{"id":18371,"date":"2016-03-01T17:00:43","date_gmt":"2016-03-01T13:00:43","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18371"},"modified":"2016-03-01T22:26:58","modified_gmt":"2016-03-01T18:26:58","slug":"gerc%c9%99k-agil-n%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18371","title":{"rendered":"Ger\u00e7\u0259k a\u011f\u0131l n\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/12107763_547033358793642_2666399707952423352_n.jpg\" rel=\"attachment wp-att-18372\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/12107763_547033358793642_2666399707952423352_n-300x300.jpg\" alt=\"12107763_547033358793642_2666399707952423352_n\" width=\"300\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-18372\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/12107763_547033358793642_2666399707952423352_n-300x300.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/12107763_547033358793642_2666399707952423352_n-150x150.jpg 150w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/12107763_547033358793642_2666399707952423352_n.jpg 371w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>A\u011f\u0131l \u2013 Allah\u0131n insana d\u00fcnya h\u0259yat\u0131nda l\u00fctf etdiyi \u0259n g\u00f6z\u0259l nem\u0259tdir. H\u0259r k\u0259sin sahib olmaq ist\u0259diyi, insanlarda g\u00f6r\u00fcb b\u0259y\u0259ndiyi \u00fcst\u00fcn keyfiyy\u0259tdir. <\/p>\n<p>Bu yaz\u0131n\u0131 yazmaqda m\u0259qs\u0259dim insanlar\u0131n \u00e7oxunun a\u011f\u0131l m\u0259fhumunu savad v\u0259 z\u0259ka il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131rmalar\u0131d\u0131r. Ancaq z\u0259ka v\u0259 a\u011f\u0131l tamamil\u0259 f\u0259rqli \u015feyl\u0259rdir. El\u0259 is\u0259 \u201cger\u00e7\u0259k a\u011f\u0131l n\u0259dir?\u201d onu ara\u015fd\u0131raq. A\u011f\u0131l\u0131 z\u0259ka v\u0259 savaddan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n c\u0259h\u0259t n\u0259dir? Nec\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 insan olmaq olar? suallar\u0131na cavab axtaraq. <\/p>\n<p>\u00d6nc\u0259 onu deyim ki, a\u011f\u0131l\u0131n qayna\u011f\u0131 Allah qorxusudur. Bunu Quran ay\u0259sin\u0259 baxark\u0259n anlay\u0131r\u0131q: \u201cEy iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r! \u018fg\u0259r Allahdan qorxsan\u0131z, O siz\u0259 haqla nahaqq\u0131 ay\u0131rd etm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131 ver\u0259r\u2026\u201d (\u018fnfal sur\u0259si, 29). Haqla nahaqq\u0131 ay\u0131rd etm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131na is\u0259 \u201cf\u0259ras\u0259t\u201d deyilir. Bu anlay\u0131\u015f a\u011f\u0131ll\u0131 insan\u0131n g\u00f6st\u0259rdiyi davran\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki a\u011f\u0131ll\u0131 insan d\u0259rin qavray\u0131\u015fa sahib ola bil\u0259r, bu qavray\u0131\u015f is\u0259 b\u0259sir\u0259tdir. B\u0259sir\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131 Quranda biz\u0259 t\u0259fsilat\u0131 il\u0259 izah edilir. Quranda bildiril\u0259n a\u011f\u0131l, y\u0259ni b\u0259sir\u0259t ruhda ya\u015fanan m\u0259n\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tdir. Dolay\u0131s\u0131 il\u0259, a\u011f\u0131l beyinin bir funksiyas\u0131 olan z\u0259kadan f\u0259rql\u0259nir. Y\u0259ni a\u011f\u0131l vicdan\u0131n da oldu\u011fu q\u0259lbd\u0259 yerl\u0259\u015fir. Bu, Quranda a\u00e7\u0131q-a\u015fkar bildirilir:<br \/>\nM\u0259g\u0259r onlar yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 g\u0259zib dola\u015fm\u0131rlarm\u0131 ki, d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n q\u0259lbl\u0259ri (b\u0259sir\u0259t g\u00f6zl\u0259ri), e\u015fid\u0259n qulaqlar\u0131 olsun? H\u0259qiq\u0259t\u0259n, g\u00f6zl\u0259r kor olmaz, lakin sin\u0259l\u0259rind\u0259ki \u00fcr\u0259kl\u0259r (q\u0259lb g\u00f6z\u00fc) kor olar. (H\u0259cc sur\u0259si, 46)<\/p>\n<p>A\u011f\u0131l\u0131 z\u0259ka v\u0259 savaddan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 a\u011f\u0131l\u0131n art\u0131b-azalmas\u0131, z\u0259kan\u0131n is\u0259 sabit, d\u0259yi\u015fm\u0259z qalmas\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131l insan\u0131n vicdan\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. \u0130nsan vicdan\u0131n\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox dinl\u0259s\u0259, a\u011fl\u0131 da artar. Z\u0259ka is\u0259 insan\u0131n beyni z\u0259d\u0259l\u0259n\u0259rs\u0259, z\u0259ifl\u0259y\u0259 bil\u0259r. Beyin z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259s\u0259, insan\u0131n z\u0259kas\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259z, sabit qalar. Z\u0259kal\u0131, savadl\u0131 insan elmi k\u0259\u015ffl\u0259r ed\u0259, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f adam\u0131 v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri ola bil\u0259r. H\u0259r k\u0259s savadl\u0131 v\u0259 z\u0259kal\u0131 ola bil\u0259r, ancaq a\u011f\u0131l yaln\u0131z iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r\u0259 m\u0259xsus x\u00fcsusiyy\u0259tdir.<\/p>\n<p>Siz\u0259 bir misal verim. Pula, mal-d\u00f6vl\u0259t\u0259 h\u0259risliyi olan insan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu h\u0259rislik h\u0259min insan\u0131n a\u011fl\u0131n\u0131 o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6rt\u0259r ki, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan insan ancaq \u201cnec\u0259 daha \u00e7ox pul qazan\u0131m, d\u00f6vl\u0259tli olum\u201d, \u2013 dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r. B\u0259lk\u0259 d\u0259, varl\u0131 olar v\u0259 h\u0259r \u015fey\u0259 sahib olar. Amma bu var-d\u00f6vl\u0259ti qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131l\u0131, b\u0259sir\u0259ti o q\u0259d\u0259r ba\u011flanar ki, yard\u0131ma ehtiyac\u0131 olana k\u00f6m\u0259k etm\u0259z, \u0259traf\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 laqeyd yana\u015far v\u0259 q\u0259lbi qat\u0131la\u015far. H\u0259min insan\u0131 k\u0259nardan izl\u0259y\u0259nl\u0259r \u201cnec\u0259 d\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131d\u0131r, f\u0259ras\u0259tlidir. Pulunun q\u0259drini bilir, \u0259trafa da\u011f\u0131tm\u0131r\u201d, \u2013 dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rl\u0259r. Ancaq h\u0259min var-d\u00f6vl\u0259t o insana axir\u0259td\u0259 bir fayda verm\u0259z, \u0259ksin\u0259, \u0259zab\u0131n\u0131 art\u0131rar (Do\u011frusunu Allah bilir). A\u011f\u0131ll\u0131 insan is\u0259 he\u00e7 n\u0259y\u0259 h\u0259rislikl\u0259 ba\u011flanmaz, h\u0259r \u015feyi yaradan\u0131n Allah oldu\u011funu bil\u0259r, \u00f6z acizliyini, Allah\u0131n is\u0259 sonsuz g\u00fcc sahibi oldu\u011funu g\u00f6r\u0259r, bunu d\u0259rk ed\u0259r, k\u00f6m\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 olana yard\u0131m ed\u0259r, Allah\u0131n onun qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 h\u0259r f\u00fcrs\u0259ti d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259r. <\/p>\n<p>Son olaraq qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, a\u011f\u0131l\u0131 insana Allah verir v\u0259 dil\u0259diyi anda da geri al\u0131r. \u0130nsan\u0131n a\u011fl\u0131n\u0131n artmas\u0131 onun q\u0259lbinin Allah\u0131n zikri il\u0259 dolmas\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130nsan \u00f6nc\u0259 Allaha dua ed\u0259r\u0259k bunu Ondan ist\u0259m\u0259lidir v\u0259 unutmamal\u0131d\u0131r ki, a\u011f\u0131l Qurandan qaynaqlan\u0131r, a\u011f\u0131l\u0131 biz\u0259 Quran verir. Z\u0259kal\u0131 insan Qurana tabe olduqda a\u011f\u0131ll\u0131 olur. \u0130nsan q\u0259lbini n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259miz saxlasa, q\u0131sqancl\u0131qdan, t\u0259k\u0259bb\u00fcrd\u0259n, kin-k\u00fcdur\u0259td\u0259n t\u0259mizl\u0259s\u0259 v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox vicdan\u0131na uysa, bir o q\u0259d\u0259r Allaha yax\u0131nla\u015far v\u0259 a\u011f\u0131l sahibi olar.<\/p>\n<p>Sevinc Haqverdizad\u0259<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u011f\u0131l \u2013 Allah\u0131n insana d\u00fcnya h\u0259yat\u0131nda l\u00fctf etdiyi \u0259n g\u00f6z\u0259l nem\u0259tdir. H\u0259r k\u0259sin sahib olmaq ist\u0259diyi, insanlarda g\u00f6r\u00fcb b\u0259y\u0259ndiyi \u00fcst\u00fcn keyfiyy\u0259tdir. Bu yaz\u0131n\u0131 yazmaqda m\u0259qs\u0259dim insanlar\u0131n \u00e7oxunun a\u011f\u0131l m\u0259fhumunu savad v\u0259 z\u0259ka il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131rmalar\u0131d\u0131r. Ancaq z\u0259ka v\u0259 a\u011f\u0131l tamamil\u0259 f\u0259rqli \u015feyl\u0259rdir. El\u0259 is\u0259 \u201cger\u00e7\u0259k a\u011f\u0131l n\u0259dir?\u201d onu ara\u015fd\u0131raq. A\u011f\u0131l\u0131 z\u0259ka v\u0259 savaddan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n c\u0259h\u0259t n\u0259dir? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-18371","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18373,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18371\/revisions\/18373"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}