{"id":16703,"date":"2015-12-23T11:00:27","date_gmt":"2015-12-23T07:00:27","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16703"},"modified":"2015-12-23T11:09:58","modified_gmt":"2015-12-23T07:09:58","slug":"%c9%99n%c9%99n%c9%99vi-din-dini-radikalizm%c9%99-qarsi-h%c9%99ll-yolu-deyil","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16703","title":{"rendered":"\u018fn\u0259n\u0259vi din dini radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ll yolu deyil!"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/crv.jpg\" rel=\"attachment wp-att-16706\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/crv-300x225.jpg\" alt=\"crv\" width=\"300\" height=\"225\" class=\"alignnone size-medium wp-image-16706\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/crv-300x225.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/crv.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 yegan\u0259 h\u0259ll yolu \u0130slamdak\u0131 sevgini, m\u0259rh\u0259m\u0259ti, tolerantl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n Quran m\u00fcs\u0259lmanl\u0131\u011f\u0131 modelidir.<\/p>\n<p>&#8220;Be\u015f barmaq&#8221; proqram\u0131n\u0131n ay\u0131n 11 &#8211; n\u0259 olan burax\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 izl\u0259dim. M\u00f6vzu aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 &#8211; g\u0259ncl\u0259rin radikal c\u0259r\u0259yanlara qo\u015fulmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n nec\u0259 al\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdu. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, proqramda m\u0259s\u0259l\u0259nin \u0259sl h\u0259llin\u0259 dair he\u00e7 n\u0259 deyilm\u0259di. \u00c7ox h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259diyim tan\u0131nm\u0131\u015f din xadimi Hac\u0131 \u015eahin radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi din modelinin t\u0259bli\u011fi \u00fcz\u0259rind\u0259 dayand\u0131. B\u0259s &#8220;\u0259n\u0259n\u0259vi din&#8221; n\u0259dir? Hac\u0131 \u015eahin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda ham\u0131n\u0131n bildiyi iki m\u0259zh\u0259bi vur\u011fulayaraq, &#8220;\u0259n\u0259n\u0259vi dinin&#8221; s\u00fcnn\u00fcl\u00fck v\u0259 \u015fi\u0259lik oldu\u011funu bildirdi. Y\u0259ni radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 \u201c\u0259sas\u0259n iki m\u0259zh\u0259bi t\u0259msil ed\u0259n \u0259n\u0259n\u0259vi din t\u0259bli\u011f olunmal\u0131d\u0131r\u201d fikri h\u0259ll yolu olaraq g\u00f6st\u0259rildi. Ancaq qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, radikalizm adl\u0131 m\u0259zh\u0259b yoxdur v\u0259 ona qar\u015f\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi m\u0259zh\u0259bl\u0259ri t\u0259bli\u011f etm\u0259k l\u00fczumu da yoxdur. Radikal dindarlar m\u0259hz \u0259n\u0259n\u0259vi dinin i\u00e7ind\u0259n \u00e7\u0131xan v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi din\u0259 m\u0259nsub olan dig\u0259r insanlardan f\u0259rqli olaraq, \u0259n\u0259n\u0259vi dind\u0259ki \u015fidd\u0259t v\u0259 c\u0259za h\u00f6kml\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259y\u0259n insanlard\u0131r. Bunu asanl\u0131qla isbat etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Dini bilgisi olmayan h\u0259r k\u0259sin bu h\u0259qiq\u0259ti g\u00f6rm\u0259sini misallarla t\u0259min etm\u0259k olar. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259n\u0259n\u0259vi dinin h\u0259r iki m\u0259zh\u0259bin\u0259 aid qaynaqlarda dind\u0259n \u00e7\u0131xan \u015f\u0259xsin m\u00fcrt\u0259d elan edildiyi, c\u0259zas\u0131n\u0131n is\u0259 \u00f6l\u00fcm oldu\u011fu \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 izah olunur. H\u0259tta \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fcn\u00fcn hans\u0131 formada yerin\u0259 yetirilm\u0259sinin daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olmas\u0131 bel\u0259 vur\u011fulan\u0131r. Dig\u0259r bir misal is\u0259 alkoqollu i\u00e7ki i\u00e7\u0259n adam\u0131n\u00e7ubuqla d\u00f6y\u00fclm\u0259sidir. \u018fn\u0259n\u0259vi dinin h\u0259r iki m\u0259zh\u0259bind\u0259 d\u0259 alkoqollu i\u00e7ki i\u00e7\u0259nin c\u0259zas\u0131 \u0259n az 40 k\u00f6t\u0259kd\u0259n ba\u015flay\u0131r. Bel\u0259 oldu\u011fu halda, dini radikalizm\u0259 meyilli insanlar\u0131n t\u0259tbiq etm\u0259k ist\u0259dikl\u0259ri qaynaqlarla bizim radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259k ist\u0259diyimiz qaynaqlar eynilik t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Yazd\u0131\u011f\u0131m m\u0259lumatlar d\u0259qiq m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r. Bu h\u00f6kml\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi dinin h\u0259r iki m\u0259zh\u0259binin m\u00f6t\u0259b\u0259r qaynaqlar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. El\u0259 is\u0259 biz radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 radikalizmi t\u0259\u015fviq ed\u0259n \u0259n\u0259n\u0259vi dinin m\u0259nb\u0259l\u0259rini t\u0259krar t\u0259bli\u011f ed\u0259r\u0259k n\u0259 qazanaca\u011f\u0131q? T\u0259bii ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bu yanl\u0131\u015f h\u0259ll yolu t\u0259tbiq edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir nailiyy\u0259t \u0259ld\u0259 edilm\u0259mi\u015f, \u0259ksin\u0259 &#8220;dini radikalizm&#8221; miqyas\u0131n\u0131 daha da b\u00f6y\u00fcd\u0259r\u0259k, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 t\u0259hdid ed\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdir. Ancaq t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, proqram\u0131n he\u00e7 bir qona\u011f\u0131 radikalizmin h\u0259qiqi h\u0259ll yolu olan &#8220;Qurandak\u0131 \u0130slam&#8221; modeli \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanmad\u0131. \u00c7\u00fcnki \u0259n\u0259n\u0259vi dind\u0259n f\u0259rqli olaraq Qurandak\u0131 \u0130slam modelind\u0259 dind\u0259n d\u00f6n\u0259n insana c\u0259za verilmir v\u0259 ya \u0259n\u0259n\u0259vi dind\u0259n f\u0259rqli olaraq Qurandak\u0131 \u0130slamda alkoqollu i\u00e7ki i\u00e7\u0259n\u0259 d\u0259 he\u00e7 bir c\u0259za yoxdur. Tam \u0259ksin\u0259, Qurandak\u0131 \u0130slam modeli &#8220;dind\u0259 m\u0259cburiyy\u0259t yoxdur&#8221; dey\u0259r\u0259k insanlar\u0131n ist\u0259diyi dini se\u00e7m\u0259sin\u0259 v\u0259 fikir d\u0259yi\u015fdirm\u0259sin\u0259 s\u0259rb\u0259stlik verir. H\u0259m\u00e7inin Quran alkoqollu i\u00e7ki i\u00e7m\u0259yi g\u00fcnah bils\u0259 d\u0259, bunu ed\u0259n \u015f\u0259xs \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u0130slam modelind\u0259n f\u0259rqli olaraq i\u00e7\u0259n insana \u00e7ubuqla d\u00f6y\u00fclm\u0259 c\u0259zas\u0131 k\u0259smir. Bu misallar\u0131 ist\u0259diyimiz q\u0259d\u0259r art\u0131ra bil\u0259rik. Qurandak\u0131 \u0130slam v\u0259 ya m\u00fcs\u0259lman modeli d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015fu il\u0259 d\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil etmir. Sonda bir daha vur\u011fulamaq ist\u0259yir\u0259m ki, &#8220;dini radikalizm\u0259&#8221; qar\u015f\u0131 &#8220;\u0259n\u0259n\u0259vi \u0130slam&#8221; modeli il\u0259 \u00e7\u0131xmaq olmaz. \u00c7\u00fcnki radikal dini meyilli insanlar bu h\u00f6kml\u0259ri m\u0259hz &#8220;\u0259n\u0259n\u0259vi dinin&#8221; m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. Radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 yegan\u0259 h\u0259ll yolu \u0130slamdak\u0131 sevgini, m\u0259rh\u0259m\u0259ti, tolerantl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n Quran m\u00fcs\u0259lmanl\u0131\u011f\u0131 modelidir ki, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz (s.\u0259.v) d\u0259 bu modelin \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259si olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Qeyd: M\u0259nim yanl\u0131\u015f sayd\u0131\u011f\u0131m m\u0259zh\u0259bl\u0259r deyil, Quranda olmad\u0131\u011f\u0131 halda, m\u0259zh\u0259bl\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 yer tapm\u0131\u015f \u015fidd\u0259ti t\u0259\u015fviq ed\u0259n c\u0259za h\u00f6kml\u0259ridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 yegan\u0259 h\u0259ll yolu \u0130slamdak\u0131 sevgini, m\u0259rh\u0259m\u0259ti, tolerantl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n Quran m\u00fcs\u0259lmanl\u0131\u011f\u0131 modelidir. &#8220;Be\u015f barmaq&#8221; proqram\u0131n\u0131n ay\u0131n 11 &#8211; n\u0259 olan burax\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 izl\u0259dim. M\u00f6vzu aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 &#8211; g\u0259ncl\u0259rin radikal c\u0259r\u0259yanlara qo\u015fulmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n nec\u0259 al\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdu. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, proqramda m\u0259s\u0259l\u0259nin \u0259sl h\u0259llin\u0259 dair he\u00e7 n\u0259 deyilm\u0259di. \u00c7ox h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259diyim tan\u0131nm\u0131\u015f din [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-16703","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16703"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16707,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16703\/revisions\/16707"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}