{"id":18317,"date":"2016-02-29T09:30:18","date_gmt":"2016-02-29T05:30:18","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18317"},"modified":"2016-02-29T09:49:23","modified_gmt":"2016-02-29T05:49:23","slug":"18317","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18317","title":{"rendered":"G\u00fclnar S\u018fMA.&#8221;\u00c7anaqqala z\u0259f\u0259ri v\u0259 ya 26 minan\u0131n t\u00fcrkan\u0259liyi&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/gs1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/gs1-195x300.jpg\" alt=\"gs\" width=\"195\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-14447\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/gs1-195x300.jpg 195w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/gs1.jpg 293w\" sizes=\"auto, (max-width: 195px) 100vw, 195px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u201cG\u0259nc \u018fdibl\u0259r M\u0259kt\u0259bi\u201dnin m\u00fcdavimi, AYB v\u0259 DGTYB \u00fczv\u00fc,<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin T\u0259qa\u00fcd Fondunun t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc<\/p>\n<p>\u00c7anaqqala z\u0259f\u0259ri v\u0259 ya 26 minan\u0131n t\u00fcrkan\u0259liyi<br \/>\n\u0130br\u0259tamiz \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131 haqq\u0131nda m\u00fck\u0259mm\u0259l \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Turqut \u00d6zakman\u0131n \u201cDirili\u015f \u00c7anaqqala. 1915\u201d roman\u0131d\u0131r. \u018fs\u0259r d\u00f6rd b\u00f6y\u00fck hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. 1.Rus ruleti 2. D\u0259nizin tutu\u015fdu\u011fu g\u00fcn 3. Haz\u0131rl\u0131q 4. Dirili\u015f birinci d\u00f6n\u0259m.<br \/>\n\u018fs\u0259r\u0259 \u00f6n s\u00f6z\u00fc d\u0259 m\u00fc\u0259llifin \u00f6z\u00fc yaz\u0131b. M\u00fc\u0259llif bu sava\u015f\u0131 dirili\u015f, T\u00fcrk\u00fcn geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, milli m\u00fccadil\u0259nin v\u0259 cumhuriyy\u0259tin, bir s\u00f6zl\u0259 yeni T\u00fcrkiy\u0259nin \u00f6n s\u00f6z\u00fc kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verir. Sava\u015f olub bit\u0259nd\u0259n h\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 \u00fc\u00e7 c\u00fcr yana\u015fma oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r. Birincil\u0259r h\u0259min z\u0259f\u0259rd\u0259 Mustafa Kamal\u0131 yox sayaraq anlatm\u0131\u015flar. \u0130kincil\u0259r M.Kamal\u0131n rolunu ki\u00e7iltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcl\u0259r \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131n\u0131 m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r, k\u0259ram\u0259tl\u0259r s\u0259rgisi kimi anlatm\u0131\u015flar. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, bu \u0259sk\u0259ri bir sava\u015f\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si yox, ilahi, gizli bir g\u00fcc\u00fcn say\u0259sind\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f z\u0259f\u0259rdir. \u00d6n s\u00f6zd\u0259 o da qeyd edilir ki, h\u0259tta b\u0259zi yazarlar sava\u015fa Allah\u0131 da qat\u0131rlar. Bel\u0259 ki, Tanr\u0131 Cavad pa\u015faya r\u00f6yas\u0131nda \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259nmi\u015f k\u0259f v\u0259 vav h\u0259rfl\u0259rini g\u00f6st\u0259rir. Bu ilahi i\u015far\u0259tin anlam\u0131 \u0259bc\u0259d hesab\u0131yla 26 dem\u0259kdir. Y\u0259ni pa\u015faya ilahi x\u0259b\u0259rdarl\u0131q g\u0259lir ki 26 may\u0131n\u0131- sualt\u0131 partlay\u0131c\u0131n\u0131 d\u0259nizin dibin\u0259 d\u00f6\u015f\u0259t ki, q\u0259l\u0259b\u0259 qazan. Bu c\u00fcr q\u0259rib\u0259 yozumlara qar\u015f\u0131 m\u00fc\u0259llif \u0259sasl\u0131 bir sualla m\u00fcraci\u0259t edir: \u201cN\u0259d\u0259n yaln\u0131z \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131nda ordumuza yard\u0131m\u00e7\u0131 oldular, m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r, xar\u00fcq\u0259l\u0259r yaratd\u0131lar, dig\u0259r c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 he\u00e7 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmad\u0131lar?!\u201d H\u0259m d\u0259 bu q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra sava\u015f 9 ay s\u00fcrd\u00fc, bir d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 tanr\u0131 himay\u0259darl\u0131q edirdis\u0259 o niy\u0259 9 ay uzanmal\u0131yd\u0131?! M\u00fc\u0259llif son olaraq q\u0259rar verir ki, \u00c7anaqqala da eyniyl\u0259 milli m\u00fccadil\u0259 kimi bir yazar\u0131n x\u0259yal g\u00fcc\u00fcn\u0259 ehtiyac\u0131 olmayan bir dastand\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 yazar uzun ill\u0259rin fundamental ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq ortaya m\u00fck\u0259mm\u0259l bir roman qoymu\u015fdur.<br \/>\nRoman 27 Temmuz 1914, 27 Ekim 1914, 25 Temmuz 1915 tarixl\u0259riyl\u0259 ba\u015flay\u0131r. Birinci hiss\u0259d\u0259 ilk bir ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t edilir. H\u0259r bir durum tarixi \u0259saslar\u0131yla qabard\u0131l\u0131r. Bildirilir ki, 500 ild\u0259 qazan\u0131lan torpaqlar bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 i\u00e7ind\u0259 itirilmi\u015fdi. D\u00fcnya tarixind\u0259 Qanuni d\u00f6n\u0259mind\u0259ki kimi z\u0259nginliyi, g\u00fccl\u00fcl\u00fcy\u00fc, g\u0259li\u015fimliliyi \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra bu zavall\u0131 duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f t\u0259k bir d\u00f6vl\u0259t yoxdu. Bununla yana\u015f\u0131 t\u00fcrk \u00f6z t\u00fcrl\u00fcy\u00fcnd\u0259ydi. Q\u0259rbin T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 t\u00fcrkl\u0259r haqq\u0131nda he\u00e7 bir zaman do\u011fru t\u0259xmin v\u0259 tan\u0131mas\u0131 olmayan siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri yen\u0259 d\u0259 \u00e7a\u015f\u0131b qald\u0131lar. M\u00fcdhi\u015f bir millilik, yurdsev\u0259rlik partlay\u0131\u015f\u0131 oldu. Yaz\u0131\u00e7\u0131 bunu qabartmaq \u00fc\u00e7\u00fcn el\u0259 epizodlardan s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla istifad\u0259 edir ki, bu da roman\u0131 daha da q\u00fcvv\u0259tl\u0259ndirir. Kims\u0259siz, yoxsul bir qad\u0131n\u0131n da unudulmayacaq q\u0259hr\u0259manl\u0131q etdiyi yazar\u0131n diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nm\u0131r. O qad\u0131n yegan\u0259 var\u0131 olan sa\u00e7lar\u0131n\u0131 k\u0259sib sataraq pulunu orduya verir. Bu da bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, xalq y\u00fcz illik dur\u011funlu\u011fu \u00fcz\u0259rind\u0259n atm\u0131\u015f, milli h\u0259y\u0259can\u0131 payla\u015f\u0131rd\u0131.<br \/>\nYaz\u0131\u00e7\u0131 birinci hiss\u0259d\u0259 \u00c7anaqqala z\u0259f\u0259rin\u0259 ged\u0259n yolun m\u00fc\u0259yy\u0259n inc\u0259likl\u0259rin\u0259 d\u0259 yer ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n \u018fdirn\u0259nin geri al\u0131nmas\u0131, \u018fnv\u0259r b\u0259yin bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 milli q\u0259hr\u0259man kimi yadda\u015flara \u00e7\u00f6km\u0259si b\u00fct\u00fcn yurdu d\u00fcy\u00fcn evin\u0259 \u00e7evirdi. B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bu oldu bitdini q\u0259bul etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131lar.<br \/>\n Romanda \u00fc\u00e7 \u0259sas \u015f\u0259xsin tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259si x\u00fcsusil\u0259 qeyd edilir. \u201c\u00c7atalca Kolordusunun \u00f6nc\u00fc birli\u011finin ba\u015f\u0131nda Kolordu Kurmay Ba\u015fkan\u0131 Yarbay Enver Bey, Gelibolu Kolordusunun \u00f6nc\u00fc birli\u011finde de Kolordu Kurmay Ba\u015fkan\u0131 Yarbay Fethi Okyar ve Harek\u00e2t \u015eubesi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Binba\u015f\u0131 M. Kemal vard\u0131\u201d. Bununla yana\u015f\u0131 ordu ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n \u0259sl\u0259n alman olan Liman von Sander Liman pa\u015fa dey\u0259 \u00e7a\u011fr\u0131lma\u011fa ba\u015fland\u0131. \u00d6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus xarakteri olan bu q\u0259rbli h\u0259r k\u0259sd\u0259n bir alman kimi davranmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edirdi. Onun qabal\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrk \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rind\u0259 milliyy\u0259t\u00e7i ruhunu daha da g\u00fccl\u0259ndirdi. T\u00fcrk pa\u015falar\u0131ndan alman heyran\u0131 olaraq tan\u0131nan \u018fnv\u0259r pa\u015fa da ordu ba\u015f\u0131na ke\u00e7di v\u0259 Liman pa\u015fa anlad\u0131 ki, \u018fv\u0259r pa\u015fa n\u0259 q\u0259d\u0259r alman heyran\u0131 olsa da, \u00f6z\u00fcn\u0259 daha \u00e7ox heyrand\u0131. O, yeni v\u0259 g\u0259ncl\u0259\u015fmi\u015f bir ordu qurdu, Liman pa\u015fa \u018fnv\u0259r Pa\u015fa il\u0259 hesabla\u015fmal\u0131 oldu\u011funu anlad\u0131. Birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ba\u015flad\u0131 v\u0259 t\u00fcrk ordusu da almanlar\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131 olaraq bu m\u00fcharib\u0259y\u0259 qat\u0131ld\u0131. Rusiyadan sonra \u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa v\u0259 Bel\u00e7ika da r\u0259sm\u0259n Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan etdil\u0259r. H\u0259tta Yaponiya da formal olaraq onlara qo\u015fulacaqd\u0131. Yaz\u0131\u00e7\u0131 bu yerd\u0259 bir m\u0259qam\u0131 x\u00fcsusil\u0259 qabard\u0131r. Sava\u015f ba\u015flayar ba\u015flamaz Rus \u00e7ar\u0131 Osmanl\u0131da ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259ri \u00fcsyan etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<br \/>\nRomanda ayr\u0131ca ba\u015fl\u0131q olaraq \u201cOsmanl\u0131- Almanya ili\u015fkisinin \u00f6z\u0259ti\u201d d\u0259 verilmi\u015fdir. Lakin biz \u0259sas diqq\u0259ti m\u0259hz m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u00c7anaqqala z\u0259f\u0259rinin gedi\u015fat\u0131na y\u00f6n\u0259ltm\u0259k ist\u0259yirik. \u201c\u00c7anaqqala Bo\u011faz\u0131\u201d adlanan hiss\u0259sd\u0259 \u0259sas diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u0130stifad\u0259y\u0259 yarars\u0131z bilib tullad\u0131qlar\u0131 13 top v\u0259 dig\u0259r laz\u0131ms\u0131z silahlar d\u00f6y\u00fc\u015f v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u0259tirildi. H\u0259tta muzey\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f hava toplar\u0131 da istifad\u0259 edildi. Komandirl\u0259r G\u0259libolu yar\u0131madas\u0131 il\u0259 Ege d\u0259nizi \u0259traf\u0131n\u0131 ovuclar\u0131n\u0131n i\u00e7i kimi bilirdil\u0259r.<br \/>\nRoman\u0131n birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u201cRus ruleti\u201d ad\u0131yla t\u0259qdim olunur. Burada \u0259sas hadis\u0259l\u0259r Sar\u0131qam\u0131\u015f f\u0259lak\u0259tiyl\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq c\u0259r\u0259yan edir. Bu b\u00f6l\u00fcmd\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u00fcharib\u0259nin h\u0259rbi-texniki g\u00fcc\u00fcyl\u0259 \u0259sl v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n m\u0259n\u0259vi durumunu ustal\u0131qla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r. Y\u00fczba\u015f\u0131 Hilmi \u015eanl\u0131top \u0259sg\u0259rl\u0259rin\u0259 son tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131 verir. \u201c&#8230;Burada yenilm\u0259k ba\u015fqa yenilgil\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259z&#8230; D\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fccl\u00fc. Amma biz d\u0259 \u00e7ox q\u0259rarl\u0131y\u0131q. \u00c7\u00fcnki v\u0259t\u0259nimizi qoruyaca\u011f\u0131q&#8230; Sava\u015f zaman\u0131 kims\u0259 yaral\u0131 v\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmayacaq&#8230;\u201d<br \/>\n\u0130kinci b\u00f6l\u00fcm \u201cD\u0259nizin tutu\u015fdu\u011fu g\u00fcn\u201d adlan\u0131r. 19 \u015eubat saat 09.50-d\u0259 ilk at\u0131\u015f top\u00e7u zabiti y\u00fczba\u015f\u0131 Harry Minchinin \u201cAt\u0259\u015f!\u201d \u0259mriyl\u0259 olur. Cornvallis z\u0131rhl\u0131s\u0131-h\u0259rbi g\u0259misi t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0259\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131yla \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131 ba\u015flay\u0131r. A\u011f\u0131r toplar\u0131n at\u0259\u015fi saat 13.00-d\u0259k s\u00fcrd\u00fc. Sava\u015f\u0131n ikinci hiss\u0259si saat 14.00-dan 17.30-a kimi davam etdi. T\u00fcrkl\u0259r 4 \u015f\u0259hid 11 yaral\u0131 vermi\u015fdil\u0259r. B\u0259lk\u0259 d\u0259, t\u0259sad\u00fcfi xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n be\u015f g\u00fcn hava \u00e7ox pis ke\u00e7di. T\u00fcrkl\u0259r bu f\u00fcrs\u0259td\u0259n yararlanaq, saxta partlay\u0131c\u0131lar\u0131 ke\u00e7idl\u0259r\u0259 d\u00fczd\u00fcl\u0259r.<br \/>\nYazar x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulay\u0131r ki, b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 ingilisl\u0259rl\u0259 t\u00fcrkl\u0259r ilk d\u0259f\u0259 sava\u015facaqd\u0131lar. Fevral\u0131n 25-d\u0259n \u00c7anaqqala d\u0259niz sava\u015f\u0131 yenid\u0259n ba\u015fland\u0131. \u0130lk olaraq saat 10.15-d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nin \u201cQueen Elizabeth\u201di div toplar\u0131yla S\u0259dd\u00fclbahir tobyas\u0131n\u0131 at\u0259\u015f alt\u0131na ald\u0131. Roman\u0131n bu hiss\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llif h\u0259r g\u00fcn\u00fcn saatbasaat hesabat\u0131n\u0131 yaz\u0131r. D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin n\u0259 vaxt ba\u015flamas\u0131ndan tutmu\u015f n\u0259 vaxt bitm\u0259sin\u0259 kimi b\u00f6y\u00fck bir sevgi il\u0259 t\u0259svir edilir. H\u0259r bir d\u00fc\u015fm\u0259n g\u0259misinin atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131m v\u0259 onun nec\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00f6y\u00fck ustal\u0131qla canland\u0131r\u0131l\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131 bir m\u0259qam\u0131 da \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259km\u0259yi unutmur. Cavad pa\u015fa Erenk\u00f6y k\u00f6rf\u0259zin\u0259 \u00f6l\u00fc n\u00f6qt\u0259 adland\u0131r\u0131lan yer\u0259 d\u0259 mina d\u00f6\u015f\u0259m\u0259yi \u0259mr etmi\u015fdi. \u201c\u00d6yl\u0259 s\u0131radan bir \u015fey kimi s\u00f6yl\u0259mi\u015fdi ki, bu \u00f6n\u0259rinin tarixin ax\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkil\u0259y\u0259c\u0259yi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259 bilm\u0259zdi\u201d. N\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li olsa da, bu tap\u015f\u0131r\u0131q yerin\u0259 yetirilm\u0259liydi. Y\u00fczba\u015f\u0131 Nazm\u0131 Akp\u0131nar\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u201cNusrat\u201d g\u0259misiyl\u0259 \u0259ld\u0259 olan son 26 partlay\u0131c\u0131n\u0131 paralel olaraq Qaranl\u0131q liman\u0131na t\u00f6kd\u00fcl\u0259r. M\u00fc\u0259llif d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn taleyini h\u0259ll ed\u0259n h\u0259min anlar\u0131 \u00e7ox h\u0259y\u0259canland\u0131r\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 anbaan g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131r\u0131r. \u201c&#8230;Nusrat\u201d may\u0131n g\u0259misi may\u0131nlar\u0131n aras\u0131nda 100-150 metr aral\u0131qda, 80 kq a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 minalar\u0131 su \u00fcz\u0259rind\u0259n t\u0259xmini 4,5 metr alt\u0131na s\u0131ralayacaqd\u0131. 11 minalanm\u0131\u015f x\u0259tt \u00e7\u0259kdil\u0259r v\u0259 saat 8.00-da \u00c7anaqqalaya d\u00f6nd\u00fcl\u0259r\u201d.<br \/>\nYaz\u0131\u00e7\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259fin d\u0259 \u0259sl simas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmir. \u201cLord Kitchener sonucdan o q\u0259d\u0259r \u0259mindir ki, Hamiltona g\u00f6z\u0259l \u015fans dil\u0259m\u0259y\u0259 d\u0259 ehtiyac duymad\u0131. L.Kitchener t\u00fcrkl\u0259r haqq\u0131nda yan\u0131l\u0131rd\u0131&#8230;\u201d  Birl\u0259\u015fmi\u015f donanman\u0131n r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 Cardenin yard\u0131mc\u0131s\u0131 Amiral John Michael de Robek g\u0259tirildi. \u018fsas h\u00fccumun is\u0259 18 mart Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc ba\u015flanmas\u0131n\u0131 q\u0259rarla\u015fd\u0131rd\u0131lar. Onlar\u0131n plan\u0131nda yaln\u0131z bir c\u0259h\u0259t n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131. \u201cYurdunu anas\u0131 kimi, qad\u0131n\u0131 kimi, u\u015fa\u011f\u0131 kimi sev\u0259n, can\u0131ndan \u0259ziz tutan \u00e7\u0131l\u011f\u0131n T\u00fcrkl\u0259r&#8230;\u201d<br \/>\nBirl\u0259\u015fmi\u015f donanma 3 h\u00fccum qrupu haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131. Birinci qrup 4 ingilis h\u0259rbi donanmas\u0131 idi: \u201cQueen Elizabeth\u201d, \u201cAgamemnon\u201d, \u201cLord Leson\u201d v\u0259 \u201c\u0130nflexible\u201d. \u0130kinci qrup 4 frans\u0131z h\u0259rbi g\u0259misi idi: \u201cGaulois\u201d, \u201cCharlemagne\u201d, \u201cSuffren\u201d, \u201cBouvet\u201d. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc qrup 8 ingilis h\u0259rbi g\u0259misi. \u201cMajestic\u201d, \u201cOcean\u201d, \u201cVengeance\u201d, \u201cCornvallis\u201d, \u201cCanopus\u201d.<br \/>\nSaat 10.30-da 18 \u00fcz\u0259n qala v\u0259 600 top mar\u015fla h\u00fccuma ba\u015flad\u0131. Saat 11.15-d\u0259 h\u0259min b\u0259nz\u0259rsiz sava\u015f ba\u015flad\u0131. \u0130lk at\u0259\u015fi Triumph g\u0259misi verdi. 35 d\u0259qiq\u0259 arams\u0131z at\u0259\u015f t\u00fcrkl\u0259r\u0259 imkan verm\u0259di. D\u0259nizd\u0259 amans\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r ged\u0259n vaxtda ba\u015fbakanl\u0131qda b\u00f6y\u00fck narahatl\u0131qla g\u0259l\u0259n x\u0259b\u0259rl\u0259r g\u00f6zl\u0259nilirdi. El\u0259 bu m\u0259qamda yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n b\u0259dii manevri maraql\u0131d\u0131r. O, Ziya G\u00f6yalp\u0131n \u00fcmidverici s\u00f6zl\u0259rini d\u0259 \u0259s\u0259rin\u0259 daxil edir. \u201cBiz indi \u00c7anaqqalada v\u0259t\u0259nimizi qoruyuruq. V\u0259t\u0259nini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n \u0259sg\u0259rin g\u00fcc\u00fc silahin g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u015far. \u0130ngilis v\u0259t\u0259nini qoruyan t\u00fcrk\u00fc n\u0259 anlaya bil\u0259r, n\u0259 d\u0259 yen\u0259 bil\u0259r&#8230;\u201d<br \/>\nSaat 12-d\u0259 frans\u0131z g\u0259mil\u0259rin\u0259 d\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259k \u0259mri verildi. T\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rin\u0259 is\u0259 daha \u00f6n\u0259mli bir \u0259mr verilmi\u015fdi. T\u0259k m\u0259rmi bel\u0259 bo\u015funa at\u0131lmayacaqd\u0131. T\u00fcrkl\u0259rin h\u0259d\u0259fi d\u0259qiq vuran ilk m\u0259rmisi 12.20-d\u0259 \u201c\u0130nflexible\u201d g\u0259misinin \u00f6n dir\u0259yini par\u00e7alad\u0131 v\u0259 bel\u0259c\u0259 u\u011furlu bombardman davam etdi. Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0259n ki\u00e7ik epizodlarla b\u00f6y\u00fck h\u0259y\u0259can ya\u015fatma\u011f\u0131 bacar\u0131r. Topun \u00e7ar\u0259siz qalma\u011f\u0131 \u018frd\u0259m\u0259tli Seyidin heysiyy\u0259tin\u0259 nec\u0259 toxundusa, 275 kiloluq m\u0259rmini topa t\u0259kba\u015f\u0131na qald\u0131rd\u0131. O c\u00fcr a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa yenilm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131\u00e7\u0131 onun el\u0259 bir m\u0259\u011frur obraz\u0131n\u0131 yarad\u0131r ki, bunu ancaq bir t\u00fcrk ed\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 qalm\u0131r. O, bu c\u00fcr inadkarl\u0131qla 3 m\u0259rmini topa yeti\u015fdir\u0259 bildi ki, h\u0259min m\u0259rmil\u0259r \u201cBouvetin\u201d g\u0259misini \u00e7evirm\u0259y\u0259 yet\u0259rli oldu. H\u0259min g\u0259minin \u201cNusrat\u201d\u0131n h\u0259l\u0259 k\u0259\u015ff edilm\u0259mi\u015f 18 minas\u0131na tu\u015f g\u0259lm\u0259yi il\u0259 \u015fidd\u0259tli bir partlay\u0131\u015f oldu. \u018fs\u0259rin bu yerind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 daha bir t\u00fcrk m\u00fcdrikliyini n\u00fcmayi\u015f etdirir. \u201cFrans\u0131z Z\u0131rhl\u0131s\u0131 Bouvet bat\u0131r. T\u00fcrk tabya v\u0259 bataryalar\u0131 qurtarma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259m\u0259k\u00fc\u00e7\u00fcn bir yerd\u0259n \u0259mr alm\u0131\u015f kimi ham\u0131s\u0131 bird\u0259n at\u0259\u015fi k\u0259sdil\u0259r. Ba\u015fqa uzaq h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldil\u0259r&#8230;\u201d<br \/>\nSaat 14.30-da \u201c\u0130nflexible\u201d d\u0259 sava\u015f\u0131 davam etdir\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yini anlay\u0131b geri \u00e7\u0259kildi. Daha sonra frans\u0131z g\u0259misi Gauloisi vurdular. 3 saat i\u00e7ind\u0259 t\u00fcrkl\u0259r 5 d\u00fc\u015fm\u0259n g\u0259misini, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, oyundan k\u0259narla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar. \u0130ndi d\u00f6y\u00fc\u015f 11 d\u00fc\u015fm\u0259n g\u0259misi il\u0259 t\u00fcrk\u00fcn hikk\u0259siyl\u0259 dolu 14 mina aras\u0131nda gedirdi.<br \/>\nSaat 16.00-da \u201c\u0130rresidtible\u201d d\u0259 \u201cNusrat\u201d\u0131n t\u00f6kd\u00fcy\u00fc minaya \u00e7arp\u0131l\u0131b partlad\u0131. Daha sonra \u201cOcean\u201d da minaya d\u00fc\u015fd\u00fc. Birl\u0259\u015fmi\u015f donanma h\u0259rbi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yar\u0131dan \u00e7oxunu itirmi\u015fdi. Amiral de Robek geri \u00e7\u0259kilm\u0259 \u0259mri verdi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, sava\u015f\u0131n nec\u0259 bitdiyini m\u00fc\u0259llif bel\u0259 t\u0259svir edir. \u201cBirle\u015fik Donanma da art\u0131k a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00f6n\u00fc\u015fe ge\u00e7mi\u015fti. O zaman inand\u0131lar. G\u00fcn bat\u0131yordu. Deniz de g\u00f6k de kan k\u0131rm\u0131z\u0131ya kesmi\u015fti. Sabah mar\u015flar \u00e7alarak Bo\u011faza giren Birle\u015fik Donanman\u0131n gururlu z\u0131rhl\u0131lar\u0131, orta ve k\u00fc\u00e7\u00fck sava\u015f gemileri, torpidobotlar\u0131, motorlar\u0131, may\u0131n arama-tarama gemileri -Hamilton&#8217;un deyi\u015fi ile bir cenaze korteji gibi- sessizce \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131&#8217;n\u0131 terk ediyorlard\u0131. Sonunda onlar da yenilginin ac\u0131 tad\u0131n\u0131 tatm\u0131\u015flard\u0131. Top\u00e7ular \u015f\u00fck\u00fcr secdesine kapand\u0131lar. Bu zafer y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k ezikli\u011fe, emperyalizmi yenilmez sanmaya son veriyordu. Balkan yenilgisinin, Sar\u0131kam\u0131\u015f felaketinin, S\u00fcvey\u015f fiyaskosunun cesaret k\u0131r\u0131c\u0131 etkilerini silecekti. Emperyalistleri, paray\u0131, \u00e7eli\u011fi, makineyi, barutu, kader san\u0131lan zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusunu, Avrupa \u00f6n\u00fcnde emireri gibi durma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenmi\u015flerdi\u201d. \u018fn t\u0259sirl\u0259ndirici m\u0259qamlardan biri d\u0259 odur ki, t\u00fcrk \u0259sg\u0259ri uzun fasil\u0259d\u0259n sonra ilk d\u0259f\u0259 z\u0259f\u0259r yem\u0259yi yedi. Yaz\u0131\u00e7\u0131 yen\u0259 d\u0259 imperialist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259siyl\u0259 mill\u0259tsev\u0259rlik duy\u011fusunu m\u00fcqayis\u0259 edir. Cardenin qorxdu\u011fu n\u0259 vard\u0131sa ba\u015f\u0131na g\u0259lmi\u015fdi. \u201c\u00dc\u00e7 z\u0131rhl\u0131 batm\u0131\u015ft\u0131, be\u015f z\u0131rhl\u0131 a\u011f\u0131r yaral\u0131yd\u0131, bine yak\u0131n denizci kaybedilmi\u015fti. Donanma \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fc. Nas\u0131l olmu\u015ftu bu? Eski \u0130ngilizlerin sayg\u0131yla and\u0131klar\u0131 \u201cKoca T\u00fcrk\u201d geri mi d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc?\u201d. Roman\u0131n dig\u0259r iki hiss\u0259sind\u0259n v\u0259 tarixd\u0259n d\u0259 b\u0259lli oldu\u011fu kimi qocaman t\u00fcrkl\u00fck yenid\u0259n d\u00fcnya idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirirdi.<br \/>\nG\u00fclnar S\u0259ma<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cG\u0259nc \u018fdibl\u0259r M\u0259kt\u0259bi\u201dnin m\u00fcdavimi, AYB v\u0259 DGTYB \u00fczv\u00fc, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin T\u0259qa\u00fcd Fondunun t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc \u00c7anaqqala z\u0259f\u0259ri v\u0259 ya 26 minan\u0131n t\u00fcrkan\u0259liyi \u0130br\u0259tamiz \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131 haqq\u0131nda m\u00fck\u0259mm\u0259l \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Turqut \u00d6zakman\u0131n \u201cDirili\u015f \u00c7anaqqala. 1915\u201d roman\u0131d\u0131r. \u018fs\u0259r d\u00f6rd b\u00f6y\u00fck hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. 1.Rus ruleti 2. D\u0259nizin tutu\u015fdu\u011fu g\u00fcn 3. Haz\u0131rl\u0131q 4. Dirili\u015f birinci d\u00f6n\u0259m. \u018fs\u0259r\u0259 \u00f6n s\u00f6z\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-18317","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18317"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18324,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18317\/revisions\/18324"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}