{"id":18781,"date":"2016-03-15T08:00:12","date_gmt":"2016-03-15T04:00:12","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18781"},"modified":"2016-03-15T09:45:31","modified_gmt":"2016-03-15T05:45:31","slug":"dogrulari-haradan-bil%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=18781","title":{"rendered":"Do\u011frular\u0131 haradan bil\u0259k?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/butun-muselmanlara-cagiris-uAH.jpg\" rel=\"attachment wp-att-18174\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/butun-muselmanlara-cagiris-uAH-300x225.jpg\" alt=\"butun-muselmanlara-cagiris-uAH\" width=\"300\" height=\"225\" class=\"alignnone size-medium wp-image-18174\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/butun-muselmanlara-cagiris-uAH-300x225.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/butun-muselmanlara-cagiris-uAH.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>H\u0259r d\u00f6vl\u0259tin, h\u0259r c\u0259miyy\u0259tin, h\u0259tta h\u0259r ail\u0259nin bel\u0259, dem\u0259k olar ki, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ad\u0259tl\u0259ri var.<\/p>\n<p>H\u0259r d\u00f6vl\u0259tin, h\u0259r c\u0259miyy\u0259tin, h\u0259tta h\u0259r ail\u0259nin bel\u0259, dem\u0259k olar ki, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ad\u0259tl\u0259ri var. Bir yerd\u0259 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l qar\u015f\u0131lanan ad\u0259t, ba\u015fqa \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259hqiramiz q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 birin\u0259 g\u00fcl verm\u0259k, yaxud da qonaq ged\u0259rk\u0259n buket aparmaq xo\u015f ad\u0259tdir, ancaq \u00c7ind\u0259 bir ev\u0259 qonaq getdikd\u0259 g\u00fcl aparmaq olmaz. Bu o dem\u0259k olar ki, s\u0259nin evin o q\u0259d\u0259r pisdir ki, m\u0259n \u00f6z\u00fcml\u0259 b\u0259z\u0259k g\u0259tirir\u0259m. Bu misallar\u0131n say\u0131n\u0131 ist\u0259diyimiz q\u0259d\u0259r \u00e7oxalda bil\u0259rik. Ancaq b\u0259s insan do\u011frunun v\u0259 s\u0259hvin n\u0259 oldu\u011fu haradan bilm\u0259lidir? Hans\u0131 m\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259saslanaraq h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259liyik?<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox insan\u0131n etdiyi yanl\u0131\u015flardan biri g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri v\u0259 e\u015fitdikl\u0259ri \u015feyl\u0259r\u0259 kor-koran\u0259 inanmalar\u0131d\u0131r. Bildiyimiz kimi, buna \u201cs\u00fcr\u00fc psixologiyas\u0131\u201d da deyirl\u0259r. \u0130nsanlar b\u00f6y\u00fcd\u00fckc\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri ad\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 uy\u011fun davranma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. Bir \u00e7ox insan is\u0259 bu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 sor\u011fulam\u0131r. \u201c\u018fg\u0259r ail\u0259m bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u0259, \u0259g\u0259r qohumlar\u0131m bel\u0259 davran\u0131rsa, \u0259g\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 h\u0259r k\u0259s bel\u0259 davran\u0131rsa, m\u0259n d\u0259 bel\u0259 davran\u0131ram, burada n\u0259 var ki\u201d dey\u0259n insanlar\u0131n say\u0131, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Halbuki Allah h\u0259r insana a\u011f\u0131l v\u0259 vicdan verib. \u0130nsan\u0131 dig\u0259r can\u0131lardan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259n ba\u015fl\u0131ca x\u00fcsusiyy\u0259t d\u0259 m\u0259hz budur: d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k v\u0259 vicdanla h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259 bilm\u0259k. \u0130st\u0259r bir insan m\u00fcs\u0259lman olsun, ist\u0259r xristian olsun, ist\u0259r q\u00fctbl\u0259rd\u0259 ya\u015fas\u0131n, ist\u0259r me\u015f\u0259d\u0259, ist\u0259r oxumu\u015f olsun, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 savads\u0131z &#8230; H\u0259r insan\u0131n \u0259traf\u0131, ya\u015fad\u0131qlar\u0131, oxuduqlar\u0131 \u0259sas\u0131nda f\u0259rqli h\u0259yat t\u0259rzi v\u0259 d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc formala\u015fm\u0131\u015f ola bil\u0259r. Ancaq d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n vicdan\u0131 var v\u0259 Allah h\u0259r hadis\u0259d\u0259 insana vicdan\u0131 vasit\u0259sil\u0259 do\u011fru yolun n\u0259 oldu\u011funu h\u0259r zaman bildirir. Vicdan insana h\u0259r zaman \u0259dal\u0259tli olma\u011f\u0131, g\u00f6z\u0259l \u0259xlaq g\u00f6st\u0259rm\u0259yi, t\u0259vaz\u00f6kar davranma\u011f\u0131, insanlar\u0131n haqq\u0131n\u0131 yem\u0259m\u0259yi, g\u00f6z\u0259l s\u00f6z s\u00f6yl\u0259m\u0259yi, s\u0259mimi, d\u00fcr\u00fcst olma\u011f\u0131 bildirir. Bir m\u00fch\u00fcm h\u0259qiq\u0259t d\u0259 var ki, vicdan insan\u0131 \u0259sla buraxm\u0131r, \u00e7\u00fcnki bizim irad\u0259mizd\u0259n k\u0259nar g\u00fccd\u00fcr vicdan. \u0130nsan n\u0259 ets\u0259 d\u0259, \u00f6l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r vicdan onunla birlikd\u0259dir v\u0259 insana son n\u0259f\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r do\u011frular\u0131 Allah\u0131n izni il\u0259 ilham edir.<\/p>\n<p>Buna q\u0259ti inand\u0131qlar\u0131 halda (vicdanlar\u0131 q\u0259bul etdiyi halda), haqs\u0131zcas\u0131na v\u0259 t\u0259\u015f\u0259xx\u00fcsl\u0259 onlar\u0131 inkar etdil\u0259r. G\u00f6r f\u0259sad t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin aqib\u0259ti nec\u0259 oldu! (N\u0259ml sur\u0259si, 14)<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da bildirdiyimiz kimi, d\u00fcnyada bir-birind\u0259n tamamil\u0259 f\u0259rqli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Bunlardan ba\u015fqa, \u0259traf\u0131m\u0131zda da bizd\u0259n nec\u0259 davranaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ist\u0259y\u0259n f\u0259rqli insanlar var. H\u0259m o insanlara g\u00f6r\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyadak\u0131 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 davranmaq insan \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Bir insan h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r c\u0259hd ets\u0259 v\u0259 maddi imkanlara sahib olsa da, n\u0259inki d\u00fcnyan\u0131, he\u00e7 \u0259traf\u0131ndak\u0131 bir ne\u00e7\u0259 insan\u0131 da raz\u0131 sala bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Ancaq bizi Allah yarad\u0131b, axir\u0259td\u0259 t\u0259k hesab ver\u0259c\u0259yimiz v\u0259 t\u0259k raz\u0131 salaca\u011f\u0131m\u0131z varl\u0131q da Allahd\u0131r. \u018fn v\u0259 t\u0259k do\u011frular da Allah\u0131n bildirdiyi \u0259xlaqd\u0131r. Bizi yaradan Allah bizim nec\u0259 davranarsaq, xo\u015fb\u0259xt olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da bilir. Bizim dig\u0259r yol g\u00f6st\u0259ricimiz d\u0259 Allah\u0131n son endirdiyi haqq kitab olan Qurand\u0131r. Allah\u0131n biz\u0259 do\u011frunu yanl\u0131\u015fdan ay\u0131ran Quran endirm\u0259si Onun l\u00fcft\u00fcdur. Allah insanlara Quran vasit\u0259sil\u0259 h\u0259r m\u00f6vzuda a\u011fl\u0131m\u0131zdan ke\u00e7\u0259n h\u0259r sual\u0131n cavab\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Qoy elm veril\u0259n k\u0259sl\u0259r, bu (Kitab\u0131n) R\u0259bbin t\u0259r\u0259find\u0259n (g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f) h\u0259qiq\u0259t oldu\u011funu bilsinl\u0259r ki, ona inans\u0131nlar v\u0259 q\u0259lbl\u0259ri ona ba\u011flans\u0131n. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, Allah iman g\u0259tir\u0259nl\u0259ri do\u011fru yola y\u00f6n\u0259ld\u0259r. (H\u0259cc sur\u0259si, 54)<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Allah\u0131n biz\u0259 verdiyi a\u011f\u0131lla do\u011frular\u0131 tapaq. He\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n, ara\u015fd\u0131rmadan, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc kor-koran\u0259 q\u0259bul etm\u0259k v\u0259 h\u0259yat\u0131na t\u0259tbiq etm\u0259k a\u011f\u0131l sahibi insana yara\u015fmaz. \u0130nsan do\u011frular\u0131 vicdan\u0259n bilir, Allah Quran vasit\u0259sil\u0259 d\u0259 biz\u0259 bu do\u011frular\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131r. Bir d\u0259 ki insan vicdan\u0131na zidd davrananda \u0259sla ruhu rahatl\u0131q tapm\u0131r. Odur ki, daxilimizd\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259si, vicdan\u0131m\u0131z\u0131 h\u0259r zaman dinl\u0259y\u0259k v\u0259 ona uy\u011fun davranaq.<\/p>\n<p>Firuz\u0259 H\u0259s\u0259nzad\u0259<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r d\u00f6vl\u0259tin, h\u0259r c\u0259miyy\u0259tin, h\u0259tta h\u0259r ail\u0259nin bel\u0259, dem\u0259k olar ki, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ad\u0259tl\u0259ri var. H\u0259r d\u00f6vl\u0259tin, h\u0259r c\u0259miyy\u0259tin, h\u0259tta h\u0259r ail\u0259nin bel\u0259, dem\u0259k olar ki, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ad\u0259tl\u0259ri var. Bir yerd\u0259 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l qar\u015f\u0131lanan ad\u0259t, ba\u015fqa \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259hqiramiz q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 birin\u0259 g\u00fcl verm\u0259k, yaxud da qonaq ged\u0259rk\u0259n buket aparmaq xo\u015f ad\u0259tdir, ancaq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-18781","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18781","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18781"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18782,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18781\/revisions\/18782"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}