{"id":18248,"date":"2016-02-26T07:00:30","date_gmt":"2016-02-26T03:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18248"},"modified":"2016-02-26T09:42:44","modified_gmt":"2016-02-26T05:42:44","slug":"xocali-x%c9%99cal%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18248","title":{"rendered":"&#8220;Xocal\u0131 \u00abX\u0259cal\u0259t\u00bbi&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s011.radikal.ru\/i316\/1602\/91\/27417718f739.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Qaraba\u011fda talan var,<br \/>\nZ\u00fclf\u00fcn \u00fcz\u0259 salan var.<br \/>\nGetmis\u0259n tez qay\u0131t g\u0259l,<br \/>\nG\u00f6z\u00fc yolda qalan var.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n, \u0259dibl\u0259rimizin d\u0259 rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u015eairl\u0259rimiz v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z \u0259sg\u0259rl\u0259rimizi ruhland\u0131rm\u0131\u015f, v\u0259t\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259ti t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259r yazm\u0131\u015f, q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u0259r\u0259fli \u00f6m\u00fcr yolunu i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131\u015f, tarixi faktlar\u0131 yerind\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259k v\u0259t\u0259ni v\u0259 xalq\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcunu l\u0259yaq\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r. G\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131m\u0131z H\u00fcseynbala Mir\u0259l\u0259movun Xocal\u0131 faci\u0259sinin 10-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 2002-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abX\u0259cal\u0259t\u00bb povesti d\u0259 bu bax\u0131mdan \u00e7ox t\u0259qdir\u0259layiqdir.<br \/>\n\u018fs\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 m\u00fc\u0259llif, do\u011fma yurdlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ac\u0131nacaql\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131, qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259ri g\u00f6zl\u0259rimizin \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Vaxtil\u0259 \u00f6z yurdlar\u0131nda geni\u015f evl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan, m\u0259sul v\u0259zil\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bu insanlar indi ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn yarars\u0131z \u015f\u0259raitd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f, bir par\u00e7a \u00e7\u00f6r\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cqul bazar\u0131nda\u201d i\u015fl\u0259yirl\u0259r. \u018fn ac\u0131nacaql\u0131s\u0131 is\u0259 budur ki, \u00ab\u0259traf binalarda ya\u015fayanlar bu hay-k\u00fcyl\u00fc, \u0259s\u0259bi adamlara ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li \u201cm\u0259xluq\u201dlar kimi bax\u0131rlar\u00bb, onlar\u0131n n\u0259 xeyir i\u015fin\u0259, n\u0259 d\u0259 \u015f\u0259rin\u0259 \u015f\u0259rik olurlar. Yaz\u0131\u00e7\u0131 V\u0259t\u0259nin timsal\u0131nda \u00f6vlad\u0131na d\u0259rman ala bilm\u0259y\u0259n q\u00fcrurlu atan\u0131n ke\u00e7irdiyi m\u0259n\u0259vi iztirablar\u0131, Didar kimi \u00e7al\u0131\u015fqan \u015fagirdin sinif yolda\u015flar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259rait\u0259 g\u00f6r\u0259 utanc ya\u015famas\u0131n\u0131 \u00e7ox real l\u00f6vh\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259svir etmi\u015fdir. Bununla da o, bu ac\u0131 taleyi ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 oxucular\u0131nda t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015flik, m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k v\u0259 ba\u015fqa humanist hissl\u0259rin ba\u015f qald\u0131rmas\u0131na nail olmu\u015fdur.<br \/>\nH. Mir\u0259l\u0259mov bu \u0259s\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 hadis\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259tin\u0259 en\u0259r\u0259k tarixi faktlar\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 milliyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn oxucular\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xarma\u011fa s\u0259sl\u0259mi\u015fdir. M\u00fc\u0259llif, v\u0259t\u0259nini m\u00fcqavim\u0259tsiz t\u0259slim edibsiz dey\u0259nl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259r\u0259k \u0259s\u0259rin lap \u0259vv\u0259lind\u0259n tarixi \u015f\u0259raiti real \u0259ks etmi\u015fdir: \u00ab&#8230;M\u00fcqavim\u0259tin xeyri yox idi. \u0130ki g\u00fcn \u0259vv\u0259l Sovet \u0259sg\u0259rl\u0259ri f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t rayonu komendant\u0131n\u0131n \u0259mri il\u0259 k\u0259ndi \u0259l\u0259k-v\u0259l\u0259k el\u0259mi\u015f, camaat\u0131n \u00f6v t\u00fcf\u0259ngl\u0259rini d\u0259 sonuncu pistona, gilizin\u0259d\u0259k y\u0131\u011fm\u0131\u015fd\u0131lar. Bu m\u0259lumat quduzla\u015fm\u0131\u015f erm\u0259ni yaraql\u0131lar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Odur ki, h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fdil\u0259r. K\u0259ndi m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n cavanlar q\u0259rara alm\u0131\u015fd\u0131lar ki, ax\u015fam olan kimi arvad-u\u015fa\u011f\u0131 m\u00fchasir\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xars\u0131nlar. \u018ftraf qarla \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. H\u0259min il q\u0131\u015f b\u0259rk g\u0259lmi\u015fdi. Ayazl\u0131 gec\u0259l\u0259rd\u0259 sazaq insan\u0131n iliyin\u0259 i\u015fl\u0259yirdi. Bu qarda-boranda bir yana gedib \u00e7\u0131xmaqm\u0131 olard\u0131? Bu fikrin \u00f6z\u00fc el\u0259 gec\u0259nin qatran z\u00fclm\u0259ti kimi m\u00fc\u0259mmal\u0131yd\u0131. H\u0259r halda, ba\u015fqa \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu da yoxuydu\u00bb.<br \/>\nBu s\u0259hf\u0259l\u0259ri oxuyanda, yurdlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f qa\u00e7q\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n ac\u0131 h\u0259yat hekay\u0259tl\u0259rini g\u00f6zl\u0259rimizin qar\u015f\u0131s\u0131nda canlan\u0131r v\u0259 biz m\u00fc\u0259llifin fikirl\u0259ri il\u0259 raz\u0131la\u015fmaya bilmirik. Do\u011frudan da bu \u0259liyal\u0131n insanlar\u0131n soyuqlu-\u015faxtal\u0131 q\u0131\u015f gec\u0259sind\u0259 ail\u0259l\u0259rini, u\u015faqlar\u0131n\u0131 sa\u011f-salamat qurtara bilm\u0259si bel\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259hr\u0259manl\u0131qd\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 onu da qeyd edir ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar burada yaln\u0131z v\u0259h\u015fil\u0259\u015fmi\u015f erm\u0259nil\u0259rl\u0259 yox, h\u0259m d\u0259 bizim v\u0259t\u0259nimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259krli niyy\u0259tl\u0259ri olan daha b\u00f6y\u00fck d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rl\u0259 sava\u015f\u0131rd\u0131. Bu d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259 sava\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 n\u0259 laz\u0131mi h\u0259rbi texnika, n\u0259 d\u0259 h\u0259rbi s\u0259ri\u015ft\u0259 var idi. M\u00fc\u0259llifin \u00f6z\u00fcn\u00fcn dediyi kimi: \u00abSad\u0259 bir h\u0259qiq\u0259t\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k. \u0130ndiy\u0259 kimi Az\u0259rbaycandan h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 \u00e7a\u011fr\u0131lanlar\u0131n doxsan-doxsan be\u015f faizi tikinti batalyonlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rilib. Onlar\u0131n h\u0259rbi sirl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 imkan verilm\u0259yib\u00bb.<br \/>\nT\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259ndirici hald\u0131r ki, m\u00fcst\u0259qilliymizi b\u00f6y\u00fck qurbanlar bahas\u0131na qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n daxili siyas\u0259tind\u0259 d\u0259 h\u0259rc-m\u0259rclik h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. H\u00f6k\u00fcm\u0259t ba\u015f\u0131na gah Sovert imperiyas\u0131n\u0131n dikt\u0259si il\u0259 oturub-duran, gah da t\u0259sad\u00fcf\u0259n m\u0259sul v\u0259zif\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015f, he\u00e7 bir siyasi s\u0259ri\u015ft\u0259si olmayan adamlar g\u0259lirdi. Bu is\u0259 onsuzda ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fayan d\u00f6vl\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 ordunun intizams\u0131zl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu. \u00ab&#8230;Bak\u0131da siyasi g\u0259rginlik art\u0131r, \u0259hali Qar\u0131q\u0131\u015flaq, Xocal\u0131 faci\u0259sinin \u015fokundan qurtula bilmirdi. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi n\u0259inki Qaraba\u011f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k, he\u00e7 \u00f6z hakimiyy\u0259tini qorumaq iqtidar\u0131nda bel\u0259 deyildi. Yazda siyasi m\u00fcbariz\u0259, hakimiyy\u0259t kreslosu u\u011frunda dart\u0131\u015fma n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n rayonlar\u0131 bir-bir i\u015f\u011fal alt\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc. N\u0259inki Xocal\u0131 qisas\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f, \u00fcst\u0259lik \u015eu\u015fa getmi\u015f, La\u00e7\u0131n da i\u015f\u011fal olunmu\u015fdu. Bir-birinin arxas\u0131nca d\u0259yi\u015f\u0259n nazirl\u0259r, dig\u0259r s\u0259lahiyy\u0259t sahibl\u0259ri b\u0259ylik taxt\u0131nda \u0259yl\u0259\u015fibmi\u015f kimi ki\u015filikd\u0259n, qeyr\u0259td\u0259n dan\u0131\u015fa-dan\u0131\u015fa acizl\u0259\u015fir, \u00e7iyinl\u0259ri \u00fcst\u00fcnd\u0259 onlar\u0131 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirmi\u015f xalqdan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcl\u0259r\u00bb.<br \/>\nPovestd\u0259 tarixi faktlara \u0259sas\u0259n \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcxt\u0259lif zaman d\u00f6n\u0259ml\u0259rind\u0259, siyasi rejimd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq v\u0259t\u0259n v\u0259 xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda etdiyi xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n b\u0259hs edilmi\u015fdir. Bundan \u0259lav\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevi xalq\u0131n v\u0259 v\u0259t\u0259ninin xilaskar\u0131 kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndiril\u0259 bilmi\u015fdir. Yaz\u0131\u00e7\u0131, H.\u018fliyevin h\u0259l\u0259 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131nda i\u015fl\u0259diyi d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n xalq\u0131n m\u00fcst\u0259qillik ideyalar\u0131n\u0131n car\u00e7\u0131lar\u0131na d\u0259st\u0259k olmas\u0131n\u0131, Respublikan\u0131n I katibi i\u015fl\u0259y\u0259n zaman Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi-iqtisadi inki\u015faf\u0131nda, bir \u00e7ox zavod-fabrikl\u0259rin tikilm\u0259sind\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin ali h\u0259rbi t\u0259hsil almas\u0131na r\u0259vac verm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck rolu oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir. Bundan \u0259lav\u0259 m\u00fc\u0259llif, H.\u018fliyevin d\u00f6vl\u0259timizin dar g\u00fcn\u00fcnd\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 kimi v\u0259t\u0259nini t\u0259rk etm\u0259yib v\u0259t\u0259nin\u0259 d\u00f6n\u0259r\u0259k asayi\u015fi b\u0259rpa etm\u0259sini v\u0259 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131ni da y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir.<br \/>\nM\u00fc\u0259llif, h\u0259l\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 N.N\u0259rimanov, C.Cabbarl\u0131, S.S.Axundov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n t\u0259bli\u011f etdiyi xalqlar dostlu\u011fu ideyas\u0131n\u0131n da car\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015fdur. Yuxar\u0131da adlar\u0131n\u0131 sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131lar da erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131n\u0131n xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 edil\u0259n da\u015fnaqlar\u0131n m\u0259krli siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259si oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. Uzun ill\u0259r dinc v\u0259 mehriban qon\u015fu m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 ya\u015fayan bu xalqlar\u0131 zaman-zaman da\u015fnaqlar \u00f6z fitn\u0259-f\u0259sadlar\u0131n\u0131n qurban\u0131na \u00e7eviribl\u0259r. D\u00fczd\u00fcr yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n da \u0259s\u0259rd\u0259 qeyd etdiyi kimi da\u015fnaqlar xadim\u0259d\u0259n tutmu\u015f, orta m\u0259kt\u0259bd\u0259ki \u015fagird\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z ideyalar\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f edir, t\u0259hrif etdikl\u0259ri tarixi d\u0259rs kimi ke\u00e7irl\u0259r. Lakin bunlar\u0131n felin\u0259 uymayan, h\u0259tta qon\u015funu v\u0259 ya dostunu dar m\u0259qamda \u00f6l\u00fcmd\u0259n xilas ed\u0259nl\u0259r olmu\u015fdur.<br \/>\n\u018fs\u0259rd\u0259 da\u015fnaqlar\u0131n h\u0259l\u0259 60-ci ill\u0259rd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tirdiyi \u00e7irkin \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Burada Stepanakert Pedaqoji \u0130nstitutunun dosenti \u018fr\u015fad Qas\u0131mov, Eldar Zal\u0131yev, To\u011frul M\u0259nzili kimi ziyal\u0131lar s\u0259rxo\u015f erm\u0259nini \u00f6ld\u00fcrm\u0259kd\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131laraq edam c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum olmu\u015f, bununla da da\u015fnaqlar\u0131n ur\u0259yi soyumayib onlar\u0131 ma\u015f\u0131nda diri-diri yand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar. Lakin \u00e7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n \u00abHeyd\u0259r \u018fliyev art\u0131q D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259sinin s\u0259dri kimi, erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi bu cinay\u0259tin a\u00e7\u0131lmas\u0131na bilavasit\u0259 \u00f6z\u00fc r\u0259hb\u0259rlik etdi, g\u00fcnahkarlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131na nail oldu. Az\u0259rbaycan respublikas\u0131na r\u0259hb\u0259r se\u00e7il\u0259nd\u0259n sonra is\u0259 plenum \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, vilay\u0259td\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi v\u0259h\u015filiy\u0259 siyasi qiym\u0259t verdi. Az vaxtda Xank\u0259ndind\u0259 t\u0259z\u0259 abhava yarand\u0131. \u0130ki xalq aras\u0131nda mill\u0259t\u00e7ilik toxumu s\u0259p\u0259nl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti c\u0259zas\u0131n\u0131 ald\u0131\u00bb.<br \/>\n\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, H\u00fcseynbala Mir\u0259l\u0259movun \u00abX\u0259cal\u0259t\u00bb povesti tarixi hadis\u0259 v\u0259 faktlarla z\u0259ngindir. Burada Q\u0131rxq\u0131z da\u011f\u0131, Ba\u011fr\u0131qan da\u011f\u0131, Mara\u011fa abid\u0259si v\u0259 ba\u015fqa yer adlar\u0131n\u0131n etimologiyas\u0131, yaranmas\u0131 haqq\u0131nda maraql\u0131 m\u0259lumat verilir. Bundan ba\u015fqa m\u00fc\u0259llif, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00c7ar Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparan m\u00fcridizm h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259rind\u0259n olan Mir H\u0259mz\u0259 Seyid Nigarid\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiramla s\u00f6hb\u0259t a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259lum oldu\u011fu kimi n\u0259q\u015fib\u0259ndi t\u0259riq\u0259tinin m\u00fcr\u015f\u00fcdl\u0259rind\u0259n olan bu b\u00f6y\u00fck \u015fair q\u00fcrb\u0259t eld\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratsa da do\u011fma elini he\u00e7 vaxt unutmam\u0131\u015f, Qaraba\u011f\u0131n \u015f\u0259nin\u0259 bir s\u0131ra \u015feirl\u0259r ithaf etmi\u015fdir. Povestin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131 olan V\u0259t\u0259n v\u0259 onun h\u0259yat yolda\u015f\u0131 F\u0259rqan\u0259 1937-ci ild\u0259 Qaraba\u011fdan Qazax\u0131stsana s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f minl\u0259rl\u0259 ail\u0259l\u0259rin \u00f6vladlar\u0131ndand\u0131r. Onlar v\u0259t\u0259nd\u0259n s\u00fcrg\u00fcn edil\u0259rk\u0259n t\u0259b\u0259rrik kimi Mir H\u0259mz\u0259 Nigarinin \u0259lyazmas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc il\u0259 aparm\u0131\u015f v\u0259 v\u0259t\u0259nin\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra da, yenid\u0259n qa\u00e7q\u0131n h\u0259yat\u0131nda da onu g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qoruyub saxlam\u0131\u015flar. Yax\u015f\u0131 ana \u015f\u0259hid olanda o\u011flu V\u0259t\u0259nin onun ba\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 m\u0259hz H\u0259mz\u0259 Nigarinin Qaraba\u011fa h\u0259sr etdiyi \u015feirini oxumas\u0131 da t\u0259sad\u00fcfi deyil. Yax\u015f\u0131 ana bu kitab\u0131 \u00f6mr\u00fc boyu qoruyub saxlam\u0131\u015f v\u0259 qa\u00e7an anda da \u0259n z\u0259ruri s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 bu kitab\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u018fs\u0259rin ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 olan V\u0259t\u0259nin bu kitab\u0131 oxuduqca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u0259rgin anlar\u0131, yol boyu Qaraba\u011f \u015feirinin onu m\u00fc\u015faiy\u0259t etm\u0259si povestin \u0259n t\u0259sirli yerl\u0259rind\u0259ndir: \u00abOxuduqca, \u0259li \u00fcz\u00fcl\u0259n do\u011fma yerl\u0259rin bulaqlar\u0131, barl\u0131-b\u0259h\u0259rli ba\u011flar\u0131, d\u0259r\u0259l\u0259ri, me\u015f\u0259l\u0259ri, g\u00fcll\u00fc-\u00e7i\u00e7\u0259kli yamaclar\u0131 g\u00f6zl\u0259rinin \u00f6n\u00fcnd\u0259n ke\u00e7irdi. Bir d\u0259 n\u0259 vaxt bu yerl\u0259r\u0259 d\u00f6n\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. N\u0259 q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r anlar ya\u015fasa da, i\u00e7ind\u0259 bir inam oca\u011f\u0131 k\u00f6z\u0259rirdi\u00bb. <\/p>\n<p>G\u0259lin, ey \u0259hli-k\u00f6n\u00fcl, art\u0131b azar\u0131m, e\u015fidin,<br \/>\nYox r\u0259vac\u0131m, k\u0259silib biin\u0259zar\u0131m, e\u015fidin,<br \/>\nPozulub r\u00f6vn\u0259qi-g\u00fclzari-bahar\u0131m, e\u015fidin,<br \/>\nQalmay\u0131bd\u0131r, t\u00fck\u0259nib leyl\u00fc-nahar\u0131m, e\u015fidin&#8230;<br \/>\nDa\u011flay\u0131bd\u0131r m\u0259ni bir lal\u0259\u00fczari-Qaraba\u011f,<br \/>\nYand\u0131r\u0131bd\u0131r m\u0259ni bir nari-Nigari-Qaraba\u011f.<\/p>\n<p>H. Mir\u0259l\u0259mov \u0259s\u0259r boyu xalq bayat\u0131lar\u0131ndan, m\u0259s\u0259l v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259rind\u0259n d\u0259 istifad\u0259 etmi\u015fdir ki, bu da \u0259s\u0259r\u0259 daha da h\u0259yati, do\u011fma \u00e7alarlar qatm\u0131\u015fd\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi \u00abX\u0259cal\u0259t\u00bb povestind\u0259 d\u0259 adlar x\u00fcsusi m\u0259ntiql\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdir. M\u00fc\u0259llif d\u0259 adlarla ba\u011fl\u0131 bu fikri \u00f6z \u0259s\u0259rind\u0259 bel\u0259 t\u0259sdiql\u0259mi\u015fdir: \u00abV\u0259t\u0259n b\u0259lk\u0259 indiy\u0259c\u0259n f\u0259rqin\u0259 varmam\u0131\u015fd\u0131 ki, h\u0259r ad\u0131n arxas\u0131nda bir tarix var. S\u0259n dem\u0259, b\u0259zi adlar\u0131n do\u011fulu\u015fu da, yaran\u0131\u015f\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015f \u0259zablar, insan\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 iztirablard\u0131r\u00bb. \u018fs\u0259rin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131n ad\u0131 V\u0259t\u0259ndir. V\u0259t\u0259n \u00e7oxlu m\u00fcharib\u0259l\u0259r, qanl\u0131 vuru\u015fmalar, s\u00fcrg\u00fcnl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f Ana v\u0259t\u0259nin \u00f6z\u00fcd\u00fcr. F\u0259rqan\u0259-s\u00fcrg\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u00f6m\u00fcrl\u0259rini \u00e7\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n a\u011fr\u0131l\u0131 taleyidir. Didar, Q\u0259mxar da bu z\u00fclml\u0259ri g\u00f6rm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nin \u00f6vladlar\u0131d\u0131r. Murad-v\u0259t\u0259nin yolunda \u0259zablara d\u00f6z\u0259n, sonra onun k\u00f6m\u0259yin\u0259 \u00e7atan v\u0259 n\u0259hay\u0259t V\u0259t\u0259ni murad\u0131na \u00e7atd\u0131rand\u0131r.<br \/>\nFikrimizi yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n bir fikri il\u0259 tamamlamaq ist\u0259rdik: \u00abB\u0259st\u0259kar Aram Xa\u00e7aturyan haqq\u0131nda e\u015fitmis\u0259nmi? \u201cSpartak\u201d baletini q\u0259dim \u201cC\u0259ngi\u201dmizin notlar\u0131 \u0259sas\u0131nda yaz\u0131b. Az\u0259rbaycan musiqisind\u0259n yet\u0259rinc\u0259 b\u0259hr\u0259l\u0259ndiyini etiraf edib. Day, Zori Balayanlar kimi a\u011f\u0131na-bozuna baxmadan h\u0259r \u015feyi erm\u0259nil\u0259\u015fdirm\u0259yib\u00bb.<br \/>\nBildiyimiz kimi Erm\u0259nil\u0259rin xalq\u0131m\u0131za olan soyq\u0131r\u0131m\u0131 dem\u0259k olar ki h\u0259r g\u00fcn davam edir. Folklorumuzu, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259timizi, inc\u0259s\u0259n\u0259timizi, milli m\u0259tb\u0259ximizi, ad\u0259t-\u0259n\u0259nl\u0259rimizi, q\u0259dim abid\u0259l\u0259rimizi h\u0259yas\u0131zcas\u0131na \u00f6z ad\u0131na \u00e7\u0131xard\u0131rlar. G\u0259lin torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n iyirmi faizind\u0259n \u00e7oxu erm\u0259ni tapda\u011f\u0131 alt\u0131nda qald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 minl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n qa\u00e7q\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 vaxtda \u0259n az\u0131ndan bir oxucu kimi h\u0259r\u0259 \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q b\u00f6rcumuzu layiqinc\u0259 yerin\u0259 yetir\u0259k, tariximizi \u00f6yr\u0259n\u0259k v\u0259 ona sahib \u00e7\u0131xaq! <\/p>\n<p>Babayeva M\u0259lah\u0259t Ramiz q\u0131z\u0131<br \/>\nADPU-nun Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qaraba\u011fda talan var, Z\u00fclf\u00fcn \u00fcz\u0259 salan var. Getmis\u0259n tez qay\u0131t g\u0259l, G\u00f6z\u00fc yolda qalan var. Qaraba\u011f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n, \u0259dibl\u0259rimizin d\u0259 rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u015eairl\u0259rimiz v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z \u0259sg\u0259rl\u0259rimizi ruhland\u0131rm\u0131\u015f, v\u0259t\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259ti t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259r yazm\u0131\u015f, q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u0259r\u0259fli \u00f6m\u00fcr yolunu i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131\u015f, tarixi faktlar\u0131 yerind\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259k v\u0259t\u0259ni v\u0259 xalq\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcunu l\u0259yaq\u0259tl\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-18248","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18248"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18250,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18248\/revisions\/18250"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}