{"id":16328,"date":"2015-12-07T08:00:58","date_gmt":"2015-12-07T04:00:58","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16328"},"modified":"2015-12-07T10:57:46","modified_gmt":"2015-12-07T06:57:46","slug":"t%c9%99ran%c9%99-turan-r%c9%99himli-cagdas-bati-trakya-turk-seiri-v%c9%99-yorulmaz-t%c9%99dqiqatci","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16328","title":{"rendered":"T\u0259ran\u0259 Turan R\u018fH\u0130ML\u0130.&#8221;\u00c7a\u011fda\u015f Bat\u0131 Trakya T\u00fcrk \u015feiri v\u0259 yorulmaz t\u0259dqiqat\u00e7\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s017.radikal.ru\/i411\/1512\/ea\/f6cedf664098.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<br \/>\nPrezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc<\/p>\n<p>Yunan hakimiyy\u0259tind\u0259 ya\u015famas\u0131n\u0131n 80 ild\u0259n art\u0131q b\u00f6y\u00fck bir tarixi d\u00f6n\u0259mini ba\u015fa vuran t\u00fcrk diyar\u0131 Bat\u0131 Trakyan\u0131n z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 malik \u0259d\u0259biyyat\u0131 vard\u0131r. Bu \u0259d\u0259biyyat\u0131n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda tan\u0131nmas\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131, \u0130zmird\u0259ki Dokuz Eylul Universitetinin m\u00fc\u0259llimi F\u0259yyaz Sa\u011flam\u0131n m\u00fch\u00fcm xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. Bat\u0131 Trakya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259dqiqin\u0259 1985-ci ild\u0259n ba\u015flayan F.Sa\u011flam bu sah\u0259d\u0259 bir \u00e7ox nailiyy\u0259tl\u0259r qazanm\u0131\u015f, bu \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf tarixinin son 50 ilini ard\u0131c\u0131l v\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131rma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmu\u015fdur.<br \/>\nAlimin b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bildiyi ilk \u0259d\u0259bi m\u0259tnl\u0259rin 1990-c\u0131 ild\u0259 K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00abBat\u0131 Trakyada (Yunan\u0131standa) \u00e7a\u011fda\u015f t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 antalogiyas\u0131\u00bb ad\u0131yla n\u0259\u015fr edildiyi vaxtlardan b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda bu \u0259d\u0259biyyata qar\u015f\u0131 ciddi maraq yarand\u0131. F.Sa\u011flam bu antalogiyan\u0131n n\u0259\u015fri il\u0259 \u0259slind\u0259 daha b\u00f6y\u00fck bir missiyan\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015f, Yunan\u0131standa t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 kimi m\u00fch\u00fcm bir ger\u00e7\u0259kliyi d\u00fcnya \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259tinin n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min antologiya il\u0259 d\u00fcnya t\u00fcrk \u0259d\u0259bi h\u0259yat\u0131na v\u0259siq\u0259 alan Bat\u0131 Trakya \u0259d\u0259biyyat\u0131 g\u00f6rk\u0259mli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n yorulmaz t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 \u00fcmumt\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nd\u0131. F.Sa\u011flam bu sah\u0259d\u0259 onlarla d\u0259y\u0259rli t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259rini Yunan\u0131standa, Yuqoslaviyada, Quzey K\u0131br\u0131sda, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259, Almaniyada, Bolqar\u0131standa, Makedoniyada, Hollandiyada, \u00d6zb\u0259kistanda n\u0259\u015fr etdirm\u0259kl\u0259 Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirini, hekay\u0259sini, folklorunu, u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 n\u0259inki t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n qabaqc\u0131l inki\u015faf etmi\u015f bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259bli\u011f etdi. Alimin \u00abBat\u0131 Trakya t\u00fcrkl\u0259ri cocuq \u0259d\u0259biyyat\u0131\u00bb (1990), 1Y cildlik \u00abYunan\u0131stan (Bat\u0131 Trakya) t\u00fcrkl\u0259ri \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 inc\u0259l\u0259m\u0259l\u0259r\u00bb (1991-1995), \u00abYunan\u0131stan (Bat\u0131 Trakya) t\u00fcrkl\u0259ri \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Atat\u00fcrk\u00bb (1992), \u00abYunan\u0131standa (Bat\u0131 Trakyada) \u00e7a\u011fda\u015f t\u00fcrk \u015feiri antologiyas\u0131\u00bb (1995) kimi fundamental t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri bu q\u0259bild\u0259ndir.<br \/>\nBat\u0131 Trakya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q nailiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015fl\u0131q g\u00f6st\u0259rir ki, bu \u0259d\u0259biyyat\u0131n ba\u015fl\u0131ca u\u011furlar\u0131 poeziya il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 F.Sa\u011flam\u0131n t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck m\u00f6vqeyind\u0259n, \u00e7a\u011fda\u015f elmi t\u0259f\u0259kk\u00fcr i\u015f\u0131\u011f\u0131nda ara\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131 Trakya \u0259d\u0259biyyat\u0131na dair elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck qismi poeziyan\u0131n probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 n\u0259\u015fr edilmi\u015f monoqrafiyalar\u0131nda, onlarla m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirinin dol\u011fun elmi m\u0259nz\u0259r\u0259sini yarad\u0131b. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi v\u0259 t\u0259bli\u011fi seriyas\u0131ndan olan kitablarda, m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259, alimin \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 etiraf etdiyi kimi, F\u0259yyaz Sa\u011flama q\u0259d\u0259r Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirind\u0259n, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan bir s\u0259tir bel\u0259 yaz\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r. <!--more--><\/p>\n<p>T\u00fcrkl\u0259rin XII y\u00fczillikd\u0259n m\u0259skunla\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131qlar\u0131 bu diyar\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131, poeziyas\u0131 is\u0259 onun tarixi q\u0259d\u0259r q\u0259dimdir. \u00c7a\u011fda\u015f Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feiri qocaman bir \u0259d\u0259biyyat\u0131n z\u0259ngin poetik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 dayaq tap\u0131b y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. Bu poeziyan\u0131n inki\u015faf yolunu diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259y\u0259n F.Sa\u011flam onun \u00f6z tarixi k\u00f6k\u00fcn\u00fc xalq \u015feirind\u0259n, divan \u015feirind\u0259n g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fc \u0259sasland\u0131r\u0131r. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonrak\u0131 d\u00f6n\u0259md\u0259n, y\u0259ni 1919-1922-ci ill\u0259r Yunan-T\u00fcrk m\u00fcharib\u0259sin\u0259 son qoyan Lozanna s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin (1923) \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 osmanl\u0131lar\u0131n d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131 olan Bat\u0131 Trakyan\u0131n Yunan\u0131stan \u0259razisin\u0259 birl\u0259\u015fdirildiyi vaxtdan ba\u015flayaraq bu poeziyan\u0131n inki\u015faf yolunu, u\u011furlar\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz olmu\u015fdur. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 F.Sa\u011flam Bat\u0131 Trakyan\u0131n Yunan\u0131stan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edildiyi 85 il \u0259rzind\u0259 yaranan poeziyan\u0131n yaln\u0131z son 50 illik inki\u015faf tarixini \u00f6yr\u0259n\u0259 bilmi\u015f, onun \u0259sas yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Bu d\u00f6n\u0259md\u0259 Bat\u0131 Trakya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf yolunu izl\u0259m\u0259yin \u00e7\u0259tinlikl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Bat\u0131 Trakyal\u0131 \u015fairl\u0259rin d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd bir t\u0259r\u0259fin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259si h\u0259qiq\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u0259bii olaraq F\u0259yyaz Sa\u011flam\u0131n t\u0259dqiqat v\u0259zif\u0259sin\u0259 h\u0259m Bat\u0131 Trakyada ya\u015fay\u0131b-yaradan s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 vaxtil\u0259 Yunan h\u00f6kum\u0259tinin siyasi, dini, ideoloji t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 v\u0259 t\u0259qibl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131ndan V\u0259t\u0259nini t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 olan, ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Bat\u0131 Trakyal\u0131 \u015fairl\u0259rin \u0259d\u0259bi irsini sistemli \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131rmaq daxil idi.<br \/>\n\u00c7a\u011fda\u015f Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirinin co\u011frafiyas\u0131na n\u0259z\u0259r salan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 bu diyar\u0131n h\u0259r \u00fc\u00e7 vilay\u0259ti \u2013 G\u00fcmil\u00e7in\u0259, M\u0259ri\u00e7, \u0130sk\u0259\u00e7\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131 T\u00fcrkiy\u0259, Almaniya, \u0130ngilt\u0259r\u0259, Hollandiya v\u0259 Avstraliyada yaranan poeziyan\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 da diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259mi\u015fdir. F.Sa\u011flam\u0131n geni\u015f elmi m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaratd\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirinin h\u00fcdudlar\u0131 g\u00f6zl\u0259rimiz \u00f6n\u00fcnd\u0259 bel\u0259 canlan\u0131r: F\u0259rrux Mehmet Parvanto\u011flu, Rasim H\u0259s\u0259n Hind, \u018fbd\u00fcrr\u0259him D\u0259d\u0259, Musa Yurd, R\u0259c\u0259b Qara, T\u0259hsin S\u00f6nm\u0259z, \u00dcmid Qurtulu\u015f kimi \u015fairl\u0259r g\u00fcv\u0259nib p\u0259nah g\u0259tirdikl\u0259ri, \u00abAna V\u0259t\u0259n\u00bb dey\u0259 B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n anlam\u0131nda x\u00fcsusi d\u0259y\u0259r verdikl\u0259ri ulu m\u0259kanda \u2013 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 imzalar\u0131yla \u015f\u00f6hr\u0259t qazan\u0131blar. Almaniyada A\u015f\u0131q \u0130zz\u0259t Yusif, \u018fli Ayazmal\u0131, \u00d6zkan H\u00fcseyn, Mehmet V\u0259li F\u0131rla, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Nabanto\u011flu, D\u0259li H\u0259s\u0259n H\u00fcseyn Cahid, Mehmet Mehmet, \u0130sm\u0259t Alim Mehmet, N\u0259cla K\u00fcrdo\u011flu, Q\u00fcrb\u0259t \u015eairi v\u0259 b. t\u00fcrk poeziyas\u0131n\u0131 sevdirm\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olublar. Rukiy\u0259 \u0130brahim, F\u0259riha R\u0259\u015fido\u011flu, Nadir C\u0259lil is\u0259 Avstraliyada Bat\u0131 Trakya \u015feirini yarad\u0131b t\u0259bli\u011f edibl\u0259r. F\u0259yyaz Sa\u011flam\u0131n t\u0259dqiqatlar\u0131nda \u018flirza Saraco\u011flu, M\u0259zlum H\u00fcseyn, Asim X\u0259lilo\u011flu, H\u00fcseyn \u018flibabao\u011flu, Cihan Abbaso\u011flu v\u0259 b. Bat\u0131 Trakyada ya\u015fay\u0131b, \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259tkarlar kimi t\u0259qdir olunurlar.<br \/>\nD\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox t\u00fcrkdilli m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131n \u2013 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u00abYeni Bat\u0131 Trakya\u00bb, \u00abBat\u0131 Trakyan\u0131n s\u0259si\u00bb, Almaniyada \u00abYeni add\u0131m\u00bb, \u00abAlmaniyadan Bat\u0131 Trakya\u00bb, Avstraliyada \u00ab\u018fl-\u0259l\u0259 kimi\u00bb, Yunan\u0131standa \u00abYuvam\u0131z\u00bb, \u00ab\u015e\u0259f\u0259q\u00bb, \u00ab\u0130r\u0259li\u00bb, \u00abBalkan\u00bb, \u00ab\u018frciy\u0259z\u00bb v\u0259 s. q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirinin nailiyy\u0259tl\u0259rini axtaran F.Sa\u011flam h\u0259min \u00fcnl\u00fc \u015fairl\u0259rin yaratd\u0131qlar\u0131 d\u0259y\u0259rli b\u0259dii \u00f6rn\u0259kl\u0259ri ciddi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 m\u0259suliyy\u0259til\u0259 ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, onlar\u0131n bir \u00e7ox poetik \u00f6z\u0259llikl\u0259rini \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nBat\u0131 Trakya poeziyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri onun t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n m\u00f6vzusu olmu\u015fdur. Daha d\u0259qiq des\u0259k, Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirinin el\u0259 bir yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259si qalmam\u0131\u015fd\u0131r ki, bu f\u0259dakar t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tapmas\u0131n. G\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas z\u0259ngin faktik materiallar \u0259sas\u0131nda \u00e7a\u011fda\u015f Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirinin inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini ayd\u0131nla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, onun ba\u015fl\u0131ca m\u00f6vzular\u0131n\u0131, forma \u00f6z\u0259llikl\u0259rini, dil, \u00fcslub m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini v\u0259 s. s\u0259n\u0259tkarl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Bu poeziyan\u0131n ba\u015fl\u0131ca inki\u015faf d\u00f6n\u0259ml\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259rk\u0259n F.Sa\u011flam 1923-1960-c\u0131 ill\u0259ri Bat\u0131 Trakyan\u0131n Yunan hakimiyy\u0259tind\u0259 ya\u015famas\u0131n\u0131n ilk onillikl\u0259ri kimi yet\u0259rinc\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, \u00abqaranl\u0131q\u00bb bir d\u00f6n\u0259m hesab edirs\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi 1960-1980-ci ill\u0259ri b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkarlar yetir\u0259n bir m\u0259rh\u0259l\u0259 \u2013 \u00ab\u00f6yr\u0259tm\u0259n \u015fairl\u0259r d\u00f6n\u0259mi\u00bb t\u0259k s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirir. H\u0259min \u00ab\u00f6yr\u0259tm\u0259n \u015fairl\u0259r\u00bb s\u0131ras\u0131nda R\u0259hmi \u018fli, Mustafa T\u0259hsino\u011flu, \u018flirza Saraco\u011flu, M\u0259zlum H\u00fcseyn sonrak\u0131 d\u00f6n\u0259min, 1980-1990-c\u0131 ill\u0259r poeziyas\u0131n\u0131n da apar\u0131c\u0131 \u0259d\u0259bi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri kimi t\u0259qdir olunurlar. 1990-c\u0131 ild\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6n\u0259md\u0259 poeziyan\u0131n u\u011furlar\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7an t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 1989-cu ild\u0259n n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flayan \u00ab\u015e\u0259f\u0259q\u00bb d\u0259rgisinin bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rolunu x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131r. Bu d\u00f6n\u0259m h\u0259m d\u0259 poeziya al\u0259min\u0259 istedadl\u0131 g\u0259nc q\u00fcvv\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qad\u0131n \u015fairl\u0259rin q\u0259d\u0259m qoydu\u011fu bir m\u0259rh\u0259l\u0259 kimi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir.<br \/>\nF.Sa\u011flam\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u0259d\u0259biyyatlar\u0131nda \u00f6z ba\u015f\u0131b\u0259lal\u0131 V\u0259t\u0259nl\u0259rinin tarixini yazan, onun \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n, m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 sars\u0131nt\u0131lardan dan\u0131\u015fan Bat\u0131 Trakya \u015fairl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 durur. T\u00fcrk\u00fcn tarixi, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, milli m\u0259nlik, t\u00fcrk birliyi, din\u0259-haqqa d\u0259v\u0259t, m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 t\u0259bi\u0259t Bat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirind\u0259 daha \u00e7ox m\u00fcraci\u0259t edil\u0259n m\u00f6vzular kimi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb edir. Bat\u0131 Trakyal\u0131 \u015fairl\u0259rin bu m\u00f6vzular i\u00e7\u0259risind\u0259 daha \u00e7ox t\u00fcrk\u00fcn tarixi, milli m\u0259nlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259si is\u0259 Yunan\u0131stan \u0259halisinin iki faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n 150 min t\u00fcrk\u00fcn 95 faiz yunan i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00f6z milli varl\u0131qlar\u0131n\u0131, \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni s\u0259rv\u0259tl\u0259rini qorumaq, \u0259srl\u0259rl\u0259 ya\u015fatmaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sinin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. M\u0259hz bu buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Bat\u0131 Trakyal\u0131 s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini diqq\u0259tl\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irdikd\u0259 onlar\u0131n m\u0259h\u0259bb\u0259t lirikas\u0131nda bel\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck amal\u0131na sadiq qald\u0131qlar\u0131n\u0131n \u015fahidi oluruq. Bu c\u0259h\u0259t F.Sa\u011flam\u0131n t\u0259dqiqatlar\u0131nda da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7\u0259kilir, Bat\u0131 Trakyal\u0131 \u015fairl\u0259rin m\u0259h\u0259bb\u0259t lirikas\u0131 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik lirikas\u0131 il\u0259 v\u0259hd\u0259td\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n t\u0259hlil etdiyi b\u0259dii \u00f6rn\u0259kl\u0259rd\u0259 lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n timsal\u0131nda a\u011fr\u0131l\u0131, d\u0259rdli V\u0259t\u0259ni v\u0259 onun azad, xo\u015fb\u0259xt g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 inam\u0131n ifad\u0259sini g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<br \/>\nBat\u0131 Trakya t\u00fcrk \u015feirinin \u00abM\u0259nim n\u0259bzim T\u00fcrk\u0259m dey\u0259 at\u0131yor\u00bb yazan ustad \u015fairi \u018flirza Saraco\u011flundan \u00abG\u0259r\u0259k olsa divarlar\u0131 y\u0131xar\u0131q, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yolunda, Haqq u\u011frunda\u00bb &#8211; dey\u0259 milli azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 at\u0131lan \u00fcnl\u00fc g\u0259nc \u015fairi \u0130smay\u0131l Yusif\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck bir \u0259d\u0259bi n\u0259slin b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 F.Sa\u011flam\u0131n t\u0259dqiq obyektin\u0259 \u00e7evrilib. T\u00fcrk\u00fcn b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259n, bas\u0131l-mazl\u0131\u011f\u0131ndan, qan\u0131 bahas\u0131na azadl\u0131\u011fa qovu\u015fmaq ist\u0259yind\u0259n, \u0259zmind\u0259n x\u0259b\u0259r ver\u0259n b\u0259dii n\u00fcmun\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 bu milli ruhu g\u0259nc \u015fairl\u0259r Cihan Abbaso\u011flunun, Ayd\u0131n \u018fhm\u0259din, Mehmet D\u00fckan\u00e7\u0131n\u0131n, Sevkan T\u0259hsino\u011flunun, S\u0259ma Saleho\u011flunun \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edir. F.Sa\u011flam\u0131n t\u0259dqiqatlar\u0131nda imzalar\u0131na ehtiram g\u00f6st\u0259ril\u0259n bu \u015fairl\u0259r h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Bat\u0131 Trakya poeziyas\u0131n\u0131n \u00fcmumi ruhunu \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131nda \u0259ks etdirirl\u0259r. Onlar \u015feirl\u0259rind\u0259 \u0259sil insan xo\u015fb\u0259xtliyini azadl\u0131qda, V\u0259t\u0259nin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcnd\u0259 g\u00f6r\u00fcr, \u00abt\u00fcrk\u00fcn qap\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259d\u0259rin, d\u0259rdin \u00fcz\u00fcn\u0259 biryolluq ba\u011flay\u0131r\u00bblar:<\/p>\n<p>K\u00f6n\u00fcll\u0259rin qap\u0131s\u0131 yeni d\u0259rdl\u0259r\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fc,<br \/>\nYet\u0259r\u2026yet\u0259r\u2026ba\u015fqa qap\u0131ya hey, k\u0259d\u0259r!<br \/>\n(Ayd\u0131n \u018fhm\u0259d)<\/p>\n<p>Yaxud:<\/p>\n<p>Bir h\u0259yat var ya\u015famaq ist\u0259diyimiz,<br \/>\nS\u0259rb\u0259st, \u00f6zg\u00fcr, huzurlu\u2026<br \/>\n(Nalan Saraco\u011flu)<\/p>\n<p>Mehmet D\u00fckan\u00e7\u0131 da insan\u0131n \u00f6z s\u0259ad\u0259tini azadl\u0131\u011f\u0131n qoynunda tapaca\u011f\u0131na, ona do\u011fru y\u00fcr\u00fcm\u0259yin \u0130nsanl\u0131\u011fa qovu\u015fduraca\u011f\u0131na inamla yaz\u0131r: <\/p>\n<p>\u0130ndi insanl\u0131q yolunda y\u00fcr\u00fcy\u00fcr\u0259m,<br \/>\n\u0130nsan olma\u011fa do\u011fru.<br \/>\nYava\u015f-yava\u015f\u2026<\/p>\n<p>Bat\u0131 Trakyal\u0131lar\u0131n m\u00fcbarizlik ruhunu \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n d\u0259y\u0259rli b\u0259dii \u00f6rn\u0259kl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 g\u0259nc \u015fair Cihan Abbaso\u011flunun milli k\u00f6k\u0259 s\u0259daq\u0259t, t\u00fcrk\u00fcn tarixin\u0259 heyranl\u0131q hissil\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u00abTarix v\u0259 biz\u00bb \u015feiridir:<\/p>\n<p>Gedirik r\u00fczgarlar\u0131 yara-yara,<br \/>\nYollar\u0131 bir-birin\u0259 qata-qata.<br \/>\nAtalar\u0131m\u0131z\u0131n s\u0131caql\u0131\u011f\u0131n\u0131 araya-araya,<br \/>\nYadigarlar\u0131na baxa-baxa.<br \/>\nD\u0259rind\u0259n bir ah \u00e7\u0259k\u0259-\u00e7\u0259k\u0259,<br \/>\nBitir\u0259 bilmirik o tarixi g\u0259z\u0259-g\u0259z\u0259.<br \/>\nKe\u00e7mi\u015fin, k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fl\u0259rin h\u0259sr\u0259tini duya-duya,<br \/>\nTarix i\u00e7ind\u0259 q\u0259rib \u00e7i\u00e7\u0259k ola-ola.<\/p>\n<p>F.Sa\u011flam\u0131n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 diqq\u0259tini c\u0259lb ed\u0259n bu kimi \u015feirl\u0259r, Bat\u0131 Trakyal\u0131 \u015fair Naim Kaz\u0131m\u0131n t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, t\u00fcrk\u00fcn \u00abs\u0131n\u0131q \u00fcr\u0259kl\u0259ri \u00fcst\u00fcnd\u0259\u00bb, a\u011fr\u0131-ac\u0131lar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 yaz\u0131lan yunan \u015feirl\u0259rin\u0259 b\u0259nz\u0259mir, onlar uzun ill\u0259r V\u0259t\u0259nd\u0259 yadelli \u00abdustaql\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u00bb \u00abtikan kimi batd\u0131\u011f\u0131\u00bb yaral\u0131 \u00fcr\u0259kl\u0259rin \u00abac\u0131 s\u00f6yl\u0259nti\u00bbl\u0259ridir. Bu \u00abs\u00f6yl\u0259nti\u00bbl\u0259rin ham\u0131s\u0131nda is\u0259 \u00ab\u00f6zg\u00fcrl\u00fck h\u0259sr\u0259ti\u00bb motivi daha qabar\u0131q n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arp\u0131r. \u018flirza Saraco\u011flunun \u00abHal\u0131m\u0131z\u00bb \u015feirind\u0259ki kimi:<\/p>\n<p>Biri y\u0131xd\u0131,biri y\u0131rtd\u0131, biri satd\u0131,<br \/>\nN\u0259yimizi?<br \/>\n\u00d6zg\u00fcrl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc\u2026<br \/>\nBiri dedi, biri yedi,<br \/>\nAram\u0131za girdi kara kedi<br \/>\nYedi \u00f6zg\u00fcrl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc\u2026<\/p>\n<p>Bat\u0131 Trakya \u015feirind\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259n ba\u015flayan, sonu g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n bu \u00ab\u00f6zg\u00fcrl\u00fck davas\u0131\u00bb is\u0259 Bat\u0131 Trakyal\u0131 \u015fairl\u0259rin yazd\u0131\u011f\u0131 kimi \u00abt\u00fcrk\u00fcn mal\u0131-m\u00fclk\u00fc getdikc\u0259, soyda\u015flar\u0131 \u00e7il\u0259 \u00e7\u0259kdikc\u0259, dinda\u015flar\u0131 g\u00f6z ya\u015f\u0131 t\u00f6kd\u00fckc\u0259\u00bb davam ed\u0259c\u0259kdir. V\u0259 F\u0259yyaz Sa\u011flam kimi qeyr\u0259tli t\u00fcrk t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 Bat\u0131 Trakyal\u0131 \u015fairl\u0259rin \u00abh\u0259y\u0259can t\u0259bili\u00bbnin s\u0259si bu diyar\u0131n \u00ab\u00fcnyet\u0259n\u00bb yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 duyuldu\u011fu kimi, \u00e7ox-\u00e7ox uzaqlarda da e\u015fidil\u0259c\u0259kdir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda e\u015fidildiyi kimi.<br \/>\nH\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n y\u00fczilliyin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131 F.Sa\u011flam\u0131n s\u0259sin\u0259 s\u0259s qataraq Bat\u0131 Trakyal\u0131lar\u0131n haqq\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n, \u0259d\u0259biyyatlar\u0131na sayq\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n, F.Sa\u011flam\u0131n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 z\u0259hm\u0259tini y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n \u0259d\u0259bi-elmi yaz\u0131larla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdil\u0259r. Bat\u0131 Trakya &#8211; Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rinin yaranmas\u0131nda \u0259m\u0259k s\u0259rf etmi\u015f, Bat\u0131 Trakyal\u0131 \u015fairl\u0259rin haqq s\u0259sinin q\u0259dim t\u00fcrk diyarlar\u0131ndan biri kimi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 duyulmas\u0131na nail olmu\u015f h\u0259min ziyal\u0131lar Vaqif Sultanl\u0131, T\u0259yyar Salamo\u011flu, \u018fh\u0259d H\u0259s\u0259no\u011flu, V\u00fcqar \u018fhm\u0259d, bu s\u0259tirl\u0259rin m\u00fc\u0259llifi v\u0259 b. idil\u0259r. T\u00fcrk\u00fcn, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259k\u0259n, \u00e7ox\u0259srlik, \u00e7ox\u015fax\u0259li t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 m\u0259hz t\u00fcrk qeyr\u0259til\u0259 ara\u015fd\u0131ran h\u0259min t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar tarixi 1986-c\u0131 ild\u0259n ba\u015flayan Bat\u0131 Trakya-Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi-elmi \u0259laq\u0259l\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 F.Sa\u011flamla yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u00fcnsiyy\u0259ti saxlay\u0131rlar.<br \/>\nT\u00fcrk ad\u0131na layiq olduqlar\u0131n\u0131 s\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00fcbuta yetir\u0259n Bat\u0131 Trakyal\u0131lar\u0131n m\u00fcbariz poeziyas\u0131 F\u0259yyaz Sa\u011flama bu \u0259d\u0259biyyat\u0131 ara\u015fd\u0131rma\u011fa sars\u0131lmaz m\u0259n\u0259vi g\u00fcc, b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi haqq verib. Biz is\u0259 bu ki\u00e7ik yaz\u0131 il\u0259 Bat\u0131 Trakya adl\u0131 \u0259z\u0259m\u0259tli bir diyar\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 yorulmadan \u00f6yr\u0259n\u0259n, b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk sevgisiyl\u0259 t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259bli\u011f ed\u0259n Konyal\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131ya \u2013 F\u0259yyaz Sa\u011flama b\u00f6y\u00fck ehtiram\u0131m\u0131z\u0131 bildiririk. M\u0259nal\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn iyirmi be\u015f ilini Bat\u0131 Trakya poeziyas\u0131n\u0131n, b\u00fctovl\u00fckd\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259dqiqin\u0259 h\u0259sr ed\u0259n alimin bir-birind\u0259n d\u0259y\u0259rli ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u00f6z h\u00fcdudlar\u0131n\u0131 ild\u0259n-il\u0259 geni\u015fl\u0259ndirib t\u00fcrk\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fck t\u00fcrk\u00fcs\u00fc kimi d\u00fcnyan\u0131 dola\u015faca\u011f\u0131na inan\u0131r\u0131q.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc Yunan hakimiyy\u0259tind\u0259 ya\u015famas\u0131n\u0131n 80 ild\u0259n art\u0131q b\u00f6y\u00fck bir tarixi d\u00f6n\u0259mini ba\u015fa vuran t\u00fcrk diyar\u0131 Bat\u0131 Trakyan\u0131n z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 malik \u0259d\u0259biyyat\u0131 vard\u0131r. Bu \u0259d\u0259biyyat\u0131n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda tan\u0131nmas\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131, \u0130zmird\u0259ki Dokuz Eylul Universitetinin m\u00fc\u0259llimi F\u0259yyaz Sa\u011flam\u0131n m\u00fch\u00fcm xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. Bat\u0131 Trakya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259dqiqin\u0259 1985-ci ild\u0259n ba\u015flayan F.Sa\u011flam bu sah\u0259d\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-16328","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16328"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16332,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16328\/revisions\/16332"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}