{"id":16976,"date":"2016-01-01T13:00:44","date_gmt":"2016-01-01T09:00:44","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16976"},"modified":"2016-01-01T16:21:06","modified_gmt":"2016-01-01T12:21:06","slug":"s%c9%99han%c9%99-musfiqin-525-ci-q%c9%99zet-d%c9%99d%c9%99rc-olunan-m%c9%99qal%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=16976","title":{"rendered":"\u015e\u0259han\u0259 M\u00fc\u015ffiqin &#8220;525-ci q\u0259zet&#8221; d\u0259 d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/10991500_412390748927178_5095940301571747132_o.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/10991500_412390748927178_5095940301571747132_o-300x200.jpg\" alt=\"10991500_412390748927178_5095940301571747132_o\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-14119\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/10991500_412390748927178_5095940301571747132_o-300x200.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/10991500_412390748927178_5095940301571747132_o-1024x683.jpg 1024w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/10991500_412390748927178_5095940301571747132_o.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>D\u00fcn\u0259n &#8211; dekabr\u0131n 25-i sevimli \u015fairimiz Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131n\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fc idi. \u015e\u0259xsiyy\u0259tini v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ox sevdiyim, \u015feirl\u0259rini h\u0259r zaman sev\u0259r\u0259k, b\u00f6y\u00fck z\u00f6vql\u0259 oxudu\u011fum Ramiz m\u00fc\u0259llimi t\u0259brik edir, ona m\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr, daha b\u00f6y\u00fck yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131 arzulay\u0131ram! S\u00f6z\u00fcn\u00fcz he\u00e7 t\u00fck\u0259nm\u0259sin, Ramiz m\u00fc\u0259llim! \u00c7oxlar\u0131n\u0131n hiss etm\u0259yini, dey\u0259 bilm\u0259diyini, yazma\u011f\u0131 bacarmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan \u00fcr\u0259yiniz, dey\u0259n diliniz, yazan q\u0259l\u0259miniz var olsun!<br \/>\nG\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00f6lm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 atam,<br \/>\nG\u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 d\u00fcnya.<br \/>\nSarald\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fcn a\u011f \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri,<br \/>\nG\u0259lib g\u00f6zl\u0259rind\u0259 q\u0131\u015flad\u0131 d\u00fcnya&#8230;<\/p>\n<p>\u015eeir el\u0259 ilk misras\u0131ndan c\u0259lb edir m\u0259ni&#8230; Qulaq k\u0259silir\u0259m&#8230; Getdikc\u0259 s\u00f6zl\u0259rin, misralar\u0131n ah\u0259ngin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r n\u0259f\u0259sim&#8230;<\/p>\n<p>&#8230;G\u00f6z\u00fcyl\u0259 d\u00fcnyan\u0131n aras\u0131ndak\u0131,<br \/>\n\u0130\u015f\u0131ql\u0131 n\u0259 varsa u\u00e7uracaqd\u0131.<br \/>\nEl\u0259 yap\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131 g\u00f6z\u00fc \u00f6l\u00fcmd\u0259n,<br \/>\nEl\u0259 bil \u0259lind\u0259n qa\u00e7\u0131racaqd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Bir-birinin ard\u0131nca d\u00fcz\u00fcl\u0259n s\u00f6zl\u0259r yaln\u0131zca misra, b\u0259nd yox, bir \u00f6l\u00fcm m\u0259nz\u0259r\u0259si yarad\u0131rd\u0131 g\u00f6zl\u0259rimin qar\u015f\u0131s\u0131nda&#8230; Art\u0131q yan\u0131mda dayan\u0131b bu \u015feiri m\u0259n\u0259 dinl\u0259d\u0259n insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bel\u0259 unutmu\u015fdum. G\u00f6zl\u0259rim h\u0259r an ya\u011fma\u011fa haz\u0131r bahar buludu kimi dolmu\u015fdu&#8230;<br \/>\nBir az sonra \u015feiri dinl\u0259d\u0259n dostumun s\u0259si \u00e7\u0259kib ald\u0131 m\u0259ni x\u0259yallar\u0131n soyuq a\u011fu\u015fundan:<br \/>\n&#8211; B\u0259y\u0259ndin?<br \/>\n&#8211; \u00c7oooox&#8230;<br \/>\nBu an qulaqlar\u0131mda s\u0259sl\u0259n\u0259n \u00f6l\u00fcm melodiyas\u0131 susdu, qar\u015f\u0131mda g\u00f6zl\u0259rini s\u00fczd\u00fcr\u0259-s\u00fczd\u00fcr\u0259 nazlanan \u00f6l\u00fcm bir g\u00f6z q\u0131rp\u0131m\u0131nda yoxlu\u011fa qar\u0131\u015fd\u0131&#8230;<br \/>\n&#8211; M\u00fc\u0259llifi kimdi bu \u015feirin?<br \/>\n&#8211; Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131.<br \/>\nD\u00fcz\u00fcn\u00fc deyim ki, bu ad\u0131 birinci d\u0259f\u0259 idi e\u015fidirdim. O vaxta q\u0259d\u0259r he\u00e7 bir \u015feirini oxumam\u0131\u015fd\u0131m. B\u0259lk\u0259 \u00f6z s\u0259hvim idi, b\u0259lk\u0259 d\u0259 tale qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131. Ancaq tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bir \u015feirin vasit\u0259siyl\u0259 oldu.<br \/>\nSonradan Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 daha yax\u0131ndan maraqlanma\u011fa ba\u015flad\u0131m. Sonra bir t\u0259dbird\u0259 bu b\u00f6y\u00fck \u015fairl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 nail oldum&#8230;<br \/>\nRamiz Qusar\u00e7ayl\u0131 q\u0259l\u0259mi iki \u0259sri bir-birin\u0259 ba\u011flayan bir k\u00f6rp\u00fcn\u00fc xat\u0131rlad\u0131r. Hans\u0131 ki, ist\u0259nil\u0259n an k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn bizim \u0259sr\u0259 aid ba\u015f\u0131ndan boylan\u0131b \u00f6t\u0259n \u0259sri rahatca g\u00f6rm\u0259k, onun haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcr \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\nRamiz Qusar\u00e7ayl\u0131 s\u0259fal\u0131 t\u0259bi\u0259ti, z\u0259ngin tarixi, \u015firin dili, mehriban v\u0259 istiqanl\u0131 \u0259halisi il\u0259 m\u0259\u015fhur olan Qubada ya\u015fay\u0131r. Ancaq onu m\u0259\u015f\u011ful ed\u0259n, \u00fcr\u0259yin\u0259 d\u0259rd salan, gec\u0259sini g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn\u0259 qatan probleml\u0259r bir \u0259yal\u0259ti, bir \u015f\u0259h\u0259ri, bir \u00f6lk\u0259ni \u0259hat\u0259 etmir. Onun fikir-x\u0259yallar\u0131 da\u011flar, d\u0259r\u0259l\u0259r a\u015f\u0131r, s\u0259rh\u0259dl\u0259ri adlay\u0131r, \u00f6lk\u0259l\u0259r dola\u015f\u0131r, gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz yorulmadan, usanmadan yol gedir. \u015eairi incid\u0259n d\u00fcnyan\u0131n d\u0259rdl\u0259ridir, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti b\u00fcr\u00fcy\u0259n a\u011fr\u0131-ac\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<p>Adam &#8211; adam a\u015f\u0131n\u0131r Yer,<br \/>\nQiyam\u0259t\u0259 da\u015f\u0131n\u0131r Yer,<br \/>\nDaha G\u00f6yd\u0259n bo\u015fan\u0131r Yer,<br \/>\nTala\u011f\u0131na \u015f\u00fck\u00fcr, D\u00fcnya!<\/p>\n<p>\u015eair bu ya\u015f\u0131na kimi \u00e7ox adamlarla qar\u015f\u0131la\u015f\u0131b, dem\u0259k olar ki, h\u0259r c\u00fcr insan g\u00f6r\u00fcb. Onlar\u0131n aras\u0131nda \u201cqap\u0131b bir-birini tutanlar\u201d da var, \u201ciliyin\u0259, s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r ac olan\u0131\u201d da var, \u201cadamdan as\u0131lan\u0131\u201d da var, bir yetim pay\u0131na g\u00f6z dik\u0259n d\u0259 var, \u00f6z\u00fc i\u00e7ind\u0259 min c\u00fcr \u015feytan b\u0259sl\u0259y\u0259-b\u0259sl\u0259y\u0259 bir \u015feytan\u0131 da\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ged\u0259ni d\u0259 var&#8230; \u015eair insanlar\u0131n bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck s\u00fcr\u0259tl\u0259 c\u0131l\u0131zla\u015fmas\u0131ndan t\u0259\u0259ss\u00fcf hissi ke\u00e7irir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 son \u00e7ar\u0259 kimi \u00fcz\u00fcn\u00fc Allaha tutan m\u00fc\u0259llif ondan adamlar\u0131 n\u0259 qu\u015fdan, n\u0259 heyvandan deyil, el\u0259 adamdan qorumas\u0131n\u0131 ist\u0259yir.<br \/>\n\u201cH\u0259r\u0259nin bir c\u00fcr zurna\u00e7\u0131\u201d oldu\u011fu d\u00fcnyada \u015fair \u201cz\u00fcy tuta bilm\u0259m\u0259si\u201d il\u0259 bir n\u00f6v f\u0259xr edir. O, ba\u015fqalar\u0131 kimi \u00f6z m\u0259nafeyini g\u00fcdm\u00fcr, \u00f6z m\u0259nf\u0259\u0259tinin arxas\u0131yca qa\u00e7m\u0131r. \u00d6z\u00fc d\u0259 dediyi kimi onun davas\u0131 safd\u0131r, t\u0259mizdir:<\/p>\n<p>Davam n\u0259 can davas\u0131d\u0131,<br \/>\nN\u0259 d\u0259 yor\u011fan davas\u0131d\u0131,<br \/>\nAz\u0259rbaycan davas\u0131d\u0131 &#8211;<br \/>\nAyr\u0131 dava m\u0259nlik deyil.<\/p>\n<p>Uzun m\u00fcdd\u0259t idi Ramiz m\u00fc\u0259llimin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131m. Onun m\u00fcxt\u0259lif \u015feirl\u0259rini oxuduqca arada \u015feirl\u0259rd\u0259 v\u0259sf olunan da\u011flardan \u0259s\u0259n x\u0259fif meh dal\u011faland\u0131r\u0131rd\u0131 sa\u00e7lar\u0131m\u0131. Sonra o meh dola\u015f\u0131b g\u0259ldiyi \u00e7\u0259m\u0259nin \u0259trini yay\u0131rd\u0131 ota\u011fa. El\u0259 bu an hardansa uzaqlardan, lap uzaqlardan qu\u015flar\u0131n civiltisi bir oynaq n\u0259\u011fm\u0259 kimi ox\u015fay\u0131rd\u0131 qulaqlar\u0131m\u0131. Bir az ke\u00e7mi\u015f da\u011flar\u0131n nazl\u0131 g\u0259lini Afurca \u00e7a\u011flay\u0131b &#8211; co\u015fur, el\u0259 misralar\u0131n aras\u0131ndanca at\u0131rd\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc, \u015f\u0259lal\u0259nin saf suyu il\u0259 islan\u0131rd\u0131 \u00fcst-ba\u015f\u0131m. H\u0259r s\u0259tir yenic\u0259 \u015fumlanm\u0131\u015f torpaq, h\u0259r misra yenic\u0259 bi\u00e7ilmi\u015f otun xo\u015f rayih\u0259si il\u0259 ox\u015fay\u0131rd\u0131 k\u00f6nl\u00fcm\u00fc:<\/p>\n<p>El\u0259 bil \u00e7\u0259m\u0259nd\u0259 toy-d\u00fcy\u00fcn olub,<br \/>\nHeyr\u0259tim g\u00fcll\u0259rin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00f6p\u00fcr.<br \/>\nAr\u0131lar o q\u0259d\u0259r \u0259rk\u00f6y\u00fcn olub,<br \/>\nQ\u00f6n\u00e7\u0259 a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f \u00fcz\u00fcnd\u0259n \u00f6p\u00fcr.<\/p>\n<p>V\u0259 ya:<\/p>\n<p>G\u00fcl el\u0259 soyundu l\u0259\u00e7\u0259kl\u0259rini,<br \/>\nAr\u0131lar \u00fcz\u00fcn\u00fc yana \u00e7evirdi,<br \/>\nBu \u00e7i\u00e7\u0259k ax\u015fam\u0131, bu g\u00fcl ax\u015fam\u0131&#8230;<\/p>\n<p>\u201cD\u00fcnya k\u00f6kd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcb\u201d dey\u0259n \u015fair d\u00fcnyan\u0131n faniliyini d\u0259rk edir, \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnya nem\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u0259n insanlar\u0131n hal\u0131na bax\u0131b el\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u00f6z\u00fcyl\u0259 birg\u0259 g\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n<p>N\u0259 da\u015f, n\u0259 t\u00fcld\u00fc d\u00fcnya,<br \/>\nDa\u015f \u0259ld\u0259 g\u00fcld\u00fc d\u00fcnya&#8230;<br \/>\nD\u00fcnya m\u0259nim dey\u0259nin,<br \/>\nYas\u0131nda g\u00fcld\u00fc d\u00fcnya&#8230;<\/p>\n<p>Ali m\u0259kt\u0259bd\u0259 \u0259d\u0259biyyat n\u0259z\u0259riyy\u0259si f\u0259nnind\u0259 bel\u0259 bir m\u00f6vzu var idi: yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lark\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchit, m\u0259nsub oldu\u011fu c\u0259miyy\u0259t d\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259lidirmi? Bu m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar \u00fc\u00e7 qism\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcb, \u00fc\u00e7 fikri m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r. Birinci qisim \u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131lar yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tini, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchitin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini vacib say\u0131r, h\u0259tta \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n bel\u0259 \u00fcst\u00fcn tuturdular. Onlar \u00f6z fikirl\u0259rini bel\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131rd\u0131lar ki, \u0259d\u0259biyyat h\u0259yat\u0131 \u0259ks etdirir, yaz\u0131\u00e7\u0131 da \u0259s\u0259rl\u0259rini h\u0259yatdan al\u0131rsa, dem\u0259k ki, \u00f6z \u0259traf\u0131ndan, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259n, \u00f6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nmi\u015f olma ehtimal\u0131 daha y\u00fcks\u0259kdir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bir yazar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rini daha yax\u015f\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6nc\u0259 onun \u015f\u0259xsiyy\u0259ti ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u0130kinci qisim is\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchitin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini he\u00e7 d\u0259 \u00f6n\u0259mli hesab etmir, he\u00e7 buna g\u0259r\u0259k d\u0259 g\u00f6rm\u00fcrl\u0259r. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nan \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259si yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn m\u0259hsulu da ola bil\u0259r. Bu c\u00fcr \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259traf\u0131n t\u0259sirini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k yersizdir. <\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc qisim t\u0259nqid\u00e7il\u0259r is\u0259 h\u0259r ikisin\u0259 eyni c\u00fcr yana\u015fma\u011f\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131rlar. Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r bir yazar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rsa, h\u0259min yazar b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259lidir. H\u0259m \u0259s\u0259rl\u0259ri, h\u0259m \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, h\u0259m d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchit \u00fcmumi halda ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 yaln\u0131z bundan sonra onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda s\u00f6z deyilm\u0259lidir.<br \/>\n\u018fslind\u0259, m\u0259nim fikrimc\u0259 d\u0259 \u0259g\u0259r bir \u015fairin, bir yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131r\u0131qsa, o yaln\u0131z yazar kimi yox, h\u0259m d\u0259 insan kimi \u00f6yr\u0259nilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki ist\u0259r &#8211; ist\u0259m\u0259z h\u0259r bir insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259t, d\u00f6vr, \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r, \u00f6z\u00fcn\u00fcn daxili xarakteri d\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259r\u0259 v\u0259 ya \u0259n yax\u015f\u0131 halda hans\u0131sa obraza t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. <\/p>\n<p>M\u0259hz bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131 haqq\u0131nda olan bu yaz\u0131n\u0131 yazma\u011fa t\u0259l\u0259sm\u0259dim, \u015feirl\u0259rind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm Ramiz m\u00fc\u0259llimi h\u0259yatda da axtard\u0131m v\u0259 \u00e7ox sevindirici hald\u0131r ki, tapd\u0131m. G\u00f6rd\u00fcm ki, Ramiz m\u00fc\u0259llim yaln\u0131z q\u0259l\u0259m arxas\u0131nda v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r olan, yaln\u0131z ka\u011f\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 insanl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n, tribuna qar\u015f\u0131s\u0131nda p\u0259hl\u0259vana d\u00f6n\u0259n \u015fairl\u0259rd\u0259n deyil. Onun \u0259lind\u0259 q\u0259l\u0259m olsa da, olmasa da o, yen\u0259 d\u0259 eyni insand\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onun h\u0259r misras\u0131nda ucalan haqq s\u0259si insan\u0131n qulaqlar\u0131n\u0131 ya\u011f\u0131r el\u0259mir:<\/p>\n<p>Dizimin \u00fcst\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r art\u0131r,<br \/>\nDizl\u0259r g\u00f6zd\u0259n sal\u0131r d\u00fcz adamlar\u0131.<br \/>\nDizimd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 \u00f6l\u0259nl\u0259r art\u0131r,<br \/>\nArt\u0131r bu d\u00fcnyan\u0131n diz adamlar\u0131.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd etdiyim kimi, \u015fairin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti il\u0259 s\u00f6zl\u0259ri bir-birini tamamlamal\u0131d\u0131r. Bunu Ramiz m\u00fc\u0259llim d\u0259 g\u00f6z\u0259l anlay\u0131r. El\u0259 onun \u00fcr\u0259yini buland\u0131ran da \u0259traf\u0131ndak\u0131 \u015fair h\u0259mkarlar\u0131n\u0131n b\u0259zil\u0259rinin saxtakarl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u201cK\u0259s, bu \u015fairin d\u0259 dad\u0131na baxaq\u201d dey\u0259n m\u00fc\u0259llif ba\u015fqa bir \u015feirind\u0259 \u015fairl\u0259rin iki d\u00f6vr\u00fcn\u00fc m\u00fcqayis\u0259 edir. Bu m\u00fcqayis\u0259 satirik dill\u0259 el\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b ki, insan \u015fairl\u0259rin hal\u0131na g\u00fclm\u0259k, yoxsa a\u011flamaq laz\u0131m oldu\u011funu anlaya bilmir:<\/p>\n<p>&#8230;Nizama d\u00fc\u015f\u00fcbs\u00fcz, s\u0259f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcbs\u00fcz,<br \/>\nCild-cild, kitab-kitab r\u0259f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcbs\u00fcz,<br \/>\nO q\u0259d\u0259r \u00e7oxal\u0131b yazmal\u0131 d\u0259rdl\u0259r,<br \/>\nDey\u0259n d\u0259rd \u0259lind\u0259n kef\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcbs\u00fcz,<br \/>\nAx\u015fam\u0131n\u0131z xeyir, \u015fair dostlar\u0131m.<\/p>\n<p>\u0130ndi n\u0259 sevincd\u0259n g\u00f6z ya\u015flar\u0131 var,<br \/>\nN\u0259 q\u0259min \u00fcz\u00fcn\u0259 g\u00fcl\u00fcr \u015fairl\u0259r.<br \/>\nBir zaman \u00f6l\u0259nd\u0259 do\u011fulard\u0131lar,<br \/>\n\u0130ndi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6l\u00fcr \u015fairl\u0259r,<br \/>\nRamiz Qusar\u00e7ayl\u0131, ax\u015fam\u0131n xeyir.<\/p>\n<p>Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131b onun v\u0259t\u0259n\u0259, Az\u0259rbaycana, Qaraba\u011fa h\u0259sr olunmu\u015f \u015feirl\u0259rini xat\u0131rlamamaq \u0259n az\u0131ndan g\u00fcnah olar. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Ramiz m\u00fc\u0259llimin b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir nisgil, bir intizar, bir \u00fcsyan, bir hayq\u0131r\u0131\u015f var. \u201cGec\u0259l\u0259r da\u011flara baxa bilm\u0259y\u0259n\u201d \u015fairin bu h\u0259sr\u0259ti bir da\u011f olub as\u0131l\u0131b \u00fcr\u0259yind\u0259n. <\/p>\n<p>Ramiz m\u00fc\u0259llimin \u015feirl\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fa h\u0259sr\u0259ti bir ba\u015fqa c\u00fcr g\u00f6st\u0259rir \u00f6z\u00fcn\u00fc. Onun dill\u0259r \u0259zb\u0259ri olan \u201cAz\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131\u201d \u015feirinin bir yerind\u0259 \u015fair deyir:<\/p>\n<p>&#8230;\u015eu\u015fada s\u0259n qondu\u011fun da\u015fa<br \/>\npir dey\u0259c\u0259y\u0259m,<br \/>\n\u00c7\u0259k\u0259c\u0259y\u0259m g\u00f6z\u00fcm\u0259<br \/>\nk\u00f6lg\u0259n d\u00fc\u015f\u0259n torpa\u011f\u0131,<br \/>\nAz\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131&#8230;<\/p>\n<p>\u015eairi b\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan d\u0259rdi g\u00f6y\u00fcm-g\u00f6y\u00fcm g\u00f6yn\u0259dir. V\u0259t\u0259ninin getdikc\u0259 daralan s\u0259rh\u0259dl\u0259rini g\u00f6r\u0259n bu v\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259tli insan\u0131n sin\u0259sind\u0259n bir ah qalx\u0131r ki, bu ah bir alova d\u00f6n\u00fcb- da\u011flar\u0131, da\u015flar\u0131, o tayl\u0131, bu tayl\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 bir-birind\u0259n ayr\u0131 salan tikanl\u0131 m\u0259ftill\u0259ri yax\u0131b, yand\u0131r\u0131r, yox edir. \u015eair V\u0259t\u0259ninin ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n m\u00fcsib\u0259tl\u0259rin g\u00fcnah\u0131n\u0131 onun-bunun \u00fcst\u00fcn\u0259 atm\u0131r, ham\u0131 kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259 g\u00fcnahkar bilir, \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131r:<\/p>\n<p>\u00dcr\u0259k dindi a\u011fla, s\u00f6z dindi a\u011fla,<br \/>\nA\u011fla h\u0259r misran\u0131, h\u0259r b\u0259ndi a\u011fla.<br \/>\nT\u0259brizi, \u015eu\u015fan\u0131, D\u0259rb\u0259ndi&#8230; a\u011fla,<br \/>\nM\u0259nim \u00f6lm\u00fc\u015f\u00fcm\u0259 r\u0259hm\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc?<\/p>\n<p>\u015eairi h\u0259r yerd\u0259 oldu\u011fu kimi m\u0259h\u0259bb\u0259t \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259 c\u0259sar\u0259tli g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Onun sev\u0259n a\u015fiqi sevgisi u\u011frunda h\u0259r c\u00fcr \u0259zab-\u0259ziyy\u0259t\u0259, h\u0259tta \u00f6l\u00fcm\u0259 bel\u0259 haz\u0131rd\u0131r:<\/p>\n<p>&#8230;\u00c7ox ayr\u0131l\u0131q \u0259sdi bizd\u0259n,<br \/>\n\u00dc\u015f\u00fcd\u00fcl\u0259r istimizd\u0259n&#8230;<br \/>\nDa\u011f yeriy\u0259 \u00fcst\u00fcm\u00fczd\u0259n,<br \/>\nKe\u00e7\u0259&#8230; s\u0259ni sev\u0259c\u0259y\u0259m&#8230;<\/p>\n<p>V\u0259 ya:<\/p>\n<p>S\u0131\u011f\u0131\u015fm\u0131rd\u0131m yer\u0259-g\u00f6y\u0259,<br \/>\nB\u0259lk\u0259 quru s\u0259sdim s\u0259n\u0259,<br \/>\n\u015eeirim, s\u00f6z\u00fcm azd\u0131 dey\u0259<br \/>\n\u00dcr\u0259yimi k\u0259sdim s\u0259n\u0259&#8230;<\/p>\n<p>Ramiz m\u00fc\u0259llimin \u015feirl\u0259rini oxunaql\u0131, t\u0259sirli ed\u0259n bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259r var. \u018fn ba\u015fl\u0131cas\u0131 odur ki, \u015fair \u015feirl\u0259rini Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u201cana v\u0259zni\u201d hesab olunan, laylalar\u0131m\u0131z\u0131n, bayat\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n, n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rimizin s\u00f6yl\u0259ndiyi heca v\u0259znind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, heca v\u0259zninin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na, oxucusuna olan do\u011fmal\u0131\u011f\u0131n\u0131, onun ruhuna yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kims\u0259 inkar ed\u0259 bilm\u0259z. Ba\u015fqa bir c\u0259h\u0259t is\u0259 \u015fairin dil sad\u0259liyi, \u015feirl\u0259rind\u0259 b\u0259dii t\u0259svir v\u0259 ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin z\u0259nginliyidir. \u015eair oxucusu il\u0259 el\u0259 onun \u00f6z sad\u0259, \u015firin ana dilind\u0259, el l\u0259hc\u0259si il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. O, yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 \u201cev\u201d\u0259 \u201c\u00f6y\u201d deyir, ya da xalq aras\u0131nda \u201c\u00e7obanaldadan\u201d kimi tan\u0131nan bir bitkini \u015feirin\u0259 obraz olaraq se\u00e7\u0259 bilir:<\/p>\n<p>Bir ot bitir<br \/>\nbu yerl\u0259rin d\u0259r\u0259sind\u0259,<br \/>\nd\u0259r\u0259l\u0259rin tir\u0259sind\u0259&#8230;<br \/>\n&#8230;ya\u015f\u0131l otun bir ad\u0131 var,<br \/>\nada bax,<br \/>\n\u00c7obanaldadan&#8230;<\/p>\n<p>\u015eair epitet, metafora, metonimiya, litota, m\u00fcbali\u011f\u0259, inversiya kimi b\u0259dii t\u0259svir v\u0259 ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fck ustal\u0131qla istifad\u0259 edir:<\/p>\n<p>Da\u011flar bir-birinin x\u0259trin\u0259 d\u0259yir,<br \/>\nDa\u015flar bir-birini yeyir, baxsana-<\/p>\n<p>&#8211; misralar\u0131nda metaforan\u0131n g\u00f6z\u0259l bir n\u00fcmun\u0259si il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q. Bel\u0259 ki, burada insana aid x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r da\u011flar\u0131n, da\u015flar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcr. V\u0259 ya \u015fairin \u201cGileyli\u201d \u015feiri ba\u015fdan-sona metaforalar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub:<\/p>\n<p>Bu yaz gec g\u0259lmi\u015f\u0259m do\u011fma yerl\u0259r\u0259,<br \/>\nG\u0259zdiyim yamaclar, yallar gileyli.<br \/>\nBa\u015f\u0131m\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 buludlar k\u00fcsk\u00fcn, &#8211;<br \/>\nAya\u011f\u0131m alt\u0131nda yollar gileyli.<\/p>\n<p>Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131n\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 m\u00fcbali\u011f\u0259 (\u015fi\u015firtm\u0259) v\u0259 onun \u0259ksi olan litotan\u0131n (ki\u00e7iltm\u0259) da g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 rast g\u0259lirik. M\u0259s\u0259l\u0259n:<\/p>\n<p>Baxma n\u0259 yaz\u0131l\u0131b da\u015f\u0131m\u0131n \u00fcst\u0259,<br \/>\nQ\u0259brim \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259y\u0259r ah\u0131mdan, g\u00f6z\u0259l.<br \/>\nBir bulud a\u011flasa ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u0259,<br \/>\nM\u0259n\u0259m, mu\u011fayat ol ruhumdan, g\u00f6z\u0259l-<\/p>\n<p>-misralar\u0131yla m\u00fc\u0259llif d\u0259rdinin, sevgisinin n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa,<\/p>\n<p>G\u00fcl g\u00fcl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259r,<br \/>\nS\u00fcnb\u00fcl s\u00fcnb\u00fcl\u0259,<br \/>\nYa\u015f\u0131l heyd\u0259n salar, al vurar m\u0259ni,<br \/>\nEl\u0259 durulmu\u015fam, el\u0259 y\u00fcng\u00fcl\u0259m,<br \/>\nBir qu\u015f dimdiyind\u0259 qald\u0131rar m\u0259ni-<\/p>\n<p>&#8211; s\u00f6zl\u0259riyl\u0259 is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn cismini o q\u0259d\u0259r ki\u00e7ildir ki, h\u0259tta bir qu\u015fun bel\u0259 onu qald\u0131ra bil\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259yir&#8230;<br \/>\nFikrimc\u0259, m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131 kimi s\u00f6z\u00fcn q\u0259drini, d\u0259y\u0259rini anlayan, s\u00f6z\u0259 sahib \u00e7\u0131xan vicdanl\u0131 bir \u015fairin varl\u0131\u011f\u0131 XXI \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mli qazanc\u0131d\u0131r, des\u0259m, \u0259sla m\u00fcbali\u011f\u0259 etmi\u015f olmaram.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u0259n &#8211; dekabr\u0131n 25-i sevimli \u015fairimiz Ramiz Qusar\u00e7ayl\u0131n\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fc idi. \u015e\u0259xsiyy\u0259tini v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ox sevdiyim, \u015feirl\u0259rini h\u0259r zaman sev\u0259r\u0259k, b\u00f6y\u00fck z\u00f6vql\u0259 oxudu\u011fum Ramiz m\u00fc\u0259llimi t\u0259brik edir, ona m\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr, daha b\u00f6y\u00fck yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131 arzulay\u0131ram! S\u00f6z\u00fcn\u00fcz he\u00e7 t\u00fck\u0259nm\u0259sin, Ramiz m\u00fc\u0259llim! \u00c7oxlar\u0131n\u0131n hiss etm\u0259yini, dey\u0259 bilm\u0259diyini, yazma\u011f\u0131 bacarmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan \u00fcr\u0259yiniz, dey\u0259n diliniz, yazan q\u0259l\u0259miniz var olsun! [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-16976","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16976"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16981,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16976\/revisions\/16981"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}