{"id":16223,"date":"2015-11-29T10:00:30","date_gmt":"2015-11-29T06:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16223"},"modified":"2015-11-29T11:40:43","modified_gmt":"2015-11-29T07:40:43","slug":"m-halistin-kukul-turk-yurtlarinin-hafizasi-turkce","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16223","title":{"rendered":"M.H\u00e2listin Kukul.”T\u00dcRK YURTLARI’NIN H\u00c2FIZASI: T\u00dcRK\u00c7E”"},"content":{"rendered":"

\"1130\"<\/a><\/p>\n

mhalistinkukul@hotmail.com<\/p>\n

Yahya Kemal Beyatl\u0131, bizde, vatan fikri ile, dil m\u00fcn\u00e2sebetini ke\u015ffeden ve g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcren belki de ilk \u015f\u00e2irdir.
\nDiyor ki; “Vatan fikri bizde daima vard\u0131; fakat Nam\u0131k Kemal’in, bu fikri kalbimizde yeni bir nefesle uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden beri uyan\u0131\u011f\u0131z. Onun vatan fikrini uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, bir di\u011fer T\u00fcrk \u015f\u00e2iri \u00e7\u0131k\u0131p da lisan fikrinin kuts\u00eeli\u011fini uyand\u0131rsayd\u0131, bize g\u00f6sterseydi ki bizi ezelden ebede kadar bir millet h\u00e2linde koruyan, birbirimize ba\u011flayan bu T\u00fcrk\u00e7edir, bu ba\u011f \u00f6yle metin bir ba\u011fd\u0131r ki vatan\u0131n hudutlar\u0131 koptu\u011fu zaman bile kopmaz, hudutlar a\u015f\u0131r\u0131 yine bizi birbirimize ba\u011fl\u0131 tutar; T\u00fcrk\u00e7enin \u00e7ekilmedi\u011fi yerler vatand\u0131r, ancak \u00e7ekildi\u011fi yerler vatanl\u0131ktan \u00e7\u0131kar, vatan\u0131n g\u00f6vde ve r\u00fbhu T\u00fcrk\u00e7edir.”(1)
\n\u0130\u015fin \u00f6z\u00fc: Dilini kaybeden bir millet, h\u00e2f\u0131zas\u0131n\u0131 da kaybeder.
\nBurada, birka\u00e7 husus \u00fczerinde durulabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc; s\u00f6ylenenler, s\u00e2dece tecr\u00fcbelerin de\u011fil, ilmin de gere\u011fidir ve hepsi de \u00e7ok \u00f6nemlidir. Fakat, bunlardan birine dikkat \u00e7ekmek istiyorum. Bu; “lisan fikrinin kuts\u00eeli\u011fi” ve onu “uyand\u0131r”ma d\u00fc\u015f\u00fcncesidir.
\nNas\u0131l ki, “Vatan sevgisi \u00eem\u00e2ndand\u0131r”, dili korumam\u0131z ve geli\u015ftirmemiz de, bize, hem mill\u00ee ve hem de d\u00een\u00ee bir emirdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc; Allah\u00fc Te\u00e2l\u00e2, R\u00fbm S\u00fbresinin 22. \u00e2yetinde, -me\u00e2len- \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: “G\u00f6kleri ve yeri yaratmas\u0131 ve dillerinizin \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit, renginizin t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc olu\u015fu da yine o del\u00e2ilden (delillerden)dir.”(2)
\nB\u00f6yle m\u00fchim bir mes’elede, bug\u00fcne kadar, c\u00e2milerimizde vaaz ve hutbelerde, bir defa olsun “dilin \/ lis\u00e2n\u0131n” korunmas\u0131 geli\u015ftirilmesi hususunda bir s\u00f6z s\u00f6ylendi\u011fini duymad\u0131m.
\nKald\u0131 ki; ‘dil’in korunmas\u0131, bir ba\u015fka y\u00f6nden, onun yabanc\u0131 lisanlara ve uydurma kelimelere kar\u015f\u0131 da m\u00fcc\u00e2delesini gerektirir. Elbette ki, bu kadar da de\u011fil; dil, argola\u015f\u0131p m\u00fcstehcenle\u015firse mill\u00ee k\u00fclt\u00fcrde de heyelan ba\u015flar. Bu da; hem d\u00een\u00ee ve hem de mill\u00ee tav\u0131r ve heyecanda bozulmay\u0131, gerilemeyi ve \u00e7\u00f6kmeyi haz\u0131rlar.
\n“Ayn\u0131 dili konu\u015fan insanlar “millet” denilen sosyal varl\u0131\u011f\u0131n temelini te\u015fkil ederler. Dil, duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi insana aktaran bir vas\u0131ta oldu\u011fu i\u00e7in, insan topluluklar\u0131n\u0131 bir y\u0131\u011f\u0131n veya kitle olmaktan kurtararak, aralar\u0131nda “duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce birli\u011fi” olan bir cemiyet, yani “millet” h\u00e2line getirir.”(3)
\n“Her yeni nesil ile birlikte, milletler, mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetler, mill\u00ee m\u00fcesseseler, kendilerini hem devam ettirirler, hem g\u00fc\u00e7lendirirler, hem de yenilerler.
\n“Mill\u00ee dil” de \u00f6yledir. O da nesilden nesle intikal ederken hem kendini korur, hem kendini geli\u015ftirir, hem de yeniler. Bir taraftan kendi i\u00e7 tek\u00e2m\u00fcle ile, bir taraftan k\u00fclt\u00fcr temaslar\u0131 ile, bir taraftan ilim ve sanat kadrolar\u0131n\u0131n gayretleri ile zenginle\u015fen ve g\u00fc\u00e7lenen “mill\u00ee dil”, ger\u00e7ekten de bir milletin “d\u00fcn\u00fc” ile “yar\u0131n\u0131” aras\u0131nda tam bir m\u00e2nev\u00ee k\u00f6pr\u00fc vazifesi yapar; “mill\u00ee” ve “be\u015fer\u00ee” tecr\u00fcbeleri, gelecek as\u0131rlara intikal ettirir.
\nMill\u00ee dil, sadece ya\u015fayan nesillerin dili de\u011fildir. O, ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fi ile bir milleti kucaklar.”(4)
\nBu da g\u00f6steriyor ki, dil, milletimizin b\u00fct\u00fcn madd\u00ee ve m\u00e2nev\u00ee k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerini ‘bar\u0131nd\u0131r\u0131r” ve nesillere nakleder. H\u00e2liyle; t\u00e2rih\u00ee seyir i\u00e7inde, onda, mill\u00ee, d\u00een\u00ee ve be\u015fer\u00ee b\u00fct\u00fcn de\u011ferleri kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f buluruz.
\nBir dilde; bir kelime veya bir t\u00e2bir ne kadar \u00e7oksa ve bunlar, ne kadar \u00e7ok m\u00e2n\u00e2y\u0131 ifadelendirip i\u015f g\u00f6r\u00fcyorsa, o dil o kadar zengin ve k\u0131vrakt\u0131r.
\nMesel\u00e2; T\u00fcrk\u00e7emizde “ki\u015fi, zat, fert ve \u015fah\u0131s” kelimelerimiz, \u00e7okluklar\u0131 \u00eetib\u00e2riyle; “g\u00fcl” kelimemiz m\u00e2n\u00e2 fazlal\u0131\u011f\u0131 \u00eetib\u00e2riyle zenginlik arzeder.
\nBunlar, atas\u00f6zlerimizde, tekerlemelerimizde, m\u00e2n\u00eelerimizde, deyimlerimizde, g\u00f6n\u00fcllerimizi s\u00fcsleyen tarihten s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelen mill\u00ee em\u00e2netlerimizdir.
\n“Bir milletin dili, birinin yerine di\u011feri konulacak \u015fekilde, bir kelime ve t\u00e2bir y\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fildir. Dil, as\u0131rlar i\u00e7inde ve nesilden nesillerin h\u00e2f\u0131zas\u0131nda d\u00f6v\u00fcle yo\u011frula yerle\u015fmi\u015f bir m\u00e2n\u00e2, his ve hay\u00e2ldir.
\n(…) Dil, kelime ve t\u00e2bir olarak madd\u00eedir. Fakat m\u00e2n\u00e2, maksat, his ve hay\u00e2l tesisine v\u00e2s\u0131ta olarak milletin m\u00e2nev\u00ee hay\u00e2t\u0131n\u0131n ba\u015fta gelen eleman\u0131d\u0131r. Dilin her kelimesi ve t\u00e2biri arkas\u0131nda bir t\u00e2rih ya\u015far. Millet ise, t\u00e2rihin yap\u0131p yo\u011furdu\u011fu bir birliktir.”(5)
\n\u00d6yleyse; buradan, milletin “m\u00e2n\u00e2, his ve hay\u00e2li”yle, “t\u00e2rihi”yle ve bu m\u00fcn\u00e2sebetle de ‘milletin birli\u011fi’ ile oynamak d\u00fc\u015f\u00fcncesine varabiliriz. \u015eu \u00e2nda; ‘uydurma” kelimeler ile ‘yabanc\u0131’ kelimelerin T\u00fcrk\u00e7emizi istil\u00e2 etmesinin ne kadar tehlikeli oldu\u011funu g\u00f6stermeye k\u00e2fidir.
\nBizim, T\u00fcrk Milleti olarak, atalar\u0131m\u0131z\u0131n m\u00e2n\u00e2 kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131, hislerinden ve hay\u00e2llerinde unsurlar katt\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fczel kelimelerimle, hi\u00e7 kimsenin oynamas\u0131na f\u0131rsat vermememiz l\u00e2z\u0131md\u0131r.
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131’n\u0131n 3. Maddesi’nde:”T\u00fcrkiye Devleti, \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Dili T\u00fcrk\u00e7edir”(6) yazmas\u0131na ve 62. Madde’sinde:”Devlet, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri al\u0131r.”(7) demesine ve 42. Maddesi’nde de. “T\u00fcrk\u00e7eden ba\u015fka hi\u00e7bir dil, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na ana dilleri olarak okutulamaz ve \u00f6\u011fretilemez”(8) denmesine ra\u011fmen, T\u00fcrk\u00e7e’yi, “tarih” ve “k\u00fclt\u00fcr” de\u011feri kabul edilmemi\u015f olacak ki, bug\u00fcn, T\u00fcrk\u00e7e korunmaktan \u00e7ok uzaklardad\u0131r ve b\u00e2z\u0131lar\u0131 gaflet ve ih\u00e2netle T\u00fcrk\u00e7enin “ana dil” olarak ba\u015fka dil(ler) il\u00e2ve etmek pe\u015findedirler.
\n“T\u00fcrkiye’deki dil zevksizli\u011finin, T\u00fcrk\u00e7e yozla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne devletimiz ge\u00e7meliydi. Ama devletimiz, \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapm\u0131yor. Yapam\u0131yor. \u015eimdi \u00e7ok \u00f6nemli bir hususa dikkatinizi \u00e7ekmek istiyorum. Fransa’da bundan 365 y\u0131l \u00f6nce, bir dil akademisi kuruldu. Fransa’da 365 y\u0131l sonra Frans\u0131z dilinin kullan\u0131lmas\u0131yla ilgili olarak \u00e7ok \u00f6nemli bir kanun daha \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. 665 say\u0131l\u0131 Frans\u0131z kanununun baz\u0131 maddeleri \u015f\u00f6yle (Ben, buraya s\u00e2dece birinci maddeyi al\u0131yorum):
\n“Madde – 1: Anayasada, cumhuriyetin dili olarak kabul edilmi\u015f olan Frans\u0131z dili, Fransa’n\u0131n ki\u015fili\u011fini ve ata miras\u0131n\u0131 g\u00f6steren temel unsurdur. E\u011fitim, \u00e7al\u0131\u015fma, kamu ili\u015fkileri ve hizmetleri i\u00e7in kullan\u0131lacak dil, Frans\u0131zca’d\u0131r.”(9)
\nHer \u015fey bir yana; Frans\u0131zca’n\u0131n “Fransa’n\u0131n ki\u015fili\u011fini ve ata miras\u0131n\u0131 g\u00f6steren temel unsur” olarak takd\u00eemi, bize \u00f6rnek olacak bir durumdur.
\nBug\u00fcn; “T\u00fcrk D\u00fcny\u00e2s\u0131 T\u00fcrk\u00e7esi” hedefinde olmas\u0131 gereken fikir d\u00fcny\u00e2m\u0131z, g\u00fczel T\u00fcrk\u00e7emizi, maalesef yaln\u0131zl\u0131\u011fa itmi\u015ftir.
\nHem madd\u00ee ve hem de m\u00e2nev\u00ee k\u0131ymetlerimizi bar\u0131nd\u0131ran T\u00fcrk D\u00fcny\u00e2s\u0131 Co\u011frafyas\u0131’n\u0131n, bir ba\u015fka ifadeyle “T\u00fcrk D\u00fcny\u00e2s\u0131 Yurtlar\u0131’n\u0131n H\u00e2f\u0131zas\u0131”n\u0131n, do\u011frudan do\u011fruya “T\u00fcrk\u00e7e” oldu\u011fu asla unutulmamal\u0131d\u0131r.
\n“Co\u011frafya Dili”; b\u00fct\u00fcn bu “ata miras”lar\u0131n\u0131n hayat s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc mek\u00e2nlard\u0131r. Bu dil, \u00f6yle bir dildir ki, Yahya Kemal’in dedi\u011fi gibi, hem “hudutlar koptu\u011fu zaman bile kopmaz” ve hem de “hudut a\u015f\u0131r\u0131”d\u0131r ve zaman olarak da, m\u00e2z\u00ee ile, g\u00fcn\u00fc ve gelece\u011fi irtibatland\u0131r\u0131r.
\nCo\u011frafya Dili, kelimelerin “toprak” la kayna\u015fmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece; milletin, yery\u00fcz\u00fcndeki m\u00e2l-\u0131 m\u00eer\u00ee ve tapu senedi h\u00fckm\u00fcnde olur. Bu bak\u0131mdan, “T\u00fcrk Yurtlar\u0131’n\u0131n her toprak zerresini vatan h\u00e2line getiren canl\u0131, hayat ifadeleri vard\u0131r. Bunlar\u0131n isimleri mevcut olduk\u00e7a, h\u00e2l\u00e2 diridirler.
\nHayat\u0131n i\u00e7inde bulunmayan dil, \u00f6m\u00fcr s\u00fcren \/ ya\u015fayan bir dil olabilir mi?
\n\u0130nsan, hayvan ve bitkiden her \u00e7e\u015fit cans\u0131za kadar verilmi\u015f isimler bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 ya\u015f\u0131yorlarsa, onun mensubu oldu\u011fu millet de ya\u015f\u0131yor demektir. Caddelere, sokaklara, k\u00f6ylere, mahallelere, \u015fehirlere, devletlere, c\u00e2milere, hamamlara, k\u00f6pr\u00fclere, derg\u00e2hlara, \u00e7e\u015fmeler ve her t\u00fcrl\u00fc m\u00eem\u00e2r\u00ee eserlere, yemeklere, say\u0131lara verilen isim ve s\u0131fatlar canl\u0131 oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e o millet ayaktad\u0131r demektir.
\nHatt\u00e2; o milletin t\u00e2rihte kulland\u0131\u011f\u0131 fiiller, ba\u011fla\u00e7lar, zamirler, zarflar ve \u00fcnlemler, ifadeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z “yurtlar”dan intikal etmesi gereken b\u00fcy\u00fck de\u011ferlerdir.
\nDa\u011f, ova, tepe, nehir, deniz… isimleri de bu c\u00fcmledendir.
\nMalazgirt Ovas\u0131, Kosova ile, \u00c7ukur Ova veya Konya Ovas\u0131, bizde ayn\u0131 hissi mi uyand\u0131r\u0131r? Altay ve Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131 ile, Everest’e ayn\u0131 g\u00f6zle mi bakar\u0131z? Nerede T\u00fcrk izi, sesi, heyecan\u0131, k\u00fckreyi\u015f veya s\u00fck\u00fbneti var, ona bakar\u0131z, de\u011fil mi?
\n\u015eu \u00e2nda, bir\u00e7ok \u015fehrimizde yeniden canland\u0131r\u0131lan yabanc\u0131 co\u011frafya isimleri, Anadolu’nun bir T\u00fcrk Yurdu olarak h\u00e2f\u0131zas\u0131n\u0131n silinmesi gayretinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.
\n“Gasp\u0131ral\u0131 \u0130smail Bey, \u0130stanbul T\u00fcrk\u00e7esinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 istiyordu. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk Dilini yabanc\u0131 unsurlardan temizlemek, dilimizdeki Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a tabirlerden vazge\u00e7mek, mahall\u00ee tabirler yerine Osmanl\u0131cadaki, y\u00e2ni \u0130stanbul T\u00fcrk\u00e7esi’ndeki tabirleri kullanmak gerekir diyordu. K\u0131r\u0131m’da, Azerbaycan’da ve T\u00fcrkistan’da, Rus\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7emize bula\u015fmas\u0131n istiyordu.
\n(…) Gasp\u0131ral\u0131 \u0130smail Bey, Bah\u00e7esaray \u015fehrinde bir s\u00fcre belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da yapm\u0131\u015ft\u0131. Vefat etti\u011fi zaman Zincirli Medresesi’nin bah\u00e7esine g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyordum.
\nRuslar, kendi fikir ve sanat adamlar\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6nem veriyor; onlar\u0131n evlerini m\u00fcze haline getiriyor, b\u00fcstlerini, heykellerini yap\u0131yor, mezarlar\u0131n\u0131 koruyorlar. Ayn\u0131 uygulamay\u0131 Gasp\u0131ral\u0131 \u0130smail Bey i\u00e7in de yapt\u0131klar\u0131n\u0131 san\u0131yordum. Yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ma deh\u015fetle \u015fahit oldum. \u00d6nce g\u00f6rd\u00fcm ki Gasp\u0131ral\u0131’n\u0131n Bah\u00e7esaray’da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 iki katl\u0131 ev m\u00fcze de\u011fildir. \u0130\u00e7inde iki Rus aile oturmaktad\u0131r. Sonra Zincirli Medresesi’nin bah\u00e7esine girdi\u011fim zaman bana anlatt\u0131lar ki:
\nMoskova, Gasp\u0131ral\u0131 \u0130smail Bey’in mezar\u0131n\u0131 tamamen ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f ve oraya kocaman bir domuz ah\u0131r\u0131 kondurmu\u015ftur. Peki ni\u00e7in? Gasp\u0131ral\u0131 \u0130smail Bey, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda “Dilde, fikirde, i\u015f’te birlik” sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in!”(10)
\n“Sosyalist Rus idarecileri, T\u00fcrkmenlere mill\u00ee bir \u015fahsiyet verdi\u011fi i\u00e7in, T\u00fcrkmen ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, d\u00fcnyaca me\u015fhur g\u00fczelim Ahalteke atlar\u0131n\u0131 bile, her g\u00fcn koyun keser gibi, tavuk keser gibi, \u00fc\u00e7er be\u015fer keserek ortadan kald\u0131rmak, o m\u00fcb\u00e2rek atlar\u0131n bile k\u00f6klerini kaz\u0131mak istediler. Ve siz biliyor musunuz ki; 1917 Sosyalist ihtil\u00e2linde birka\u00e7 milyon olan g\u00fczelim Ahalteke atlar\u0131, 1990 y\u0131l\u0131nda Sovyet Rusya \u0130mparatorlu\u011fu kendili\u011finden y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sadece 5-6 y\u00fcz civar\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131. Ve Cumhurba\u015fkan\u0131 Sapar Murat Niyazov, yok edilmek istenen o \u00e7ok zarif, o \u00e7ok mahir, o \u00e7ok ko\u015fan, o d\u00fcnyan\u0131n en pahal\u0131 atlar\u0131 olan Ahalteke T\u00fcrkmen atlar\u0131n\u0131 yeniden \u00e7o\u011faltabilmek, koruyabilmek i\u00e7in, bir At\u00e7\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 kurdurdu.”(11)
\nDemek ki; mezarl\u0131klar da, bizim tapu senetlerimizin birer par\u00e7as\u0131d\u0131r. Yer \u00fcst\u00fcndekilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n teminatlar\u0131, yerin alt\u0131nda yatanlar\u0131m\u0131zd\u0131r.
\nT\u00fcrk birli\u011fini sa\u011flama emelinde bulunan bir T\u00fcrk b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn mezar\u0131n\u0131n “domuz ah\u0131r\u0131” yap\u0131lmas\u0131ndaki insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015f bir yana, bize verece\u011fi ibretler tekrar tekrar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.
\nG\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki; “Ahalteke T\u00fcrkmen atlar\u0131”, bir hayvan t\u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fil de, burada, \u00e2deta T\u00fcrk milletini temsil ediyor. Onlar\u0131n nesillerini kesilmesi de, T\u00fcrk ad\u0131n\u0131n, bir noktas\u0131ndan kopar\u0131lmas\u0131 m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor.
\nPeki \u00f6yleyse; \u015fu \u00e2nda, T\u00fcrkiye’deki, Adana’da Kilikya, Diyarbak\u0131r’da Amed, \u0130zmir’de Smyra, Samsun’da Amisos ve Amazon, Nev\u015fehir ve \u00e7evresinde Kapadokya, Giresun’da Kerasus… furyas\u0131 nedir dersiniz? “Atat\u00fcrk’\u00fcn \u015eehri” denilen bir \u015fehirde, yirmi be\u015fi a\u015fan \u00c2mazon” ve otuza yak\u0131n da “Amisos” isimli kurulu\u015f bulunursa, bu nas\u0131l bir Atat\u00fcrk \u015eehri’dir d\u00fc\u015f\u00fcnmek l\u00e2z\u0131m gelmez mi?
\n\u00c7inliler; b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn ata yurdu olan Do\u011fu T\u00fcrkistan’a “Sinkiang \/ \u015eincang \/ yeniden kazan\u0131lm\u0131\u015f toprak ad\u0131n\u0131 verirken, Bat\u0131 T(\u0131)rakya’da T\u00fcrk\u00e7e yer isimleri de\u011fi\u015ftirilirken, bizim hangi akla hizmet etti\u011fimiz elbette ki, sorgulanmal\u0131d\u0131r.
\n“K\u00f6m\u00fcr, toprak alt\u0131nda elmas oluncaya kadar binlerce y\u0131l pi\u015fiyor. Dildeki kelimeler de \u00f6yle… Milletin dilinde y\u0131llarca pi\u015fecek ki, kalple dudak aras\u0131ndaki elmas dizili nakili v\u00fccuda getirebilsin… Sonradan da zorla bu nakile dizilecek her madde, o milletin ruh ve idr\u00e2k temeline en korkun\u00e7 bir suikastt\u0131r. B\u00f6yle bir lisan\u0131n ad\u0131 da, T\u00fcrk\u00e7e de\u011fil, uyduruk\u00e7a… Bir milletin \u00f6z dili, \u00e2limlerin, ayd\u0131nlar\u0131n, yabanc\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerle temasta olanlar\u0131n lisan\u0131 de\u011fil, \u00e7akkal\u0131n, hamal\u0131n, i\u015f\u00e7inin, dad\u0131n\u0131n, babaannenin, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn, neferin dili… Bunlar\u0131n bilmedi\u011fi hi\u00e7bir kelime T\u00fcrk\u00e7e olamaz ve topyek\u00fbn bir tasfiye hareketi belirtmesi bak\u0131m\u0131ndan tedrici bir \u0131st\u0131f\u00e2 (s\u00e2f h\u00e2le getirme) ile bir tutulamaz. B\u00f6yle bir hareket, olsa olsa, bir milletin ruh nak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 silmek ve onu m\u00e2n\u00e2da cascavlak h\u00e2le getirmek olur. Sadece ih\u00e2net…”(12)
\nSon b\u00f6l\u00fcmdeki \u00fc\u00e7 t\u00e2biri tekrar etmek istiyorum: “bir milletin ruh ve idrak temeline en korkun\u00e7 bir suikast…”; “bir milletin ruh nak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 silmek…” ve “S\u00e2dece ih\u00e2net…”
\nDil bahsi ihm\u00e2l edilince, bu kadar fec\u00ee net\u00eeceleri olur, bilinmesi gerekir!..
\n* Ondokuz May\u0131s \u00dcniversitesi E. \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisi, \u015e\u00e2ir ve Yazar
\nKAYNAKLAR
\n1. Yahya Kemal, Edebiyata D\u00e2ir, Yahya Kemal Enstit\u00fcs\u00fc Yay\u0131n\u0131, \u0130stanbul 1971, Sf. 83
\n2. Kur’\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem Me\u00e2li ve Tefsiri, Tibyan Tefsiri, Merh\u00fbm Ay\u0131ntab\u00ee Mehmed Efendi, Bug\u00fcnk\u00fc Dile \u00e7eviren ve a\u00e7\u0131klayan: S\u00fcleyman F\u00e2hir, B\u00fct\u00fcn Yay\u0131nevi, \u0130stanbul 1957, Sf. 888
\n3. Mehmet Kaplan (Prof. Dr.), T\u00fcrk Milletinin K\u00fclt\u00fcrel De\u011ferleri, Mill\u00ee E\u011fitim Bas\u0131mevi, \u0130stanbul 1977, Sf.12
\n4. S. Ahmet Arvas\u00ee, Siz Sesleniyorum-1, Model Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 1989, Sf. 283
\n5. Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Ba\u015fgil, T\u00fcrk\u00e7e Meselesi, Ya\u011fmur Yay\u0131nevi, \u0130stanbul 2006, Sf. 60-61)
\n6. T.C. Anayasas\u0131, Yayl\u0131m Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul 2011, Sf. 4
\n7. a.,g., Anayasa, Sf. 37
\n8. a.,g., Anayasa, Sf. 27
\n9. Yavuz B\u00fclent B\u00e2kiler, S\u00f6z\u00fcn Do\u011frusu 2, Yak\u0131n Plan Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul May\u0131s 2012, Sf. 69
\n10. Yavuz B\u00fclent B\u00e2kiler, S\u00f6z\u00fcn Do\u011frusu-1, Yak\u0131n Plan yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul May\u0131s 2012, Sf. 73
\n11. a.,g.,e., Sf. 242
\n12. Necip F\u00e2z\u0131l, \u0130deolocya \u00d6rg\u00fcs\u00fc, b.d. yay\u0131n\u0131, \u0130stanbul 1976, Sf. 383<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

mhalistinkukul@hotmail.com Yahya Kemal Beyatl\u0131, bizde, vatan fikri ile, dil m\u00fcn\u00e2sebetini ke\u015ffeden ve g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcren belki de ilk \u015f\u00e2irdir. Diyor ki; “Vatan fikri bizde daima vard\u0131; fakat Nam\u0131k Kemal’in, bu fikri kalbimizde yeni bir nefesle uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden beri uyan\u0131\u011f\u0131z. Onun vatan fikrini uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, bir di\u011fer T\u00fcrk \u015f\u00e2iri \u00e7\u0131k\u0131p da lisan fikrinin kuts\u00eeli\u011fini uyand\u0131rsayd\u0131, bize […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-16223","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiy-dbiyyati"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16223"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16225,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16223\/revisions\/16225"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}