0259yat t\u0259rzi h\u0259r yer\u0259 hakim oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, y\u0259ni ortada ba\u015fqa n\u00fcmun\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn insanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu xarakter\u0259 sad\u0259c\u0259 qeyri-ixtiyar\u0131 sahib olurlar. Buda \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259  inki\u015faf\u0131n olmamas\u0131na v\u0259 h\u0259r c\u00fcr neqativ hallar\u0131n t\u0259bii q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada anarxiyan\u0131n, \u015fidd\u0259tin v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, neqativ hallar\u0131n aradan qalxmas\u0131, formala\u015fmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn elmi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259kzib edil\u0259n ateizm, darvinizm, materializm qaynaql\u0131  ideologiyalar\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin t\u0259rk edilm\u0259si, d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sind\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurlu ya\u015famas\u0131 v\u0259 daim \u00f6zl\u0259rini inki\u015faf etdirm\u0259si, d\u00fcnyan\u0131n b\u0259l\u0259lardan qurtulub sakit, s\u00fclh yurduna \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Din \u0259xlaq\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259nims\u0259nilm\u0259si laz\u0131md\u0131r. \u015e\u00fcbh\u0259siz, g\u00f6z\u0259l \u0259xlaq\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kd\u0259 he\u00e7 bir s\u0259rh\u0259din v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tin olmad\u0131\u011f\u0131 Quran \u0259xlaq\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131n\u0131n g\u0259tir\u0259c\u0259yi k\u00fctl\u0259vi pozitiv t\u0259sir indiki a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n  \u00e7ox f\u0259rqli olacaq.<\/p>\n<p>Savalan M\u0259mm\u0259dli<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsalar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n xarakter dediyimiz bu anlay\u0131\u015fa do\u011fru m\u00f6vqed\u0259n yana\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda f\u0259rdi inki\u015faf\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan q\u0259lib\u0259 \u00e7evril\u0259 bilir \u0130nsanlar m\u00fcxt\u0259lif xarakterl\u0259r\u0259 sahibdir. Xarakater dediyimiz anlay\u0131\u015f is\u0259 insanlar\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015fdan g\u0259l\u0259n, fitr\u0259t\u0259n sahib olduqlar\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin, u\u015faql\u0131qda m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 t\u0259sirl\u0259rin, b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fc \u015f\u0259raitin, \u0259traf m\u00fchitin, ail\u0259sinin, t\u0259hsilinin g\u00f6st\u0259rdiyi dig\u0259r t\u0259sirl\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 formala\u015fan davran\u0131\u015f \u00fcslublar\u0131n\u0131n toplusudur. \u0130nsalar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-15653","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15653"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15661,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15653\/revisions\/15661"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}