{"id":18203,"date":"2016-02-23T10:00:32","date_gmt":"2016-02-23T06:00:32","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18203"},"modified":"2016-02-23T10:55:11","modified_gmt":"2016-02-23T06:55:11","slug":"ismail-hakki-acar-zarali-halil-soyler","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18203","title":{"rendered":"\u0130smail Hakk\u0131 ACAR.&#8221;ZARALI HAL\u0130L S\u00d6YLER&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s017.radikal.ru\/i427\/1602\/8a\/a02a61d096ae.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>As\u0131l ad\u0131 Halil \u00c7ataltepe olan Halil S\u00f6yler, Zara&#8217;n\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi en me\u015fhur \u015fahsiyetlerden birisidir. Halil 1906 y\u0131l\u0131nda zay\u0131f, \u00e7elimsiz ve kambur bir \u00e7ocuk olarak d\u00fcnyaya gelir. \u00d6m\u00fcr boyu yakas\u0131n\u0131 b\u0131rakmayan bu \u00e7elimsizlik nedeni ile &#8220;ince Halil&#8221; olarak da bilinmi\u015ftir. Babas\u0131 Halil \u0130brahim, annesi G\u00fcls\u00fcm Hatun\u2019dur. Zay\u0131f bir bebek oldu\u011fu i\u00e7in annesi onu hep \u201c\u0130ncik Yavrum\u201d diye sevdi. Bu y\u00fczden yak\u0131nlar\u0131 onu \u201c\u0130nce Halil\u201d ya da \u201c\u0130ncik Halil\u201d diye bilirler.<br \/>\n\u00d6nce annesini, sonra da babas\u0131n\u0131 kaybedince Sivas&#8217;ta Yeti\u015ftirme Yurduna yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Burada ba\u011flama \u00e7almay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f ve m\u00fczi\u011fe olan ilgisi artm\u0131\u015ft\u0131r. Ama onun kulak e\u011fitimi ve m\u00fczik a\u015fk\u0131 as\u0131l annesinin kuca\u011f\u0131nda ba\u015flar. Annesi okuma-yazma bilmez ama zengin bir halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sahiptir. Anlatt\u0131\u011f\u0131 masallar, d\u00fczd\u00fc\u011f\u00fc maniler zevkle dinlenir. Zaral\u0131 Halil bu g\u00fczellikler i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcr. Bir yanda do\u011fan\u0131n h\u0131r\u00e7\u0131n y\u00fcz\u00fc vard\u0131r; verimsiz topraklar, a\u011fa\u00e7s\u0131z yal\u00e7\u0131n da\u011flar ve uzun k\u0131\u015flar. Bir yanda da insan\u0131 s\u0131ms\u0131cak saran masallar, maniler, Zara kilimleri, el i\u015flemeleri\u2026 Sanat\u00e7\u0131 bu z\u0131tl\u0131klar i\u00e7inde ya\u015far. Onda a\u015f\u0131lmaz da\u011flar a\u015f\u0131l\u0131r, ge\u00e7ilmez K\u0131z\u0131l\u0131rmak ge\u00e7ilir, var\u0131lmaz yerlere var\u0131l\u0131r.<br \/>\nYurttan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra Zara\u2019ya d\u00f6ner. Saz \u00e7almay\u0131 ilerletmi\u015f olan Halil, yan\u0131k ve g\u00fcr sesi ile s\u0131ra gecelerinin, d\u00fc\u011f\u00fcnlerin ve e\u011flence merkezlerinin aran\u0131lan ismi olur. Zaral\u0131lar, hem\u015ferileri Halil\u2019e kucak a\u00e7arlar. Art\u0131k Zaral\u0131 Halil olarak tan\u0131nmaya ba\u015flar. Halil, \u015f\u00f6hret basamaklar\u0131n\u0131 t\u0131rmanmaya ba\u015flam\u0131\u015fken askere al\u0131n\u0131r.<br \/>\nAskerlik yap\u0131p geldikten sonra d\u00fc\u011f\u00fcnlerde \u00e7al\u0131p s\u00f6yler olur. M\u00fczik formasyonunda Sivasl\u0131 Haf\u0131z Halit, Feryadi Hakk\u0131 ve Divrikli Nuri \u00dcst\u00fcnses \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015flard\u0131r. Daha sonra Malatyal\u0131 Fahri, Erzincanl\u0131 \u015eerif ve Diyarbak\u0131rl\u0131 Celal ile me\u015fk etmi\u015ftir. \u00c7evresinin de etkisiyle \u201cKarl\u0131 Da\u011flar Karanl\u0131\u011f\u0131n Bast\u0131 m\u0131\u201d adl\u0131 ta\u015f plak ile Diyarbak\u0131rl\u0131 Celal G\u00fczelses\u2019in \u201cKarag\u00f6zler\u201d t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc okudu\u011fu plaklar\u0131 doldurduktan sonra \u201cZaral\u0131 Halil S\u00f6yler\u201d ad\u0131n\u0131 al\u0131r ve do\u011fdu\u011fu yer ile an\u0131lan sanat\u00e7\u0131lar kervan\u0131na Halil de kat\u0131l\u0131r.<br \/>\nHalil S\u00f6yler\u2019i hem bir halk \u015fairi olarak hem de T\u00fcrk Halk M\u00fczi\u011fi sanat\u00e7\u0131s\u0131 olarak ele almak gerekir. Zara, her ne kadar Kangal ve Divri\u011fi folkloruna yak\u0131n \u00f6rnekler \u00e7\u0131karsa da Halil S\u00f6yler, farkl\u0131 musiki anlay\u0131\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Halil S\u00f6yler, t\u00fcrk\u00fclerinde ince saz dedi\u011fimiz enstr\u00fcmanlarla pop\u00fcler olmu\u015ftur. \u0130nce saz ise keman, klarnet, c\u00fcmb\u00fc\u015f ve darbukadan olu\u015fur. Bunda o zaman Zara\u2019da d\u00fc\u011f\u00fcnlerde \u00e7alan \u201cCindeler\u201d dedi\u011fimiz gurubun b\u00fcy\u00fck etkisi vard\u0131r. Okudu\u011fu t\u00fcrk\u00fcler, o d\u00f6nemin belli isimleri Diyarbak\u0131rl\u0131 Celal G\u00fczelses, Malatyal\u0131 Fahri Kayahan ve Urfal\u0131 Hac\u0131 Baki Yurtsever&#8217;in okumu\u015f olduklar\u0131 t\u00fcrk\u00fclerle ayn\u0131 tarzda olmu\u015f, aralar\u0131nda b\u00fcy\u00fck etkile\u015fim olmu\u015ftur. 1945-1958 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda okudu\u011fu plaklar\u0131na Erzurumlu Haydar, \u015e\u00fckr\u00fc Tunar, Malatyal\u0131 Fahri gibi d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc saz sanat\u00e7\u0131lar\u0131 e\u015flik ettiler. Bundan cesaret alarak Zehra Bilir, Muzaffer Akg\u00fcn, Nurettin Dadalo\u011flu gibi sanat\u00e7\u0131larla bir\u00e7ok yerlerde konserler verdi. Konserler ve plak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gibi nedenlerle uzun bir s\u00fcre memleketinden ayr\u0131 kald\u0131. Zaral\u0131 Halil&#8217;in eserlerini radyoda Neriman Alt\u0131nda\u011f, Nermin Yapar, Zehra Bilir gibi sanat\u00e7\u0131lar icra etmi\u015flerdir.<br \/>\nMuzaffer Sar\u0131s\u00f6zen taraf\u0131ndan derlenip TRT repertuar\u0131na kazand\u0131r\u0131lan 8 t\u00fcrk\u00fcs\u00fc vard\u0131r. Baz\u0131 t\u00fcrk\u00fcleri de ba\u015fka sanat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan sahiplenilmi\u015f ve ba\u015fka y\u00f6relere mal edilmi\u015ftir.<br \/>\nZaral\u0131 Halil her hik\u00e2yeye bir t\u00fcrk\u00fc yakm\u0131\u015f ve bunu en i\u00e7ten y\u00f6re tavr\u0131yla okumu\u015ftur. T\u00fcrk\u00fcler insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar buradaki duygular\u0131n\u0131 ya\u015fama bi\u00e7imlerini sevin\u00e7 ve kederlerini d\u00f6rtl\u00fcklere d\u00f6km\u00fc\u015f sonra da t\u00fcrk\u00fclere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015flerdir.<br \/>\nHalil ni\u015fanl\u0131d\u0131r. Ni\u015fanl\u0131s\u0131na haber g\u00f6ndererek ak\u015fam g\u00f6r\u00fc\u015fmek ister. K\u0131z da, Halil\u2019in evin dam\u0131na gelmesini, kendisini bacadan i\u00e7eriye alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Ak\u015fam Halil bacaya gelir ve gizlice bacadan i\u00e7eriye girer. K\u0131z Halil\u2019i gizlice mutfa\u011fa al\u0131r.<br \/>\nNi\u015fanl\u0131s\u0131na bo\u015f gelmek istemeyen Halil \u00e7ar\u015f\u0131dan kuru leblebi ve siyah \u00fcz\u00fcm alm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131z Halil\u2019i kar\u015f\u0131lay\u0131nca elindeki paketi al\u0131r ve mutfakta rafa yani teve\u011fe koyar, kendileri de teve\u011fin dibine oturarak sohbete ba\u015flarlar. Bu arada k\u0131z\u0131n babas\u0131 mutfakta bunlar\u0131 yakalar ve Halil\u2019i d\u00f6vmek ister. Halil eline aya\u011f\u0131na kapan\u0131r, yalvar\u0131r. Adam, Halil\u2019in g\u00fczel t\u00fcrk\u00fc s\u00f6yledi\u011fini bildi\u011fi i\u00e7in, \u201cBir t\u00fcrk\u00fc s\u00f6ylersen seni affederim\u201d der. Bunun \u00fczerine Halil orac\u0131kta \u015fu t\u00fcrk\u00fcy\u00fc yakar:<\/p>\n<p>Tevekte \u00fcz\u00fcm kara<br \/>\nSalk\u0131m\u0131 d\u00fcz\u00fcm kara<br \/>\nBen y\u00e2re gidemiyom<br \/>\nElim bo\u015f y\u00fcz\u00fcm kara.<\/p>\n<p>Dama vurdum \u00e7atmay\u0131<br \/>\nSeslen gelsin Fatma\u2019y\u0131<br \/>\nFatmam nerden \u00f6\u011frenmi\u015f<br \/>\n\u00c7ar\u015faftan kol atmay\u0131. <\/p>\n<p>Zaral\u0131 Halil\u2019e birisi gelerek, \u201cK\u0131z\u0131m\u0131 doktora g\u00f6t\u00fcremedi\u011fim i\u00e7in gen\u00e7 ya\u015fta \u00f6ld\u00fc. \u0130\u00e7erim yan\u0131yor. K\u0131z\u0131ma bir t\u00fcrk\u00fc yaksana\u201d demi\u015f ve o da hemen;<\/p>\n<p>\u201cK\u00f6y g\u00fczeli G\u00fclhan\u0131m<br \/>\nK\u00f6y\u00fc sard\u0131 fig\u00e2n\u0131m<br \/>\nBaba g\u00f6z\u00fcn k\u00f6r olsun<br \/>\nTutmaz oldu her yan\u0131m\u201d<\/p>\n<p>K\u00f6y\u00fcn s\u0131\u011f\u0131r \u00e7oban\u0131 bir k\u0131z sevmi\u015f ve k\u00f6y\u00fcn ileri gelenleri \u00f6nayak olup iki genci evlendirmeye karar vermi\u015fler. K\u00f6yde d\u00fc\u011f\u00fcn haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015flar. O y\u00f6reye has bir \u015fekilde damat giydirilir. Ba\u015f\u0131na k\u0131rm\u0131z\u0131 fes, s\u0131rt\u0131na da k\u0131rm\u0131z\u0131 \u201cDamat bini\u015f\u201di tak\u0131lan damat ve samen ekibi gelin almaya gitmek \u00fczereyken, k\u00f6yden birisi gelerek, s\u0131\u011f\u0131r\u0131n i\u00e7indeki iki tosunun kavgaya tutu\u015ftu\u011funu, onlar\u0131 kimsenin ay\u0131ramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, gelip \u00e7oban\u0131n ay\u0131rmas\u0131n\u0131 s\u00f6yler. \u00c7\u00fcnk\u00fc her zaman kavga eden bu iki tosunu \u00e7oban araya girerek ay\u0131rmaktad\u0131r. Damatl\u0131k elbiseleriyle hayvanlar\u0131n yan\u0131na gelen \u00e7oban\u0131 tosunlar tan\u0131maz ve her zamanki gibi ayr\u0131lacaklar\u0131n\u0131 sanarak araya giren \u00e7oban\u0131 iki tosun da boynuzlar\u0131yla vurarak yaralar. 3 g\u00fcn sonra \u00e7oban \u00f6l\u00fcr. Bunun \u00fczerine Zaral\u0131 Halil;<\/p>\n<p>\u201cBug\u00fcn g\u00fcnlerden cumad\u0131r cuma<br \/>\nY\u00e2r hamama gidip k\u0131nan\u0131 yuma<br \/>\nBen seni sevmi\u015fim kimseye deme<br \/>\nZalim celep vurdu yaram var benim.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn de g\u00fcnlerden Cumartesi<br \/>\nBa\u015f\u0131nda terlik g\u00fczeldir fesi<br \/>\nSol b\u00f6\u011fr\u00fcnden \u00e7\u0131kt\u0131 nefesi<br \/>\nZalim celep vurdu yaram var benim.\u201d<\/p>\n<p>Bir konser turnesinde Zaral\u0131 Halil\u2019e \u201cNerelisin? Derler. O da t\u00fcrk\u00fc ile cevap verir.<br \/>\n\u201cBah\u00e7elerde bal erik<br \/>\nDallar\u0131n\u0131 e\u011ferik<br \/>\nBize Zaral\u0131 derler<br \/>\nBiz g\u00fczeli severik.\u201d <\/p>\n<p>Zaral\u0131 Halil \u015f\u00f6hrete ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Uzun s\u00fcre ailesinden ayr\u0131 kal\u0131r. Bir g\u00fcn \u201cHalil S\u00f6yler \u00f6ld\u00fc\u201d diye yayarlar Bu s\u00f6ylenti sanat\u00e7\u0131ya Malatya\u2019da iken ula\u015f\u0131r. Bunun \u00fczerine a\u015fa\u011f\u0131daki t\u00fcrk\u00fcy\u00fc yakar<\/p>\n<p>K\u00f6se Da\u011f\u0131 Esen Yeller<br \/>\nYa\u011far Ya\u011fmur Akar seller<br \/>\n\u00dc\u00e7 Bac\u0131n\u0131n Bir Karde\u015fi<br \/>\nGurbet Elde \u00d6lm\u00fc\u015f Derler<\/p>\n<p>\u00d6le \u00d6le Bac\u0131n \u00d6le<br \/>\nBac\u0131n Sensiz Ne G\u00fcn G\u00f6re <\/p>\n<p>Geni\u015f a\u011fz\u0131, kamburumsu e\u011fri omuzu, palab\u0131y\u0131klar\u0131 ve kulaklar\u0131na kadar indirdi\u011fi f\u00f6tr \u015fapkas\u0131yla kollar\u0131n\u0131 sallaya sallaya y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ayr\u0131 bir d\u00fcnyan\u0131n insan\u0131ym\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc ama bunun yan\u0131nda \u00e7ok tatl\u0131, yan\u0131k, ince, i\u00e7li ve de dokunakl\u0131 sesi vard\u0131.<br \/>\nKamer Hatun\u2019la evli olan Halil S\u00f6yler\u2019in dokuz \u00e7ocu\u011fu olmu\u015ftur. 15 Ocak 1964\u2019te Zara\u2019da kalp yetmezli\u011finden vefat etti. Hayat\u0131 ve eserleri ilk defa \u0130smail Hakk\u0131 Acar taraf\u0131ndan 1975 y\u0131l\u0131nda \u201cZara Folkloru\u201d isimli kitapta yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>As\u0131l ad\u0131 Halil \u00c7ataltepe olan Halil S\u00f6yler, Zara&#8217;n\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi en me\u015fhur \u015fahsiyetlerden birisidir. Halil 1906 y\u0131l\u0131nda zay\u0131f, \u00e7elimsiz ve kambur bir \u00e7ocuk olarak d\u00fcnyaya gelir. \u00d6m\u00fcr boyu yakas\u0131n\u0131 b\u0131rakmayan bu \u00e7elimsizlik nedeni ile &#8220;ince Halil&#8221; olarak da bilinmi\u015ftir. Babas\u0131 Halil \u0130brahim, annesi G\u00fcls\u00fcm Hatun\u2019dur. Zay\u0131f bir bebek oldu\u011fu i\u00e7in annesi onu hep \u201c\u0130ncik Yavrum\u201d diye [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-18203","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiy-dbiyyati"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18203"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18205,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18203\/revisions\/18205"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}