{"id":18199,"date":"2016-02-23T07:00:35","date_gmt":"2016-02-23T03:00:35","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18199"},"modified":"2016-02-23T10:48:21","modified_gmt":"2016-02-23T06:48:21","slug":"islam-dini-v%c9%99-estetika-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18199","title":{"rendered":"\u0130SLAM D\u0130N\u0130 V\u018f ESTET\u0130KA"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/12166075_535708359944816_1213034042_n.jpg\" rel=\"attachment wp-att-18200\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/12166075_535708359944816_1213034042_n-234x300.jpg\" alt=\"12166075_535708359944816_1213034042_n\" width=\"234\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-18200\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/12166075_535708359944816_1213034042_n-234x300.jpg 234w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/12166075_535708359944816_1213034042_n.jpg 429w\" sizes=\"auto, (max-width: 234px) 100vw, 234px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0130slam dinind\u0259 keyfiyy\u0259t<\/p>\n<p>G\u00f6z\u0259llikl\u0259r \u2013 g\u00f6z\u0259l m\u0259kanlar, yem\u0259kl\u0259r, qu\u015flar, u\u015faqlar, bitkil\u0259r, \u0259\u015fyalar &#8230; h\u0259r k\u0259sin \u00e7ox sevdiyi nem\u0259tl\u0259rdir. D\u00fcnyada el\u0259 insan ola bilm\u0259z ki, bu g\u00f6z\u0259llikl\u0259rd\u0259n z\u00f6vq almas\u0131n v\u0259 \u0259traf\u0131nda, h\u0259yat\u0131nda g\u00f6z\u0259llikl\u0259r g\u00f6rm\u0259k ist\u0259m\u0259sin. Y\u00fcks\u0259k z\u00f6vq\u0259 malik insanlar, bu g\u00f6z\u0259llikl\u0259rd\u0259n z\u00f6vq alma\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri yaratma\u011f\u0131 bacaran insanlar\u0131n da varl\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131 g\u00f6z\u0259llikdir.<br \/>\nT\u0259\u0259ss\u00fcf ki, c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 \u201cg\u00f6z\u0259llik\u201d, \u201ckeyfiyy\u0259t\u201d, \u201cestetika\u201d kimi anlay\u0131\u015flarla \u0130slam s\u00f6z\u00fcn\u00fc birlikd\u0259 e\u015fitm\u0259k, dem\u0259k olar ki, qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. H\u0259tta bir \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u201ckas\u0131b olmaq, k\u00f6hn\u0259 paltar geyinm\u0259k, \u00e7irkli yerd\u0259 ya\u015famaq, bax\u0131ms\u0131z olmaq\u201d m\u00fcs\u0259lman x\u00fcsusiyy\u0259ti kimi q\u0259bul edilir. Kim ki n\u0259 q\u0259d\u0259r bu \u015feyl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l ed\u0259rs\u0259, sanki o insan \u0259n t\u0259qval\u0131, d\u00fcnyadan v\u0259 n\u0259fsind\u0259n ke\u00e7mi\u015f m\u00f6min hesab olunur. Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 d\u0259 \u0259l\u0259 ald\u0131\u011f\u0131m m\u00f6vzu \u0130slamda g\u00f6z\u0259llikl\u0259rin yeridir. B\u0259s \u0130slam dini bel\u0259dirmi? \u0130slam bizd\u0259n n\u0259 t\u0259l\u0259b edir?<br \/>\nG\u00f6z\u0259l geyinm\u0259k, inc\u0259s\u0259n\u0259t\u0259 v\u0259 estetikaya d\u0259y\u0259r verm\u0259k m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0259n bariz x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki h\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman \u0130slam dininin t\u0259msil\u00e7isidir. M\u00fcs\u0259lman da geyimi il\u0259 \u0130slam\u0131 t\u0259msil edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, g\u0259nc bir q\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu q\u0131z bax\u0131ml\u0131d\u0131r, g\u00f6z\u0259l geyinir, musiqiy\u0259 qulaq asmaqdan z\u00f6vq al\u0131r, sa\u00e7lar\u0131n\u0131n bax\u0131m\u0131na diqq\u0259t edir. \u018fg\u0259r bu q\u0131z bir xurafat\u00e7\u0131n\u0131n yan\u0131na gets\u0259 v\u0259 \u201cm\u0259n \u0130slam dinini ya\u015famaq ist\u0259yir\u0259m, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 etm\u0259liy\u0259m\u201d \u2013 dey\u0259 soru\u015fsa, alaca\u011f\u0131 ilk cavab \u201cget, \u0259yin-ba\u015f\u0131n\u0131 d\u00fcz\u0259lt, \u00f6rt\u00fcn, d\u00fcny\u0259vi z\u00f6vql\u0259rd\u0259n uzaq dur\u201d \u2013 deyil\u0259c\u0259k. B\u0259s bel\u0259 bir q\u0131z \u0130slam\u0131 ya\u015famaq ist\u0259y\u0259rmi, o \u0130slam\u0131 ki, xurafat\u00e7\u0131lar el\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, \u201cn\u0259 g\u00f6z\u0259l geyim, n\u0259 musiqi, n\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t, n\u0259 d\u0259 keyfiyy\u0259t\u201d var. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, he\u00e7 k\u0259s ist\u0259m\u0259z. M\u0259hv d\u00fcnyada ateizmin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 xurafat\u00e7\u0131lar\u0131n t\u0259qdim etdiyi bu \u201c\u0130slam dini\u201ddir.<br \/>\nBir dinin m\u0259nb\u0259yi h\u0259min dinin haqq kitab\u0131d\u0131r. \u0130slam dininin d\u0259 m\u0259nb\u0259yi Quran v\u0259 Quran\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n v\u0259 h\u0259yat\u0131na t\u0259tbiq ed\u0259n Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizdir. G\u0259lin Quran v\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin h\u0259yat\u0131ndak\u0131 g\u00f6z\u0259llikl\u0259r\u0259 veril\u0259n d\u0259y\u0259r\u0259 baxaq:<br \/>\nAllah\u0131n Pey\u011f\u0259mb\u0259ri (s\u0259v): \u00abAllah-Taala g\u00f6z\u0259ldir v\u0259 g\u00f6z\u0259lliyi sevir. Nem\u0259tinin ni\u015fan\u0259sini b\u0259nd\u0259sind\u0259 g\u00f6rm\u0259yi d\u0259 sevir. .. \u00bb. (K\u0259nzul-ummal, h\u0259dis 17166)<br \/>\nAllah\u0131n Pey\u011f\u0259mb\u0259ri (s.a.v.v.): \u00abAllah-Taala m\u00f6minin \u00f6z qarda\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131na s\u0259liq\u0259li v\u0259 b\u0259z\u0259nmi\u015f halda getm\u0259sini sevir\u00bb. (M\u0259karimul-\u0259xlaq, c.1, s\u0259h.85, h\u0259dis 1)<br \/>\nBu h\u0259disl\u0259rd\u0259n d\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi, Pe\u011f\u0259mb\u0259rimiz (s\u0259v) h\u0259mi\u015f\u0259 g\u00f6z\u0259lliy\u0259, g\u00f6z\u0259l  v\u0259 t\u0259miz geyinm\u0259y\u0259, estetikaya diqq\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015f v\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131 m\u00f6minl\u0259ri d\u0259 buna t\u0259\u015fviq etmi\u015fdir. H\u0259disl\u0259rd\u0259n d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz (s\u0259v) d\u00f6vr\u00fcn \u0259n g\u00f6z\u0259l v\u0259 m\u00fcasir paltarlar\u0131n\u0131 geyinmi\u015fdir. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 daima yan\u0131na daraq, g\u00fczg\u00fc, misvak, di\u015f \u00e7\u00f6p\u00fc, qay\u00e7\u0131, s\u00fcrm\u0259 qab\u0131 kimi \u0259\u015fyalar g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc bildirilir. Bundan ba\u015fqa, Allah Quranda t\u0259miz paltarlar v\u0259 g\u00f6z\u0259llikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bunlar\u0131 bildirir:<br \/>\n\u00abDe: Allah\u0131n \u00f6z b\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 zin\u0259ti v\u0259 t\u0259miz ruzil\u0259ri kim haram buyurmu\u015fdur? De: Bunlar, d\u00fcnyada iman g\u0259tir\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr, Qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcnd\u0259 is\u0259 yaln\u0131z m\u00f6minl\u0259r\u0259 m\u0259xsusdur\u00bb. (\u018fraf sur\u0259si, ay\u0259 32)<br \/>\nLibas\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259! Pis \u015feyl\u0259rd\u0259n uzaqla\u015f! (M\u00fcdd\u0259ssir sur\u0259si, 4-5)<br \/>\nH\u0259m Qurandan, h\u0259m d\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin h\u0259disl\u0259rind\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u0130slam dini insanlar\u0131 g\u00f6z\u0259l olan h\u0259r \u015fey\u0259 t\u0259\u015fviq edir. Dem\u0259k ki, g\u00f6z\u0259l, s\u0259liq\u0259li v\u0259 t\u0259miz geyinm\u0259k Quran\u0131n bildirdiyi ibad\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. \u0130nsanlar\u0131 yaradan Allahd\u0131r, onlar\u0131n n\u0259l\u0259rd\u0259n xo\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131 da bil\u0259n Allahd\u0131r. Allah insanlara g\u00f6z\u0259lliyi x\u00fcsusil\u0259 sevdirib, niy\u0259 \u0130slam dini vasit\u0259sil\u0259 bunlar\u0131 haram etsin ki?! \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Allah qullar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri yarad\u0131b, insanlar\u0131n \u015f\u00fck\u00fcr ed\u0259r\u0259k bu nem\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259si d\u0259 Allah\u0131n sevdiyi \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n biridir. M\u00f6minl\u0259r g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri h\u0259r g\u00f6z\u0259lliyin Allah\u0131n g\u00f6z\u0259lliyinin bir t\u0259c\u0259llisi oldu\u011funu bilir v\u0259 bu g\u00f6z\u0259llikl\u0259r onlar\u0131n q\u0259lbl\u0259rini f\u0259r\u0259hl\u0259ndirir. G\u00f6z\u0259llikl\u0259rin daha yax\u015f\u0131 f\u0259rqin\u0259 varmaq is\u0259 Allah\u0131  daha \u00e7ox anmalar\u0131na v\u0259 \u015f\u00fck\u00fcr etm\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, m\u00fcs\u0259lman \u015f\u00fck\u00fcr ed\u0259r\u0259k v\u0259 veril\u0259n h\u0259r bir nem\u0259tin Allahdan g\u0259ldiyini bil\u0259r\u0259k bu d\u00fcnyada g\u00f6z\u0259l ya\u015fayacaq, bu d\u00fcnyada c\u0259nn\u0259t m\u00fchiti yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259hd ed\u0259c\u0259k. Odur ki, g\u0259lin h\u0259m g\u00f6z\u0259l v\u0259 \u00fcst\u00fcn \u0259xlaq\u0131m\u0131zla, h\u0259m d\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131m\u0131z estetik v\u0259 keyfiyy\u0259tli m\u00fchitl\u0259 \u0130slam\u0131n nec\u0259 g\u00f6z\u0259l din oldu\u011funu d\u00fcnyaya g\u00f6st\u0259r\u0259k. <\/p>\n<p><strong>X\u0259yal\u0259 S\u018fF\u018fROVA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130slam dinind\u0259 keyfiyy\u0259t G\u00f6z\u0259llikl\u0259r \u2013 g\u00f6z\u0259l m\u0259kanlar, yem\u0259kl\u0259r, qu\u015flar, u\u015faqlar, bitkil\u0259r, \u0259\u015fyalar &#8230; h\u0259r k\u0259sin \u00e7ox sevdiyi nem\u0259tl\u0259rdir. D\u00fcnyada el\u0259 insan ola bilm\u0259z ki, bu g\u00f6z\u0259llikl\u0259rd\u0259n z\u00f6vq almas\u0131n v\u0259 \u0259traf\u0131nda, h\u0259yat\u0131nda g\u00f6z\u0259llikl\u0259r g\u00f6rm\u0259k ist\u0259m\u0259sin. Y\u00fcks\u0259k z\u00f6vq\u0259 malik insanlar, bu g\u00f6z\u0259llikl\u0259rd\u0259n z\u00f6vq alma\u011f\u0131 v\u0259 g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri yaratma\u011f\u0131 bacaran insanlar\u0131n da varl\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131 g\u00f6z\u0259llikdir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 \u201cg\u00f6z\u0259llik\u201d, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-18199","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18199","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18199"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18199\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18201,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18199\/revisions\/18201"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18199"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18199"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18199"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}