{"id":17680,"date":"2016-01-31T11:00:55","date_gmt":"2016-01-31T07:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=17680"},"modified":"2016-01-31T11:44:02","modified_gmt":"2016-01-31T07:44:02","slug":"biologiya-movzusunda-%c9%99yl%c9%99nc%c9%99li-biologiya-gec%c9%99sinin-ssenarisi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=17680","title":{"rendered":"&#8220;Biologiya&#8221; m\u00f6vzusunda \u0259yl\u0259nc\u0259li biologiya gec\u0259sinin ssenarisi"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s017.radikal.ru\/i442\/1601\/8e\/d9bbb426e0e4.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u201cG\u0259lin t\u0259bi\u0259ti biz d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k<br \/>\nO, \u00f6z\u00fc h\u0259r \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n kimi!\u201d<br \/>\nH\u00fcseyn Arif<\/p>\n<p>Biologiya    d\u0259rsl\u0259rinin  s\u0259m\u0259r\u0259sini   art\u0131rmaq   \u00fc\u00e7\u00fcn   m\u0259kt\u0259bd\u0259   ekskursiyalar   t\u0259\u015fkil     etm\u0259k  , herbari   d\u00fcz\u0259ltm\u0259kl\u0259   yana\u015f\u0131  vaxta\u015f\u0131r\u0131  biologiya  t\u0259dbiri   ke\u00e7irm\u0259k   d\u0259   vacibdir.    \u018fyl\u0259nc\u0259li   biologiya   t\u0259dbirinin               ke\u00e7irilm\u0259si   \u015fagirdl\u0259ri   t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar   olma\u011fa   m\u00fcst\u0259qil   d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb  n\u0259tic\u0259  \u00e7\u0131xarma\u011fa     al\u0131\u015fd\u0131r\u0131r<br \/>\nBu   t\u0259sad\u00fcfi    deyildir.   \u00c7\u00fcn   ki ,    m\u00fcst\u0259qillik      \u015fagirdl\u0259rd\u0259    \u00f6z     q\u00fcvv\u0259sin\u0259      v\u0259             bacar\u0131\u011f\u0131na      inam     kimi     iradi    keyfiyy\u0259tl\u0259r     formala\u015fd\u0131r\u0131r ,    onu     ba\u015fqalar\u0131n\u0131n    t\u0259siri    alt\u0131na   d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259n    \u00e7\u0259kindirir.      Qar\u015f\u0131ya    \u00e7\u0131xan   m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259       dair   \u00f6z   fikrini    bildirm\u0259y\u0259     s\u00f6vq     edir.    Biologiya    d\u0259rsl\u0259rind\u0259     \u015fagirdl\u0259r\u0259      t\u0259bi\u0259t     haqq\u0131nda     m\u0259lumat    veririk ,    t\u0259bi\u0259t\u0259      qar\u015f\u0131   m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259rini    art\u0131rma\u011fa   s\u0259y   g\u00f6st\u0259ririk.   Bel\u0259  q\u0259rara  g\u0259ldim  ki ,                                             \u201cG\u0259lin    t\u0259bi\u0259ti   biz  d\u0259    d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k.                                                                                      .<br \/>\nO ,  \u00f6z\u00fc  h\u0259r  \u015feyi   d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n   kimi !\u201d                                                                                        .<br \/>\nadl\u0131  \u0259yl\u0259nc\u0259li   biologiya   t\u0259dbiri   ke\u00e7irdim.                                                                                                          .Bunun   \u00fc\u00e7\u00fcn  iki  apar\u0131c\u0131dan  istifad\u0259   edir\u0259m.<br \/>\n Apar\u0131c\u0131lar   t\u0259dbiri   a\u00e7\u0131q  edirl\u0259r.<\/p>\n<p> I apar\u0131c\u0131:<br \/>\n   B\u00fct\u00fcn   elml\u0259rin  \u00f6z  sirri ,  \u00f6z  g\u00f6z\u0259lliyi  var.  Biologiya   elmi   \u00f6yr\u0259ndiyi   predmet\u0259   g\u00f6r\u0259   b\u00fct\u00f6v  elml\u0259rd\u0259n  y\u00fcks\u0259kd\u0259  dayan\u0131r .Ona  g\u00f6r\u0259  ki,  biologiya  elmi   d\u00fcnyan\u0131n   \u0259n  m\u00fcr\u0259kk\u0259b   laboratoriyas\u0131   olan   canl\u0131lar\u0131  \u00f6yr\u0259nir.\t                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      <\/p>\n<p>II  apar\u0131c\u0131  :                                                                                       .<br \/>\nVernadskinin  dediyi  kimi  canl\u0131  varl\u0131qlar   yarand\u0131\u011f\u0131   g\u00fcnd\u0259n   geni\u015f  yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r .   Bu  m\u00fcxt\u0259liflik   \u00fcmumi   sah\u0259si     510  milyon    kvadrat    kilometr   olan   Yer  s\u0259thind\u0259n   20   min   metr    y\u00fcks\u0259kliy\u0259     v\u0259    11   min   metr  d\u0259rinliy\u0259  q\u0259d\u0259r   h\u00fcdudlarda   d\u0259yi\u015fir.  T\u0259bi\u0259ti   m\u00fchafiz\u0259  etm\u0259k  v\u0259  onun   nem\u0259tl\u0259rind\u0259n   s\u0259m\u0259r\u0259li  istifad\u0259                   etm\u0259k     devzini     H\u00fcseyn    Arif    obrazl\u0131     \u015f\u0259kild\u0259        bel\u0259     q\u0259l\u0259m\u0259              alm\u0131\u015fd\u0131r :<br \/>\n           G\u0259lin   t\u0259bi\u0259ti   biz  d\u0259  d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k                                                      ,<br \/>\nO , \u00f6z\u00fc  h\u0259r  \u015feyi  d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n  kimi !..                                                     .               <\/p>\n<p>I   apar\u0131c\u0131 :                                                                                             .<br \/>\n\u0130nsan\u0131n     \u0259qli ,   \u015f\u00fcuru ,    t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc      artd\u0131qca     onun   t\u0259bi\u0259t\u0259   qar\u015f\u0131    q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131     g\u00fccl\u0259nmi\u015fdir.    \u00d6z   ilk  be\u015fiyi  olan   t\u0259bi\u0259t\u0259   qar\u015f\u0131   q\u0259ddar   olan  insan\u0131n  acg\u00f6zl\u00fcy\u00fc ,  x\u0259bisliyi  v\u0259  dig\u0259r                                                                                                                                                                    bu   kimi    m\u0259nfi    x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri     biosfer\u0259     m\u0259nfi    t\u0259sirl\u0259r     g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.   Xalq    \u015fairi     B . Vahabzad\u0259      bu    hisl\u0259ri   bel\u0259    qeyd    etmi\u015fdir:                                                                              .<br \/>\nYaran\u0131\u015fdan   biz  \u00f6vlad\u0131q    o ,   ana ,                                                                    .<br \/>\nBu   sit\u0259mi   nec\u0259   q\u0131yd\u0131q      biz ,  ona  ?                                                                 ,<br \/>\nHara  gedir ,  o ,  f\u0131rlana &#8211;  f\u0131rlana ,                                                                        .<br \/>\nSin\u0259sind\u0259   \u00e7al\u0131n  &#8211;  \u00e7arpaz  yaras\u0131!                                                                              .<br \/>\nS\u0259hn\u0259cik:  \u201c Bitkil\u0259r\u0259    qulluq    etm\u0259k   bizim   borcumuzdur \u201c.                                                                     .<br \/>\nII  apar\u0131c\u0131 :                                                                                           .<br \/>\nSon   35 \u2013 40  il   \u0259rzind\u0259    biotik ,   abiotik   v\u0259     antropogen      amill\u0259rl\u0259    \u0259laq\u0259dar     olaraq      t\u0259bi\u0259tin ayr\u0131   \u2013   ayr\u0131   s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259    t\u0259sirl\u0259r     g\u00fccl\u0259nmi\u015fdir .    T\u0259bii       s\u0259rv\u0259tl\u0259rin     istifad\u0259sind\u0259ki            plans\u0131zl\u0131\u011f\u0131   B. Vahabzad\u0259  bel\u0259  q\u0259l\u0259m\u0259  alm\u0131\u015fd\u0131r:                                                                                            .<br \/>\nT\u0259bi\u0259tin  s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u0259  dir\u0259ndik  ,                                                                                           .<br \/>\n\u0130liyini    soras\u0131y\u0131q  ,  soras\u0131 ,                                                                                                 .<br \/>\n\u018flimizl\u0259   bu  anam\u0131z  torpa\u011f\u0131n ,                                                                                           .          Da\u011flanmam\u0131\u015f    g\u00f6r\u0259n   qald\u0131   haras\u0131 ?..                                                                              .<\/p>\n<p> I  apar\u0131c\u0131 :<br \/>\nYer  planetind\u0259   ya\u015fayan  \u0259halinin    15 %   \u0259rzaqla  t\u0259min   olunur,   35%   orta  s\u0259viyy\u0259d\u0259   dolan\u0131r ,    50%  is\u0259  acl\u0131q  \u00e7\u0259kir.   H\u0259r  il  Yer  k\u00fcr\u0259sind\u0259    40  min  u\u015faq  \u00f6l\u00fcr.  Bu  f\u0259lak\u0259tl\u0259rin   qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131  almaq    \u00fc\u00e7\u00fcn   \u0259traf  al\u0259mi   qorumaq   h\u0259r  birimizin   borcumuzdur.<br \/>\nEngels   demi\u015fdir: \u201dG\u0259lin    t\u0259bi\u0259t  \u00fcz\u0259rind\u0259   \u00e7ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z  q\u0259l\u0259b\u0259  il\u0259  \u00f6y\u00fcnm\u0259y\u0259k ,  h\u0259r  bir   bel\u0259  q\u0259l\u0259b\u0259  \u00fc\u00e7\u00fcn   t\u0259bi\u0259t  bizd\u0259n  intiqam   al\u0131r !\u201d<br \/>\nS\u00f6z   s\u0259hn\u0259ciyindir  :  \u201cBir  ki\u015finin   be\u015f  o\u011flu \u201c<\/p>\n<p>II  apar\u0131c\u0131  :<br \/>\nBildiyimiz  kimi  ilk    d\u0259f\u0259    h\u0259yat    su   m\u00fchitind\u0259   yaranm\u0131\u015fd\u0131r.  O  zaman  Yer    G\u00fcn\u0259\u015f  t\u0259r\u0259find\u0259n   intensiv  olaraq    radioaktiv   \u015f\u00fcalanmaya  m\u0259ruz   qal\u0131rd\u0131.   Bu  \u015f\u00fcalar\u0131   su  m\u00fchiti   udaraq  z\u0259ifl\u0259d\u0259   bilirdi.  Ona  g\u00f6r\u0259  d\u0259   canl\u0131lar\u0131n   ilk    d\u0259f\u0259   suda   yaranm\u0131\u015fd\u0131r.     Canl\u0131lar\u0131n    ilk    d\u0259f\u0259    su     m\u00fchitind\u0259     yaranmas\u0131n\u0131     Ziba   M\u0259mm\u0259dova  bel\u0259   q\u0259l\u0259m\u0259  alm\u0131\u015fd\u0131r:<br \/>\nCanl\u0131lar   yaranm\u0131\u015f   \u0259vv\u0259lc\u0259  suda  .<br \/>\n\u00c7ox  geni\u015f   yay\u0131lm\u0131\u015f  ,  sonra   quruda.<br \/>\nTorpaq   t\u00fck\u0259nm\u0259y\u0259n   b\u00f6y\u00fck  s\u0259rv\u0259tdir,<br \/>\nCanl\u0131ya  \u201cbazisdir\u201d,  bu   n\u0259   hikm\u0259tdir?!<br \/>\nS\u00f6z  s\u0259hn\u0259ciyindir :  \u201c Yerin   M\u0259rk\u0259zi \u201c<\/p>\n<p> I  apar\u0131c\u0131 :<br \/>\nBiosferd\u0259  m\u00f6vcud  olan  varl\u0131qlar  \u0259b\u0259di   deyil,  onlar\u0131n  birinin  m\u0259hv  olmas\u0131  ,   dig\u0259r  canl\u0131n\u0131n  yaranmas\u0131na  &#8212;  yeninin   \u0259m\u0259l\u0259  g\u0259lm\u0259sin\u0259   s\u0259b\u0259b  olur.  Bu  qanunauy\u011funluqlar\u0131   B . Vahabzad\u0259  bel\u0259   s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir:<br \/>\nSaxlasaq   bir   anl\u0131q  yolundan   onu ,<br \/>\nH\u0259yat   t\u0259z\u0259l\u0259nm\u0259z ,    Yer   t\u0259z\u0259l\u0259nm\u0259z ,<br \/>\nN\u0259yins\u0259   ilkidir ,   n\u0259yins\u0259   sonu,<br \/>\nD\u00fcnya   f\u0131rlanmasa   son  ilk\u0259  d\u00f6nm\u0259z.<\/p>\n<p>II  apar\u0131c\u0131 :<br \/>\n    Biok\u00fctl\u0259nin   \u0259m\u0259l\u0259   g\u0259lm\u0259sind\u0259   d\u0259yi\u015fk\u0259nliyin   v\u0259   t\u0259bii   se\u00e7m\u0259nin   m\u00fch\u00fcm  rol  oynamas\u0131n\u0131    g\u00f6rk\u0259mli   Az\u0259rbaycan   klassiki  N . G\u0259nc\u0259vi  bel\u0259  t\u0259svir  etmi\u015fdir:<br \/>\nQ\u00fcvv\u0259tl\u0259   yuxar\u0131   da\u015f   atsan   \u0259g\u0259r ,<br \/>\nO ,  yer\u0259   d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259   i\u015fl\u0259r   d\u0259yi\u015f\u0259r..!<\/p>\n<p> I  apar\u0131c\u0131:<br \/>\n           Biosferd\u0259     torpa\u011f\u0131n   \u0259m\u0259l\u0259     g\u0259lm\u0259sini  ,   sonra   is\u0259   m\u00f6vcud   olan   varl\u0131qlar\u0131n iearxiya \u015f\u0259klind\u0259   sad\u0259d\u0259n  &#8211;  m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u0259      v\u0259   ibtidaid\u0259n     aliy\u0259  do\u011fru   inki\u015faf   etdiyini, canl\u0131lar\u0131n    ali   \u0259\u015fr\u0259finin   insan    oldu\u011funu     Az\u0259rbaycan   klassiki   Nizami   G\u0259nc\u0259vi    obrazl\u0131   \u015f\u0259kild\u0259   q\u0259l\u0259m\u0259   alm\u0131\u015fd\u0131r :<br \/>\nBirinci     qarn\u0131d\u0131r     al\u0259min    bu  Yer ,<br \/>\nSonuncu   qarn\u0131  da  g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn   b\u0259\u015f\u0259r !..<\/p>\n<p> II   apar\u0131c\u0131 :<br \/>\n              H .  Arifin   \u015ferini     s\u00f6yl\u0259m\u0259k:<br \/>\n                                                 I   apar\u0131c\u0131 :<br \/>\nBiologiya  elminin   b\u0259zi  m\u0259qamlar\u0131n\u0131    Ziba    M\u0259mm\u0259dova   a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131  kimi   t\u0259svir  etmi\u015fdir:<br \/>\n\u201cBios\u201d \u2013h\u0259yat , \u201cloqos\u201d  &#8211;  elm  ,  s\u00f6yl\u0259di,<br \/>\n\u201cBotanio\u201d  &#8211; bitki ,     ota   neyl\u0259di ?<\/p>\n<p>\u201cZoon\u201d   &#8211; heyvanat   al\u0259mini  \u00f6yr\u0259dir,<\/p>\n<p>Bioloji  elm   biz\u0259  g\u0259r\u0259kdir,<br \/>\nS\u0131rf   bioloq  ,  el\u0259  h\u0259kim   dem\u0259kdir.<br \/>\n.<br \/>\nAnatomiya  ,   orqanlar\u0131n   qurulu\u015fun,<br \/>\nFiziologiya ,  h\u0259r  bir   i\u015fin   g\u0259rdi\u015fin,<br \/>\nGigiyena  ,   sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n  v\u0259rdi\u015fin.<br \/>\n\u00d6yr\u0259d\u0259n   bioloji    elm  g\u0259r\u0259kdir,<br \/>\nS\u0131rf  bioloq  ,el\u0259  h\u0259kim   dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Sitologiya   h\u00fcceyr\u0259nin   a\u00e7ar\u0131,<br \/>\nToxumad\u0131r    d\u00f6rd    t\u0259r\u0259fi,   hasar\u0131,<br \/>\n\u00c7ox   m\u00fcr\u0259kk\u0259b,   sirli   olur  anlar\u0131,<br \/>\nBioloji   elm   biz\u0259   g\u0259r\u0259kdir,<br \/>\nS\u0131rf   bioloq ,   el\u0259  h\u0259kim    dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Canl\u0131lar\u0131    koaservat    damladan,<br \/>\nD\u0259yi\u015fk\u0259nlik,   irsiyy\u0259tdir     yaradan.<br \/>\nT\u0259kam\u00fcld\u00fcr     se\u00e7\u0259n   a\u011f\u0131  &#8211;  qaradan,   \t\t\t\t\t\t \t\t       Bioloji   elm ,  biz\u0259   g\u0259r\u0259kdir,<br \/>\nS\u0131rf   bioloq  ,  el\u0259  h\u0259kim   dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Z\u00fclal ,    h\u0259yat    amilidir   \u0259z\u0259ld\u0259n,<br \/>\nCanl\u0131lar\u0131   kim   yarad\u0131b,   d\u00fcz\u0259ld\u0259n?<br \/>\nDoymaq  olmaz  t\u0259bi\u0259td\u0259n,  g\u00f6z\u0259ld\u0259n,<br \/>\nBioloji   elm ,  biz\u0259   g\u0259r\u0259kdir,  \t\t\t\t\t\t\t\t\t    S\u0131rf  bioloq  ,el\u0259   h\u0259kim   dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>II   apar\u0131c\u0131 :<\/p>\n<p>\u015eagirdl\u0259r\u0259   bel\u0259   bir   tapmaca    s\u00f6yl\u0259yir\u0259m :<br \/>\nM\u0259n  a\u015fiq\u0259m    ad\u0131   yox ,<br \/>\nA\u015fiq   dey\u0259r   ad\u0131   yox.<br \/>\nO ,  n\u0259dir  ki ,    insanda ,                       (burunun  alt\u0131nda   olan  \u00e7\u00f6k\u0259klik)<br \/>\n\u00d6z\u00fc   vard\u0131r  ,   ad\u0131   yox.                                                        ( Ziba   M\u0259mm\u0259dova .)<\/p>\n<p>\\I   apar\u0131c\u0131 :<br \/>\nU\u015faqlara   ba\u015fqa   bir   tapmaca   s\u00f6yl\u0259yir\u0259m :<br \/>\nM\u0259n   a\u015fiq\u0259m    bir  &#8211;  iki ,<br \/>\nA\u015f\u0131q  dey\u0259r, bir  &#8211; iki .<br \/>\nO,   n\u0259dir   ki,  barma\u011f\u0131nda,<br \/>\nD\u00f6d\u00fc-\u00fc\u00e7d\u00fc ,   biri   iki.                                                             ( Ziba .  M\u0259mm\u0259dova. )<\/p>\n<p> II   apar\u0131c\u0131:<br \/>\nS\u0259hn\u0259cik :   \u201c\u0130mtahanda \u201c<br \/>\nIX &#8211; XI    sinif   \u015fagirdl\u0259rin\u0259       bir   tapmaca   \u00fcnvanlay\u0131r\u0131q :<br \/>\nReseptorlar    h\u0259r    an   oyaq<br \/>\nKe\u015fik   \u00e7\u0259kir   \u0259sg\u0259r  sayaq.<br \/>\nDuy\u011fulard\u0131r    ona  dayaq,                                 (refleks)<br \/>\nB\u0259s   nec\u0259    bunu    anlayaq?                                                  ( Ziba   M\u0259mm\u0259dova. )<\/p>\n<p>   I   apar\u0131c\u0131<br \/>\n\u015eagirdl\u0259r\u0259   n\u00f6vb\u0259ti     tapmacan\u0131    \u00fcnvanlay\u0131r\u0131q:<br \/>\n\u00dc\u00e7   qi\u015fad\u0131r   hamar\u0131   var,<br \/>\nTorlu ,   buynuz ,  damar\u0131    var,<\/p>\n<p>Billuru   saf  san  ki ,  \u015f\u00fc\u015f\u0259,                                ( g\u00f6z )<br \/>\nB\u0259nz\u0259ri    var ,  bil   g\u00fcn\u0259\u015f\u0259.                                              ( Ziba   M\u0259mm\u0259dova.)<\/p>\n<p> II  apar\u0131c\u0131:<br \/>\n   \u015eagirdl\u0259r\u0259     bir &#8211; birin\u0259   tapmaca  s\u00f6yl\u0259yir:<\/p>\n<p>  I   \u015fagird:<br \/>\n\u00dc\u00e7   h\u0259rfd\u0259n   yaran\u0131r  o ,<br \/>\nAl  &#8211; q\u0131rm\u0131z\u0131    boyan\u0131r  o ,<br \/>\nD\u00f6rd    qrupda    yerl\u0259\u015fir,<br \/>\nH\u0259r  an   edir   hay  &#8211;  h\u0259\u015fir,<br \/>\n\u00d6ls\u0259  insan   bil   dayan\u0131r,                   (qan )<br \/>\nBu  \u015fey  nec\u0259   adlan\u0131r?!..                                              ( Ziba   M\u0259mm\u0259dova.)<\/p>\n<p> II  \u015fagird:<br \/>\n\u00dc\u00e7   h\u0259rfd\u0259n   yaranm\u0131\u015f    qan ,<br \/>\nAl  &#8211; q\u0131rm\u0131z\u0131    boyanm\u0131\u015f  qan,<br \/>\nD\u00f6rd   qrupda   qal\u0131r   m\u00fcdam<br \/>\nD\u00f6vr   etm\u0259s\u0259   \u00f6l\u0259r   insan.                                             ( Ziba    M\u0259mm\u0259dova )<\/p>\n<p>  I  apar\u0131c\u0131:<br \/>\nN\u00f6vb\u0259ti   tapmacan\u0131    s\u00f6yl\u0259yirik:<br \/>\nO ,  qoruyur   b\u00fct\u00fcn   can\u0131 ,<br \/>\n\u00d6z   \u00fcnvan\u0131   etmi\u015f   qan\u0131 ,<br \/>\nYad    cism\u0259    edir    h\u00fccum ,<br \/>\nOnu   tutub ,   yeyib  ,     udum ,<br \/>\nDey\u0259    g\u0259zib,    d\u00f6vr   eyl\u0259yir,                                                       (LEYKOsit )<br \/>\nAd\u0131   n\u0259dir ,    kim   s\u00f6yl\u0259                                                  (Ziba   M\u0259mm\u0259dova )<\/p>\n<p>  I I  apar\u0131c\u0131:<br \/>\nT\u0259dbir   i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na   n\u00f6vb\u0259ti    tapmacan\u0131   s\u00f6yl\u0259yirik:<\/p>\n<p>O ,  n\u0259dir  ki ,   insanda<br \/>\nHey   dolan\u0131r ,   ax\u0131r    qanda,<br \/>\nN\u00fcv\u0259lidir   do\u011fulanda<br \/>\nEl\u0259  ki ,  d\u00fc\u015f\u00fcr   damara,<br \/>\nOksigen   verir  orqana.<br \/>\nNim\u00e7\u0259   olur    formas\u0131,<br \/>\nD\u0259mird\u0259ndir   \u201c torbas\u0131 \u201c<br \/>\nQaraciy\u0259r    q\u0259biristan\u0131,<br \/>\nBu   n\u0259dirs\u0259    ad\u0131n\u0131,                                                     (eritrosit )<br \/>\nS\u00f6yl\u0259  ,   qoy  bilsin  ham\u0131.<br \/>\n( Ziba   M\u0259mm\u0259dova .)<br \/>\nS\u0259hn\u0259cik:   \u201cAnam   g\u00fccl\u0259   g\u00f6nd\u0259rir \u201c<\/p>\n<p>I   apar\u0131c\u0131 :<br \/>\nN\u00f6vb\u0259ti    tapmacan\u0131   s\u00f6yl\u0259yirik  :<br \/>\n\u00c7\u0259p\u0259r   \u00e7\u0259kib  o ,tor   qurur,<br \/>\nFermentl\u0259ri    qana    vurur<br \/>\nLaxtalan\u0131b   qan  da   durur                                                (trombosit )<br \/>\nAd\u0131   n\u0259dir   tap\u0131n   g\u00f6r\u0259k?<br \/>\nBilm\u0259s\u0259niz   k\u00f6m\u0259k   ed\u0259k.                                                       ( Ziba   M\u0259mm\u0259dova . )<\/p>\n<p>II  apar\u0131c\u0131:<\/p>\n<p>Unutmayaq  ki , ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z   d\u00f6vr\u00fcn   \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259r   qay\u011f\u0131lar\u0131ndan   olan   ekoloji    problem ,  canl\u0131   al\u0259min   zirv\u0259si   say\u0131lan   insan\u0131n   biosfer\u0259  h\u0259dsiz   m\u00fcdaxil\u0259sinin      n\u0259tic\u0259sidir.  \u0130nsan   t\u0259kam\u00fclc\u0259   ali  m\u0259xluq   olsa  da,  antropogen   t\u0259sirl\u0259r\u0259   qar\u015f\u0131   z\u0259if  v\u0259  d\u00f6z\u00fcms\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n<p>I    apar\u0131c\u0131 :<\/p>\n<p>Yer   \u00fcz\u0259rind\u0259   ya\u015fayan   insanlar   \u00f6z   xilaslar\u0131   namin\u0259   t\u0259bi\u0259ti    ekoloji   partlay\u0131\u015fdan   qoruma\u011fa   borcludur,   \u0259ks   t\u0259qdird\u0259   t\u0259bi\u0259tl\u0259   yana\u015f\u0131  insanlar  da  m\u0259hv  ola  bil\u0259rl\u0259r.  He\u00e7  vaxt  t\u0259bi\u0259t\u0259   qalib  g\u0259lm\u0259k    m\u00fcmk\u00fcn     olmam\u0131\u015fd\u0131r.  Odur  ki,  g\u0259lin   t\u0259bi\u0259ti   qoruyaq !<br \/>\nG\u0259lin   t\u0259bi\u0259ti   biz  d\u0259    d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k<br \/>\nO,  \u00f6z\u00fc  h\u0259r   \u015feyi   d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n   kimi !&#8230;<br \/>\n.<\/p>\n<p> A\u011fsu    Rayon    R .   H\u00fcseynov    ad\u0131na   K\u0259ndoba   k\u0259nd   tam   orta   m\u0259kt\u0259bin   biologiya   v\u0259  kimya    m\u00fc\u0259llim\u0259si ,  metodbirl\u0259\u015fm\u0259nin   s\u0259dri,  M\u0259mm\u0259dova     Ziba   \u018fziz   q\u0131z\u0131.                                               <\/p>\n<p>Biologiya<\/p>\n<p>\u0130NTEQRAS\u0130YALI    MOT\u0130VAS\u0130YA.<\/p>\n<p>F\u018fAL  t\u0259limin   h\u0259yata   ke\u00e7m\u0259si  \u00fc\u00e7\u00fcn  bir  s\u0131ra   metodlar  m\u00f6vcuddur.  Bu  metodlar\u0131   f\u0259rql\u0259ndirm\u0259k  \u00fc\u00e7\u00fcn   m\u00fcxt\u0259lif   terminl\u0259rd\u0259n   istifad\u0259  edirik.     \u018fg\u0259r  m\u00fc\u0259llim  yenilikl\u0259ri  q\u0259bul   ed\u0259  bilirs\u0259,  \u00f6z  \u00fcz\u0259rind\u0259   i\u015fl\u0259m\u0259yi   bacar\u0131rsa  dem\u0259li   n\u0259tic\u0259  \u0259ld\u0259  ed\u0259  bil\u0259c\u0259kdir.   \u018fsas  m\u0259qs\u0259dimiz   \u015fagirdl\u0259rimiz\u0259   yax\u015f\u0131  t\u0259hsil  verm\u0259kl\u0259   yana\u015f\u0131,  onlar\u0131  \u0259sl   v\u0259t\u0259nda\u015f   kimi  yeti\u015fdirm\u0259kdir.<br \/>\nM\u00fcasir  t\u0259limin  \u0259n  do\u011fru  yolu   \u015fagirdy\u00f6n\u00fcml\u00fc  interaktiv  t\u0259lim   metodlar\u0131ndan  yararlanmaqd\u0131r. T\u0259dris   etdiyim d\u0259rsl\u0259rd\u0259  f\u0259ndaxili   v\u0259  f\u0259nl\u0259raras\u0131   inteqrasiyaya   x\u00fcsusi   yer   verir\u0259m.   M\u00fcasir   interaktiv  t\u0259limin  \u0259n  vacib   m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n   biri  d\u0259  motivasiyad\u0131r.   Adi  halda   motivasiyan\u0131  qurmaq  sad\u0259  g\u00f6r\u00fcn\u0259   bil\u0259r.   Lakin  d\u0259rin   d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rk\u0259n   ayd\u0131n  olur  ki,  motivasiya  m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259   \u0259n  az\u0131   iki \u2013 \u00fc\u00e7   f\u0259nn\u0259   inteqrasiya   edilm\u0259lidir  ki,  d\u0259rs   tam   \u0259hat\u0259  olunsun.<br \/>\nBiologiya   f\u0259nnind\u0259n   VI   sinifd\u0259    \u201cK\u00f6k\u00fcn   qurulu\u015fu,   n\u00f6vl\u0259ri   sisteml\u0259ri  \u201c   m\u00f6vzusunu   t\u0259dris  ed\u0259rk\u0259n   inteqrasiyal\u0131   motivasiyan\u0131   a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131  kimi  yarad\u0131ram:<br \/>\n\u018fvv\u0259lc\u0259  k\u00f6kl\u00fc  a\u011fac  \u015f\u0259klini   \u015fagirdl\u0259r\u0259  t\u0259qdim  edir\u0259m  v\u0259  sual  verir\u0259m:<br \/>\n1. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz  \u015f\u0259kild\u0259   bitkinin  hans\u0131  orqanlar\u0131   t\u0259svir  t\u0259svir  olunmu\u015fdur   v\u0259  bu  orqanlar  hans\u0131  funksiyan\u0131   yerin\u0259  yetirirl\u0259r?<br \/>\nK\u00f6kl\u00fc   v\u0259  yarpaql\u0131   a\u011fac\u0131n  \u015f\u0259klini   verm\u0259kl\u0259   biologiyan\u0131n  t\u0259sviri  inc\u0259s\u0259n\u0259t\u0259    inteqrasiyas\u0131n\u0131   yarad\u0131ram.<br \/>\nSonra   \u015fagirdl\u0259r\u0259   ba\u015fqa   bir   sual   verir\u0259m:<br \/>\n2. S\u00f6z\u00fcn   k\u00f6k\u00fc  il\u0259  bitkinin    k\u00f6k\u00fcn\u00fc  n\u0259  \u0259laq\u0259l\u0259ndirir?<br \/>\nBu   sual\u0131n  verilm\u0259si   il\u0259  biologiyan\u0131n   Az\u0259rbaycan  dilin\u0259   inteqrasiyas\u0131n\u0131   yarad\u0131ram.<br \/>\nAz\u0259rbaycan  dilind\u0259   s\u00f6z\u00fcn   d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n   hiss\u0259sin\u0259  k\u00f6k  deyilir.  S\u00f6z\u00fcn  k\u00f6k\u00fc  d\u0259yi\u015fmir,  \u015f\u0259kil\u00e7i   q\u0259bul   ed\u0259r\u0259k   yeni   s\u00f6zl\u0259r  \u0259m\u0259l\u0259   g\u0259tirdiyi  kimi  ,  bitkinin   k\u00f6k\u00fc  d\u0259 bitkini   torpa\u011fa  b\u0259rkidir.   Bitki  yerini  d\u0259yi\u015fm\u0259d\u0259n   bir  vegetasiya   m\u00fcdd\u0259tind\u0259   h\u0259min  \u0259razid\u0259   ( yerd\u0259 )  ya\u015fay\u0131r   v\u0259  yeni   p\u00f6hr\u0259l\u0259r   \u0259m\u0259l\u0259  g\u0259tirir.    Dem\u0259li   s\u00f6z\u00fcn  k\u00f6k\u00fc  il\u0259  bitkinin   k\u00f6k\u00fcn\u00fcn  ortaq   c\u0259h\u0259ti    h\u0259r  ikisinin    d\u0259yi\u015fm\u0259z  olmas\u0131d\u0131r    v\u0259    h\u0259r    ikisinin  yenini  \u0259m\u0259l\u0259  g\u0259tirm\u0259sidir.<br \/>\nBa\u015fqa  bir  sualla  \u015fagirdl\u0259r\u0259   m\u00fcraci\u0259t   ed\u0259rk\u0259n    kimya  v\u0259  fizika   f\u0259nl\u0259rin\u0259   inteqrasiya   yaratm\u0131\u015f   oluram:<br \/>\n 3. Bitki   k\u00f6kl\u0259ri   il\u0259   nec\u0259   qidalan\u0131r,   su   v\u0259   mineral   duzlar   k\u00f6k  vasit\u0259si  il\u0259   nec\u0259  udulur?<br \/>\nSu  v\u0259   suda   h\u0259ll  olmu\u015f   mineral  duzlar   k\u00f6k\u00fcn   \u0259mici  tell\u0259ri  vasit\u0259si   il\u0259  udulark\u0259n  \u0259vv\u0259lc\u0259   su  k\u00f6k\u00fcn  d\u0259ricik   h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259  ,   oradan    k\u00f6k\u00fcn   qab\u0131q   h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259,    oradan   is\u0259   k\u00f6k    borucuqlar\u0131na   ke\u00e7\u0259r\u0259k   k\u00f6k  t\u0259zyiqi   hesab\u0131na   ( osmos \u2013 diffuziya   hadis\u0259si )  yarpaqlara   q\u0259d\u0259r  \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n  izahat\u0131  zaman\u0131   fizikaya   inteqrasiya   yaran\u0131r.<br \/>\nYarpaqlar    a\u011f\u0131zc\u0131qlar\u0131   vasit\u0259si   il\u0259    atmosferd\u0259n   karbon   qaz\u0131n\u0131   udur.  G\u00fcn\u0259\u015f   i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n   t\u0259siri  alt\u0131nda  yarpa\u011f\u0131n   xlorofil     d\u0259n\u0259cikl\u0259rind\u0259    fotosintez  ( qeyri \u2013 \u00fczvi   madd\u0259l\u0259rd\u0259n   \u00fczvi   madd\u0259nin   sintez  olunmas\u0131  )   prosesinin    izahat\u0131     zaman\u0131   kimya  f\u0259nnin\u0259  inteqrasiya  yaran\u0131r.<br \/>\nK\u00f6k  sisteml\u0259ri    t\u0259svir  olunmu\u015f   tablonu (K\u00f6k insan, \u00e7u\u011fundur, yerk\u00f6k\u00fc, mil k\u00f6k sistemi v\u0259 sa\u00e7aql\u0131 k\u00f6k sistemin\u0259 aid \u015f\u0259kill\u0259ri) \u015fagirdl\u0259r\u0259   n\u00fcmayi\u015f  etdirm\u0259kl\u0259  yen\u0259  biologiyan\u0131n  t\u0259sviri   inc\u0259s\u0259n\u0259t\u0259   inteqrasiyas\u0131n\u0131    yarad\u0131ram.<br \/>\nBa\u015fqa  bir  sualla  \u015fagirdl\u0259r\u0259   m\u00fcraci\u0259t  edir\u0259m:<br \/>\n    4&#8230;  Hans\u0131   k\u00f6k  sisteml\u0259rini   tan\u0131y\u0131rs\u0131n\u0131z?<br \/>\nBu   formada   m\u00fcxt\u0259lif   f\u0259nl\u0259r\u0259   inteqrasiya    ed\u0259r\u0259k   motivasiya   yaratmaq   induktiv   ( yeni   biliy\u0259    \u0259saslanan)<br \/>\nD\u0259rsi    tam  \u0259hat\u0259   edir,  t\u0259f\u0259kk\u00fcr   prosesini   aktualla\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\nBundan   ba\u015fqa   biologiyadan    x  sinifd\u0259   \u201cH\u0259yat\u0131n   yaranmas\u0131  haqq\u0131nda  m\u00fcasir   t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r   \u201c   m\u00f6vzusunu    t\u0259dris   ed\u0259rk\u0259n  \u015fagirdl\u0259rin    diqq\u0259tini  d\u0259rs\u0259   y\u00f6n\u0259ltm\u0259k   \u00fc\u00e7\u00fcn  sinf\u0259  daxil  olduqdan  sonra   bel\u0259  bir   beyt   s\u00f6yl\u0259yir\u0259m<br \/>\nCanl\u0131lar  yaranm\u0131\u015f    \u0259vv\u0259lc\u0259   suda,<br \/>\n\u00c7ox   geni\u015f  yay\u0131lm\u0131\u015f,    sonra   quruda!&#8230;<br \/>\nBu   misran\u0131  s\u00f6yl\u0259m\u0259kl\u0259   h\u0259m  biologiyan\u0131n   \u0259d\u0259biyyat   f\u0259nnin\u0259    inteqrasiyas\u0131n\u0131   yaratm\u0131\u015f   oluram,    h\u0259m  d\u0259   ilk   canl\u0131n\u0131n   su   m\u00fchitind\u0259   yaranm\u0131\u015f  oldu\u011funu   \u015fagirdl\u0259rin   diqq\u0259tin\u0259   \u00e7atd\u0131r\u0131ram.   Sonra is\u0259   \u015fagirdl\u0259r\u0259   sualla   m\u00fcraci\u0259t   edir\u0259m:<br \/>\nN\u0259   \u00fc\u00e7\u00fcn  q\u0259dim   d\u00f6vrl\u0259rd\u0259   h\u0259yat  quruda  yarana   bilm\u0259zdi?<br \/>\nBu   sual\u0131n   a\u00e7\u0131qlamas\u0131   zaman\u0131   biologiyan\u0131n  astronomiyaya   inteqrasiyas\u0131   yaran\u0131r.    G\u00fcn\u0259\u015fin  \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc    t\u0259sir\u0259   malik    \u015f\u00fcalar\u0131    yer  s\u0259thini    intensiv    olaraq  i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 .   Ona   g\u00f6r\u0259  d\u0259  q\u0259dim  d\u00f6vrl\u0259rd\u0259      h\u0259yat   quruda   yarana   bilm\u0259zdi.<br \/>\n\u201c \u00dczv\u00fc  al\u0259min   inki\u015faf\u0131 \u201cna  aid  olan  sxemi    \u015fagirdl\u0259r\u0259   n\u00fcmayi\u015f  etdir\u0259r\u0259k   t\u0259sviri  inc\u0259s\u0259n\u0259t\u0259   inteqrasiya   yarad\u0131ram.    Sonra  is\u0259   bel\u0259  bir  sual  verir\u0259m:<br \/>\n\u0130lkin   atmosferd\u0259   oksigenin   toplanmas\u0131   hans\u0131   prosesl\u0259rl\u0259  n\u0259tic\u0259l\u0259ndi?<br \/>\nBu  sual\u0131n   a\u015f\u0131qlamas\u0131   zaman\u0131   kimya  f\u0259nnin\u0259   inteqrasiya   olunur.<br \/>\n\u0130lkin    atmosferi     t\u0259\u015fkil  ed\u0259n   elementl\u0259rd\u0259n   &#8211;  hidrogenin    oksigenl\u0259  qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131   t\u0259sirind\u0259n   su ,  azotla   birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n  ammonyak ,   karbonla   birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n    metan   yarand\u0131.    Yerd\u0259    hidrogen  &#8211; sianid ,    karbon   qaz\u0131 ,     hidrogen  molekulu    kimi   m\u00fcxt\u0259lif    birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r     meydana    g\u0259ldi . Bu  birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r canl\u0131   orqanizmin   t\u0259rkibin\u0259   daxil   olan   \u00fczvi   madd\u0259l\u0259rin   \u0259sas\u0131n\u0131    t\u0259\u015fkil   etmi\u015fdir. \u0130lkin   atmosferd\u0259<br \/>\nOksigen   yaln\u0131z    birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin    t\u0259rkibind\u0259    olmu\u015fdur .Dig\u0259r  bir  sualla  \u015fagirdl\u0259r\u0259    m\u00fcraci\u0259t  edir\u0259m:<br \/>\nFotosintezin   meydana   g\u0259lm\u0259si   quru   m\u00fchitind\u0259   hans\u0131  d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin   yaranmas\u0131na   s\u0259b\u0259b  oldu?<br \/>\nBu  sual\u0131n   izah\u0131   zaman\u0131   co\u011frafiya ,  astronomiya      v\u0259   kimya   f\u0259nl\u0259rin\u0259  inteqrasiya    olunur.<br \/>\nSu   m\u00fchiti   ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi   \u015f\u00fcalar\u0131  uda  bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn  \u0259vv\u0259ll\u0259r   h\u0259yat   yaln\u0131z   suda  m\u00fcmk\u00fcn  idi.    Fotosintez   prosesi  n\u0259tic\u0259sind\u0259   s\u0259rb\u0259st   oksigenin   ayr\u0131lmas\u0131 v\u0259  onun   bir   hiss\u0259sinin   quruya   \u00e7\u0131xaraq    ionla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131    \u015f\u00fcalar\u0131n t\u0259sirind\u0259n   ozona   \u00e7evrilm\u0259si    ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi   \u015f\u00fcalar\u0131n t\u0259sirini   z\u0259ifl\u0259tdi.    N\u0259tic\u0259d\u0259 ,  quruda   h\u0259yat   \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli   \u015f\u0259rait   yarand\u0131. Bel\u0259likl\u0259 ,   m\u00fcasir   interaktiv   t\u0259limin   m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n   biri  olan   motivasiyan\u0131n   d\u00fczg\u00fcn    qoyulmas\u0131<br \/>\nVacib   m\u0259s\u0259l\u0259dir.     Bunun   \u00fc\u00e7\u00fcn  m\u00fc\u0259llimd\u0259n    m\u00fc\u0259yy\u0259n   haz\u0131rl\u0131q  v\u0259   s\u0259ri\u015ft\u0259   t\u0259l\u0259b    olunur.    Arzulanan   n\u0259tic\u0259y\u0259   aparan   yol   m\u0259qs\u0259din   d\u00fczg\u00fcn    qoyulmas\u0131ndan     ba\u015flay\u0131r .<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif: A\u011fsu  rayon R .H\u00fcseynov   ad\u0131na   K\u0259ndoba   k\u0259nd    tam    orta m\u0259kt\u0259bin  biologiya v\u0259 kimya  m\u00fc\u0259llim\u0259si    M\u0259mm\u0259dova    Z\u0130BA     \u018fziz     q\u0131z\u0131 .      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cG\u0259lin t\u0259bi\u0259ti biz d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k O, \u00f6z\u00fc h\u0259r \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n kimi!\u201d H\u00fcseyn Arif Biologiya d\u0259rsl\u0259rinin s\u0259m\u0259r\u0259sini art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259bd\u0259 ekskursiyalar t\u0259\u015fkil etm\u0259k , herbari d\u00fcz\u0259ltm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 vaxta\u015f\u0131r\u0131 biologiya t\u0259dbiri ke\u00e7irm\u0259k d\u0259 vacibdir. \u018fyl\u0259nc\u0259li biologiya t\u0259dbirinin ke\u00e7irilm\u0259si \u015fagirdl\u0259ri t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar olma\u011fa m\u00fcst\u0259qil d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarma\u011fa al\u0131\u015fd\u0131r\u0131r Bu t\u0259sad\u00fcfi deyildir. \u00c7\u00fcn ki , m\u00fcst\u0259qillik \u015fagirdl\u0259rd\u0259 \u00f6z q\u00fcvv\u0259sin\u0259 v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-17680","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17680"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17680\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17686,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17680\/revisions\/17686"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}