{"id":18449,"date":"2016-03-05T08:00:16","date_gmt":"2016-03-05T04:00:16","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18449"},"modified":"2016-03-05T17:01:11","modified_gmt":"2016-03-05T13:01:11","slug":"bitm%c9%99y%c9%99n-omur-yolu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18449","title":{"rendered":"&#8220;Bitm\u0259y\u0259n \u00f6m\u00fcr yolu&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s009.radikal.ru\/i307\/1603\/7c\/99ecdcdb5707.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Fani d\u00fcnyadak\u0131 yerini t\u0259z\u0259 n\u0259sill\u0259r\u0259 verib k\u00f6n\u00fcll\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259s\u0259ydi 92 ya\u015f\u0131 tamam olacaqd\u0131. V\u0259 h\u0259l\u0259 ya\u015f\u0131n\u0131n, s\u0259hh\u0259tinin imkan verib-verm\u0259m\u0259sin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymadan \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b elmi v\u0259zif\u0259nin h\u0259llin\u0259 \u00e7al\u0131\u015facaqd\u0131. H\u0259r g\u00fcn i\u015f stolunun arxas\u0131na ke\u00e7ib bir ne\u00e7\u0259 s\u0259tir yazma\u011fa vaxt tapa bils\u0259, bu bir ne\u00e7\u0259 c\u00fcml\u0259 il\u0259 d\u0259 elmimiz\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli, l\u00fczumlu n\u0259s\u0259 ver\u0259c\u0259kdi. \u00c7\u00fcnki, o Kamal Tal\u0131bzad\u0259 idi. Milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n XX \u0259srd\u0259 yetirdiyi klassik yaz\u0131\u00e7\u0131, g\u00f6rk\u0259mli maarif\u00e7i pedaqoq Abdulla \u015eaiqin sonsuz sevgi v\u0259 ehtiramla M\u00fcstafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn ad\u0131n\u0131 verdiyi b\u00f6y\u00fck o\u011flu, ad\u0131na layiq kamal\u0131 il\u0259 elmin zirv\u0259sini f\u0259th etmi\u015f, b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc il\u0259 \u00f6z\u00fc d\u0259 bir zirv\u0259 kimi ucalm\u0131\u015f akademik Kamal Tal\u0131bzad\u0259.<br \/>\n2003-c\u00fc ild\u0259 \u0259d\u0259bi-elmi t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n birind\u0259 onun haqq\u0131nda xo\u015f m\u0259ramla deyilmi\u015f bir fikir s\u0259sl\u0259nmi\u015fdi: \u201cBu g\u00fcn Kamal Tal\u0131bzad\u0259 yazm\u0131r, lakin onun yetirm\u0259l\u0259ri yaz\u0131r.\u201d Bu q\u0259na\u0259t \u0259slind\u0259 onun Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yetirdiyi aliml\u0259rin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yada salmaqla yaratd\u0131\u011f\u0131 elmi m\u0259kt\u0259bin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin ya\u015fayaca\u011f\u0131na, bilavasit\u0259 Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin \u00f6lm\u0259zliyin\u0259 i\u015far\u0259 idi. Lakin 2006-c\u0131 ilin 20 yanvar\u0131nda o, d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259 \u2013 milli tariximiz \u00fc\u00e7\u00fcn unudulmaz bir g\u00fcnd\u0259 mat\u0259mi \u015f\u0259hidl\u0259rimizin mat\u0259min\u0259 qar\u0131\u015fanda yaz\u0131 stolunda gec\u0259d\u0259n qalan, n\u0259 vaxtd\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259diyi alt\u0131 cildlik \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi\u201dnin cildl\u0259rind\u0259n biri vard\u0131. Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin v\u0259fat\u0131ndan sonra \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xan, arxivind\u0259n tap\u0131lan yaz\u0131lar\u0131 \u2013 h\u0259yat\u0131n\u0131n son g\u00fcnl\u0259rind\u0259 d\u0259yirmi masalar, \u0259d\u0259bi m\u00fczakir\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131, b\u00f6y\u00fck alim m\u0259suliyy\u0259til\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yazd\u0131qlar\u0131na ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259ri v\u0259 s. alimin \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son g\u00fcn\u00fcn\u0259d\u0259k q\u0259l\u0259md\u0259n soyumad\u0131\u011f\u0131n\u0131,  m\u0259hsuldar i\u015fl\u0259diyini bir daha t\u0259sdiql\u0259yir.<br \/>\nH\u0259l\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda onu klassik \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar n\u0259slinin sonuncu mogikan\u0131, elmin patriarx\u0131 hesab edirdil\u0259r. Kamal Tal\u0131bzad\u0259 fenomeninin sehrin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259r bunun b\u00f6y\u00fck alim, yaxud m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u015f\u0259xsiyy\u0259t amili il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu y\u0259qinl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ehtiyac duymasalar da, ham\u0131 bu b\u00f6y\u00fck sevgi v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259tin m\u0259nb\u0259yini bilirdi. Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc, Kamal Tal\u0131bzad\u0259 fenomeninin sirri-sehri onun he\u00e7 bir t\u0259rif\u0259 s\u0131\u011fmayan insanl\u0131\u011f\u0131, m\u00fcqayis\u0259edilm\u0259z k\u00fcbarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 orijinal elmi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn, yarad\u0131c\u0131 istedad\u0131n\u0131n v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil etm\u0259sind\u0259 idi. O, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u0259nsub oldu\u011fu soy-k\u00f6k\u00fcn genetik yadda\u015f\u0131ndan ruhuna hopan sad\u0259 t\u0259bi\u0259ti, qeyri-t\u0259vaz\u00f6karl\u0131\u011f\u0131, y\u00fcks\u0259k ziyal\u0131 etikas\u0131, d\u00fcr\u00fcstl\u00fcy\u00fc, son d\u0259r\u0259c\u0259 mehribanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 insansev\u0259rliyi il\u0259 h\u0259ms\u00f6hb\u0259tinin q\u0259lbini qazan\u0131rd\u0131. Torpa\u011f\u0131n ba\u011fr\u0131n\u0131 incitm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ehmalca yeriy\u0259n, adamlar\u0131 yormamaqdan \u00f6tr\u00fc \u00e7ox sakit, aramla dan\u0131\u015fan, insanlara r\u00fctb\u0259sin\u0259, titul v\u0259 adlar\u0131na g\u00f6r\u0259 deyil, istedad\u0131na, l\u0259yaq\u0259tin\u0259, qabiliyy\u0259t v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131na, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259r ver\u0259n Kamal Tal\u0131bzad\u0259 b\u00fct\u00fcn parametrl\u0259ri il\u0259 klassik ziyal\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6rn\u0259yi idi. O, b\u00fct\u00fcn \u0259cdadlar\u0131n\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 c\u0259h\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259mi\u015fdi. Babas\u0131 Axund Mustafa Tal\u0131bzad\u0259nin m\u00fcdrikliyini, humanistliyini, xeyirxahl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0259misi Yusif Ziyan\u0131n h\u0259rb\u00e7i-siyas\u0259t\u00e7i t\u0259bi\u0259tinin ciddiliyini, q\u0259tiyy\u0259t v\u0259 prinsipiall\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0259qid\u0259sin\u0259 s\u0259daq\u0259tini, atas\u0131 Abdulla \u015eaiqin m\u00fclayim xarakterini, sad\u0259liyini, t\u0259vaz\u00f6karl\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6y\u00fck insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131,&#8230; sanki son z\u0259rr\u0259sin\u0259d\u0259k \u0259xz etmi\u015fdi.<br \/>\nBuna g\u00f6r\u0259 d\u0259, b\u00fct\u00fcn m\u00fclayimliyin\u0259, h\u0259lim xasiyy\u0259tin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n o, elmd\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dey\u0259n, d\u00fczg\u00fcn hesab etdiyi m\u00f6vqeni prinsipiall\u0131qla m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n, \u0259d\u0259biyyat\u0131n, n\u0259z\u0259ri-estetik fikrin s\u0259viyy\u0259sini a\u015fa\u011f\u0131 salanlara qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259n s\u0259rt m\u00f6vqed\u0259 dayanan alim kimi tan\u0131n\u0131rd\u0131. Onu tan\u0131yanlar t\u0259sdiq ed\u0259rl\u0259r ki, Kamal m\u00fc\u0259llimin \u00fcz cizgil\u0259rinin m\u00fclayimliyi, xarakterinin ip\u0259k h\u0259limliyi il\u0259 elmin m\u00f6vqeyinin m\u00fcdafi\u0259sind\u0259ki s\u0259rtliyi, alim ciddiyy\u0259tind\u0259n do\u011fan prinsipiall\u0131\u011f\u0131, q\u0259tiyy\u0259ti k\u0259skin t\u0259zad t\u0259\u015fkil edirdi. O, asan anla\u015f\u0131lan, adamlarla tez dil tapan insan kimi n\u0259 q\u0259d\u0259r sad\u0259 t\u0259bi\u0259tli idis\u0259, alim\u0259, elm\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 bir o q\u0259d\u0259r ciddi v\u0259 t\u0259l\u0259bkar idi.<br \/>\nKamal Tal\u0131bzad\u0259nin \u00e7oxillik alim q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 elmd\u0259 h\u0259lli olmayan bir problem yox idi, ist\u0259nil\u0259n elmi problemi h\u0259ll ed\u0259 bil\u0259n istedadl\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131, yaxud t\u0259sad\u00fcf\u0259n elm c\u0131\u011f\u0131r\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n yar\u0131tmazlar var idi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00ab\u00e7\u0259tin, m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u00bb anlay\u0131\u015f\u0131 Kamal Tal\u0131bzad\u0259y\u0259 yad idi. Elm al\u0259min\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu\u011fu ilk vaxtlardan, XX \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259n \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u0259n \u00e7\u0259tin v\u0259 h\u0259lli vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdu. Milli romantizmin v\u0259 romantik s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n b\u0259ra\u0259t almas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rolu olan ilk t\u0259dqiqat \u0259s\u0259ri \u00abAbbas S\u0259hh\u0259t\u00bb (1955) monoqrafiyas\u0131ndan ba\u015flayaraq \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u0259v\u0259zsiz elmi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n say\u0131lan \u00abAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi t\u0259nqidinin tarixi\u00bb (!984) monoqrafiyas\u0131nad\u0259k, \u00e7a\u011fda\u015f \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 n\u0259z\u0259ri-estetik fikrin \u0259n aktual probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr etdiyi t\u0259dqiqatlar\u0131nad\u0259k  ke\u00e7diyi \u015f\u0259r\u0259fli yola n\u0259z\u0259r salanda bir daha bunun \u015fahidi oluruq.<br \/>\nKamal Tal\u0131bzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u0259r bir u\u011furu ke\u00e7mi\u015f sovetl\u0259r m\u0259kan\u0131nda \u00fcmumittifaq miqyasda maraq (b\u0259z\u0259n heyr\u0259t) do\u011furmu\u015f, haqq\u0131nda d\u0259y\u0259rli fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259nmi\u015fdi. H\u0259l\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259nin m\u0259hdud oldu\u011fu vaxtlarda onun alim \u015f\u00f6hr\u0259ti \u015e\u0259rq v\u0259 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u0130taliya, Hindistan, Bolqar\u0131stan, \u0130ran, T\u00fcrkiy\u0259, G\u00fcrc\u00fcstan, Latviya, Rusiya, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan, Qazax\u0131stan, Tacikistan v\u0259 b. \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259d\u0259bi-elmi ictimaiyy\u0259ti Kamal Tal\u0131bzad\u0259 elmi-n\u0259z\u0259ri irsini kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yax\u0131ndan tan\u0131y\u0131r v\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirirdil\u0259r. \u00abHindistanda Ayl\u0131q Dostluq g\u00fcnl\u0259rin\u00bbd\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi 10-a q\u0259d\u0259r \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ali m\u0259kt\u0259b t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00abAz\u0259rb\u0259ycan-hind \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259ri\u00bb, \u00abAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi\u00bb m\u00f6vzular\u0131nda m\u00fchazir\u0259l\u0259ri, \u0130taliyan\u0131n Neapol \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q Institutunda Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixin\u0259 dair m\u00fchazir\u0259l\u0259ri, \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnaslar\u0131n Beyn\u0259lxalq \u00dcmumd\u00fcnya konqresind\u0259, Puna Universitetind\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Birinci Mill\u0259tl\u0259raras\u0131 B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan Konqresind\u0259, Nizami G\u0259nc\u0259viy\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f Beyn\u0259lxalq Tehran Konqresind\u0259 v\u0259 ba\u015fqa n\u00fcfuzlu elmi t\u0259dbirl\u0259rd\u0259ki m\u0259ruz\u0259 v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 b\u00f6y\u00fck elmi maraqla qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin aliml\u0259ri Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi t\u0259nqidinin tarixi\u201d monoqraf\u0131yas\u0131n\u0131n t\u0259k m\u00fc\u0259llif t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259rini gizl\u0259tm\u0259mi\u015f, b\u00fct\u00f6v bir elmin \u00e7oxm\u0259rh\u0259l\u0259li tarixinin yaz\u0131lmas\u0131n\u0131, bir elmi institutun yerin\u0259 yetir\u0259 bil\u0259c\u0259yi bir v\u0259zif\u0259ni alimin t\u0259kba\u015f\u0131na \u00f6z \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k fundamental t\u0259dqiqat \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259sin\u0259 heyranl\u0131qlar\u0131n\u0131 bildirmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nAlimin elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na bel\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 mara\u011f\u0131n yaranmas\u0131 h\u0259m d\u00fczg\u00fcn m\u00f6vzu se\u00e7imi, h\u0259m d\u0259 q\u0259l\u0259mind\u0259n \u00e7\u0131xan h\u0259r bir t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rinin monumentall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131yd\u0131. Onun m\u0259qal\u0259l\u0259ri d\u0259 monoqrafiyalar\u0131, fundamental t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri kimi ciddi m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bitkin, dol\u011fun t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flay\u0131rd\u0131. Kamal Tal\u0131bzad\u0259ni b\u00f6y\u00fck alim kimi bir \u00e7ox d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 tan\u0131dan, sevdir\u0259n d\u0259 m\u0259hz bu c\u0259h\u0259t idi.<br \/>\nKamal Tal\u0131bzad\u0259 elm al\u0259mind\u0259 h\u0259l\u0259 ilk add\u0131mlar\u0131n\u0131 el\u0259 inamla at\u0131b ki, bu add\u0131mlar\u0131n \u0259ks-s\u0259das\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck elm v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t xadiml\u0259ri d\u0259 e\u015fid\u0259 bilib. Onun haqq\u0131nda d\u00f6vr\u00fcn hans\u0131 n\u0259h\u0259ng s\u0259n\u0259tkar\u0131, n\u00fcfuzlu t\u0259nqid\u00e7isi, b\u00f6y\u00fck alimi s\u00f6z dem\u0259yib ki?!  S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Mehdi H\u00fcseyn, M\u0259mm\u0259d Arif, Mirz\u0259 \u0130brahimov, Mir C\u0259lal, \u018fziz \u015e\u0259rif, \u018fhm\u0259d C\u0259f\u0259ro\u011flu\u2026 Bu m\u00f6ht\u0259r\u0259m imzalar elb\u0259el, n\u0259silb\u0259n\u0259sil s\u0131ralanaraq b\u00f6y\u00fck bir siyah\u0131 \u2013 unudulmaz adlar \u015f\u0259c\u0259r\u0259si yarad\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r, h\u0259l\u0259 \u00e7ox g\u0259nc olan Kamal Tal\u0131bzad\u0259 yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n hans\u0131 c\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 bu b\u00f6y\u00fck \u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131lar\u0131n, s\u00f6z s\u0259rraflar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb ed\u0259 bilmi\u015fdi? Bu ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 c\u0259sar\u0259ti, daha sonra m\u00fcraci\u0259t etdiyi m\u00f6vzunu son d\u0259r\u0259c\u0259 ciddi m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Romantizmin \u0259d\u0259bi metod kimi g\u00f6zd\u0259n sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131, onun \u0259n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u201cpant\u00fcrkist\u201d, \u201cpanislamist\u201d dam\u011fas\u0131yla h\u0259bs olundu\u011fu vaxtlarda o ilk monoqrafik t\u0259dqiqat\u0131n\u0131 \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259li\u201d bir m\u00f6vzuda yaz\u0131r. Abbas S\u0259hh\u0259t yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131r, i\u015f\u0259 romantik \u015fairin ilk elmi t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131n\u0131 yaratmaqla ba\u015flay\u0131b, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 romantik s\u0259n\u0259t\u0259 b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rmaqla bitirir. Bel\u0259 vacib bir elmi missiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259si, \u0259lb\u0259tt\u0259, n\u0259z\u0259rl\u0259rd\u0259n yay\u0131nm\u0131r, d\u00f6vr\u00fcn milli t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fl\u0259ri, q\u0259dirbil\u0259n ziyal\u0131lar\u0131 g\u0259nc alimin u\u011furunu layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r.<br \/>\nAbbas S\u0259hh\u0259t\u0259 h\u0259sr etdiyi bu ilk t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun onu b\u00f6y\u00fck \u00fcmid ver\u0259n g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 hesab ed\u0259r\u0259k yaz\u0131rd\u0131: \u201cKamal Tal\u0131bzad\u0259nin \u201cAbbas S\u0259hh\u0259tin h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259ri h\u0259qiq\u0259t\u0259 istinad etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn elmd\u0259 daxili bir parlaql\u0131q \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir. \u041e, S\u0259hh\u0259t haqq\u0131nda bir s\u0131ra m\u0259lum olmayan s\u0259n\u0259d v\u0259 faktlar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xara bilmi\u015fdir. Kamal\u0131n bu \u0259s\u0259ri bizi \u00e7ox sevindirir.\u201d Mehdi H\u00fcseyn K.Tal\u0131bzad\u0259ni \u0259d\u0259bi hadis\u0259l\u0259r\u0259 ay\u0131q v\u0259 t\u0259nqidi m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 istedadl\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas kimi alq\u0131\u015flay\u0131rd\u0131:  \u201c\u018fs\u0259rin dili s\u0259lisdir ki, bu da dissertasiyaya x\u00fcsusi bir parlaql\u0131q verir. O, \u0259d\u0259bi hadis\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox ay\u0131q v\u0259 t\u0259nqidi yana\u015fa bilmdir. M\u00fc\u0259llif m\u00f6vzu se\u00e7m\u0259kd\u0259 d\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q ola bilmi\u015fdir. Dissertasiyan\u0131n istedadl\u0131 bir t\u0259nqid\u00e7inin \u0259lind\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131na insan inan\u0131r. M\u00fc\u0259llif \u0259s\u0259rd\u0259 m\u00fct\u0259qabil \u0259laq\u0259l\u0259ri d\u0259 d\u00fczg\u00fcn ver\u0259 bilmi\u015fdir.\u201d \u018fs\u0259ri elmi yeniliyin\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131m\u0131za b\u0259lli olmayan fakt v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 istinad\u0259n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n C\u0259f\u0259r X\u0259ndan qeyd edirdi ki, \u201cS\u0259hh\u0259t haqq\u0131ndak\u0131 t\u0259dqiqatlarda s\u0259n\u0259tkar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu vaxta q\u0259d\u0259r  bir t\u0259r\u0259fd\u0259n izah edildiyi halda dissertant bunu h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259rh etmi\u015f, \u015fairin n\u0259sri, \u015feiri, publisistikas\u0131, dramlar\u0131, elmi-t\u0259nqidi m\u0259qal\u0259l\u0259ri, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri, estetik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 s. haqq\u0131nda  \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.\u201d<br \/>\nBu ilk d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 alimi g\u0259l\u0259c\u0259k fundamental t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131 yazma\u011fa ruhland\u0131r\u0131r. K.Tal\u0131bzad\u0259nin \u201cQorki v\u0259 Az\u0259rbaycan\u201d, \u201cXX \u0259sr Az\u0259rbaycan t\u0259nqidi\u201d, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi t\u0259nqidinin tarixi\u201d monoqrafiyalar\u0131n\u0131n, y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rinin, m\u0259ruz\u0259 v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131nda g\u0259rgin alim z\u0259hm\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, bu ilk ruhland\u0131rman\u0131n, ilk etimad\u0131n da pay\u0131 var. Alimin b\u00fct\u00fcn yazd\u0131qlar\u0131 zaman-zaman d\u00f6vr\u00fcn s\u00f6z xiridarlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259dqiqatlar kimi c\u0259lb edib. Burada alimin h\u0259l\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda haqq\u0131nda \u00fc\u00e7 fundamental monoqrafiya v\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u0259qal\u0259 yaz\u0131l\u0131b n\u0259\u015fr edilm\u0259sini xat\u0131rlamaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<br \/>\nOnun t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259nqidinin inki\u015faf tarixin\u0259 h\u0259sr etdiyi \u0259s\u0259ri 70-80-ci ill\u0259rd\u0259 ittifaq miqyas\u0131nda \u0259n n\u00fcfuzlu aliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y\u0259nilib t\u0259qdir edilmi\u015fdi. Sonralar, 1986-c\u0131 ild\u0259 bu monoqrafiyan\u0131n D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u0259si h\u0259min d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259nin yekun g\u00f6st\u0259ricisi oldu.<br \/>\nM\u0259mm\u0259d Arif h\u0259l\u0259 60-c\u0131 ill\u0259rin sonlar\u0131nda \u0259s\u0259rin ilk n\u0259\u015frini  \u2013  \u00abXX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi t\u0259nqidi\u00bb monoqrafiyas\u0131n\u0131 elmi-n\u0259z\u0259ri q\u0259na\u0259tl\u0259rinin ciddiliyi v\u0259 d\u0259qiqliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n bir \u0259s\u0259r kimi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n nailiyy\u0259ti hesab edirdi. M\u0259hz h\u0259min \u0259s\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259rin t\u0259\u0259ss\u00fcratla Kamal Tal\u0131bzad\u0259y\u0259 m\u0259ktub yazan Mirz\u0259 \u0130brahimov n\u0259h\u0259ng \u0259m\u0259k s\u0259rf ed\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n qiym\u0259tli bir \u0259s\u0259r yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7ox g\u0259r\u0259kli bir i\u015f g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc qeyd edirdi. Mir C\u0259lal bu \u0259s\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llifin XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0259d\u0259bi h\u0259yat\u0131n m\u00fcst\u0259qil bir sah\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin ilk tarixini yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 alq\u0131\u015flay\u0131rd\u0131. T\u00fcrkiy\u0259li \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas \u018fhm\u0259d C\u0259f\u0259ro\u011flu bu \u0259s\u0259ri t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131nda h\u0259l\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259mi\u015f \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b probleml\u0259rd\u0259n birin\u0259 h\u0259sr edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259qdir edirdi. \u018fziz \u015e\u0259rif Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin inki\u015faf tarixi kimi m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir prosesd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n \u0259s\u0259rini Az\u0259rbaycan filologiyas\u0131nda ilk v\u0259 h\u0259l\u0259lik yegan\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs kimi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirdi. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin \u00abAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi t\u0259nqidinin tarixi\u00bb monoqrafiyas\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 milli t\u0259nqidimizin inki\u015faf tarixind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n yegan\u0259 elmi \u0259s\u0259r olaraq qal\u0131r, h\u0259min kitab\u0131n ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin filologiya fak\u00fclt\u0259l\u0259rind\u0259 analoqu olmayan d\u0259rslik kimi t\u0259drisd\u0259 istifad\u0259si d\u0259 bunun bariz g\u00f6st\u0259ricisidir. Milli \u0259d\u0259bi t\u0259nqidimizin X\u0259tib T\u0259brizid\u0259n Seyid H\u00fcseyn\u0259 q\u0259d\u0259rki 900 illik geni\u015f inki\u015faf tarixini yazan Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin (\u00f6z\u00fc bel\u0259 f\u0259rqin\u0259 varmadan) n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir elmi v\u0259zif\u0259ni yerin\u0259 yetirm\u0259si bir daha onunla \u015f\u0259rtl\u0259nir ki, \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin Seyid H\u00fcseynd\u0259n sonrak\u0131, y\u0259ni XX \u0259srin 20-30-cu ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq h\u0259min \u0259srin sonuna q\u0259d\u0259rki tarixi h\u0259l\u0259 d\u0259 yaz\u0131lmay\u0131b.<br \/>\nKamal Tal\u0131bzad\u0259 elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini bu v\u0259 ya dig\u0259r d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131b. Poeziya, n\u0259sr, dramaturgiya, t\u0259nqid, yarad\u0131c\u0131l\u0131q metodlar\u0131, \u0259d\u0259bi m\u0259tbuat\u2026 b\u00fct\u00fcn bunlar Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin f\u0259al t\u0259nqid\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas m\u00fcnasib\u0259ti bildirdiyi sah\u0259l\u0259r olub. V\u0259 bu yarad\u0131c\u0131l\u0131q sah\u0259l\u0259rinin h\u0259r birinin d\u00fczg\u00fcn inki\u015faf istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k amal\u0131 il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259qs\u0259din\u0259 nail ola bilib. Alimin m\u0259qal\u0259l\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 t\u0259nqid\u0259 dair yaz\u0131lar\u0131 x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. \u018fd\u0259bi t\u0259nqidin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n, m\u0259zmunca r\u0259ngar\u0259ng olan bu m\u0259qal\u0259l\u0259r 1967-ci ild\u0259 \u00abT\u0259nqidimiz haqqinda qeydl\u0259r\u00bb kitab\u0131nda toplan\u0131b n\u0259\u015fr edildi. K.Tal\u0131bzad\u0259nin h\u0259min m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n bu m\u00fch\u00fcm sah\u0259sin\u0259 h\u0259ssas t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Burada \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran probleml\u0259rd\u0259n, t\u0259nqidin v\u0259 t\u0259nqid\u00e7inin ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n m\u00fc\u0259llif m\u00fcasir Az\u0259rbaycan t\u0259nqid\u00e7isini bel\u0259 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirdi: \u00abT\u0259nqid\u00e7i nadir istedada, g\u00f6z\u0259lliyi, s\u0259n\u0259ti duya bil\u0259n estetik hissl\u0259r\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u0131 sev\u0259n b\u00f6y\u00fck bir q\u0259lb\u0259 malik olmal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131, h\u0259qiqi t\u0259nqid\u00e7i d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n ir\u0259lid\u0259 ged\u0259n, geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 sahib bir adam\u0131 olmal\u0131, d\u00f6vr\u00fcn hakim g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rini izah v\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259yi bacarmal\u0131d\u0131r. Ancaq bu halda o, \u0259d\u0259biyyata do\u011fru istiqam\u0259t ver\u0259r, t\u0259nqidi h\u0259qiqi n\u0259z\u0259ri y\u00fcks\u0259kliy\u0259 qald\u0131ra bil\u0259r\u2026 Orada ki c\u0259sar\u0259t yoxdur, orada h\u0259qiqi \u0259d\u0259bi t\u0259nqid d\u0259 yoxdur.\u00bb (Tal\u0131bzad\u0259 K. T\u0259nqidimiz haqq\u0131nda qeydl\u0259r. Bak\u0131, G\u0259nclik, 1967, s.165)<br \/>\nKamal Tal\u0131bzad\u0259 b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 boyu elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n hans\u0131 sah\u0259sin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edibs\u0259, orada t\u0259z\u0259 s\u00f6z dey\u0259 bilib, ciddi bir elmi yenilik \u0259lav\u0259 edib. \u018fd\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259n yazma\u011f\u0131n hakim ideologiyan\u0131n maraqlar\u0131na xidm\u0259t etdiyi, rus \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqeyini n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcdd\u00fcy\u00fc vaxtlarda Kamal Tal\u0131bzad\u0259 \u201cQorki v\u0259 Az\u0259rbaycan\u201d monoqrafiyas\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 tamamil\u0259 f\u0259rqli prizmadan yana\u015f\u0131r. O, Az\u0259rbaycan m\u00fchiti v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Qorki yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda izl\u0259rini axtar\u0131b tap\u0131r, t\u0259kc\u0259 Qorkinin Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na deyil, Az\u0259rbaycan\u0131n da Qorki yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir aspektl\u0259rini \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. Bununla da \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 bir proses oldu\u011funu yada sal\u0131r, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 bu sah\u0259ni birt\u0259r\u0259fli izah etm\u0259k \u00fcsulundan imtina etm\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259yir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan elminin XX \u0259srin ortalar\u0131nda yetirdiyi bu b\u00f6y\u00fck \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim t\u0259kc\u0259 elmimizin \u0259n n\u0259h\u0259ng probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259 deyil, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n istiqam\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 d\u0259 bilavasit\u0259 i\u015ftirak edib. Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0259d\u0259bi-n\u0259z\u0259ri elmin inki\u015faf\u0131nda misilsiz rolu olub.<br \/>\n&#8230;20 yanvarda Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin v\u0259fat\u0131n\u0131n on ili tamam oldu. Bu on il \u0259rzind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 yeri g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. \u018fd\u0259biyyat institutunda, Abdulla \u015eaiqin m\u0259nzil-muzeyind\u0259, m\u00fcdafi\u0259 \u015furalar\u0131nda, m\u00f6t\u0259b\u0259r \u0259d\u0259bi t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz h\u0259l\u0259 d\u0259 onu axtar\u0131r. Cismani yoxlu\u011funa inanmaq \u00e7\u0259tin olsa, da bir \u00fcmidl\u0259 t\u0259s\u0259lli tap\u0131r\u0131q: \u201c\u018fs\u0259rl\u0259ri, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri, ondan \u0259xz etdiyimiz ali insani keyfiyy\u0259tl\u0259r, \u00f6yr\u0259ndiyimiz elm biziml\u0259dir.\u201d \u201cN\u0259simi\u201d kinofilmind\u0259 m\u0259\u015fhur bir fraza var. F\u0259zlullah N\u0259imi ustadlar\u0131n\u0131n q\u0259tl edil\u0259c\u0259yind\u0259n qorxan \u015f\u0259yirdl\u0259rin\u0259 deyir: \u201c\u00d6l\u0259n cismimdir. M\u0259n \u00f6z ruhumu \u00e7oxdan siz\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015f\u0259m.\u201d Ruhunu ruhumuza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259n Kamal Tal\u0131bzad\u0259 d\u0259 biziml\u0259dir, ruhumuzda, varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, yazd\u0131qlar\u0131m\u0131zda, xatir\u0259l\u0259rimizd\u0259dir. N\u0259 q\u0259d\u0259r ki, yetirm\u0259l\u0259ri h\u0259yatdad\u0131r, n\u0259 q\u0259d\u0259r ki, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q elmi ya\u015fay\u0131r, Kamal Tal\u0131bzad\u0259nin d\u0259 alim \u00f6mr\u00fc o q\u0259d\u0259rdir. Bu \u00f6m\u00fcr yolunun is\u0259 \u00e7ox uzun oldu\u011fu \u015f\u0259ksizdir.<\/p>\n<p><strong>T\u018fRAN\u018f TURAN R\u018fH\u0130ML\u0130,<br \/>\nFilologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent,<br \/>\nprezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fani d\u00fcnyadak\u0131 yerini t\u0259z\u0259 n\u0259sill\u0259r\u0259 verib k\u00f6n\u00fcll\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259s\u0259ydi 92 ya\u015f\u0131 tamam olacaqd\u0131. V\u0259 h\u0259l\u0259 ya\u015f\u0131n\u0131n, s\u0259hh\u0259tinin imkan verib-verm\u0259m\u0259sin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymadan \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b elmi v\u0259zif\u0259nin h\u0259llin\u0259 \u00e7al\u0131\u015facaqd\u0131. H\u0259r g\u00fcn i\u015f stolunun arxas\u0131na ke\u00e7ib bir ne\u00e7\u0259 s\u0259tir yazma\u011fa vaxt tapa bils\u0259, bu bir ne\u00e7\u0259 c\u00fcml\u0259 il\u0259 d\u0259 elmimiz\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli, l\u00fczumlu n\u0259s\u0259 ver\u0259c\u0259kdi. \u00c7\u00fcnki, o Kamal [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-18449","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18449"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18455,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18449\/revisions\/18455"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}