{"id":16226,"date":"2015-11-30T08:00:11","date_gmt":"2015-11-30T04:00:11","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16226"},"modified":"2015-11-30T12:14:45","modified_gmt":"2015-11-30T08:14:45","slug":"m-tahir-turan-kurulusun-topragi-domanic-yigit-ana-dolu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16226","title":{"rendered":"M. Tahir TURAN.&#8221;KURULU\u015eUN TOPRA\u011eI DOMAN\u0130\u00c7, Y\u0130\u011e\u0130T \u201cANA\u201d DOLU\u2026 &#8220;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/sn.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/sn-210x300.jpg\" alt=\"sn\" width=\"210\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-16227\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/sn-210x300.jpg 210w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/sn.jpg 673w\" sizes=\"auto, (max-width: 210px) 100vw, 210px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/sn2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/sn2-200x300.jpg\" alt=\"sn2\" width=\"200\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-16228\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/sn2-200x300.jpg 200w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/sn2.jpg 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><\/p>\n<p>tahir@tahirturan.net<br \/>\n&#8221;O\u011ful&#8230; Anayurttan ayr\u0131lal\u0131 y\u0131llar ge\u00e7ti. Deli r\u00fczg\u00e2rlar \u00f6n\u00fcnde oradan oraya savrulduk. Beylik ota\u011f\u0131n\u0131 kurdu\u011fumuz \u015fu yaylalar, art\u0131k son dura\u011f\u0131m\u0131z, son kona\u011f\u0131m\u0131z olsun. O\u011fuz&#8217;un yurtlar\u0131na dikti\u011fimiz a\u011fa\u00e7lar\u0131n k\u00f6kleri kara yerin derinliklerine, dallar\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn y\u00fcceliklerine uzans\u0131n. Ak-boz atlara binip ya\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcne yel gibi vard\u0131kta Kadir Tanr\u0131 g\u00f6z\u00fc pek yi\u011fitlerimizi korusun. G\u00f6\u011fs\u00fc kaba yerli kara da\u011flar gibi duran erlerimiz ile k\u0131r \u00e7i\u00e7ekleri gibi saf ve temiz, ak y\u00fczl\u00fc, ala g\u00f6zl\u00fc k\u0131zlar\u0131m\u0131z kutlu Kay\u0131 Boyumuza g\u00fcrb\u00fcz evlatlar versinler. Alt\u0131n ba\u015fl\u0131 ota\u011flar\u0131m\u0131z Domani\u00e7 yaylas\u0131n\u0131 b\u00fcr\u00fcs\u00fcn.\u201d<br \/>\nB\u00f6yle dua eder Hayme Ana, o\u011flu Ertu\u011frul\u2019a\u2026 Devlet Ana\u2019d\u0131r O\u2026 Cihan devletinin anas\u0131, yi\u011fit T\u00fcrk kad\u0131n\u0131n\u0131n sembol\u00fc\u2026 G\u00f6\u00e7ebe hayata noktay\u0131 koymu\u015f, heybetli bir \u00e7\u0131nar\u0131n tohumlar\u0131n\u0131 ekmi\u015f Domani\u00e7\u2019te. Bu sebepledir ki Domani\u00e7, ulu a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve kahraman kad\u0131nlar\u0131 ile an\u0131l\u0131r tarihte\u2026<br \/>\nOsmanl\u0131 Devlet Y\u00f6netiminde Kad\u0131n\u0131n Rol\u00fc, Domani\u00e7\u2019te Ba\u015flar\u2026<br \/>\nOsmanl\u0131\u2019da kad\u0131na verilen \u00f6nem, bilindik kaynaklarda Hayme Ana\u2019ya kadar uzan\u0131r. \u00d6yle ki; Orta Asya \u00e7\u00f6llerinden Anadolu topraklar\u0131na kadar uzanan g\u00f6\u00e7 hareketine son vermeyi dilemi\u015ftir Devlet Ana&#8230; Eski T\u00fcrk\u00e7ede \u201c\u00c7ad\u0131r\u201d anlam\u0131na gelen \u201cHayme\u201d, d\u00f6rt y\u00fcz \u00e7ad\u0131rl\u0131k bir beyli\u011fin \u00f6nderli\u011fini ifade eder.<br \/>\nAnkara\u2019n\u0131n bat\u0131s\u0131ndaki son obalar\u0131nda e\u015fi G\u00fcnd\u00fcz Alp\u2019i (baz\u0131 kaynaklarda S\u00fcleyman \u015eah olarak ge\u00e7er) kaybettikten sonra, Sel\u00e7uklu Sultan\u0131 G\u0131yaseddin Keyh\u00fcsrev taraf\u0131ndan S\u00f6\u011f\u00fct ve Domani\u00e7\u2019in tahsis edilmesiyle bu b\u00f6lgeye son g\u00f6\u00e7\u00fc organize etmi\u015f, \u201cana\u201d i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ile yerle\u015fik hayata bu g\u00f6lgede ge\u00e7me konusunda etkili olmu\u015ftur. Bu durum, kad\u0131n\u0131n ana\u00e7 yap\u0131s\u0131 ile do\u011frudan etkili olup, \u201cyuvay\u0131 di\u015fi ku\u015f yapar\u201d atas\u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frular bir nitelik de kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Osmanl\u0131 payitaht\u0131 s\u00fcresince valide sultanlar\u0131n devlet \u00fczerindeki etkisi Hayme Ana kaynakl\u0131 olmakla beraber, Osmanl\u0131 tarihi boyunca kad\u0131na verilen de\u011ferin de ciddi bir yans\u0131mas\u0131 olmu\u015ftur.<br \/>\nDomani\u00e7 y\u00f6resi bug\u00fcn bile bu hassasiyeti ta\u015f\u0131r haldedir. Zira b\u00f6lge ekonomisinde kad\u0131nlar\u0131n katk\u0131lar\u0131 yads\u0131namayacak d\u00fczeyde\u2026<br \/>\nDomani\u00e7\u2019in Ba\u011fr\u0131ndan \u00c7\u0131kan \u00c7\u0131nardan, Cihan Devletine\u2026<br \/>\nOsmano\u011fullar\u0131 S\u00f6\u011f\u00fct ve Domani\u00e7\u2019i mek\u00e2n edinip obalar\u0131n\u0131 burada kurduktan sonra bereketli topraklar\u0131 tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kta etkin kullanm\u0131\u015f, atl\u0131-oklu sava\u015f teknikleri \u00fczerine ciddi talimleri bu co\u011frafyada ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, d\u00f6rts\u00fcz \u00e7ad\u0131rl\u0131k bir obadan cihan devletine uzanan yolun ta\u015flar\u0131n\u0131 burada d\u00f6\u015femi\u015flerdir.<br \/>\nOsman Bey\u2019in, \u015eeyh Edebali taraf\u0131ndan devlet kurmakla m\u00fcjdelenen o bilindik r\u00fcyas\u0131ndaki gibi; heybetli a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile de bilinir Domani\u00e7\u2026 Ye\u015fil Domani\u00e7 derler y\u00f6reye. Say\u0131labilen k\u0131sm\u0131yla 1200 ya\u015f\u0131nda kara\u00e7amlar g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz floras\u0131nda. Ayn\u0131 ortamda \u00fc\u00e7 farkl\u0131 a\u011fac\u0131n (\u00c7am, Senaver, Kay\u0131n) yeti\u015fti\u011fi ender co\u011frafyalardan olan Domani\u00e7\u2019te kurulu\u015fa \u015fahitlik etmi\u015f canl\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hala hissedebilirsiniz\u2026 Korur, kollar y\u00f6re insan\u0131 bu a\u011fa\u00e7lar\u0131. H\u00fcrmet eder ge\u00e7mi\u015fine ve hat\u0131ras\u0131na\u2026<br \/>\nDomurk\u00f6y\u2019deki \u201cM\u0131z\u0131k\u00e7am\u0131\u201d da bu a\u011fa\u00e7lardan bir tanesi\u2026 Hayme Ana\u2019n\u0131n torunu Osman\u2019\u0131, bu a\u011faca kurdu\u011fu be\u015fikte b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc rivayet edilir. Osman Bey\u2019in r\u00fcyas\u0131ndaki g\u00f6\u011fs\u00fcnden \u00e7\u0131kan a\u011faca benzetilir bu \u00e7am\u2026 Osmanl\u0131\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini temsilen do\u011fup, b\u00fcy\u00fcy\u00fcp, olgunla\u015f\u0131p, \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131\u011f\u0131nda y\u0131k\u0131l\u0131vermi\u015ftir oldu\u011fu yere. Do\u011fan\u0131n g\u00fcc\u00fcne dayanamam\u0131\u015ft\u0131r belki ama do\u011fan\u0131n y\u0131prat\u0131c\u0131 etkilerinden korumak ad\u0131na sahip \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ulu g\u00f6vdesine\u2026 Osmanl\u0131\u2019ya sahip \u00e7\u0131kma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r bu. Kim bilir? Belki de Hayme Ana\u2019ya ve Osman Bey\u2019e sahip \u00e7\u0131kma duygusundand\u0131r\u2026<br \/>\nTarihine ve De\u011ferlerine Sahip \u00c7\u0131kar Domani\u00e7\u2019li\u2026<br \/>\nFatih Sultan Mehmed Han \u0130stanbul\u2019u ald\u0131ktan sonra \u015fehrin M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusunu artt\u0131rmak amac\u0131yla ata topra\u011f\u0131na bir haber salar. Der ki; \u201c\u2026gelin, size toprak vereyim, m\u00fclk edinin buradan. Yerle\u015fin \u0130stanbul\u2019a, ne isterseniz Osmanl\u0131\u2019dan&#8230;\u201d Meclisi toplar y\u00f6renin ileri gelenleri\u2026 Nazik\u00e7e reddederler padi\u015fah\u0131n talebini; \u201cBiz da\u011fda do\u011fduk, darda \u00f6lemeyiz&#8230;\u201d<br \/>\nTarihine ve de\u011ferlerine sahip \u00e7\u0131kma bilincidir bu. Bug\u00fcn bile ayn\u0131d\u0131r bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131; dev sanayicilere, hayvanlar\u0131n\u0131 otlatt\u0131klar\u0131 meralar\u0131 vermez, o arazilere fabrika kurdurmaz y\u00f6re insan\u0131.<br \/>\nKurulu\u015ftan Kurtulu\u015fa, Domani\u00e7\u2019li Yi\u011fit T\u00fcrk Kad\u0131n\u0131\u2026<br \/>\nHayme Ana\u2019n\u0131n yi\u011fitli\u011fi tarih boyunca Domani\u00e7\u2019te h\u00e2kim olmu\u015ftur\u2026 Ulu a\u011fa\u00e7lar\u0131 kadar, yi\u011fit kad\u0131nlar\u0131 ile de an\u0131l\u0131r Domani\u00e7\u2026<br \/>\nKurtulu\u015f sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u0130neg\u00f6l\u2019de askerlik yapan o\u011flunun Yunan askerine yard\u0131m ve yatakl\u0131k etti\u011fini \u00f6\u011frendikten sonra, kocas\u0131n\u0131n beylik silah\u0131n\u0131 ku\u015fan\u0131p, at\u0131na atlad\u0131\u011f\u0131 gibi solu\u011fu \u0130neg\u00f6l\u2019de alan, o\u011flunu sorgusuz sualsiz tek kur\u015funla yere serdikten sonra arkas\u0131na bakmadan geri d\u00f6nen Domani\u00e7\u2019li Habibe, yi\u011fit T\u00fcrk kad\u0131n\u0131n\u0131n benzersiz bir efsanesidir.<br \/>\nBir ba\u015fka kahraman T\u00fcrk kad\u0131n\u0131 \u015eukufe Nihal, 1940\u2019l\u0131 y\u0131llarda bu efsaneyi duyar duymaz Domani\u00e7\u2019li Habibe\u2019yi bulmak i\u00e7in yollara koyulmu\u015f, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu ser\u00fcveni de \u201cDomani\u00e7 Da\u011flar\u0131n\u0131n Yolcusu\u201d ad\u0131yla kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. 2006 y\u0131l\u0131nda \u201cY\u00fcz temel eser\u201d listesine al\u0131nan bu kitap, 1946 y\u0131l\u0131nda \u201cUnutulan S\u0131r\/Domani\u00e7 Yolcusu\u201d ad\u0131yla filmle\u015ftirilerek T\u00fcrk sinemas\u0131n\u0131n ilkleri aras\u0131na girmi\u015ftir.<br \/>\nHayme Ana\u2019dan Habibe Hatun\u2019a, kahraman analar t\u00fckenmez kurulu\u015fun topra\u011f\u0131nda.<br \/>\n\u2026<br \/>\nHer y\u0131l Eyl\u00fcl ay\u0131n\u0131n ilk haftas\u0131nda, \u00c7ar\u015famba k\u00f6y\u00fcndeki t\u00fcrbesinde \u201cHayme Ana\u2019y\u0131 Anma ve G\u00f6\u00e7 \u015eenlikleri\u201d d\u00fczenlenmektedir. Y\u00f6re insan\u0131 Ana\u2019s\u0131na dua eder, ruhuna etli pilav da\u011f\u0131t\u0131r tam 730 y\u0131ld\u0131r. Atl\u0131 ok\u00e7ular Kay\u0131\u2019y\u0131 canland\u0131r\u0131r, ata sporlar\u0131 icra edilir, Kay\u0131\u2019n\u0131n \u00e7ad\u0131r kurdu\u011fu \u00e7ay\u0131rlarda\u2026<br \/>\nE\u011fer yolunuz bir g\u00fcn Domani\u00e7 da\u011flar\u0131na d\u00fc\u015ferse, bereketli kurulu\u015f topra\u011f\u0131nda mutlaka mola verin, bir soluklan\u0131n. Hayme Ana\u2019n\u0131n ayran\u0131n\u0131, Habibe Hatun\u2019un g\u00f6zlemesini mutlaka tad\u0131n. Anadolu\u2019nun ba\u011fr\u0131nda yi\u011fit \u201cAna\u201d dolu y\u00f6re sizleri bekliyor\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>tahir@tahirturan.net &#8221;O\u011ful&#8230; Anayurttan ayr\u0131lal\u0131 y\u0131llar ge\u00e7ti. Deli r\u00fczg\u00e2rlar \u00f6n\u00fcnde oradan oraya savrulduk. Beylik ota\u011f\u0131n\u0131 kurdu\u011fumuz \u015fu yaylalar, art\u0131k son dura\u011f\u0131m\u0131z, son kona\u011f\u0131m\u0131z olsun. O\u011fuz&#8217;un yurtlar\u0131na dikti\u011fimiz a\u011fa\u00e7lar\u0131n k\u00f6kleri kara yerin derinliklerine, dallar\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn y\u00fcceliklerine uzans\u0131n. Ak-boz atlara binip ya\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcne yel gibi vard\u0131kta Kadir Tanr\u0131 g\u00f6z\u00fc pek yi\u011fitlerimizi korusun. G\u00f6\u011fs\u00fc kaba yerli kara da\u011flar gibi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-16226","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiy-dbiyyati"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16226"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16230,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16226\/revisions\/16230"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}