{"id":16329,"date":"2015-12-07T09:00:48","date_gmt":"2015-12-07T05:00:48","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16329"},"modified":"2015-12-07T10:58:36","modified_gmt":"2015-12-07T06:58:36","slug":"t%c9%99ran%c9%99-turan-r%c9%99himli-mustafa-quliyevin-20-30-cu-ill%c9%99r-t%c9%99nqidinin-inkisafinda-rolu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16329","title":{"rendered":"T\u0259ran\u0259 Turan R\u018fH\u0130ML\u0130.&#8221;Mustafa Quliyevin 20-30-cu ill\u0259r t\u0259nqidinin inki\u015faf\u0131nda rolu&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s020.radikal.ru\/i710\/1512\/7c\/8487ee2eec13.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 t\u0259nqidi \u00e7ox\u0259srlik bir inki\u015faf yolu ke\u00e7mi\u015fdir. Tarixi k\u00f6kl\u0259ri q\u0259dim d\u00f6vr\u00fcn xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015flanan, XI \u0259srd\u0259 ilk filoloqu X\u0259tib T\u0259brizini yetir\u0259n \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 t\u0259nqidimizin inki\u015faf\u0131nda XX \u0259srin 20-30-cu ill\u0259ri \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6n\u0259m hesab edilir. Bu onillikl\u0259r ist\u0259r ictimai fikrin, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b, ziddiyy\u0259tli olmu\u015f, d\u00f6vr\u00fcn hakim ideologiyas\u0131n\u0131n n\u00fcfuzedici t\u0259siril\u0259 \u00abmarksizm-leninizm\u00bb d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 \u0259saslanan, onun prinsipl\u0259ri il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u0259d\u0259bi t\u0259nqid, v\u0259 elmi-n\u0259z\u0259ri fikir d\u0259 t\u0259bii olaraq bu ictimai ziddiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n k\u0259narda qalmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 t\u0259nqid h\u0259yat h\u0259qiq\u0259tini ayr\u0131-ayr\u0131 hadis\u0259 v\u0259 faktlar\u0131n zahiri do\u011frulu\u011fu v\u0259 reall\u0131\u011f\u0131, empirik qavray\u0131\u015f\u0131 m\u0259nas\u0131nda deyil, h\u0259yat\u0131n \u0259sas apar\u0131c\u0131 c\u0259h\u0259tl\u0259rini, meyll\u0259rini, m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vr\u00fcn tarixi mahiyy\u0259tini, inki\u015faf tendensiyalar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259k, bu c\u0259h\u0259td\u0259n h\u0259min hadis\u0259l\u0259rin ictimai-b\u0259dii inkar\u0131 m\u0259nas\u0131nda ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<br \/>\n\u018fd\u0259bi t\u0259nqidin \u0259sas diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 duran m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n birincisi sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k idi. H\u0259min m\u0259qs\u0259din realla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131da duran konkret v\u0259zif\u0259l\u0259r \u2013 sosialist s\u0259n\u0259tinin yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q metodu v\u0259 \u00fcslubunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, partiyan\u0131n \u0259d\u0259biyyat sah\u0259sind\u0259 siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, hakim ideologiyan\u0131n b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatda \u0259ks etdirilm\u0259si, h\u0259yata \u00abkommunist m\u00fcnasib\u0259ti\u00bbn m\u00fcdafi\u0259 edilm\u0259si idi. Az\u0259rbaycanda 1920-1930-cu ill\u0259rd\u0259 n\u0259z\u0259ri t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n, son d\u0259r\u0259c\u0259 fitri istedada malik t\u0259nqid\u00e7i v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar n\u0259sli yeti\u015fmi\u015fdir. H\u0259min \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar v\u0259 t\u0259nqid\u00e7il\u0259r n\u0259slini t\u0259msil ed\u0259nl\u0259r \u018f.Nazim, S.M\u00fcmtaz, M.Quliyev, H.Zeynall\u0131, M.\u018fl\u0259kb\u0259rli, B.Tal\u0131bl\u0131, B.\u00c7obanzad\u0259, \u018f.Abid, A.Musaxanl\u0131, S.H\u00fcseyn (Kaz\u0131mo\u011flu), R.Axundov, M.H\u00fcseyn v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 kimi y\u00fcks\u0259k elmi-n\u0259z\u0259ri t\u0259f\u0259kk\u00fcr sahibl\u0259ri idil\u0259r. Bu d\u00f6vrd\u0259 professional milli \u0259d\u0259bi t\u0259nqidimiz m\u0259hz bu ilk m\u00fcbariz n\u0259slin h\u0259min istedadl\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131r, inki\u015faf etdirilirdi. XX \u0259srin 20-30-cu ill\u0259rinin \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u0259d\u0259bi t\u0259nqidinin yeni mahiyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n n\u0259z\u0259ri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259, inki\u015faf\u0131nda, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm yarad\u0131c\u0131l\u0131q probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259 Mustafa Quliyevin m\u00fch\u00fcm xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. 1930-cu ill\u0259rd\u0259 \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin \u0259d\u0259biyyat\u0131n taleyi il\u0259 yax\u0131ndan maraqlanmas\u0131nda, onun \u0259sas inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n f\u0259al bir janr kimi m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259, t\u0259nqidin n\u00fcfuzunun v\u0259 pe\u015f\u0259kar haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131nda M,Quliyevin t\u0259nqid\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. <!--more--><\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli t\u0259nqid\u00e7i yeni \u0259d\u0259biyyat\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q metodu v\u0259 h\u0259yat\u0131 \u0259ksetdirm\u0259 prinsipl\u0259ri, yarad\u0131c\u0131l\u0131qda d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn rolu, klassik \u0259d\u0259bi irs\u0259 m\u00fcnasib\u0259t, lirika v\u0259 \u00abs\u0259rb\u0259st\u00bb \u015feir\u00bb, \u0259d\u0259bi-b\u0259dii dil v\u0259 \u00fcslub m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259traf\u0131nda d\u00f6vr\u00fcn t\u0259nqidind\u0259ki \u0259d\u0259bi m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin \u0259n f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri olmu\u015fdur. 1920-1930-cu ill\u0259r t\u0259nqidinin \u0259sas probleml\u0259ri s\u0131ras\u0131nda m\u00fcasir m\u00f6vzu v\u0259 m\u00fcsb\u0259t q\u0259hr\u0259man m\u0259s\u0259l\u0259si, \u0259d\u0259biyyat\u0131n m\u00f6vzu dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k, m\u00fcasir v\u0259 tarixi m\u00f6vzularda ideya-b\u0259dii c\u0259h\u0259td\u0259n kamil s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri yaratmaq, yeni h\u0259yat \u00fc\u011frunda m\u00fcbariz\u0259, yeni insan psixologiyas\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259k t\u0259l\u0259bl\u0259rinin \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259si M.Quliyevin t\u0259nqid\u00e7i t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc ciddi m\u0259\u015f\u011ful etmi\u015fdir.<br \/>\nX\u00fcsusi qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, yeni \u0259d\u0259biyyat\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131, bu q\u0259hr\u0259man\u0131n ideya c\u0259bh\u0259sini, m\u0259n\u0259vi m\u00f6vqeyini, estetik yeniliyini ehtirasla, q\u0131z\u011f\u0131nl\u0131qla m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n t\u0259nqid\u00e7il\u0259r aras\u0131nda M.Quliyevin ad\u0131 f\u0259xri yerl\u0259rd\u0259n birini tutur. XX \u0259srin 20-30-cu ill\u0259rinin m\u0259tbuat\u0131nda bu g\u00f6rk\u0259mli t\u0259nqid\u00e7inin imzas\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, bu imza il\u0259 m\u00fcbariz t\u0259nqidin \u0259n d\u0259y\u0259rli n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259rc edilirdi.<br \/>\nM.Quliyev d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u00e7oxc\u0259h\u0259tli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa malik tan\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259ndir. O, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 teatr t\u0259nqid\u00e7isi, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, filosof, publisist, maarif\u00e7i v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadimi kimi q\u0131z\u011f\u0131n, ehtirasl\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. M.Quliyev n\u0259z\u0259ri c\u0259h\u0259td\u0259n haz\u0131rl\u0131ql\u0131, prinsipial t\u0259nqid\u00e7i idi. O, hans\u0131 m\u00f6vzudan yaz\u0131rsa-yazs\u0131n f\u0259rqi yox idi, h\u0259mi\u015f\u0259 bir m\u00f6vqed\u0259n \u2013 \u0259d\u0259biyyatda yeniliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f m\u00f6vqeyind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, m\u00fcasir h\u0259yat hadis\u0259l\u0259rini, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcn \u0259n qabaqc\u0131l meyll\u0259rini bu m\u00f6vqed\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirirdi. G\u00f6rk\u0259mli t\u0259nqid\u00e7i yeni \u0259d\u0259biyyat\u0131n, teatr s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ciddi v\u0259 ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu. D\u00f6vr\u00fcn \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b ictimai-siyasi \u015f\u0259raitind\u0259 o, \u00f6z n\u00fcfuzedici v\u0259 prinsipial, eyni zamanda q\u0259r\u0259zsiz t\u0259nqid\u00e7i s\u00f6z\u00fc il\u0259 g\u0259nc yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131, yenilik s\u0259yl\u0259rini d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirirdi. M.Quliyevi \u0259sas\u0259n m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyat, onun ideyaca t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc probleml\u0259ri d\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr v\u0259 narahat edirdi.<br \/>\nXX \u0259srin 20-30-cu ill\u0259rind\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131q sah\u0259sind\u0259 t\u0259nqid \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b, \u00e7\u0259tin oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli idi. \u018fd\u0259biyyat d\u00f6vr\u00fcn hakim ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi. \u018fd\u0259biyyat qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259r \u2013 yeni, m\u00fcasir prinsipl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k, yeni ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259k v\u0259 s. \u0259d\u0259bi t\u0259nqid\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin inki\u015faf\u0131 m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Mustafa Quliyevin t\u0259nqid\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259nqidin bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259ki inki\u015faf\u0131 il\u0259 \u00fczvi sur\u0259td\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 t\u0259nqid\u00e7isi Mehdi H\u00fcseyn 1956-c\u0131 ild\u0259 M.Quliyev haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abG\u00f6rk\u0259mli t\u0259nqid\u00e7i\u00bb adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 qeyd edirdi: \u00abM.Quliyev Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 marksist t\u0259nqidin ilk n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi. O, g\u0259nc proletar \u015fairl\u0259rinin, \u0259dibl\u0259rinin v\u0259 dramaturqlar\u0131n\u0131n yeti\u015fm\u0259sind\u0259 bir dost, m\u00fc\u0259llim kimi son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcsb\u0259t rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259m\u0259d Vur\u011funun, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259min, Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiqin, H.N\u0259z\u0259rlinin, \u018f.\u018fb\u00fclh\u0259s\u0259nin g\u0259nclik d\u00f6vr\u00fc yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259y\u0259n M.Quliyev inqilabi \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n ard\u0131c\u0131l v\u0259 ehtirasl\u0131 m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi idi.\u00bb<br \/>\nM.H\u00fcseynin bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sind\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, d\u00f6vr\u00fcn sosialist ideologiyas\u0131n\u0131n hakimlik prinsipin\u0259 d\u0259 riay\u0259t edilmi\u015fdi. Lakin M.Quliyevin t\u0259nqidi, m\u0259hz sosialist m\u00f6vqed\u0259n t\u0259nqidi bir \u00e7ox hallarda Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n\u0131n siyasi t\u0259qibl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131, m\u00fcdafi\u0259 edilm\u0259si m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t edirdi. M.Quliyev b\u00f6y\u00fck \u015fair v\u0259 dramaturq H\u00fcseyn Cavidin c\u0259sar\u0259tl\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131, t\u00fcrk\u00e7\u00fc, islam\u00e7\u0131 m\u00f6vqeyini ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi \u0259s\u0259rl\u0259rini d\u0259 diqq\u0259tl\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131r, t\u0259nqid\u00e7i h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015faraq onlar\u0131 analitik t\u0259hlil s\u00fczg\u0259cind\u0259n ke\u00e7irir, y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirirdi.<br \/>\nM.Quliyev d\u00f6vr\u00fcn t\u0259nqidinin v\u0259zif\u0259sini b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetir\u0259n \u0259n f\u0259al t\u0259nqid\u00e7il\u0259rd\u0259n idi. XX \u0259srin 1926-1934-c\u00fc ill\u0259ri \u0259d\u0259bi-b\u0259dii t\u0259nqid sah\u0259sind\u0259 Mustafa Quliyevin f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259n m\u0259hsuldar d\u00f6vr\u00fc olmu\u015fdur. M.Quliyevin t\u0259nqid\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 \u0259d\u0259biyyat, teatr probleml\u0259ri ciddi yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri kimi qoyulub h\u0259ll edilirdi. T\u0259nqid\u00e7inin 1926-1930-cu ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abT\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131nda sa\u011f uklon\u00bb, \u00abHaz\u0131rk\u0131 t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 haqq\u0131nda\u00bb, \u00ab\u0130ndiki t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 haqq\u0131nda\u00bb, \u00abM\u00fcasir t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 haqq\u0131nda qeydl\u0259r\u00bb, \u00abAz\u0259rbaycanda teatr s\u0259n\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u00bb, \u00abAz\u0259rbaycan proletar yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n 11 qurultay\u0131nda \u00f6n s\u00f6z\u00bb, \u00abAz\u0259rbaycanda musiqi kulturas\u0131n\u0131n inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u00bb, \u00abS\u0259kkiz il i\u00e7\u0259risind\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u00bb, \u00abYeniyetm\u0259l\u0259r\u00bb, \u00abY\u00fcks\u0259li\u015f\u00bb, \u00ab\u00abSevil\u00bb v\u0259 t\u0259nqid\u00bb, \u00abT\u00fcrk qad\u0131n\u0131n\u0131n faci\u0259si haqq\u0131nda yeni b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat bar\u0259sind\u0259\u00bb, \u00abSosializm qurulu\u015fu v\u0259 proletar yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri\u00bb, \u00abAz\u0259rbaycan proletar yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 qurultay\u0131n\u0131n yekunlar\u0131\u00bb, \u00abProletar \u0259d\u0259biyyat\u0131na do\u011fru\u00bb v\u0259 dig\u0259r m\u0259qal\u0259l\u0259ri d\u00f6vr\u00fcn \u0259n d\u0259y\u0259rli t\u0259nqidi m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirirdi.<br \/>\nM.Quliyev m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259sas\u0259n milli poeziya v\u0259 dramatur-giyam\u0131z\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini geni\u015f i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. O, 1926-c\u0131 ild\u0259 \u00abMaarif v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u00bb jurnal\u0131nda d\u0259rc etdirdiyi \u00abAz\u0259rbaycanda teatr s\u0259n\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u00bb m\u0259qal\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rirdi ki, \u00ab\u0259ski ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259hv olur v\u0259 \u0259v\u0259zind\u0259 yenisi tikilir. Bizim qar\u015f\u0131m\u0131zda bir \u00e7ox h\u0259ll edilm\u0259mi\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 m\u00fczakir\u0259y\u0259 qoyulmam\u0131\u015f suallar durur. Yeni dramaturgiya bu yeni hadis\u0259l\u0259ri t\u0259svir etm\u0259li v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri q\u0259t etm\u0259lidir.\u00bb T\u0259nqid\u00e7i \u0259d\u0259biyyat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00f6vr\u00fcn \u0259n vacib t\u0259l\u0259bini \u2013 m\u00fcasirliyi \u0259ks etdirm\u0259k v\u0259zif\u0259sini qoyurdu.<br \/>\nMustafa Quliyev \u00abY\u00fcks\u0259li\u015f\u00bb, \u00abHaz\u0131rk\u0131 t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 haqq\u0131nda\u00bb, \u00abYeniyetm\u0259l\u0259r\u00bb adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259qiqi s\u0259n\u0259tkar\u0131n v\u0259zif\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n m\u00fcasir m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 onun m\u00fcxt\u0259lif yarad\u0131c\u0131l\u0131q probleml\u0259rini i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131r, el\u0259c\u0259 d\u0259 t\u0259nqidin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u00fcmd\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rirdi. O, t\u0259nqidin v\u0259zif\u0259sini \u0259d\u0259biyyatda yeniliyin m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcr, bu bax\u0131mdan g\u0259nc Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n nailiyy\u0259tl\u0259rini, yarad\u0131c\u0131l\u0131q axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 v\u0259 u\u011furlar\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirdi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0259d\u0259biyyata t\u0259z\u0259 g\u0259l\u0259n istedadlar\u0131 g\u00f6rm\u0259k v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k Mustafa Quliyevin t\u0259nqidinin \u0259n g\u00fccl\u00fc v\u0259 qiym\u0259tli t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015fdir. G\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z H\u00fcseyn Cavid, C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m, Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq, M\u0259mm\u0259d Rahim, R\u0259sul Rza, Mikay\u0131l R\u0259fili, F\u00f6vzi v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rini t\u0259nqid\u00e7i x\u00fcsusi h\u0259ssasl\u0131qla t\u0259hlil etmi\u015f, bu s\u0259n\u0259tkarlar haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259 dan\u0131\u015faraq onlar\u0131n f\u0259al yarad\u0131c\u0131l\u0131q t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fc m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015fdir. Lakin M.Quliyev eyni zamanda g\u0259nc q\u0259l\u0259m sahibl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131ndak\u0131 q\u00fcsurlu c\u0259h\u0259tl\u0259ri d\u0259 vaxt\u0131nda g\u00f6r\u00fcb onlara faydal\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r verirdi.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, \u0259d\u0259bi-estetik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri realist \u0259d\u0259biyyat\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ideya-b\u0259dii prinsipl\u0259rinin q\u0259rarla\u015fmas\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 formala\u015fan v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n Mustafa Quliyev Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi t\u0259nqid tarixind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259r\u0259fli bir m\u00f6vqe tutur. Onun t\u0259nqidi v\u0259 n\u0259z\u0259ri \u0259s\u0259rl\u0259ri Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n d\u0259y\u0259rli n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259ndir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 t\u0259nqidi \u00e7ox\u0259srlik bir inki\u015faf yolu ke\u00e7mi\u015fdir. Tarixi k\u00f6kl\u0259ri q\u0259dim d\u00f6vr\u00fcn xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015flanan, XI \u0259srd\u0259 ilk filoloqu X\u0259tib T\u0259brizini yetir\u0259n \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 t\u0259nqidimizin inki\u015faf\u0131nda XX \u0259srin 20-30-cu ill\u0259ri \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6n\u0259m hesab edilir. Bu onillikl\u0259r ist\u0259r ictimai fikrin, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b, ziddiyy\u0259tli olmu\u015f, d\u00f6vr\u00fcn hakim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-16329","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16329"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16333,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16329\/revisions\/16333"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}