{"id":16041,"date":"2015-11-18T15:00:14","date_gmt":"2015-11-18T11:00:14","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16041"},"modified":"2015-11-18T15:08:58","modified_gmt":"2015-11-18T11:08:58","slug":"h%c9%99yatin-yasama-dusturu-v%c9%99-yaxud-t%c9%99v%c9%99kgul-m%c9%99mm%c9%99dovun-omur-yolu-haqqinda-dusunc%c9%99l%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16041","title":{"rendered":"&#8220;H\u0259yat\u0131n ya\u015fama d\u00fcsturu&#8230; v\u0259 yaxud T\u0259v\u0259kg\u00fcl M\u0259mm\u0259dovun \u00f6m\u00fcr yolu haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Tevekkul-Memmedov.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Tevekkul-Memmedov-300x199.jpg\" alt=\"Tevekkul Memmedov\" width=\"300\" height=\"199\" class=\"alignnone size-medium wp-image-16043\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Tevekkul-Memmedov-300x199.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Tevekkul-Memmedov.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Giri\u015f<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 h\u0259r bir insan\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu bir dastand\u0131r \u2013 \u00f6m\u00fcr dastan\u0131. Bu dastan\u0131n t\u0259m\u0259li insan\u0131n d\u00fcnyaya g\u0259ldiyi andan qoyulur. \u0130nsan\u0131n haqq d\u00fcnyas\u0131na qovu\u015fmas\u0131 il\u0259 sona \u00e7at\u0131r. \u018fslind\u0259 bu \u201csona \u00e7at\u0131r\u201d ifad\u0259si d\u0259 \u015f\u0259rti xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Bu sonluq o insanlara aiddir ki, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 60, 70, 80, 90, 100&#8230; illik \u00f6mr\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa kims\u0259ni d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259mi\u015f, k\u00f6lg\u0259sind\u0259n he\u00e7 kim b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259mi\u015fdir. N\u0259 bir imkans\u0131za \u0259l tutmu\u015f, n\u0259 bir yetimin ba\u015f\u0131n\u0131 s\u0131\u011fallam\u0131\u015f, n\u0259 d\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131larla xo\u015f \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmu\u015fdur. Bel\u0259 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn qon\u015fuluq haqq\u0131, qohumluq haqq\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 arxa planda olub. Bel\u0259 insanlar dar d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li olublar, burunlar\u0131ndan uza\u011f\u0131 g\u00f6r\u0259 bilm\u0259yibl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bel\u0259 insanlar\u0131n \u00f6m\u00fcr dastan\u0131 d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 sona \u00e7at\u0131r. Amma yuxar\u0131da sadalad\u0131\u011f\u0131m m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259xz ed\u0259n insanlar is\u0259 d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 yeni bir ya\u015fam qazan\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki bu sayaq insanlar\u0131 xo\u015f duy\u011fu il\u0259, ehtiramla, k\u00f6vr\u0259k v\u0259 unudulmaz xatir\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq xat\u0131rlayanlar\u0131n say\u0131 minl\u0259rc\u0259dir, on minl\u0259rc\u0259dir. Bu insanlar\u0131n \u00f6m\u00fcr dastanlar\u0131 adic\u0259 dastanlardan deyildir, bu dastan \u0259b\u0259diyy\u0259t dastan\u0131d\u0131r. Xo\u015f o adamlar\u0131n hal\u0131na ki, el\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda insanlar\u0131n q\u0259lbind\u0259 \u00f6z qranit heyk\u0259ll\u0259rini ucald\u0131rlar. Bel\u0259 insanlar\u0131n n\u0259 ya\u015famaqdan qorxusu olar, n\u0259 d\u0259 \u00f6l\u00fcmd\u0259n. \u00c7\u00fcnki bel\u0259 insanlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 Allah-t\u0259alan\u0131n xo\u015f n\u0259z\u0259ri h\u0259m bu d\u00fcnyada olur, h\u0259m d\u0259 axir\u0259t d\u00fcnyas\u0131nda. Tanr\u0131 bel\u0259 insanlar\u0131 h\u0259l\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda c\u0259nn\u0259tl\u0259 m\u00fcjd\u0259l\u0259yir. B\u0259z\u0259n g\u00f6r\u00fcrs\u0259n ki, deyirl\u0259r c\u0259nn\u0259t d\u0259, c\u0259h\u0259nn\u0259m d\u0259 bu d\u00fcnyadad\u0131r. \u018fslind\u0259 bu m\u0259cazi anlam da\u015f\u0131y\u0131r. Bu o dem\u0259kdir ki, insan c\u0259nn\u0259ti d\u0259, c\u0259h\u0259nn\u0259mi d\u0259 bu d\u00fcnyada qazan\u0131r. Y\u0259ni \u00f6z\u00fc il\u0259 bu d\u00fcnyadan apar\u0131r. \u018fm\u0259lisaleh insanlar, haqq\u0131 nahaq\u0131n aya\u011f\u0131na verm\u0259y\u0259nl\u0259r, kas\u0131b-kusuba, f\u0259qir-f\u00fcq\u0259raya \u0259l tutanlar, b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259dal\u0259tli h\u00f6km \u00e7\u0131xaranlar, Allaha tap\u0131nanlar, etdikl\u0259ri h\u0259r bir yax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Allah\u0131n rizas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ed\u0259nl\u0259r \u00f6zl\u0259ri il\u0259 c\u0259nn\u0259ti d\u0259 bu d\u00fcnyadan axir\u0259t d\u00fcnyas\u0131na apar\u0131rlar. Bu sadalad\u0131qlar\u0131m\u0131n \u0259ksini \u00f6zl\u0259rinin h\u0259yat amal\u0131 se\u00e7\u0259nl\u0259r is\u0259 h\u0259m bu d\u00fcnyalar\u0131na divan tuturlar, h\u0259m d\u0259 o biri d\u00fcnyalar\u0131na. Bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 unutmaq olmaz ki, insan\u0131n \u0259m\u0259l d\u0259ft\u0259rin\u0259 yaln\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6z \u0259li il\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda etdiyi yax\u015f\u0131l\u0131qlar, xeyirxah \u0259m\u0259ll\u0259r yaz\u0131l\u0131r. D\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259n sonra is\u0259 insan\u0131n n\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn savab qazanmaq imkan\u0131 olur, n\u0259 d\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin etdiyi yax\u015f\u0131l\u0131qlar onun ad\u0131na yaz\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>H\u0259dis<br \/>\nR\u0259suli-\u0259kr\u0259min sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda bir n\u0259f\u0259rin atas\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Bu \u015f\u0259xsin b\u00f6y\u00fck bir \u0259razini \u0259hat\u0259 ed\u0259n xurma ba\u011f\u0131 var idi. G\u00fcnl\u0259rin bir g\u00fcn\u00fc bu \u015f\u0259xs g\u0259lir pey\u011f\u0259mb\u0259rin yan\u0131na. Deyir ki, b\u0259s m\u0259nim atam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib, m\u0259nim d\u0259 b\u00f6y\u00fck xurma ba\u011f\u0131m var, a\u011faclar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 d\u0259 tonlarla meyv\u0259 var. \u0130st\u0259yir\u0259m ki, atam\u0131n q\u0131rx\u0131na q\u0259d\u0259r bu xurmalar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 onun m\u0259zar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 paylay\u0131m. Nec\u0259 bilirsiniz, bunun atama bir xeyri, savab\u0131 varm\u0131? Pey\u011f\u0259mb\u0259r qay\u0131d\u0131r ki, m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rm\u0259zdim, amma yen\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn bil\u0259n yax\u015f\u0131d\u0131r.<br \/>\n40 g\u00fcnd\u0259n sonra h\u0259min \u015f\u0259xs yen\u0259 d\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259rin yan\u0131na g\u0259lir v\u0259 deyir ki, dediyim kimi d\u0259 etdim. B\u00fct\u00fcn xurmalar\u0131 y\u0131\u011fd\u0131r\u0131b atam\u0131n q\u0259brinin \u00fcst\u00fcnd\u0259 paylatd\u0131m.<br \/>\nPey\u011f\u0259mb\u0259r bir az fikr\u0259 gedir v\u0259 deyir ki, get a\u011faclar\u0131n alt\u0131na, \u00fcst\u00fcn\u0259, anbarlara bax, n\u0259 q\u0259d\u0259r xurma tapsan g\u00f6t\u00fcr g\u0259l bura.<br \/>\nH\u0259min \u015f\u0259xs evl\u0259rin\u0259 g\u0259lir v\u0259 ba\u015flay\u0131r deyil\u0259n yerl\u0259r\u0259 baxma\u011fa. N\u0259 a\u011faclar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259, n\u0259 a\u011faclar\u0131n alt\u0131nda, n\u0259 d\u0259 anbarda bir d\u0259n\u0259 d\u0259 olsun xurma tapa bilmir. Anbardan \u00e7\u0131xmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u00fcr ki, qap\u0131n\u0131n arxas\u0131na bir xurma d\u00fc\u015f\u00fcb, \u00fcst\u00fcn\u0259 d\u0259 qar\u0131\u015fqalar dara\u015f\u0131b, yar\u0131s\u0131n\u0131 da yeyibl\u0259r. O,  yar\u0131s\u0131n\u0131 qar\u0131\u015fqalar\u0131n yediyi xurman\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb pey\u011f\u0259mb\u0259rin yan\u0131na g\u0259lir. Deyir ki, ya R\u0259sullullah, h\u0259r yeri axtard\u0131m, yaln\u0131z v\u0259 yaln\u0131z bir d\u0259n\u0259 bu xurman\u0131 tapd\u0131m, onun da yar\u0131s\u0131n\u0131 qar\u0131\u015fqalar yeyib. Pey\u011f\u0259mb\u0259r-xuda h\u0259min \u015f\u0259xsin \u0259lind\u0259n xurman\u0131 al\u0131r v\u0259 ba\u015f barma\u011f\u0131 il\u0259 \u015f\u0259had\u0259t barma\u011f\u0131 aras\u0131nda tutaraq h\u0259min \u015f\u0259xs\u0259 g\u00f6st\u0259rir v\u0259 deyir:<br \/>\n&#8211; \u018fg\u0259r s\u0259nin atan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z \u0259li il\u0259 bu xurman\u0131 kim\u0259s\u0259 vers\u0259ydi, onun savab\u0131 s\u0259nin paylad\u0131\u011f\u0131n tonlarla xurman\u0131n savab\u0131ndan daha \u00e7ox olard\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u0259nin paylad\u0131\u011f\u0131n xurmalar\u0131n savab\u0131 yaln\u0131z s\u0259n\u0259 m\u0259xsusdur, atana yox.<br \/>\nAqill\u0259r buyururlar ki, m\u0259rh\u0259m\u0259tli v\u0259 s\u0259xav\u0259tli olmaq, ehtiyac\u0131 olana \u0259l uzatmaq, y\u0131x\u0131lan\u0131n qolundan tutmaq, haqq\u0131 v\u0259 \u0259dal\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u0259 bayraq etm\u0259k imkana ba\u011fl\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259 deyil, y\u0259ni bunun \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259nin k\u00fclli miqdarda var\u0131n\u0131n, d\u00f6vl\u0259tinin olmas\u0131na ehtiyac yoxdur. Bu hiss, bu duy\u011fu s\u0259nin k\u00f6nl\u00fcnd\u0259, q\u0259lbind\u0259, \u00fcr\u0259yind\u0259 olmal\u0131d\u0131r, qan\u0131nla damarlar\u0131nda dola\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu sayaq ya\u015famaq s\u0259nin h\u0259yat kredona \u00e7evrilm\u0259lidir. \u018fg\u0259r s\u0259n bu hissd\u0259n, bu duy\u011fudan uzaqsansa milyonlar\u0131n da olsa oradan bir manat g\u00f6t\u00fcr\u00fcb kim\u0259s\u0259 verm\u0259y\u0259 \u0259lin g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k. <\/p>\n<p>\u00d6mr\u00fc \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ndir\u0259n m\u0259qamlar<\/p>\n<p>Birinci m\u0259qam insan\u0131n haradan g\u0259lib hara getdiyini bilm\u0259sidir. Y\u0259ni, insan g\u0259r\u0259k he\u00e7 kimin tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 balaca bir k\u0259ndd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b ham\u0131n\u0131n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck bir \u015f\u0259h\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259nd\u0259 damar\u0131nda, qan\u0131nda, cismind\u0259, ruhunda o balaca k\u0259ndin havas\u0131n\u0131n, suyunun, \u00e7\u00f6r\u0259yinin, torpa\u011f\u0131n\u0131n \u0259trinin dola\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmas\u0131n. Ucal\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 o k\u0259ndin tozlu-torpaql\u0131, parl\u0131-pal\u00e7\u0131ql\u0131 yollar\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaddan \u00e7\u0131xarmas\u0131n.<br \/>\nH\u0259kim-lo\u011fman Hac\u0131 C\u0259f\u0259r h\u0259kimin T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259lliml\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda h\u0259l\u0259 lap balaca olark\u0259n q\u0131zlar\u0131ndan birinin T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llimd\u0259n \u00abSizin k\u0259ndin ad\u0131 niy\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n x\u0259rit\u0259sind\u0259 yoxdur?\u00bb dey\u0259 soru\u015fdu\u011fu m\u0259qam m\u0259n\u0259 ustad \u015fairimiz M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n bir hiss\u0259sini sizl\u0259r\u0259 t\u0259qdim etdiyim:<\/p>\n<p>K\u0259ndim, balacasan, \u00e7ox balacasan,<br \/>\nAd\u0131n yox d\u00fcnyan\u0131n x\u0259rit\u0259sind\u0259.<br \/>\nAt\u0131l\u0131b qalm\u0131san g\u00f6zl\u0259rd\u0259n uzaq,<br \/>\n\u00c7ayl\u0131, bald\u0131r\u011fanl\u0131 da\u011f-d\u0259r\u0259sind\u0259.<\/p>\n<p>Qartal q\u0131y\u0131lt\u0131s\u0131 duman\u0131 d\u0259lir,<br \/>\n\u0130nsan hikk\u0259sinin sahili yoxdur.<br \/>\nN\u0259 yax\u015f\u0131 m\u00fcrg\u00fcl\u00fc, lal d\u0259r\u0259l\u0259rin,<br \/>\nSell\u0259rd\u0259n q\u00fcvv\u0259tli sahibi yoxdur. <\/p>\n<p>Bu, o\u011ful s\u0259sidir! G\u00f6t\u00fcr d\u0259ft\u0259ri:<br \/>\nDan\u0131\u015fmaq da y\u00fckd\u00fcr, susmaq da y\u00fckd\u00fcr!<br \/>\nB\u00f6y\u00fck d\u00fcnyam\u0131z\u0131n ki\u00e7ik d\u0259rdl\u0259ri<br \/>\nB\u00f6y\u00fck d\u0259rdl\u0259rind\u0259n daha b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n<p>K\u0259ndim, &#8211; balacasan, \u00e7ox balacasan!&#8230; \u2013  m\u0259\u015fhur \u015ferini xat\u0131rlatd\u0131. M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n do\u011fuldu\u011fu Nursu k\u0259ndinin ad\u0131 d\u00fcnyan\u0131n x\u0259rit\u0259sind\u0259 yox idis\u0259 d\u0259, poeziyas\u0131 g\u00fcn\u0259\u015f\u0259 d\u00f6n\u00fcb b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 \u00f6z nuruna q\u0259rq etdiyi bir \u015fair b\u0259x\u015f etmi\u015fdi cahana. El\u0259 bir \u015fair ki, \u0259srl\u0259r \u00f6ts\u0259 d\u0259 bu g\u00fcn\u0259\u015fin parlaq \u015f\u0259f\u0259ql\u0259ri d\u00fcnyan\u0131 \u00f6z nuruna q\u0259rq etm\u0259kd\u0259 davam ed\u0259c\u0259k.<br \/>\nT\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llimin \u00f6vladlar\u0131na &#8211; onun \u00f6mr\u00fcn\u00fcn m\u0259nas\u0131 olan q\u0131zlar\u0131na \u00fcz\u00fcm\u00fc tutub deyir\u0259m: atan\u0131z\u0131n d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 Ba\u015fk\u0259nd k\u0259ndi Az\u0259rbaycan\u0131n x\u0259rit\u0259sind\u0259 qeyd olunmay\u0131bsa da v\u0259 bu k\u0259ndd\u0259 indi ya\u015fay\u0131\u015f yoxdursa da bu k\u0259ndin ad\u0131 atan\u0131z\u0131n t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131nda \u0259b\u0259di \u00fcnvan sal\u0131b v\u0259 \u00f6t\u0259n bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 min d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259tbu orqanlarda i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmaqla Az\u0259rbaycanda minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n yadda\u015f tarixind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 yuva qurub. Bununla is\u0259 h\u0259r iki m\u0259nada f\u0259xr etm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r.<br \/>\n\u0130kinci m\u0259qam insan\u0131n v\u0259t\u0259nin\u0259, mill\u0259tin\u0259, torpa\u011f\u0131na, d\u00f6vl\u0259tin\u0259, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Bu sevgini \u00fcr\u0259yind\u0259 ya\u015fadanlar h\u0259yatda s\u00f6z\u00fcn m\u00fcst\u0259qim m\u0259nas\u0131ndak\u0131 sevgid\u0259 d\u0259 u\u011fur qazan\u0131rlar. Bu sevgi, bu u\u011fur da insan\u0131 ham\u0131n\u0131n sevimlisin\u0259 \u00e7evirir. Bel\u0259 sevgi sahibi olan insanlardan biri d\u0259 T\u0259v\u0259kg\u00fcl Yaqub o\u011flu M\u0259mm\u0259dovdur.<br \/>\nT\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llimin \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259n qaynar d\u00f6vrl\u0259ri ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 34 illik g\u0259rgin v\u0259 ke\u015fm\u0259ke\u015fli, eyni zamanda v\u0259t\u0259ni, mill\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259r\u0259f salnam\u0259si olan f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi \u00f6z\u00fcn\u0259 h\u0259yat ideal\u0131 se\u00e7\u0259n T\u0259v\u0259kg\u00fcl M\u0259mm\u0259dov h\u0259mi\u015f\u0259 &#8211; ist\u0259r onun respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ilk d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, ist\u0259rs\u0259 Moskvadak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc b\u0259lalardan xilas etdiyi ill\u0259rd\u0259 ondan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, tap\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rini, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcn\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259ti kimi q\u0259bul etmi\u015fdir. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, T\u0259v\u0259kg\u00fcl M\u0259mm\u0259dovun Az\u0259rbaycan Neft v\u0259 Kimya \u0130nstitutunu bitir\u0259r\u0259k ali t\u0259hsilli kadr kimi daha qaynar h\u0259yata at\u0131lmas\u0131n\u0131n tarixi d\u0259 1969-cu il\u0259, \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi se\u00e7ildiyi il\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. M\u0259hz el\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, T\u0259v\u0259kg\u00fcl M\u0259mm\u0259dov yar\u0131m \u0259srlik \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 harada v\u0259 hans\u0131 v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, insanlar\u0131n \u00fcmid v\u0259 p\u0259nah yerin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, onun ad\u0131n\u0131 tutub g\u0259l\u0259nl\u0259r o \u00fcnvandan he\u00e7 vaxt na\u00fcmid qay\u0131tmam\u0131\u015flar.<br \/>\nV\u0259t\u0259ni sevm\u0259k, onun h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s bilm\u0259k imandand\u0131r \u2013 deyir T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llim. T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llimd\u0259 yerli\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131 yoxdur. Kim v\u0259t\u0259nini, torpa\u011f\u0131n\u0131 sevirs\u0259, prezidentin\u0259, gerbin\u0259, bayra\u011f\u0131na, himnin\u0259 sevgi v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259yirs\u0259, i\u015find\u0259 m\u0259suliyy\u0259tlidirs\u0259, \u0259traf\u0131ndak\u0131larla xo\u015f r\u0259ftar qurma\u011f\u0131 bacar\u0131rsa, o, T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llim \u00fc\u00e7\u00fcn, hans\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259n olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, \u0259n do\u011fma, \u0259n \u0259ziz, \u0259n h\u00f6rm\u0259tli adamd\u0131r.<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259qam insan\u0131n ya g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi olmas\u0131, ya da oldu\u011fu kimi g\u00f6r\u00fcnm\u0259sidir. \u018fslind\u0259 \u0259srl\u0259rin s\u0131na\u011f\u0131ndan ke\u00e7ib g\u0259l\u0259n bu aforizmin k\u00f6lg\u0259sind\u0259 \u00e7ox m\u0259tl\u0259bl\u0259r gizl\u0259nir. Bura saxtakarl\u0131qdan uzaq, sadiq, d\u0259qiq, vaxta v\u0259 s\u00f6z\u0259 b\u00fct\u00f6v, haqq\u0131, \u0259dal\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u0259 bayraq ed\u0259n, h\u0259r hans\u0131 bir add\u0131m\u0131 atmam\u0131\u015fdan \u00f6nc\u0259 vicdan\u0131n\u0131n s\u0259sin\u0259 qulaq asan, h\u0259r c\u00fcr fitn\u0259-f\u0259saddan, saxtakarl\u0131qdan uzaq olan bir insan obraz\u0131n\u0131n t\u0259rifidir bu aforizm. Bu aforizm h\u0259m d\u0259 h\u0259yat\u0131n ya\u015fama d\u00fcsturudur.<br \/>\n\u018fslind\u0259, \u00f6nc\u0259 \u00abh\u0259yt\u0131n varolma d\u00fcsturu\u00bb ifad\u0259sini i\u015fl\u0259tm\u0259k ist\u0259dim. Sonra fikrimi d\u0259yi\u015fdim, \u00e7\u00fcnki var olmaq h\u0259l\u0259 ya\u015famaq dem\u0259k deyil. Var olub da bu dedikl\u0259rimizin h\u0259r hans\u0131 birini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259xz etm\u0259d\u0259n d\u0259 h\u0259yatda m\u00f6vcud olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancaq bu ya\u015famaq say\u0131lmaz. Bu sad\u0259c\u0259 kort\u0259bii v\u0259 dig\u0259r canl\u0131lardan f\u0259rqli olmayan bir \u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u0259kdi. \u0130nsan o zaman b\u00f6y\u00fck olur ki, \u0259n ali m\u0259qama yeti\u015f\u0259nd\u0259 bel\u0259 sad\u0259liyini, s\u0259mimiyy\u0259tini, t\u0259biiliyini qoruyub saxlaya bilsin. Onda sevgi d\u0259, h\u00f6rm\u0259t d\u0259, izz\u0259t d\u0259, ehtiram da, \u015fan-\u015f\u00f6hr\u0259t d\u0259 \u00f6z\u00fc g\u0259lib s\u0259ni tapacaq. Bax bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 biz T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llimi &#8211; T\u0259v\u0259kg\u00fcl Yaqub o\u011flu M\u0259mm\u0259dovu bel\u0259 g\u00f6rd\u00fck \u2013 sad\u0259liyind\u0259 bir ucal\u0131q, ucal\u0131\u011f\u0131nda bir sad\u0259lik g\u0259zdir\u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259n o\u011flu kimi.<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc m\u0259qam tabeliyind\u0259 olanlar\u0131n \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 s\u0259n\u0259 qorxudan \u00e7ox sevgi, h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram hissi b\u0259sl\u0259m\u0259l\u0259rin\u0259 nail olmaqd\u0131r. Bu da t\u0259bii ki, h\u0259r r\u0259hb\u0259r i\u015f\u00e7iy\u0259 qism\u0259t olmayan bir m\u0259qamd\u0131r. Tale T\u0259v\u0259kg\u00fcl M\u0259mm\u0259dovun bir d\u0259  onda \u00fcz\u00fcn\u0259 g\u00fcl\u00fcb ki, direktor i\u015fl\u0259diyi vaxtlarda da, \u015f\u0259h\u0259r icraiyy\u0259 komit\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u0259ml\u0259rd\u0259 d\u0259, Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 i\u015fl\u0259diyi ill\u0259rd\u0259 d\u0259 tabeliyind\u0259 olan b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7il\u0259rin, eyni zamanda b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r ictimaiyy\u0259tinin h\u00f6rm\u0259tini, sevgi v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259tini qazana bilib. Bu sevgi insanlar\u0131n q\u0259lbind\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 ya\u015fay\u0131r, sabah da ya\u015fayacaq, \u0259min\u0259m ki, h\u0259tta g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin d\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki bu insanlar\u0131n h\u0259r birinin taleyind\u0259 T\u0259v\u0259kg\u00fcl M\u0259mm\u0259dov t\u0259r\u0259find\u0259n bu v\u0259 ya dig\u0259r formada b\u0259x\u015f olunmu\u015f sevinc pay\u0131 var.<br \/>\nF\u0259aliyy\u0259tinin b\u00fct\u00fcn d\u00f6n\u0259ml\u0259rind\u0259 T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llim \u00fc\u00e7\u00fcn insan amili \u00f6n planda olub. Onun fikrinc\u0259 i\u015f\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn normal i\u015f \u015f\u0259raiti yarad\u0131lmal\u0131, yax\u015f\u0131 maa\u015f almal\u0131, ruh\u0259n, m\u0259n\u0259n, cism\u0259n sa\u011flam v\u0259 problemsiz olmal\u0131d\u0131r ki, yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259y\u0259, \u00f6hd\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n i\u015fi problemsiz, vicdan v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetir\u0259 bilsin. Bax, yuxar\u0131da sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sevginin mayas\u0131nda, qay\u0259sind\u0259, T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llimin i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 m\u0259hz bu yana\u015fmas\u0131 dayan\u0131r. <\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 \u00f6mr\u00fc \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ndir\u0259n m\u0259qamlar\u0131n say\u0131n\u0131 ist\u0259nil\u0259n q\u0259d\u0259r art\u0131rmaq olar. Amma m\u0259n buna ehtiyac duymad\u0131m. Ancaq onu dem\u0259y\u0259 ehtiyac duydum ki, daha hans\u0131 m\u0259qamlardan s\u00f6hb\u0259t a\u00e7sayd\u0131q orada T\u0259v\u0259kg\u00fcl m\u00fc\u0259llimin \u00fcnvan\u0131na yet\u0259rinc\u0259 xo\u015f s\u00f6z dem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259b\u0259bimiz olacaqd\u0131.<br \/>\nBir-iki k\u0259lm\u0259 d\u0259 \u201cH\u0259yat\u0131n ya\u015fama d\u00fcsturu\u201d kitab\u0131 il\u0259  ba\u011fl\u0131 dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bu kitab T\u0259v\u0259kg\u00fcl M\u0259mm\u0259dovun halal-h\u00fcmb\u0259t haqq\u0131d\u0131r. \u018fslind\u0259 onunla ba\u011fl\u0131 yaz\u0131lanlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 bir araya g\u0259tirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsayd\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 kitab ortaya g\u0259l\u0259rdi. Ancaq m\u0259n bunlarla kifay\u0259tl\u0259ndim. \u00c7\u00fcnki el\u0259 bu kitabda yaz\u0131lanlar yet\u0259rlidir ki, ham\u0131n\u0131n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, ham\u0131n\u0131n h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259diyi, ham\u0131n\u0131n ehtiram g\u00f6st\u0259rdiyi T\u0259v\u0259kg\u00fcl Yaqub o\u011flu M\u0259mm\u0259dovu d\u0259y\u0259rli oxucular da yet\u0259rinc\u0259 tan\u0131ya bilsin.<br \/>\nOnu da dem\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 borc bilir\u0259m ki, m\u00fcdrik el a\u011fsaqqal\u0131 T\u0259v\u0259kg\u00fcl M\u0259mm\u0259dun \u00f6m\u00fcr yolu bir h\u0259yat m\u0259kt\u0259bidir. Bu m\u0259kt\u0259bd\u0259n \u00f6yr\u0259nil\u0259si \u00e7ox \u015feyl\u0259r var.<br \/>\n\u00dcz\u00fcm\u00fc sabah\u0131n qurucular\u0131 olan g\u0259ncl\u0259rimiz\u0259 tutub deyir\u0259m: g\u0259l\u0259c\u0259yinizi x\u00f6\u015fb\u0259xt g\u00f6rm\u0259k, h\u0259yat\u0131n\u0131z\u0131 yax\u015f\u0131 ya\u015famaq, y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqe tutmaq, v\u0259t\u0259n\u0259 yararl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f, ail\u0259y\u0259 xeyirli \u00f6vlad olmaq, el aras\u0131nda  aln\u0131a\u00e7\u0131q, \u00fcz\u00fca\u011f v\u0259 n\u0259hay\u0259td\u0259 s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda \u015f\u0259r\u0259fli bir \u00f6m\u00fcr ya\u015famaq ist\u0259yirsinizs\u0259 bu m\u0259kt\u0259bd\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nin.<\/p>\n<p><left><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Rafiq-Oday-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Rafiq-Oday-2-199x300.jpg\" alt=\"Rafiq Oday 2\" width=\"199\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-16042\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Rafiq-Oday-2-199x300.jpg 199w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Rafiq-Oday-2.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 199px) 100vw, 199px\" \/><\/a><\/left><\/p>\n<p><strong>Rafiq Oday,<br \/>\nRespublikan\u0131n \u018fm\u0259kdar jurnalisti<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Giri\u015f \u018fslind\u0259 h\u0259r bir insan\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu bir dastand\u0131r \u2013 \u00f6m\u00fcr dastan\u0131. Bu dastan\u0131n t\u0259m\u0259li insan\u0131n d\u00fcnyaya g\u0259ldiyi andan qoyulur. \u0130nsan\u0131n haqq d\u00fcnyas\u0131na qovu\u015fmas\u0131 il\u0259 sona \u00e7at\u0131r. \u018fslind\u0259 bu \u201csona \u00e7at\u0131r\u201d ifad\u0259si d\u0259 \u015f\u0259rti xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Bu sonluq o insanlara aiddir ki, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 60, 70, 80, 90, 100&#8230; illik \u00f6mr\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa kims\u0259ni d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259mi\u015f, k\u00f6lg\u0259sind\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-16041","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16041","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16041"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16045,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16041\/revisions\/16045"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}