{"id":19247,"date":"2016-04-09T11:00:24","date_gmt":"2016-04-09T07:00:24","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=19247"},"modified":"2016-04-09T14:19:16","modified_gmt":"2016-04-09T10:19:16","slug":"m-halistin-kukul-kelimeden-kelimeye","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=19247","title":{"rendered":"M.H\u00e2listin KUKUL.KEL\u0130ME&#8217;DEN KEL\u0130ME&#8217;YE"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/m-h-listin-kukul.jpg\" rel=\"attachment wp-att-19248\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/m-h-listin-kukul-300x247.jpg\" alt=\"m-h-listin-kukul\" width=\"300\" height=\"247\" class=\"alignnone size-medium wp-image-19248\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/m-h-listin-kukul-300x247.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/m-h-listin-kukul.jpg 500w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>K\u00e2inat\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131, her \u015feyin sahibi, h\u00e2kimi, m\u00e2liki, terbiye edicisi, koruyucusu, yard\u0131mc\u0131s\u0131, nimet ve r\u0131z\u0131k vereni Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2n\u0131n, sadece insano\u011fluna ak\u0131l ile birlikte ihsan etti\u011fi en b\u00fcy\u00fck nimet: Kelime&#8217;dir, s\u00f6z&#8217;d\u00fcr!..<br \/>\nKelime; harf vas\u0131tas\u0131yla m\u00e2n\u00e2y\u0131 y\u00fcklenen ve gelece\u011fe ta\u015f\u0131yan madde&#8217;dir!..<br \/>\n\u0130nsan olma vasf\u0131n\u0131n ve insanl\u0131k h\u00fcviyetinin temsilcisi, belirleyicisidir! ..<br \/>\n\u00d6\u011frenilmesiyle, u\u011fruna &#8216;k\u00f6le&#8217; olunan tek ins\u00e2n\u00ee varl\u0131kt\u0131r!..<br \/>\n&#8220;Kelime-i ihl\u00e2s, kelime-i tevh\u00eed, kelime-i takv\u00e2, kelime-i semeret-\u00fcl-Cennet veya kelime-i tayyibe&#8221; denilen, &#8220;L\u00e2 il\u00e2he illallah Muhammed\u00fcn Res\u00fblullah&#8221; m\u00fcb\u00e2rek s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ismi onunla ifade bulur!..<br \/>\nM\u00fcsl\u00fcman olarak \u00eem\u00e2n\u0131m\u0131z\u0131n ilk \u015fart\u0131 olan &#8220;E\u015fhed\u00fc en l\u00e2 il\u00e2he illallah ve e\u015fhed\u00fc enne Muhammeden abd\u00fch\u00fb ve res\u00fbl\u00fch&#8221; m\u00fcb\u00e2rek s\u00f6z\u00fcne verilen ad &#8220;Kelime-i \u015feh\u00e2det&#8221;tir !..<br \/>\nVe&#8230;Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2n\u0131n ismini y\u00fcceltmek ve O&#8217;nun r\u0131z\u00e2s\u0131n\u0131 kazanmak i\u00e7in gayret etmeyi ifade etti\u011fimiz &#8220;\u0130&#8217;l\u00e2-y\u0131 kel\u00eemetullah&#8221;, onunla s\u00f6ylenir!..<br \/>\nArzular\u0131m\u0131z\u0131, heyecanlar\u0131m\u0131z\u0131, sevin\u00e7lerimizi, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131..hep onunla iletir, onun vas\u0131tas\u0131yla huzur arar\u0131z!<br \/>\nKelime, i\u00e7imizi-d\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131, kalbimizi-beynimizi b\u00fct\u00fcn hesaplar\u0131yla ortaya d\u00f6ken, ay\u0131klayan, sergileyen k\u0131ymetinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcthi\u015f varl\u0131k, nimet \u00fcst\u00fc bir nimettir!<br \/>\nBak\u0131yorum da, buna &#8220;s\u00f6zc\u00fck&#8221; diye bir m\u00e2n\u00e2 uydurmu\u015flar: Yaz\u0131k!..<br \/>\n\u0130lhan Ayverdi&#8217;nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Misalli B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck&#8217;\u00fcn 1126&#8217;\u0131nc\u0131 sayfas\u0131nda,&#8221;S\u00f6z&#8221; kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131l\u0131d\u0131r: &#8220;(Eski T\u00fcrk. s\u00f6z) A\u011f\u0131zdan \u00e7\u0131kan, bir veya daha \u00e7ok heceden meydana gelen kelime veya kelime dizisi&#8221;dir.<br \/>\nPeki; s\u00f6z, &#8220;bir veya daha \u00e7ok heceden meydana gelen kelime veya kelime dizisi&#8221; ise, nas\u0131l oluyor da, buna, T\u00fcrk\u00e7emizde k\u00fc\u00e7\u00fcltme \/ k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fck ifade eden -ses uyumuna g\u00f6re- bir (-c\u00fck) tak\u0131s\u0131 ekliyor ve onu, &#8220;kelime&#8221; kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131yorlar?<br \/>\n\u015eimdi; bu &#8216;k\u00fc\u00e7\u00fck s\u00f6z&#8217;e, kelime mi diyece\u011fiz? Olur mu b\u00f6yle \u015fey?<br \/>\nElbette ki, bu kelimeye, bu tak\u0131 eklenebilir fakat onun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 &#8216;kelime&#8217; olmaz ve bunun, ilm\u00ee hi\u00e7bir \u00eezah\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, k\u00fclt\u00fcr tahribat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da \u00e7ok fec\u00ee h\u00e2llere sebebiyet verir.<br \/>\nYukar\u0131da, d\u00eenimiz ile ilgili deyimlerin hi\u00e7birini &#8220;s\u00f6zc\u00fck&#8221; denilen kelime ile s\u00f6ylememiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Demek ki, i\u015fin mill\u00ee oldu\u011fu kadar bir de d\u00een\u00ee cephesi bulunmaktad\u0131r.<br \/>\nKelime kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, dilimize, Fars\u00e7a&#8217;dan ge\u00e7en bir de &#8216;l\u00e2f&#8217; kelimesi vard\u0131r.Bunlar, b\u00e2zen ayn\u0131 m\u00e2n\u00e2da kullan\u0131l\u0131yorsa da, b\u00e2zen farkl\u0131 yerlerde kullan\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\nMesel\u00e2;&#8221;Fil\u00e2nca k\u0131z ile fil\u00e2nca delikanl\u0131n\u0131n l\u00e2f\u0131n\u0131 kestiler!&#8221; ile, &#8220;Fil\u00e2nca k\u0131z ile fil\u00e2nca delikanl\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc kestiler!&#8221; \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r.<br \/>\nBir konu\u015fma \u00f6rne\u011fi:<br \/>\n-Be\u011fendiniz mi?<br \/>\n-Be\u011fenmek de ne kelime!..<br \/>\nY\u00fbnus Emre diyor ki:<br \/>\n&#8220;M\u00fbs\u00e2 Peygamber ile binbir kelime k\u0131ldum<br \/>\n\u00ces\u00e2 Peygamber ile g\u00f6klere \u00e7\u0131kan benem&#8221;<br \/>\nMillet&#8217;e, &#8216;ulus&#8217; diyorlar!..<br \/>\nNeymi\u015f? Millet, Arap\u00e7a&#8217;ym\u0131\u015f! Peki; ulus nece? Cevap: Mo\u011folca!..<br \/>\nMo\u011folca &#8220;ulus&#8221;a, F(\u0131)rans\u0131zca bir (-el) tak\u0131s\u0131 eklemi\u015fler ve buna, mill\u00ee kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak &#8220;ulus-al&#8221; demi\u015fler! Ve bir de, bunun i\u00e7in ne demi\u015fler, elbette biliyorsunuz! \u00d6z-T\u00fcrk\u00e7e!..<br \/>\nY\u00e2ni, bir k\u0131sm\u0131 Mo\u011folca, di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise F(\u0131)rans\u0131zca olacak amm\u00e2, bunlar\u0131 birle\u015ftirince T\u00fcrk\u00e7e bile de\u011fil, hem de \u00f6z-T\u00fcrk\u00e7e olacak!..Ne zek\u00e2!..<br \/>\n&#8220;Hava alan\u0131na (mill\u00eelerimizi) kar\u015f\u0131lamaya gittik&#8221; c\u00fcmlesi yerine, &#8220;Hava alan\u0131na (ulusallar\u0131m\u0131z\u0131) kar\u015f\u0131lamaya gittik&#8221; diyeceksiniz, \u00f6yle mi?..G\u00fclmezler mi insana!..<br \/>\nSeneler \u00f6nce, bir rekl\u00e2mda duymu\u015ftum: &#8220;Haydi millet, sucuklar haz\u0131r!..&#8221;<br \/>\n\u015eimdi de hep beraber tekrarlayal\u0131m. Fakat ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc: &#8220;Haydi ulus, sucuklar haz\u0131r!&#8221;<br \/>\nOlmaz!..Olmaz!..Olmaz!..<br \/>\nCen\u00e2ze namaz\u0131 k\u0131lmaya ba\u015flarken de, hoca efendiler: &#8220;Er ki\u015fi \/ h\u00e2t\u00fbn ki\u015fi niyetine&#8230; &#8221; s\u00f6z\u00fc yerine,&#8221;Er (birey) \/ h\u00e2t\u00fbn (birey) niyetine&#8230;&#8221; demeye ba\u015flarlarsa, sak\u0131n \u015fa\u015f\u0131rmay\u0131n\u0131z!..<br \/>\nD\u00fcnyada, &#8220;bir-ey&#8221; ve buna ba\u011fl\u0131 olarak uydurulan &#8220;bir-ey-sel&#8221; kadar &#8216;yalanc\u0131 ve uc\u00fbbe&#8217; bir kelime g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Sanki ba\u015fka kelimemiz yokmu\u015f gibi, bunu, T\u00fcrk\u00e7emizin ba\u015f\u0131na musallat ettiler!<br \/>\nT\u00fcrk\u00e7emiz, bu hususta, o kadar zengindir ki , &#8220;ki\u015fi, zat, \u015fah\u0131s ve fert&#8221; kelimelerimiz vard\u0131r. Hem de, hem birbirlerinin yerlerine kullan\u0131labiliyorlar hem de yerine g\u00f6re ayr\u0131 ayr\u0131!..<br \/>\nMesel\u00e2; Ziya Pa\u015fa&#8217;m\u0131z, bir terk\u00eeb-i bend&#8217;inde \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n&#8220;\u00c2yinesi i\u015ftir ki\u015finin l\u00e2fa bak\u0131lmaz<br \/>\n\u015eahs\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr r\u00fctbe-i akl\u0131 eserinde&#8221;<br \/>\nNe h\u00e2rika bir \u00f6rg\u00fc de\u011fil mi? Hem &#8220;ki\u015fi&#8221; hem de &#8220;\u015fah\u0131s&#8221; ayn\u0131 beyitte kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. &#8220;L\u00e2f&#8221; ve &#8220;eser&#8221; gibi iki i\u015flek kelime de cabas\u0131!..<br \/>\nS\u00f6z \u00dcst\u00e2d&#8217;\u0131m\u0131z Y\u00fbnus Emre ne g\u00fczel s\u00f6ylemi\u015f:<br \/>\n&#8220;Ki\u015fi bile s\u00f6z demini<br \/>\nDimeye s\u00f6z\u00fcn kemini<br \/>\nBu cihan cehennemini<br \/>\nSekiz u\u00e7ma\u011f ide bir s\u00f6z&#8221;<br \/>\n&#8221; S\u00f6z\u00fcn demi&#8230;&#8221;, her g\u00fczelli\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r!..<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00e2inat\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131, her \u015feyin sahibi, h\u00e2kimi, m\u00e2liki, terbiye edicisi, koruyucusu, yard\u0131mc\u0131s\u0131, nimet ve r\u0131z\u0131k vereni Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2n\u0131n, sadece insano\u011fluna ak\u0131l ile birlikte ihsan etti\u011fi en b\u00fcy\u00fck nimet: Kelime&#8217;dir, s\u00f6z&#8217;d\u00fcr!.. Kelime; harf vas\u0131tas\u0131yla m\u00e2n\u00e2y\u0131 y\u00fcklenen ve gelece\u011fe ta\u015f\u0131yan madde&#8217;dir!.. \u0130nsan olma vasf\u0131n\u0131n ve insanl\u0131k h\u00fcviyetinin temsilcisi, belirleyicisidir! .. \u00d6\u011frenilmesiyle, u\u011fruna &#8216;k\u00f6le&#8217; olunan tek ins\u00e2n\u00ee varl\u0131kt\u0131r!.. &#8220;Kelime-i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-19247","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiy-dbiyyati"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19247"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19249,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19247\/revisions\/19249"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}