{"id":19456,"date":"2016-04-24T11:00:36","date_gmt":"2016-04-24T07:00:36","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=19456"},"modified":"2016-04-28T13:01:25","modified_gmt":"2016-04-28T09:01:25","slug":"19456","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=19456","title":{"rendered":"Elnar\u0259 G\u00dcN\u018f\u015e.&#8221;\u0130tmi\u015f \u015e\u0259h\u0259r, tarixi d\u0259lill\u0259r \u0259sas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f o\u00e7erk&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/kil.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/kil-243x300.jpg\" alt=\"____kil\" width=\"243\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-18875\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/kil-243x300.jpg 243w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/kil.jpg 322w\" sizes=\"auto, (max-width: 243px) 100vw, 243px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u201cDa\u011f \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri\u201d \u0259d\u0259bi m\u0259clisi v\u0259 \u201c\u0130smay\u0131ll\u0131 yazarlar\u0131\u201d v\u0259 \u201cA\u011fsu \u015fairl\u0259ri\u201d\u0130ctimai, \u201c\u0130ti q\u0259l\u0259m\u201d \u0259d\u0259bi  birliyinin \u00fczv\u00fc<\/p>\n<p>     Haqq\u0131nda b\u0259hs edil\u0259n itkin \u015f\u0259h\u0259r-orta \u0259sr A\u011fsu \u015e\u0259h\u0259ridir<\/p>\n<p>(M\u00fc\u0259llifd\u0259n)<br \/>\n      \u018fziz oxucular \u0130tmi\u015f \u015e\u0259h\u0259r ki\u00e7ik h\u0259cmli b\u0259dii \u0259s\u0259ri m\u0259nim yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131mda ilk n\u0259sr \u0259s\u0259ridir. \u0130tmi\u015f \u015e\u0259h\u0259r o\u00e7erki tarixi fakt v\u0259 d\u0259lill\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n       \u018fs\u0259rd\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u015e\u0259h\u0259r Q\u0259dim A\u011fsu torpa\u011f\u0131nda yeddi y\u00fcz ild\u0259n art\u0131q \u0259v\u0259zolunmaz x\u0259zin\u0259 kimi gizl\u0259nmi\u015f. Uzun ill\u0259r ictimaiyy\u0259t\u0259 Xaraba \u015e\u0259h\u0259r kimi t\u0259qdim olunan orta  \u018fsr A\u011fsu \u015e\u0259h\u0259ri Gilan \u015f\u0259h\u0259rdir. \u018fs\u0259ri oxuyark\u0259n qar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r m\u0259nim q\u0259dim A\u011fsu torpa\u011f\u0131nda x\u0259yal\u0259n g\u00f6rd\u00fckl\u0259rimdir. Bu x\u0259yal insanlar\u0131 b\u0259z\u0259n \u00e7ox uzaqlara apara bil\u0259r. B\u0259z\u0259n \u00e7ox\u015fax\u0259li fikirl\u0259r formala\u015fd\u0131ra bil\u0259r. \u018fs\u0259ri yazmaqda \u0259sas m\u0259qs\u0259dim do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131m\u0131z\u0131n  dilb\u0259r gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan A\u011fsumuzu v\u0259 onun \u015fanl\u0131 tarixini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131rmaq, t\u0259qdim etm\u0259kdir.<br \/>\n       \u0130tmi\u015f \u015e\u0259h\u0259r adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m Orta \u0259sr A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri on yeddinci \u0259sr\u0259 aid, d\u00f6rd bir yan\u0131 qala divarlar\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015f   q\u0131rx hektar \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdir. \u015e\u0259h\u0259rin d\u00f6rd bir yan\u0131. divarlar\u0131n \u00e7\u00f6l t\u0259r\u0259fi d\u0259rin x\u0259nd\u0259kl\u0259 \u0259hat\u0259 olunub. Qalan\u0131n d\u00f6rd qoruq\u00e7u b\u00fcrcl\u0259ri vard\u0131r. Q\u0131rx hektar \u0259razinin bir tam onda be\u015f hektar\u0131nda t\u0259dqiqat qaz\u0131nt\u0131lar\u0131 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Apar\u0131lm\u0131\u015f qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 \u00e7ox d\u0259y\u0259rli maddi-m\u0259n\u0259vi materiallar tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.                         Arxeoloqlar  qaz\u0131nt\u0131lar zamani \u00f6yr\u0259nib tapd\u0131qlar\u0131 q\u0259dim  \u015f\u0259h\u0259rin  binalar\u0131. emalatxanalar\u0131, t\u0259ndirl\u0259ri, hamam\u0131, m\u0259scidi v\u0259  ba\u015fqa tikilil\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tin\u0259 he\u00e7 bir m\u00fcdaxil\u0259 edilm\u0259yib, b\u0259rpa  i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmay\u0131b, nec\u0259 varsa el\u0259c\u0259d\u0259 saxlan\u0131lm\u0131\u015f, a\u00e7\u0131q hava muzeyi yaratm\u0131\u015fd\u0131rlar. \u0130tmi\u015f \u015e\u0259h\u0259r tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif adlarla t\u0259qdim olunmu\u015fdur. \u015e\u0259h\u0259rin yaranmas\u0131 v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259zadl\u0131 fikirl\u0259r formala\u015f\u0131b.<br \/>\n       Tarixi \u00e7ox q\u0259dim  v\u0259 z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259  malik olan q\u0259dim A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri Sovet \u0130ttifaq\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hrif olunaraq yarars\u0131z v\u0259 q\u0259zal\u0131 \u0259razi kimi \u0259haliy\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015fdir. Bununla da bir s\u0131ra \u00e7ox d\u0259y\u0259rli m\u0259nb\u0259l\u0259ri m\u0259hv edilmi\u015fdir.<br \/>\n     Yaran\u0131\u015fdan bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259sar\u0259ti yeritm\u0259k siyas\u0259ti qurub, zaman-zaman tarixi saxtala\u015fd\u0131ran Rusiyan\u0131n bu planlar\u0131 \u00f6z\u00fcll\u00fc s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. Bel\u0259 ki, XV \u0259srd\u0259n b\u0259ri \u0259razisind\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f olan A\u011fsu vilay\u0259tind\u0259 1735-ci ild\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259 inki\u015faf etmi\u015f intensiv  \u015f\u0259h\u0259r h\u0259yat\u0131 yarad\u0131ld\u0131. 1806-c\u0131 ild\u0259 riyakar rus ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n  \u015f\u0259h\u0259r da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, \u0259haliy\u0259 divan tutulmu\u015fdur. M\u0259nim bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 \u0259sas\u0131m vard\u0131r. Bel\u0259 ki, arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259scid kompleksind\u0259n rus ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n \u015f\u0259h\u0259r\u0259 at\u0131lan top m\u0259rmisi tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n    A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rini ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b xarabaya \u00e7evrilm\u0259sini Sovet \u0130ttifaq\u0131 bizd\u0259n daha yax\u015f\u0131 bilirdi, lakin bel\u0259 faktlar\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 Rusiyan\u0131n maraqlar\u0131na uy\u011fun deyildi.<br \/>\nA\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131  bir \u00e7ox bel\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259rimizin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 mane\u0259l\u0259r t\u00f6r\u0259dilir, xalqa yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar verilirdi. M\u0259qs\u0259d bir xalq\u0131n tarixini, dilini, dinini, m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 ,inc\u0259s\u0259n\u0259tini ki\u00e7iltm\u0259k, z\u0259ifl\u0259tm\u0259k idi .<br \/>\nRuslara \u00e7ox yax\u015f\u0131 m\u0259lum idi ki, A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri \u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ri olmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 islam dininin \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n biridir. Bu kimi \u0259saslar da praktik rus t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259 mane\u0259l\u0259r t\u00f6r\u0259dirdi.     Bel\u0259 ac\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259r d\u00f6vr\u00fc m\u0259nc\u0259 \u00e7oxdan k\u00f6hn\u0259lmi\u015f, gerid\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Hal-haz\u0131rda yet\u0259rinc\u0259 iqtisadi-siyasi, h\u0259rbi potensiala malik g\u00fccl\u00fc v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131  d\u00fcnya svilizasiyas\u0131na tam inteqrasiya etmi\u015fdir. Suveren v\u0259 M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131m\u0131z\u0131n memar\u0131, qurucusu olan xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev \u00f6lk\u0259mizin tarixin\u0259, dilin\u0259, milli m\u0259n\u0259vi,  mental d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi yana\u015faraq, bu sah\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r verirdi. \u015e\u00fck\u00fcrl\u0259r olsun  ki, bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min \u0259n\u0259n\u0259 layiqinc\u0259 davam  etdirilir. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7\u0259tin, ke\u00e7m\u0259-ke\u00e7li v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli tarixind\u0259  h\u0259kk olunmu\u015f ac\u0131l\u0131 \u015firinli b\u00fct\u00fcn s\u0259hif\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259k verir. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r: \u201cD\u00fcn\u0259nini    bilm\u0259y\u0259n xalq\u0131n i\u015f\u0131ql\u0131 sabah\u0131 ola bilm\u0259z!\u201d \u0130\u015f\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k namin\u0259 ke\u00e7mi\u015fi g\u00f6rm\u0259k g\u0259r\u0259kdir. Bu g\u00fcn Ulu \u00f6nd\u0259r  Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcdrik siyas\u0259tinin m\u00fck\u0259mm\u0259l davam\u00e7\u0131s\u0131 M\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyev v\u0259 onun xan\u0131m\u0131  Heyd\u0259r \u018fliyev fondunun  r\u0259hb\u0259ri , UNESKO v\u0259 \u0130SESKO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi Mehriban xan\u0131m \u018fliyeva tariximizin, m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin, inc\u0259s\u0259n\u0259timizin ,milli m\u0259n\u0259vi, mental d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin qorunmas\u0131, \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar qazanm\u0131\u015flar. Elm xadiml\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verilir, \u0259v\u0259zsiz imkanlar yarad\u0131l\u0131r. Bel\u0259 u\u011furlu siyas\u0259t d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin  diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r. A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlara k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n (T\u00fcrkiy\u0259nin M\u0259rm\u0259r\u0259 Universitetinin  laboratoriyas\u0131) \u015f\u0259h\u0259r\u0259 turlar t\u0259\u015fkil olunur.<br \/>\n     A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi \u00e7ox q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngindir. H\u0259l\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l burada ya\u015fay\u0131\u015f olmu\u015fdur. Ke\u00e7mi\u015f N\u0259rgizava k\u0259ndind\u0259(\u0130ndiki G\u0259g\u0259li k\u0259ndi) \u00f6lm\u00fc\u015f sakinl\u0259ri k\u00fcp\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 d\u0259fn etmi\u015fdil\u0259r.(k\u0259nd sakini t\u0259s\u0259rr\u00fcfatla m\u0259\u015f\u011ful olark\u0259n h\u0259y\u0259t yan\u0131 sah\u0259d\u0259 qaz\u0131nt\u0131 aparark\u0259n saxs\u0131 qab tapm\u0131\u015fd\u0131r, qaz\u0131nt\u0131n\u0131 ehtiyatla davam etdirdikd\u0259 m\u0259lum olub ki, h\u0259min saxs\u0131 qab k\u00fcpd\u00fcr v\u0259 onun i\u00e7ind\u0259 insan s\u00fcm\u00fckl\u0259ri, skleti vard\u0131) H\u0259min tap\u0131nt\u0131ya \u0259sas\u0259n t\u0259yin olunmu\u015fdur ki, k\u0259ndin \u0259razisind\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259ll\u0259r d\u0259 insanlar ya\u015fay\u0131blar. Da\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid dig\u0259r tap\u0131nt\u0131lar is\u0259 rayonun Nuran k\u0259ndind\u0259dir .Orta \u018fsr  A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n 5 km \u015fimalda XV-XVI \u0259srl\u0259r\u0259 aid A\u011fsu k\u0259ndi tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<!--more--><\/p>\n<p>     Bu q\u0259d\u0259r z\u0259ngin tarixi olan do\u011fma A\u011fsu tarixinin d\u0259ryas\u0131ndan bir damla da m\u0259nim pay\u0131ma d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259 n\u0259 xo\u015f m\u0259nim hal\u0131ma. M\u0259n \u00f6z kitab\u0131mda sakini oldu\u011fum A\u011fsu rayonunu t\u0259bli\u011f etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. \u018fs\u0259rin m\u0259zmunu olaraq \u0259sas m\u0259qs\u0259dim g\u0259nc oxuculara t\u0259cr\u00fcb\u0259nin, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6n\u0259mli oldu\u011funu \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r: \u201c\u00e7ox ya\u015fayan \u00e7ox bilm\u0259z, \u00e7ox g\u0259z\u0259n \u00e7ox bil\u0259r\u201d \u0130nan\u0131ram ki, kitab oxucular\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tini qazanacaq.<\/p>\n<p>                                      *                         *                        *<\/p>\n<p>       Biri var idi biri yox idi \u00e7ox q\u0259dim zamanlarda (XVI-XVII \u0259srl\u0259rd\u0259)B\u00f6y\u00fck  Qafqaz  Da\u011flar\u0131n\u0131n c\u0259nub yamac\u0131nda, A\u011fsu \u00e7ay\u0131n\u0131n sa\u011f sahilind\u0259 qocaman  A\u011fsu k\u0259ndi vard\u0131. K\u0259ndin \u0259halisi \u0259sas\u0259n s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla v\u0259 maldarl\u0131qla  m\u0259\u015f\u011ful olurdular.  A\u011fsu k\u0259ndinin \u0259halisi \u00e7ox firavan ya\u015fay\u0131rd\u0131lar, z\u0259hm\u0259tke\u015f \u0259hali yay aylar\u0131nda \u0259kib bec\u0259rdikl\u0259ri  m\u0259hsullar\u0131 toplay\u0131r \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131\u015f ehtiyat\u0131 toplay\u0131rd\u0131lar. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r: z\u0259hm\u0259tl\u0259rinin bar\u0131n\u0131 yeyirdil\u0259r .k\u0259ndd\u0259 a\u011fsaqqala, a\u011fbir\u00e7\u0259y\u0259, x\u00fcsusi h\u00f6rm\u0259t vard\u0131, K\u0259ndin adl\u0131-sanl\u0131 a\u011fsaqqallar\u0131ndan biri d\u0259 \u018fziz ki\u015fi idi. \u018fziz ki\u015fi  s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla \u0259l\u0259xsus da dulus\u00e7uluqla m\u0259\u015f\u011ful olurdu. \u018fsil pe\u015f\u0259si dulus\u00e7uluq, da\u015f i\u015fl\u0259m\u0259 olan \u018fziz baban\u0131 k\u0259nd \u0259halisi onu ozan \u018fziz adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u018fziz baban\u0131n ozan adlanmas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcll\u00fc s\u0259b\u0259bl\u0259ri vard\u0131r. \u018fziz ki\u015fi h\u0259r s\u0259h\u0259r dan s\u00f6k\u00fcl\u0259nd\u0259 da\u011flar\u0131n yamaclar\u0131na \u00e7\u0131xar, saf sular\u0131 bir-biri il\u0259 s\u0259sl\u0259\u015f\u0259n p\u0131\u00e7\u0131lda\u015fan A\u011fsu \u00e7ay\u0131n\u0131 seyr ed\u0259r, tax\u0131l z\u0259mil\u0259rind\u0259 ,\u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u0259haliy\u0259 i\u015f avandl\u0131\u011f\u0131 dil\u0259y\u0259r, \u00f6z s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131na qat\u0131b da\u011flar\u0131n al-\u0259lvan \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259 otaran \u00e7obanlara n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r qo\u015fard\u0131.<br \/>\n                               M\u0259n a\u015fiq\u0259m g\u00fcl \u00fcz\u0259,<br \/>\n                                G\u00f6z\u0259l ba\u011fdan g\u00fcl \u00fcz\u0259,<br \/>\n                                G\u00f6z\u0259l v\u0259sfi-hal eyl\u0259r,<br \/>\n                                 Tel t\u00f6k\u00fcls\u0259 g\u00fcl \u00fcz\u0259.<br \/>\n    \u018fziz baban\u0131n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck v\u0259 mehriban bir ail\u0259si vard\u0131. H\u0259yat yolda\u015f\u0131 S\u0259n\u0259m xan\u0131m g\u00f6z\u0259l ev xan\u0131m\u0131 olmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 ,toxuculuqla da m\u0259\u015f\u011ful olur, bu g\u00f6z\u0259l s\u0259n\u0259ti q\u0131zlar\u0131na , g\u0259linl\u0259rin\u0259 ,g\u0259nc qad\u0131nlara \u00f6yr\u0259dirdi. Onlar\u0131n doqquz \u00f6vlad\u0131, iyirmi alt\u0131 n\u0259v\u0259si vard\u0131r. N\u0259v\u0259l\u0259rinin h\u0259r biri olduqca sevimli v\u0259 mehriban idil\u0259r. Dig\u0259r n\u0259v\u0259l\u0259rind\u0259n x\u00fcsusil\u0259 se\u00e7il\u0259n n\u0259v\u0259 is\u0259 Cavidan idi. Cavidan bacar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 davran\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 dig\u0259rl\u0259rind\u0259n se\u00e7ilirdi. O, t\u0259bi\u0259td\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etdiyi hadis\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcsusi reaksiya ver\u0259r, g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u00fcns\u00fcrl\u0259r bar\u0259d\u0259 tutarl\u0131 suallar \u00fcnvanlay\u0131b, bacard\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r \u0259trafl\u0131 m\u0259lumatlar toplama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fard\u0131. Babas\u0131n\u0131n Cavidana x\u00fcsusi diqq\u0259t  yetirm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 onun da babas\u0131 kimi \u015fer yazmas\u0131 idi. \u201dOt k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u0259 bit\u0259r\u201d m\u0259s\u0259lin\u0259 \u0259sil n\u00fcmun\u0259 idi Cavidan.<br \/>\n     K\u0259ndin ba\u015f t\u0259r\u0259find\u0259 \u018fziz baban\u0131n emalatxanas\u0131 yerl\u0259\u015firdi. \u018fziz baba s\u0259h\u0259r s\u00fcbh \u00e7a\u011f\u0131ndan emalatxanas\u0131na getdi. H\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi gild\u0259n k\u00fcp d\u00fcz\u0259ldirdi. El\u0259 bu m\u0259qamda Cavidan babas\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u0259ldi:<br \/>\n   Cavidan: Baba, ay baba<br \/>\n      \u018fziz baba-b\u0259li m\u0259nim mehriban balam.<br \/>\n      Cavidan: Sabah\u0131n xeyir ay baba, nec\u0259s\u0259n?<br \/>\n \u018fziz baba: Sabah\u0131n xeyir, \u00e7ox sa\u011f ol, m\u0259n yax\u015f\u0131yam, de g\u00f6r\u00fcm s\u0259n nec\u0259s\u0259n? Evd\u0259 i\u015fl\u0259r nec\u0259 gedir?<br \/>\n    Cavidan: evd\u0259 d\u0259 h\u0259r \u015fey  yax\u015f\u0131d\u0131r.  S\u0259h\u0259r yem\u0259yimi tez yeyib  g\u0259ldim ki,  s\u0259nd\u0259n dulus\u00e7uluq s\u0259n\u0259tinin sirl\u0259rini \u00f6yr\u0259nim.<br \/>\n    \u018fziz baba: Yax\u015f\u0131 etdin ay o\u011ful, g\u0259l \u00f6yr\u0259n.<br \/>\nCavidan: Baba \u00f6z\u00fcn  d\u0259  torpaqla \u2013da\u015fla \u0259ll\u0259\u015firs\u0259n. B\u0259lk\u0259 bu bar\u0259d\u0259 bir \u015fer dey\u0259s\u0259n, \u0259hval\u0131m\u0131z y\u00fcks\u0259lsin<br \/>\n\u018fziz baba: Ba\u015f \u00fcst\u0259 ay o\u011ful<br \/>\n                             Torpaq m\u00fcq\u0259dd\u0259s add\u0131r,<br \/>\n                              Elm, bilik savadd\u0131r  .<br \/>\n                              Torpaq sev\u0259n\u0259 do\u011fma,<br \/>\n                              Sevm\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 yadd\u0131r.<br \/>\n  \u018fziz baba: Cavidan buradan k\u0259ndimiz\u0259 baxanda bilirs\u0259n adam\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259n n\u0259l\u0259r ke\u00e7ir?<br \/>\n Cavidan: n\u0259 ke\u00e7ir ay baba<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: b\u00f6y\u00fcy\u00fcb boya ba\u015fa  \u00e7atd\u0131\u011f\u0131m do\u011fma S\u0259fal\u0131 A\u011fsumuza \u015fer dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<br \/>\n                        Lo\u011fman \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri da\u011f yamac\u0131nda<br \/>\n                        Oyla\u011f\u0131d\u0131r K\u0259kliyin, Turac\u0131n da.<br \/>\n                         Bura s\u0259f\u0259r ed\u0259k ilin yaz\u0131nda<br \/>\n                         Alaq b\u00fclb\u00fcll\u0259rd\u0259n bahar sora\u011f\u0131<br \/>\n                        C\u0259nn\u0259t m\u0259kan\u0131d\u0131r A\u011fsu torpa\u011f\u0131<\/p>\n<p>                         Girdiman h\u00f6vz\u0259si lal\u0259 qatar\u0131,<br \/>\n                         D\u00f6rd yan\u0131 al-\u0259lvan \u00e7i\u00e7\u0259k hasar\u0131.<br \/>\n                         Cavan\u015fir g\u00f6l\u00fcn\u0259 salaq g\u00fczar\u0131,<br \/>\n                         Seyr ed\u0259k rayonu \u00fcz\u00fc a\u015fa\u011f\u0131,<br \/>\n                        C\u0259nn\u0259t m\u0259kan\u0131d\u0131r A\u011fsu torpa\u011f\u0131.<br \/>\n                       P\u0131\u00e7\u0131lday\u0131r A\u011fsu \u00e7ay\u0131 mehriban,<br \/>\n                        Vadisind\u0259n s\u0259h\u0259r boylan\u0131r duman.<br \/>\n                        Seyr\u0259ngah\u0131 buludlara ucalan,<br \/>\n                        Dolaylar\u0131 istirah\u0259t oca\u011f\u0131,<br \/>\n                       C\u0259nn\u0259t m\u0259kan\u0131d\u0131r A\u011fsu torpa\u011f\u0131.<br \/>\nCavidan: \u00e7ox sa\u011f ol ay baba s\u0259n bel\u0259 dan\u0131\u015fanda \u00fcr\u0259yim da\u011fa d\u00f6n\u00fcr, m\u0259n \u00f6z torpa\u011f\u0131m\u0131 daha \u00e7ox sevir\u0259m, ona daha \u00e7ox ba\u011flan\u0131ram.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u018flb\u0259tt\u0259 ki, sev\u0259c\u0259ks\u0259n d\u0259 ax\u0131 s\u0259n bu  torpaqda do\u011fulmusan, b\u00f6y\u00fcy\u00fcb boya-ba\u015fa \u00e7atm\u0131san, bu \u00e7ay\u0131n suyunu i\u00e7mis\u0259n, bizim S\u0259fal\u0131 da\u011flar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259r-t\u0259miz havas\u0131n\u0131 udmusan, G\u00fcn\u0259\u015fin al \u015f\u0259f\u0259ql\u0259ri il\u0259 isinmis\u0259n. S\u0259n d\u0259 bu torpa\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131san.<br \/>\nCavidan: baba bizim evin yan\u0131ndak\u0131 nar a\u011fac\u0131nda n\u0259 var ki h\u0259r k\u0259s oraya g\u0259lir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: h\u0259&#8230; o\u011ful  o, nar a\u011fac\u0131 s\u0131nanm\u0131\u015f ziyar\u0259tgahd\u0131r. insanlar orada zikr edirl\u0259r el aras\u0131nda ziyil piri kimi d\u0259 tan\u0131n\u0131r. Pirin \u0259traf\u0131nda k\u0259ndin q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259\u015fir.<br \/>\nCavidan: m\u0259n\u0259 \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r ki n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259birl\u0259rin \u00fcst\u00fcn\u0259 gil qablar, dol\u00e7alar, k\u00fcpl\u0259r  y\u0131\u011f\u0131rlar. Onun \u00fc\u00e7\u00fcnm\u00fc  bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox gil qablar d\u00fcz\u0259ldirsiniz?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi : B\u0259li o\u011flum o gil qablar sin\u0259 da\u015f\u0131d\u0131r, q\u0259dim inanclara g\u00f6r\u0259 gil qablar\u0131n i\u00e7ind\u0259, ya da gil qablar\u0131n  \u0259hat\u0259sind\u0259 d\u0259f ed\u0259rdil\u0259r. Bizim da\u011flarda bir N\u0259rgizabad (indiki G\u0259g\u0259li) k\u0259ndind\u0259 h\u0259l\u0259 eram\u0131zdan d\u0259 insanlar ya\u015fay\u0131b, \u00f6z \u00f6l\u00fcl\u0259rini gil k\u00fcpl\u0259rin i\u00e7\u0259risind\u0259  d\u0259fn ed\u0259rl\u0259rmi\u015f.<br \/>\nCavidan:<br \/>\nbaba y\u0259ni o q\u0259d\u0259r q\u0259dim zamanlarda bizim torpaqlar\u0131m\u0131zda insanlar ya\u015fay\u0131rm\u0131\u015f?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: B\u0259li \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015f\u0131  o q\u0259d\u0259r q\u0259dimdir. Nuran k\u0259ndind\u0259 o d\u00f6vr\u0259 Aid tap\u0131nt\u0131lar vard\u0131r. Bir d\u0259 ki ay o\u011ful bu g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn da\u011flar\u0131m\u0131z \u00e7ox qocamand\u0131r.<br \/>\nCavidan t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259 soru\u015fdu : s\u0259nd\u0259n daha qocamand\u0131rlar?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259r\u0259k dedi: \u0259lb\u0259tt\u0259 o\u011flum m\u0259nd\u0259n daha qocamand\u0131rlar. \u018fziz baba aya\u011fa durdu emalatxanan\u0131n qap\u0131s\u0131na yax\u0131nla\u015fd\u0131, hava isti oldu\u011fundan qap\u0131 a\u00e7\u0131q idi Cavidan\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b dedi: (ota\u011f\u0131n qap\u0131s\u0131 \u00fcz\u00fc c\u0259nub istiqam\u0259tind\u0259 idi)biz dayand\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerd\u0259n \u00fcz\u00fc a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n?<br \/>\nCavidan: B\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u0259m<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: O \u015f\u0259h\u0259rl\u0259 bizim aram\u0131zda 4-5 km m\u0259saf\u0259 var. \u015e\u0259h\u0259r A\u011fsu \u00e7ay\u0131n\u0131n ki\u00e7ik qolunun h\u00f6vz\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir olduqca b\u00f6y\u00fck v\u0259 abad \u015f\u0259h\u0259rdir. 40 hektar \u0259razisi var.<br \/>\nCavidan: o \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131 n\u0259dir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u015f\u0259h\u0259rin \u0259sil ad\u0131 A\u011fsudur.  Amma b\u0259z\u0259n oraya Gilan \u015f\u0259h\u0259r, Yeni \u015eamax\u0131 da deyilir.<br \/>\nCavidan: N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u015eamax\u0131?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr<br \/>\nCavidan: maraqla soru\u015fdu: n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcbl\u0259r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u00c7\u00fcnki o\u011flum 1735-1736-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Nadir \u015fah \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015fah elan etdikd\u0259n sonra b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bir s\u0131ra \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 Nadir \u015faha qar\u015f\u0131 qiyamlar, \u00fcsyanlar ba\u015f qald\u0131rd\u0131. Nadir \u015fah\u0131n istila\u00e7\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 etirazlar edirdil\u0259r, etiraz ed\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri  idi. Nadir \u015fah da xalq\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 \u015eamax\u0131n\u0131 da\u011f\u0131td\u0131qdan sonra yand\u0131rd\u0131, \u015f\u0259h\u0259rin sa\u011f qalan  \u0259halisini  is\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn o, A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcr. A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259halisinin \u00e7oxu  \u015eamax\u0131dan g\u0259l\u0259nl\u0259r oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, \u015f\u0259h\u0259r yeni \u015eamax\u0131 da adlan\u0131r.<br \/>\n  Cavidan: o g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r A\u011fsuda insanlar ya\u015famay\u0131rd\u0131?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: ya\u015fay\u0131rd\u0131 h\u0259l\u0259 VI-IX \u0259srl\u0259rd\u0259 A\u011fsuda ya\u015fay\u0131\u015f vard\u0131, lakin bel\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 deyildi.<br \/>\nCavidan: indi \u00e7oxdur \u0259halisi? ax\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: b\u0259li olduqca \u0259z\u0259m\u0259tli, g\u00f6z ox\u015fayan g\u00f6z\u0259llikl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin, \u0259srar\u0259ngiz \u015f\u0259h\u0259rdir. \u018fhalisinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259mizin birinci \u015f\u0259h\u0259ridir. \u018fhalinin say\u0131 8-10 min n\u0259f\u0259rdir. ax\u0131 A\u011fsu \u015eirvan\u0131n paytaxt\u0131d\u0131r.<br \/>\nCavidan\u0131 maraq b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fc: baba s\u0259n el\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rsan ki, \u00e7ox ist\u0259rdim ki ,m\u0259n d\u0259 o, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 olum, dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131n yax\u0131ndan \u015fahidi olum. Y\u0259qin oralara getmis\u0259n d\u0259?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u0259lb\u0259tt\u0259 o\u011flum m\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 orada dulus\u00e7u dostlar\u0131m\u0131n qona\u011f\u0131 olmu\u015fam.<br \/>\nCavidan: babacan m\u0259ni d\u0259 A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 apararsan?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: in\u015fallah bir g\u00fcn g\u0259z\u0259rik<br \/>\nCavidan: sabah getm\u0259k olar?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: olar ged\u0259rik<br \/>\nCavidan babas\u0131n\u0131n cavab\u0131ndan \u00e7ox raz\u0131 qald\u0131, sevinc\u0259k ev\u0259 t\u0259r\u0259f y\u00fcy\u00fcrd\u00fc ki bu \u015fad x\u0259b\u0259ri evd\u0259kil\u0259r\u0259 d\u0259 \u00e7atd\u0131rs\u0131n. G\u00fcn batan kimi \u018fziz ki\u015fi i\u015fl\u0259rini yekunla\u015fd\u0131r\u0131b, emalatxanas\u0131n\u0131 ba\u011flay\u0131b yola d\u00fcz\u0259ldi. G\u0259lib ev\u0259  \u00e7atanda g\u00f6rd\u00fc ki, Cavidan e\u015fitdikl\u0259rini x\u00fcsusi t\u0259rzd\u0259 h\u0259y\u0259canla evd\u0259kil\u0259r\u0259 n\u0259ql edirdi. \u018fziz ki\u015finin \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131 S\u0259n\u0259m xan\u0131m onlar \u00fc\u00e7\u00fcn bir bo\u011f\u00e7a da haz\u0131rlad\u0131 .<br \/>\n    S\u0259h\u0259r a\u00e7\u0131ld\u0131, h\u0259mi\u015f\u0259kind\u0259n f\u0259rqli olaraq Cavidan erk\u0259n oyanm\u0131\u015fd\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 yatmam\u0131\u015fd\u0131. Sanki onun u\u00e7ma\u011fa qanad\u0131 yox idi. Cavidan b\u00fct\u00fcn gec\u0259 boyu bol-bol x\u0259yallar qurmu\u015fdu. Ax\u0131 o bu g\u00fcn ucu-buca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n \u0259srar\u0259ngiz A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ged\u0259c\u0259kdi.<br \/>\n          \u018fziz  ki\u015fi eyvana \u00e7\u0131xark\u0259n Cavidan\u0131 g\u00f6rd\u00fc: o\u011ful sabah\u0131n xeyir<br \/>\n  Cavidan : sabah\u0131n xeyir baba nec\u0259s\u0259n? m\u0259n haz\u0131ram b\u0259s s\u0259n nec\u0259 ged\u0259 bil\u0259rik?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u0259lb\u0259tt\u0259 ged\u0259c\u0259yik sad\u0259c\u0259 g\u00f6zl\u0259 namaz\u0131m\u0131 q\u0131l\u0131m ged\u0259rik in\u015fallah. \u018fziz ki\u015fi namaz\u0131n\u0131 q\u0131ld\u0131qdan sonra onlar yola \u00e7\u0131xd\u0131lar.<br \/>\n            Yaz aylar\u0131 oldu\u011fundan h\u0259r t\u0259r\u0259f al-\u0259lvan g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259 dolu idi, yol boyu A\u011fsu \u00e7ay\u0131n\u0131n sahilind\u0259ki \u00e7\u0259m\u0259nl\u0259rin, n\u0259rgiz  g\u00fcll\u0259rinin qoxusu c\u0259nn\u0259ti xat\u0131rlad\u0131rd\u0131. Da\u011flar \u00f6z ya\u015f\u0131l donunu geyinmi\u015fdi, \u00c7ay sular\u0131n\u0131n \u015f\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131 h\u0259zin musiqini xat\u0131rlad\u0131rd\u0131. kol dibind\u0259ki b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259l\u0259r, a\u011faclarda b\u00fclb\u00fcll\u0259rin \u00f6tm\u0259si, a\u00e7\u0131q s\u0259mada turaclar\u0131n s\u00fczm\u0259si, qaranqu\u015f d\u0259st\u0259sinin yurdumuza g\u0259lm\u0259si insan\u0131 valeh edirdi. \u018fziz ki\u015fi bu g\u00f6z\u0259lliyi v\u0259sf etm\u0259s\u0259ydi f\u00fcrs\u0259ti \u0259ld\u0259n vermi\u015f olard\u0131. Onun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bel\u0259 deyir:<br \/>\n         Torpaq n\u0259f\u0259s al\u0131r, k\u00fcl\u0259kl\u0259r g\u00fcl\u00fcr,<br \/>\n         Yarpaq p\u0131\u00e7\u0131lday\u0131r, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r g\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n         Damarda qan co\u015fur, \u00fcr\u0259kl\u0259r g\u00fcl\u00fcr,<br \/>\n           Do\u011fur s\u0259mimiyy\u0259t yaz aylar\u0131nda,<br \/>\n           Lo\u011fmand\u0131r t\u0259bi\u0259t yaz aylar\u0131nda.<\/p>\n<p>             M\u0259lh\u0259mdir ya\u011f\u0131\u015f\u0131, k\u00fcl\u0259yi, mehi,<br \/>\n           \u00c7i\u00e7\u0259k jal\u0259l\u0259ri, dan yeri \u015fehi.<br \/>\n          \u0130nsan ya\u015fad\u0131qca duyur f\u0259r\u0259hi.<br \/>\n          \u00c7\u0259kilm\u0259z \u0259ziyy\u0259t yaz aylar\u0131nda<br \/>\n          Lo\u011fmand\u0131r t\u0259bi\u0259t yaz aylar\u0131nda<br \/>\nCavidan: babacan \u00e7ox sa\u011f ol lap \u00fcr\u0259yim a\u00e7\u0131ld\u0131 \u00fcr\u0259yin var olsun.<br \/>\nOnlar yava\u015f-yava\u015f \u015f\u0259h\u0259r\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yirdil\u0259r. Yol boyu Cavidan babas\u0131n\u0131n t\u0259bini co\u015fdurdu baba g\u00f6r n\u0259 g\u00f6z\u0259l k\u00fcl\u0259k \u0259sir \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rin qoxusunu yay\u0131r cahana.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: k\u00fcl\u0259kl\u0259ri salam deyib s\u0259sl\u0259yir\u0259m,<br \/>\n                 \u00dcmid il\u0259 xo\u015f s\u0259dalar g\u00f6zl\u0259yir\u0259m.<br \/>\n                 M\u0259n oturub o s\u0259ban\u0131 izl\u0259yir\u0259m.<br \/>\n                Q\u0259l\u0259mimi e\u015fq\u0259, s\u00f6z\u0259 sal\u0131b gedir.<\/p>\n<p>                  \u00c7ox sevir\u0259m bu t\u0259bi\u0259t \u00fcns\u00fcr\u00fcn\u00fc,<br \/>\n                  Qazanm\u0131\u015fd\u0131r k\u00f6n\u00fcll\u0259rd\u0259 \u00f6z yerini.<br \/>\n                 Seyr etdikc\u0259 s\u0259rin-s\u0259ba yell\u0259rini,<br \/>\n            Tam ruhumu qanad\u0131na al\u0131b gedir.<\/p>\n<p>Cavidan: Sa\u011f ol baba g\u0259ls\u0259n\u0259 bahar haqq\u0131nda da bir \u015fer dey\u0259s\u0259n.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r:<\/p>\n<p> Qoynunda bir xeyli g\u00f6z\u0259l arzular,                                                                                                       Q\u0259d\u0259m qoyur yurdumuza ilk bahar.<br \/>\n H\u0259r mehiyl\u0259 bir oyanma ba\u015flanar<br \/>\nG\u00fcn\u0259\u015find\u0259, duman\u0131nda ruzi var<br \/>\nQ\u0259d\u0259m qoyur yurdumuza ilk bahar<\/p>\n<p>G\u00fcn\u0259\u015fd\u0259n g\u00fcc al\u0131r qaynar bulaqlar.<br \/>\nLeysan t\u00f6k\u0259r, s\u0259mada \u015fim\u015f\u0259k \u00e7axar<br \/>\nYam-ya\u015f\u0131l geyinir s\u0259fal\u0131 da\u011flar,<br \/>\nG\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259k qoxuyur \u0259tirli ba\u011flar,<br \/>\n Q\u0259d\u0259m qoyur yurdumuza ilk bahar. <\/p>\n<p>Cavidan: \u00c7ox sa\u011f ol ay baba, s\u0259n t\u0259bi\u0259ti el\u0259 t\u0259svir edirs\u0259n ki, insan h\u0259min m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259ri ayaq saxlay\u0131b g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yir. \u015e\u0259h\u0259r h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n qala divarlar\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdur. M\u00fchasir\u0259 divarlar\u0131 o q\u0259d\u0259r    h\u00fcnd\u00fcr v\u0259 n\u0259h\u0259ng idi ki, \u015f\u0259h\u0259r d\u00fcz \u0259m\u0259lli  g\u00f6r\u00fcnm\u00fcrd\u00fc.<br \/>\n    Cavidan: N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu divarlar bu q\u0259d\u0259r h\u00fcnd\u00fcrd\u00fcr v\u0259 d\u0259rin x\u0259nd\u0259kl\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdur?<br \/>\n \u018fziz baba: O\u011flum ,bu divarlar \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcdafi\u0259 divarlar\u0131d\u0131r. X\u0259nd\u0259yin d\u0259rinliyi is\u0259 yeddi metrdir, g\u00f6r\u00fcrs\u0259n ki, i\u00e7i d\u0259 su il\u0259 doludur. B\u00fct\u00fcn bunlar d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rd\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Bu istinad divar\u0131n  v\u0259 x\u0259nd\u0259yin   \u00f6z \u0259fsan\u0259si var.<br \/>\n   Cavidan: O n\u0259 \u0259fsan\u0259dir el\u0259? Dan\u0131\u015f m\u0259n d\u0259 bilim.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015eirvan \u015eah\u0131 a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259nir v\u0259 q\u0259fil v\u0259fat edir. \u015eah\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259si \u0259zilm\u0259sin d\u00fc\u015fm\u0259n h\u00fccumlar\u0131 artmas\u0131n dey\u0259 \u015eah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc uzun m\u00fcdd\u0259t xalqdan v\u0259 saray xadiml\u0259rind\u0259n d\u0259 gizl\u0259dir. Xan\u0131m \u015fah\u0131 gizlic\u0259 yax\u0131n sirda\u015flar\u0131 il\u0259 birg\u0259 saray \u0259razisind\u0259 d\u0259fn etdirir v\u0259 saray xadiml\u0259ri bel\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ay  hiss etm\u0259yir. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 xan\u0131m \u0259mr edir ki, olduqca b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri tam \u0259hat\u0259 ed\u0259n qala divarlar\u0131 ucald\u0131ls\u0131n v\u0259 divar\u0131n \u00e7\u00f6l \u0259traf\u0131n\u0131 tam olaraq x\u0259nd\u0259kl\u0259 \u0259hat\u0259 etsinl\u0259r, x\u0259nd\u0259k su il\u0259 doldurulsun. Saray xadiml\u0259ri xan\u0131m\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na tam \u0259m\u0259l edirl\u0259r. Qala divar\u0131 h\u00f6r\u00fcl\u00fcb x\u0259nd\u0259k qaz\u0131l\u0131b su il\u0259 doldurulduqdan sonra \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259ri \u015f\u0259h\u0259r\u0259 yay\u0131l\u0131r. Bu x\u0259b\u0259ri duyan d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r d\u0259rhal \u015f\u0259h\u0259r\u0259 h\u00fccumlar edirl\u0259r. Lakin su il\u0259 doldurulmu\u015f d\u0259rin x\u0259nd\u0259k v\u0259 m\u00fchasir\u0259 qalas\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri uzun m\u00fcdd\u0259t   qoruyur. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r:<br \/>\n                            M\u0259n a\u015fiq\u0259m m\u0259rd qala,<br \/>\n                            Ke\u00e7ilm\u0259yir s\u0259rt qala.<br \/>\n                            \u00c7ox nam\u0259rdl\u0259r g\u00f6rs\u0259 d\u0259,<br \/>\n                            Yen\u0259 qalm\u0131\u015f m\u0259rd qala.<br \/>\n\u0130ndi bildinmi hans\u0131 \u0259fsan\u0259ni deyirdim?<br \/>\nCavidan: bildim baba do\u011frudan da qalan\u0131n v\u0259 x\u0259nd\u0259yin \u00e7ox maraql\u0131 tarix\u00e7\u0259si varm\u0131\u015f.<br \/>\nCavidan \u00f6zl\u0259rind\u0259n sol t\u0259r\u0259fd\u0259ki q\u0259biristanl\u0131\u011fa baxark\u0259n q\u0259bir da\u015flar\u0131n\u0131n bir-birind\u0259n f\u0259rqli olmas\u0131 onun diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nmay\u0131r, v\u0259 babas\u0131ndan soru\u015fur: buradak\u0131 q\u0259bir da\u015flar\u0131 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259nir? bir s\u0131ra q\u0259birl\u0259rd\u0259 da\u015f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 yaz\u0131lar var, dig\u0259rl\u0259rind\u0259 is\u0259 yaz\u0131 yoxdur.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u00fcz\u0259rind\u0259 yaz\u0131 olan q\u0259birl\u0259r ki\u015fi, yaz\u0131s\u0131 olmayan q\u0259birl\u0259r is\u0259 qad\u0131n q\u0259birl\u0259ridir. diqq\u0259tl\u0259 baxsan b\u0259zi q\u0259birl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 at, q\u0131l\u0131nc ,balta, x\u0259nc\u0259r, qalxan v\u0259 ba\u015fqa t\u0259svirl\u0259r var ki onlar da \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u0259naland\u0131r\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki d\u0259fn olunan insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda hans\u0131 bir pe\u015f\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdursa q\u0259bir da\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u0259min sah\u0259y\u0259 aid \u0259\u015fyalar\u0131n \u015f\u0259kli t\u0259svir olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0131l\u0131nc, qalxan, d\u0259bilq\u0259 t\u0259svirl\u0259ri olan q\u0259birl\u0259r \u0259sg\u0259r q\u0259birl\u0259ridir.<br \/>\nEl\u0259 g\u00fcman olunur ki, \u015f\u0259h\u0259rin d\u00f6rd bel\u0259 q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 var, \u015fimalda  \u015fah n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, zad\u0259ganlar d\u0259fn olunublar. \u0130lk d\u0259fn olunan insan 1737-ci ild\u0259 olmu\u015fdur.<br \/>\nCavidan: b\u0259s qad\u0131n q\u0259birl\u0259rind\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn adlar\u0131 qeyd olunmay\u0131b?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: onu m\u00fcs\u0259lman\u00e7\u0131l\u0131qla \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. Onlar s\u00f6hb\u0259t ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olurlar. \u015e\u0259h\u0259rin giri\u015find\u0259 \u00e7oxlu \u0259sg\u0259rl\u0259r g\u00f6r\u0259n Cavidan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki  \u0259sg\u0259rl\u0259r n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn orada dayan\u0131rlar, ax\u0131 \u015f\u0259h\u0259r \u00e7ox abad, firavan sakit g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<br \/>\nDiqq\u0259tl\u0259 baxark\u0259n g\u00f6rd\u00fc ki, \u0259sg\u0259rl\u0259r qalan\u0131n k\u00fcncl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n qoruq\u00e7u b\u00fcrcl\u0259rind\u0259 oturub, \u015f\u0259h\u0259ri qoruyurlar. \u018fslind\u0259 A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rinin g\u00fccl\u00fc ordusu vard\u0131.<br \/>\n\u018fziz baba; g\u00f6r\u00fcrs\u0259n d\u0259&#8230; \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259sg\u0259rl\u0259r var.<br \/>\n\u201cHans\u0131 xalq\u0131n varsa b\u00f6y\u00fck ordusu,<br \/>\nYoxdur onun D\u00fc\u015fm\u0259nind\u0259n qorxusu.\u201d<br \/>\nCavidan: Baba bizim g\u0259ldiyimiz yol olduqca uzun v\u0259 geni\u015fdir.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: bu yol \u015f\u0259rqd\u0259n-q\u0259rb\u0259 uzanan  tarixi ticar\u0259t yolu-ip\u0259k yoludur. H\u0259min istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xan tacirl\u0259r A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 daxil olur, istirah\u0259t ed\u0259r\u0259k yollar\u0131n\u0131 davam etdirirl\u0259r. \u018fziz ki\u015fi il\u0259 n\u0259v\u0259si  \u015f\u0259h\u0259rin daxili  k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yirl\u0259r.<br \/>\nCavidan: g\u00f6r n\u0259 g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259h\u0259rdir .burada k\u0259ndimizd\u0259n daha \u00e7ox a\u011faclar, ya\u015f\u0131ll\u0131q g\u00f6r\u00fcr\u0259m. S\u0259n bir yas\u0259m\u0259nl\u0259rin \u0259trin\u0259 bax, amma bax n\u0259rgiz g\u00fcll\u0259ri daha \u00e7oxdur m\u0259n buraya \u201cn\u0259rgizl\u0259r \u015e\u0259h\u0259ri\u201d dey\u0259rdim.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi; h\u0259 m\u0259nim mehriban balam A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rinin d\u0259 \u0259halisi \u00e7ox z\u0259hm\u0259tke\u015f, mehriban, qonaqp\u0259rv\u0259rdirl\u0259r. g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn z\u0259ngin ya\u015f\u0131ll\u0131qlar z\u0259hm\u0259tke\u015f \u0259halini \u0259m\u0259yinin b\u0259hr\u0259sidir ki, bel\u0259 \u00e7oxlu meyv\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z, ruzi \u2013b\u0259r\u0259k\u0259t var. \u018frzaq boldur, indi \u00f6z\u00fcn g\u00f6r\u0259c\u0259ks\u0259n bazarda olduqca ucuzluqdu, meyv\u0259, bu\u011fda \u00e7\u00f6r\u0259k<br \/>\nBoldur dey\u0259 insanlar acl\u0131q \u00e7\u0259km\u0259yirl\u0259r insanlar\u0131n \u0259hval-ruhiyy\u0259si y\u00fcks\u0259kdir. \u0130nsanlar bolluq i\u00e7ind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox qonaqp\u0259rv\u0259rdirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u0259mindirl\u0259r ki g\u0259l\u0259n qona\u011f\u0131 ist\u0259nil\u0259n v\u0259ziyy\u0259td\u0259 duz-\u00e7\u00f6r\u0259k k\u0259sm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<br \/>\nCavidan: do\u011frudan da el\u0259dir, s\u0259n bir o tarlada i\u015fl\u0259y\u0259n halal torpa\u011f\u0131n\u0131 al\u0131n t\u0259ri il\u0259 suvar\u0131b, \u0259ll\u0259rinin qabar\u0131 il\u0259 bec\u0259rirl\u0259r. Sah\u0259d\u0259ki c\u00fct\u00e7\u00fcn\u00fcn n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri d\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 olan sevgil\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r verir. Qald\u0131 ki, qonaqp\u0259rv\u0259rliy\u0259 o, bizim can\u0131m\u0131zda, qan\u0131m\u0131zda var.<br \/>\nOnlar s\u00f6hb\u0259t edib getdikc\u0259 \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri onlara xo\u015f g\u0259ldiniz dey\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131rd\u0131lar. \u018fziz ki\u015fi: insanlar\u0131n xo\u015f r\u0259ftar\u0131 \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin y\u00fcks\u0259k inki\u015faf\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi Cavidan\u0131n \u0259lind\u0259n tutub \u015e\u0259h\u0259rin zad\u0259ganlar m\u0259h\u0259ll\u0259sin\u0259 apar\u0131rd\u0131, yolun k\u0259narlar\u0131ndak\u0131 \u00e7iy\u0259l\u0259k kollar\u0131 \u0259lvan \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rin aras\u0131nda gizl\u0259nmi\u015fdi. \u018fslind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 ya\u015f\u0131l don geyinmi\u015fdi t\u0259bi\u0259tin bel\u0259 g\u00f6z\u0259llikl\u0259rin\u0259 bir d\u0259  abad k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rin, d\u00f6vr\u00fcn \u0259n t\u0259mt\u0259raql\u0131 evl\u0259rinin m\u0259nz\u0259r\u0259si qo\u015fulurdu.<br \/>\nS\u00f6z\u00fc ged\u0259n evl\u0259r \u015e\u0259h\u0259rin zad\u0259ganlar m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015firdi. \u018fziz ki\u015fi : bax m\u0259nim mehriban balam g\u0259ldiyimiz k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 zad\u0259ganlar, varl\u0131lar ya\u015fay\u0131rlar. Onlar\u0131n imkanlar\u0131 yax\u015f\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn evl\u0259ri t\u0259mt\u0259raql\u0131d\u0131r, h\u0259r birini d\u0259 h\u0259y\u0259tind\u0259 su quyular\u0131 vard\u0131r.<br \/>\nCavidan : b\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fc\u00e7\u0259 yollar\u0131 bel\u0259 dard\u0131r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u015f\u0259h\u0259rin \u0259halisi \u00e7ox oldu\u011fundan s\u0131x yerl\u0259\u015fmi\u015fdir, yaln\u0131z bir araba ke\u00e7\u0259 bil\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r yol saxlan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nK\u00fc\u00e7\u0259 il\u0259 ir\u0259lil\u0259dikc\u0259 evl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131ndan ke\u00e7irdil\u0259r, evl\u0259rin bar\u0131s\u0131ndak\u0131 x\u00fcsusi \u0259l i\u015fl\u0259ri Cavidan\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kirdi.<br \/>\nCavidan: baba bar\u0131dak\u0131 nax\u0131\u015flar n\u0259dir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn bu nax\u0131\u015flar n\u0259bati nax\u0131\u015flard\u0131r, A\u011fsu rayonunun s\u0259n\u0259tkarlar\u0131  da\u015f \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6z\u0259l i\u015fl\u0259yirl\u0259r. o ki\u00e7ik otaqlar da c\u0259mxudan yerl\u0259ridir.<br \/>\nCavidan : c\u0259mxudan n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr? orada n\u0259 edirl\u0259r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi : c\u0259mxudanda bir s\u0131ra i\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131, y\u00fckl\u0259ri saxlay\u0131rlar. Bar\u0131n\u0131n yuxar\u0131s\u0131ndak\u0131 tax\u00e7alar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 bizd\u0259 d\u0259 oldu\u011fu kimi \u00e7\u0131raqlar\u0131, kasalar\u0131 b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131, qablar\u0131 saxlay\u0131rlar. Evl\u0259rin b\u0259zil\u0259rind\u0259 bir b\u0259zil\u0259rind\u0259 iki ocaq yerl\u0259ri, t\u0259ndirl\u0259r tikilmi\u015fdir. Onlar \u00e7\u00f6r\u0259k\u00e7il\u0259r m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259n ke\u00e7\u0259rk\u0259n  Cavidan soru\u015fdu: baba burada n\u0259 q\u0259d\u0259r  t\u0259ndir var?  \u018fziz ki\u015fi: o\u011flum bu k\u00fc\u00e7\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k\u00e7il\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259sidir.<br \/>\nCavidan  o yan-bu yana boylanaraq:  g\u00f6r\u0259s\u0259n A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259  u\u015faqlar yoxdur? \u018fg\u0259r varsa n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u0259yirl\u0259r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: var bala ir\u0259lid\u0259 \u00f6z\u00fcn g\u00f6r\u0259c\u0259ks\u0259n \u015f\u0259h\u0259r olduqca nizam intizaml\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn  k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 insanlar dola\u015fmay\u0131r.<br \/>\nCavidan: bel\u0259 b\u00f6y\u00fck bina n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: o, hamam binas\u0131d\u0131r, yan\u0131ndak\u0131 is\u0259 q\u0259lyan quyusudur.<br \/>\nQar\u015f\u0131dak\u0131 quyu is\u0259 hamam\u0131n qazanxanas\u0131d\u0131r.<br \/>\nCavidan: Hamam?  lakin \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi :Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 hamamda \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259n qonaqlar, tacirl\u0259r, \u0259silzad\u0259l\u0259r istirah\u0259t edir, bununla b\u0259rab\u0259r bir s\u0131ra g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri  hamamda ke\u00e7irirdil\u0259r. H\u0259l\u0259 Qazan xan\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n bu yana \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n qonaqlar\u0131 ilk \u00f6nc\u0259 hamama  g\u00f6nd\u0259r\u0259r ,daha sonra \u0259hali aras\u0131na \u00e7\u0131xmas\u0131na icaz\u0259 ver\u0259rmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nCavidan: N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Ona g\u00f6r\u0259 ki, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 yeni g\u0259l\u0259n  qonaq \u00f6z\u00fc il\u0259 bir s\u0131ra x\u0259st\u0259lik viruslar\u0131 g\u0259tir\u0259 bil\u0259rdi. \u015eah g\u0259l\u0259n qona\u011f\u0131 hamama g\u00f6nd\u0259r\u0259rk\u0259n \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaqla yana\u015f\u0131 ,g\u0259l\u0259n qonaqlara y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259rdi.<br \/>\n\u018fziz baba il\u0259 cavidan \u015firin-\u015firin s\u00f6hb\u0259t ed\u0259r\u0259k ir\u0259lil\u0259yirdil\u0259r ki, Cavidan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00e7ox iri g\u00f6r\u00fcn\u0259n su borular\u0131na sata\u015fd\u0131.<br \/>\nCavidan: Bel\u0259 b\u00f6y\u00fck borular n\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259kdir ki?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Bir \u00e7oxu su borular\u0131d\u0131r, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 \u00e7irkli sular\u0131 da\u015f\u0131yan kanalizasiya borular\u0131d\u0131r. \u018fziz ki\u015fi Cavidan\u0131n \u0259lind\u0259n tutub onu hamam\u0131n qap\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131na apard\u0131. Qap\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131b i\u00e7\u0259ri daxil oldular. \u0130\u00e7\u0259rid\u0259 heyr\u0259tamiz i\u015f\u0131qlar vard\u0131. Qarand\u0131q hamamda g\u00fcn\u0259\u015fin  \u015f\u0259f\u0259ql\u0259n\u0259n \u015f\u00fcalar\u0131 hamam\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259ki sivri da\u015f\u0131n de\u015fikl\u0259rind\u0259n sanki ayaqlar\u0131n\u0131 sallam\u0131\u015fd\u0131. \u018fziz baba h\u0259min m\u0259nz\u0259r\u0259ni Cavidana izl\u0259tdikc\u0259 Cavidan heyr\u0259t, t\u0259\u0259cc\u00fcb i\u00e7ind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nCavidan: bura \u00e7ox g\u00f6z\u0259ldir, bel\u0259 maraql\u0131 i\u015f\u0131qlar haradan g\u0259lir? Bu nec\u0259 ola bil\u0259r?<br \/>\n\u018fziz baba: hamam\u0131n tavan\u0131ndak\u0131 qal\u0131n v\u0259 \u00e7oxlu de\u015fikl\u0259ri olan sivri da\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rib dedi: i\u015f\u0131qlar bu da\u015f\u0131n de\u015fikl\u0259rind\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259lir, bu da\u015f hamam\u0131n havas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 i\u00e7\u0259rid\u0259ki buxar\u0131 \u00e7\u00f6l\u0259 sovurur, h\u0259m\u00e7inin d\u0259 hamama bel\u0259 i\u015f\u0131qlar sal\u0131r.<br \/>\nCavidan hamam\u0131n su quyusuna yax\u0131nla\u015faraq  maraqla soru\u015fdu: quyu \u00e7ox \u0259ngindir, bel\u0259 quyularla bayaqdan b\u0259ri rastla\u015f\u0131r\u0131q y\u0259qin ham\u0131s\u0131 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 su boldur?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: o\u011flum \u0259hali \u0259z\u0259m\u0259tli A\u011fsu \u00e7ay\u0131n\u0131n suyundan yararlan\u0131r. \u0259lb\u0259tt\u0259 su boldur. Cavidan \u015f\u0259h\u0259rin \u015fimal\u0131ndak\u0131 qala divar\u0131n\u0131n dibind\u0259ki  \u0259ngin (7 metr d\u0259rinlikd\u0259) quyuya t\u0259r\u0259f ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k: quyunun i\u00e7ind\u0259 n\u0259 vard\u0131r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi; saxlama quyusudur. \u015e\u0259h\u0259rin \u0259z\u0259m\u0259tli qalas\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 istifad\u0259 olunur. A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri olduqca \u00e7ox h\u00fccumlara m\u0259ruz qal\u0131r. Onlar yava\u015f-yava\u015f zad\u0259ganlar k\u00fc\u00e7\u0259sind\u0259n, s\u0259n\u0259tkarlar k\u00fc\u00e7\u0259sin\u0259 daxil oldular. \u018fziz ki\u015fi S\u0259n\u0259tkarlar k\u00fc\u00e7\u0259sini Cavidana g\u00f6st\u0259r\u0259-g\u00f6st\u0259r\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131: A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131q g\u00fccl\u00fc inki\u015faf etmi\u015fdir, onlar xal\u00e7a toxuyan xeyli sayda  qad\u0131n xal\u00e7a\u00e7\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckd\u0259 Cavidan dedi: s\u0259n bir o, xal\u0131 toxuyanlara bax e&#8230;, onlar da n\u0259n\u0259m iri g\u0259v\u0259l\u0259r toxuyurlar. Lakin bu xal\u0131lar\u0131n nax\u0131\u015flar\u0131 ,\u00e7e\u015fnil\u0259ri daha r\u0259ngar\u0259ngdir.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi \u00f6y\u00fcn\u0259r\u0259k: b\u0259li bizim qad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ox g\u00f6z\u0259l toxuculuq, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q, s\u0259liq\u0259-sahman\u0131, qabiliyy\u0259ti vard\u0131r. Bel\u0259 ki ay o\u011ful:<br \/>\n                           M\u0259n a\u015fiq\u0259m s\u0259n\u0259t\u0259,<br \/>\n                            Ondak\u0131 s\u0259lt\u0259n\u0259t\u0259.<br \/>\n                            Kim s\u0259n\u0259t\u0259 ba\u015f \u0259yib,<br \/>\n                           Ruhu d\u00fc\u015f\u00fcb c\u0259nn\u0259t\u0259.<br \/>\nCavidan: sa\u011f ol ay baba s\u0259n yarad\u0131c\u0131 insanlara y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r verirs\u0259n. S\u00f6hb\u0259tin \u015firin yerind\u0259 g\u0259lib \u00e7atd\u0131lar \u018fziz ki\u015finin ke\u00e7mi\u015fd\u0259n b\u0259ri dostluq. Yolda\u015fl\u0131q el\u0259diyi  dulus\u00e7ular\u0131n yan\u0131na. \u018fziz ki\u015fi s\u0259n\u0259t yolda\u015flar\u0131 il\u0259 salamla\u015f\u0131b g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. \u015e\u0259h\u0259r s\u0259n\u0259tkarlar\u0131 onlar\u0131 y\u00fcks\u0259k qonaqp\u0259rv\u0259rlikl\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131lar. Bel\u0259 s\u0259mimi \u00fcnsiyy\u0259t Cavidanda suallar do\u011furdu<br \/>\nCavidan: baba onlar kiml\u0259rdir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: o\u011ful o, insanlar A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rinin adl\u0131-sanl\u0131 dulus\u00e7ular\u0131d\u0131r. Biz ne\u00e7\u0259 ill\u0259rdir ki, dostluq edirik. \u00c7\u00f6r\u0259k k\u0259smi\u015fik, yolda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z olub. Bel\u0259 ki d\u00fcz\u0259ltdiyimiz \u0259\u015fyalar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259bii boyaqla boyad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn yaz g\u0259l\u0259nd\u0259 bir yerd\u0259 gedib boyaqotu y\u0131\u011fard\u0131q. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcn z\u0259rif k\u00fcpl\u0259r, su bardaqlar\u0131, g\u00fcl qab\u0131, be\u015fik altl\u0131\u011f\u0131, ,g\u00fcl qablar\u0131 s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n daha \u00e7ox d\u00fcz\u0259ltdiyi al\u0259tl\u0259rdir.<br \/>\nCavidan \u0259\u015fyalar baxa-baxa m\u0259h\u0259ll\u0259nin m\u0259rk\u0259zin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yirdi. k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r, ba\u011flar,  ya\u015f\u0131l don geyinmi\u015fdi. H\u0259r yandan g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259k qoxusu yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. t\u0259bi\u0259tin b\u0259x\u015f etdiyi g\u00f6z\u0259llikl\u0259rl\u0259 s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n yaratd\u0131qlar\u0131 \u0259l i\u015fl\u0259rinin, tikilil\u0259rin g\u00f6z\u0259lliyi v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil edirdi. K\u00fc\u00e7\u0259 divarlar\u0131n\u0131n h\u00f6rg\u00fcs\u00fcnd\u0259ki da\u015flar\u0131n tinl\u0259ri k\u0259silmi\u015fdi, bir \u00e7ox divarlar is\u0259 tamamil\u0259 \u00e7ay da\u015f\u0131ndan h\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Bel\u0259 tikilil\u0259r d\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n dan\u0131\u015fma\u011fa  \u0259sas verir ki, A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 g\u00fccl\u00fc inki\u015faf etmi\u015fdir. Cavidan m\u0259h\u0259ll\u0259nin a\u015fa\u011f\u0131 k\u00fcnc\u00fcnd\u0259 ki\u00e7ik bir otaq g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min m\u0259kana yax\u0131nla\u015fd\u0131, \u018fziz baba da onun arxas\u0131nca gedirdi onlar ota\u011fa g\u0259lib \u00e7atanda \u018fziz baba dedi: bura d\u0259mir\u00e7il\u0259rin emalatxanas\u0131d\u0131r.<br \/>\nOnlar d\u0259mir\u00e7i Yusifl\u0259 salamla\u015fd\u0131lar. D\u0259mir\u00e7i Yusif: xo\u015f g\u0259ldiniz, buyurun g\u0259lin emalatxanam\u0131za dey\u0259s\u0259n ax\u0131 bu balaca ki\u015fi g\u0259l\u0259c\u0259yin d\u0259mir\u00e7isi olmaq ist\u0259yir, h\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirir dey\u0259 Cavidan\u0131 i\u015far\u0259 etdi.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: b\u0259lk\u0259 d\u0259&#8230;h\u0259l\u0259 bilm\u0259k olmaz<br \/>\nCavidan: D\u0259mir\u00e7il\u0259r n\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcrl\u0259r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: D\u0259mir\u00e7il\u0259r bu emalatxanada y\u00fcks\u0259k temperaturda xam d\u0259miri \u0259ridib d\u00f6y\u00fcrl\u0259r sonra da ona forma ver\u0259r\u0259k qazan, s\u0259h\u0259ng, samovar, c\u0259m, g\u00fcy\u00fcm, qa\u015f\u0131q, m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131, k\u0259m\u0259rl\u0259r, bil\u0259rzikl\u0259r, boyunba\u011f\u0131lar\u0131 v\u0259 dig\u0259r metal qablar, avadanl\u0131qlar d\u00fcz\u0259ldirl\u0259r. \u018fziz ki\u015fi yerd\u0259n bir par\u00e7a xam d\u0259mir par\u00e7as\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb Cavidana uzatd\u0131 Cavidan d\u0259miri \u0259lin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259rk\u0259n onun \u00e7ox a\u011f\u0131r oldu\u011funu d\u0259rhal dedi. Cavidan t\u0259z\u0259c\u0259 d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f k\u0259m\u0259r ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na, qad\u0131n sancaqlar\u0131na, naqqa\u015fa, \u0259rsin\u0259, bil\u0259rzikl\u0259r\u0259, qa\u015f\u0131qlara ,\u00e7arpay\u0131 b\u0259z\u0259kl\u0259rin\u0259 ki\u00e7ik ucluqlara baxaraq soru\u015fdu: bu q\u0259d\u0259r \u0259\u015fyan\u0131 \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisi istifad\u0259 edir? b\u0259s bu ki\u00e7ik ucluqlar n\u0259dir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f \u0259\u015fyalar \u015f\u0259h\u0259rin bazarlar\u0131na sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Onlar\u0131 h\u0259m \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri h\u0259m d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259n qonaqlar, s\u0259yyahlar, tacirl\u0259r  al\u0131b apar\u0131rlar \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcn ki\u00e7ik ucluqlar q\u0259lyan ba\u015fl\u0131qlar\u0131d\u0131r.<br \/>\nOnlar emalatxanadan \u00e7\u0131x\u0131b nalb\u0259ndin yan\u0131na getdil\u0259r. \u018fziz baba: g\u0259l ged\u0259k s\u0259ni  nalb\u0259ndin yan\u0131na apar\u0131m. Onlar nalb\u0259ndin yan\u0131na \u00e7atark\u0259n nalb\u0259nd bir m\u00fc\u015ft\u0259rinin at\u0131n\u0131n aya\u011f\u0131na nal vururdu Cavidan da \u00f6z\u00fc bu prosesin canl\u0131 \u015fahidi oldu. oradan da ba\u015fqa bir d\u0259mir\u00e7inin yan\u0131na getdil\u0259r. Onlar emalatxanaya daxil olub usta Z\u00fclf\u00fcn\u00fc salamlad\u0131lar.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: salam usta i\u015fin avand olsun, qonaq q\u0259bul edirsinizmi?<br \/>\nUsta Z\u00fclf\u00fc: b\u0259li g\u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00fcst\u00fcnd\u0259 yeriniz var, xo\u015f g\u0259lmisiniz! burada \u00e7oxlu \u00e7aydanlar, qazanlar, b\u0259z\u0259kli qay\u00e7\u0131lar, baltalar b\u0259rb\u0259z\u0259kli z\u0131nq\u0131rovlar az qala dil a\u00e7\u0131b dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Sanki \u0259\u015fyalar onlar\u0131 d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ustan\u0131n g\u00f6zl\u0259rinin nurunu x\u0259rcl\u0259diyini dem\u0259k ist\u0259yirdi. usta Z\u00fclf\u00fc d\u00fcz\u0259ltdiyi \u0259\u015fyalar\u0131n h\u0259r birin\u0259 x\u00fcsusi d\u00fcz\u0259n vermi\u015f, nax\u0131\u015flarla b\u0259z\u0259mi\u015fdi. Z\u0131nq\u0131rov v\u0259 oymaq Cavidana tan\u0131\u015f g\u0259lm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn babas\u0131ndan onlar\u0131n n\u0259 oldu\u011funu soru\u015fdu<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: bunlar z\u0131nq\u0131rovdur, sakinl\u0259r mal-qaran\u0131n buynuzuna z\u0131nq\u0131rov ba\u011flay\u0131rd\u0131lar ki. heyvanlar uza\u011fa getdikd\u0259 onlar\u0131 z\u0131nq\u0131rovlar\u0131n\u0131n s\u0259si il\u0259 tap\u0131rd\u0131lar. Qald\u0131 ki o, balaca d\u0259mir par\u00e7as\u0131na o, da oymaqd\u0131r. Qad\u0131nlar onu barmaqlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ke\u00e7irib tiki\u015f tik\u0259r, nax\u0131\u015flar toxuyarlar. Emalatxanaya tam baxd\u0131qdan sonra usta il\u0259 sa\u011folla\u015f\u0131b yola d\u00fcz\u0259ldil\u0259r \u015f\u00fc\u015f\u0259 v\u0259 fayans  qablar d\u00fcz\u0259ldil\u0259n k\u00fc\u00e7\u0259y\u0259, lakin yol ged\u0259rk\u0259n yolun k\u0259nar\u0131nda top m\u0259rmisi vard\u0131. \u018fziz ki\u015fi m\u0259rmini g\u00f6rc\u0259k ayaq saxlay\u0131b Cavidana g\u00f6st\u0259rdi.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: bax yerd\u0259ki d\u0259mir par\u00e7as\u0131 top m\u0259rmisidir<br \/>\nCavidan: onu n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259dirl\u0259r? N\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259kdirki?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Top a\u011f\u0131r da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 silahd\u0131r d\u00fc\u015fm\u0259n ordusu h\u0259min silahdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259r\u0259 h\u00fccum ed\u0259rk\u0259n top m\u0259rmisi at\u0131bm\u0131\u015flar. H\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 xeyli sayda \u015f\u0259h\u0259r sakini, dinc insanlar h\u0259lak olmu\u015fdu.<br \/>\nCavidan: o d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizin ad\u0131 n\u0259dir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Ruslar, qara donlu kafirl\u0259rdirl\u0259r.<br \/>\nCavidan: m\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259nd\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rd\u0259n \u00f6l\u0259n sakinl\u0259rin qisas\u0131n\u0131 alaca\u011fam. s\u00f6hb\u0259t ed\u0259-ed\u0259 yola davam edirl\u0259r, g\u0259lib \u015f\u00fc\u015f\u0259 qablar emal olunan m\u0259kana \u00e7at\u0131rlar. \u015e\u0259h\u0259rin adl\u0131 sanl\u0131 ustalar\u0131ndan olan Usta Kamil onlar\u0131 xo\u015f qar\u015f\u0131lad\u0131, haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u0259\u015fyalar\u0131 g\u00f6st\u0259rdi. ustan\u0131n masas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 saxs\u0131 v\u0259 \u00e7ini bo\u015fqablar, \u015f\u00fc\u015f\u0259 butulkalar bardaqlar, fincanlar, n\u0259lb\u0259kil\u0259r v\u0259 ba\u015fqa qablar d\u00fcz\u0259ldib y\u0131\u011fm\u0131\u015fd\u0131lar. Cavidan\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259k\u0259n bir parlaq \u015f\u00fc\u015f\u0259 butulka v\u0259 saxs\u0131 bo\u015fqablar oldu.<br \/>\nCavidan; Kamil  baba bu butulkan\u0131 v\u0259 bu bo\u015fqablar\u0131 da siz d\u00fcz\u0259ltmi\u015fsiniz?<br \/>\nKamil  usta: g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz qablar\u0131n \u00e7oxunu \u00f6z\u00fcm\u00fcz haz\u0131rlay\u0131r\u0131q b\u0259zil\u0259ri is\u0259 m\u0259s\u0259l \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00fcl qab\u0131, \u00e7ini bo\u015fqab, \u015f\u00fc\u015f\u0259 butulka, kasa, v\u0259 n\u0259lb\u0259kil\u0259r xarici \u00f6lk\u0259 tacirl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n g\u0259tirilib \u0259v\u0259zind\u0259 m\u0259nim haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m x\u00fcsusi nax\u0131\u015fl\u0131 qablar\u0131 da \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 apar\u0131blar.<br \/>\nCavidan: Qablar daha \u00e7ox hans\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n g\u0259tirilibl\u0259r?<br \/>\nKamil usta: daha \u00e7ox \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259n, Fransadan, Rusiyadan Hollandiyadan, \u00c7ind\u0259n, \u0130randan ,Misird\u0259n g\u0259l\u0259n qablar daha \u00e7oxdur \u015e\u0259h\u0259r ip\u0259k yolunun \u00fcz\u0259rind\u0259 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn dem\u0259k olar ki, d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n tacirl\u0259r A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259lir, ke\u00e7ir.<br \/>\nCavidan g\u00f6z\u0259lliyi x\u00fcsusi z\u00f6vq ox\u015fayan fayans qablara diqq\u0259tl\u0259 bax\u0131rd\u0131, ona fikir ver\u0259n Kamil usta, bildirdi ki, o qablar fayans qablard\u0131r.<br \/>\nCavidan: Fayans qab n\u0259dir, onlar\u0131n n\u0259 f\u0259rqi var ax\u0131 ba\u015fqa qablardan.<br \/>\nKamil usta: Fayans qab \u00e7ini qab\u0131n daha z\u0259rif formas\u0131d\u0131r. Y\u0259ni saxs\u0131 il\u0259 \u015f\u00fc\u015f\u0259nin qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yaranm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n\u018fziz baba Kamil usta il\u0259 sa\u011folla\u015fd\u0131: sa\u011f ol Kamil usta i\u015fin avand olsun. Biz d\u0259 ged\u0259k \u015f\u0259h\u0259rin ba\u015fqa yerl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olaq. \u018fziz ki\u015fi n\u0259v\u0259sini \u015f\u0259h\u0259rin bazar meydan\u0131na apard\u0131. \u015e\u0259h\u0259rin b\u00f6y\u00fck v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng bazar\u0131 vard\u0131. bazar\u0131n el\u0259 giri\u015f hiss\u0259sind\u0259 yadelli tacirl\u0259r, qonaqlar vard\u0131. ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n ,vilay\u0259tl\u0259rd\u0259n  g\u0259l\u0259n tacirl\u0259r g\u0259tirdikl\u0259ri bir s\u0131ra \u0259\u015fyalar\u0131 yerli tacirl\u0259r\u0259 sat\u0131b \u0259v\u0259zind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259tkarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rini al\u0131b apar\u0131rd\u0131lar. B\u0259zi tacirl\u0259r is\u0259 he\u00e7 bir \u0259\u015fya satmadan na\u011fd pulla al\u0131\u015f-veri\u015f edirdil\u0259r. Bu zaman tacirin \u0259lind\u0259ki \u018fskinazlar\u0131, duqqalar\u0131  n\u0259v\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u018fziz baba dedi: Cavidan sa\u011f t\u0259r\u0259fd\u0259ki tacirin \u0259lind\u0259ki pula  bir bax o pullara onlar bizd\u0259ki pullardan deyil, o Rusiya krali\u00e7as\u0131 II Yaketrinan\u0131n ad\u0131na k\u0259silmi\u015f q\u0131z\u0131l pullard\u0131r.<br \/>\nCavidan : b\u0259s o ba\u015f\u0131n\u0131 b\u0259rk-b\u0259rk ba\u011flam\u0131\u015f Ki\u015fini \u0259lind\u0259ki pul haran\u0131n pullar\u0131d\u0131r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: dey\u0259s\u0259n o Misirlidir, \u00e7\u00fcnki \u0259lind\u0259ki \u0259sginas Misir pullar\u0131d\u0131r. Baba il\u0259 n\u0259v\u0259si bazarla tan\u0131\u015f olub ,s\u00f6hb\u0259t ed\u0259-ed\u0259 gedirdil\u0259r ki, bird\u0259n bazarda s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n k\u00f6\u015f\u0259sini  g\u00f6rd\u00fcl\u0259r.<br \/>\nCavidan: bazarda da s\u0259n\u0259tkarlar otururmu\u015f?<br \/>\n\u018fziz baba: b\u0259li onlar h\u0259m \u0259\u015fyalar\u0131 d\u00fcz\u0259ldib sat\u0131r, h\u0259m d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif formada zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131 d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sifari\u015f g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r. el\u0259 m\u0259\u015fhur d\u00fclg\u0259r S\u0259m\u0259d  ustan\u0131n yan\u0131na \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f tacir al\u0131\u015f veri\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u0131nla\u015fd\u0131. \u0130ngilis pullar\u0131n\u0131 g\u00f6rc\u0259k \u018fziz baba n\u0259v\u0259sini d\u0259 h\u0259min pullarla da tan\u0131\u015f etdi.<br \/>\nCavidan: bel\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u0259m ki  A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin pullar\u0131 vard\u0131r, g\u00f6r\u0259s\u0259n daha hans\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin pullar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259c\u0259yik?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u0130n\u015fallah ir\u0259li getdikc\u0259 \u00f6z\u00fcn g\u00f6r\u0259c\u0259ks\u0259n ki, bazarda bir \u00e7ox adda pullar vard\u0131r. H\u0259tta m\u00fcxt\u0259lif zamanlarda Nadir \u015fah\u0131n,  \u015eirvan \u015fahlar\u0131n\u0131n ad\u0131na k\u0259silmi\u015f z\u0259rbl\u0259ri d\u0259 g\u00f6r\u0259c\u0259ks\u0259n.<br \/>\nCavidan onlar nec\u0259 adi d\u0259mird\u0259n k\u0259silmi\u015fdir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: xeyir o\u011flum pullar \u00f6z m\u0259bl\u0259\u011fin\u0259 d\u0259y\u0259rin\u0259  g\u00f6r\u0259  f\u0259rqli metallardan k\u0259silmi\u015fdir. \u018fn bahal\u0131 pullar q\u0131z\u0131ldan, sonra g\u00fcm\u00fc\u015fd\u0259n, daha sonra misd\u0259n k\u0259silmi\u015fdir.<br \/>\n     Bazar olduqca ucuzluq idi. Cavidan bel\u0259 z\u0259ngin v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng bazar\u0131  h\u0259v\u0259sl\u0259 dola\u015f\u0131rd\u0131, meyv\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r, a\u011fart\u0131 m\u0259hsullar\u0131, geyim \u0259\u015fyalar\u0131, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 papaqlar  \u00f6rp\u0259kl\u0259r, r\u0259ng-r\u0259ng k\u0259la\u011fay\u0131lar, xurcunlar, \u00e7ar\u0131qlar, \u00e7oxlu da\u015f-qa\u015fl\u0131 m\u0259clis-ziyaf\u0259t geyiml\u0259ri, sand\u0131qlar, m\u0259i\u015f\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131, g\u00fcy\u00fcml\u0259r, qazanlar, dol\u00e7alar, bardaqlar v\u0259 ba\u015fqa \u0259\u015fyalarla qar\u015f\u0131la\u015fan  Cavidan t\u0259\u0259cc\u00fcb i\u00e7ind\u0259 idi.<br \/>\nBazar\u0131n ortalar\u0131nda Sabir ustan\u0131n yan\u0131na g\u0259ldil\u0259r.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Salam ay Sabir usta<br \/>\nSabir usta: salam ozan \u018fziz nec\u0259s\u0259n? ay s\u0259n bel\u0259 xo\u015f g\u0259lmis\u0259n bizim \u015f\u0259h\u0259rimiz\u0259.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: xo\u015f g\u00f6rd\u00fck. biz Allaha \u015f\u00fck\u00fcr yax\u015f\u0131y\u0131q, siz nec\u0259siniz? usta m\u0259n n\u0259v\u0259m Cavidan\u0131 A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259tirmi\u015f\u0259m, bazara x\u00fcsusi b\u0259z\u0259k, yara\u015f\u0131q ver\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131nla tan\u0131\u015f olark\u0259n \u00fcst\u00fcnd\u0259 \u018fr\u0259b-Fars dill\u0259rind\u0259 yaz\u0131lar\u0131 olan qablar g\u00f6rd\u00fck. H\u0259min s\u00f6zl\u0259rin t\u0259rc\u00fcm\u0259sini bilm\u0259k ist\u0259y\u0259rdik.<br \/>\nSabir usta: H\u0259&#8230;\u018fzizcan bu s\u00f6zl\u0259r Fars h\u0259rfl\u0259ri il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259n g\u00f6z\u0259l s\u00f6zl\u0259rdir. Bunlar M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r, \u018fli \u018fleyhsalam, Fatimeyi Z\u0259hra adlar\u0131d\u0131r. Y\u0259qin ki, sirr deyildir .M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r Allah\u0131n R\u0259sulu, dinimiz pey\u011f\u0259mb\u0259ri, \u018fli \u018fleyhSalam dinimizin daya\u011f\u0131, birinci imam\u0131m\u0131z, Fatimeyi Z\u0259hra xan\u0131m is\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin q\u0131z\u0131, \u018fli \u018feyhisalam\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n pak qad\u0131n\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Ay Sabir qarda\u015f bilirs\u0259nmi bel\u0259 yerd\u0259 adam\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259n n\u0259l\u0259r ke\u00e7ir?<br \/>\nSabir usta: De g\u00f6r\u0259k n\u0259 ke\u00e7ir \u00fcr\u0259yind\u0259n, s\u0259n el\u0259-bel\u0259 fikirl\u0259r ke\u00e7irm\u0259zs\u0259n a\u011fl\u0131ndan.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi:       \u00c7al\u0131\u015f\u0131b ged\u0259r\u0259m se\u00e7diyin yolu,<br \/>\n                         \u00dcr\u0259yim e\u015fqinl\u0259, doludur-dolu<br \/>\n                         S\u0259ni he\u00e7 danarm\u0131 tanr\u0131n\u0131n qulu,<br \/>\n                         Ya R\u0259sul Allah! Ya R\u0259sul Allah!    <\/p>\n<p>                       S\u0259nin m\u0259h\u0259bb\u0259tin d\u0259rin k\u00f6k atm\u0131\u015f,<br \/>\n                        O nurlu k\u00f6kl\u0259ri c\u0259nn\u0259t\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f.<br \/>\n                        Kim siz\u0259 ba\u015f \u0259ymi\u015f, ba\u015f\u0131n\u0131 ucaltm\u0131\u015f,<br \/>\n                        Ya R\u0259sul Allah! Ya R\u0259sul Allah!<br \/>\n                           Allah\u0131n salam\u0131 olsun yoluna,<br \/>\n                           Salavat g\u00f6nd\u0259rdim g\u00fcl camal\u0131na<br \/>\n                          Tamah\u0131 sevm\u0259zs\u0259n d\u00fcnya mal\u0131na<br \/>\n                          Ya R\u0259sul Allah! Ya R\u0259sul Allah!<\/p>\n<p>                         \u018fli ilk h\u00fccc\u0259tin, Hafizin oldu.<br \/>\n                         \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda varisin oldu<br \/>\n                        H\u0259r k\u0259lm\u0259n Quran\u0131n h\u0259disi oldu<br \/>\n                        Ya R\u0259sul Allah! Ya R\u0259sul Allah!<br \/>\nSabir usta: \u00e7ox sa\u011f ol ay \u018fziz dilin var olsun.<br \/>\nCavidan: Sabir baba bazarda g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz qablar\u0131n ham\u0131s\u0131 indiki ustalar\u0131n \u0259l i\u015fl\u0259ridir, ya \u0259vv\u0259ll\u0259rd\u0259n d\u0259 qablar qalm\u0131\u015fd\u0131r?<br \/>\nSabir usta: xeyir o\u011flum bizd\u0259 el\u0259 \u0259\u015fyalar var ki, o qablar\u0131n ya\u015f\u0131 \u00e7ox q\u0259dimdir. H\u0259l\u0259 alt\u0131 y\u00fcz il \u0259vv\u0259ld\u0259n (XII\u0259srd\u0259n) b\u0259ri k\u00fcpl\u0259r, qablar, keramikalar, miras qalm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nCavidan: \u00e7ox sa\u011f olun.<br \/>\nSabir usta: buyurun u\u011fur olsun, onlar Sabir usta il\u0259 sa\u011folla\u015f\u0131b. yollar\u0131na davam etdil\u0259r.<br \/>\nCavidan: baba y\u0259qin s\u0259n d\u0259 fikir verirs\u0259n d\u0259 bazar olduqca ucuzluqdur, bolluqdur. bir bu b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131na,t\u00fcf\u0259ngl\u0259r\u0259,\u00e7\u0131raqlara,qalxanlara,niz\u0259l\u0259r\u0259,papaqlara,x\u0131rda da\u015flara bax dey\u0259-dey\u0259 d\u00fckanlar\u0131n yan\u0131ndan ke\u00e7\u0259rk\u0259n mallar\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi, daban da\u015f\u0131n\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn soru\u015fdu: bu da\u015flar n\u0259dir? N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259dilir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n dediyim kimi A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri \u00f6lk\u0259nin \u0259n inki\u015faf etmi\u015f, b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ri olmaqla yana\u015f\u0131 qonaqp\u0259rv\u0259rlik, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q, m\u0259d\u0259niyy\u0259t d\u0259 g\u00fccl\u00fc inki\u015faf etmi\u015fdir, o s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 burada \u0259n x\u0131rda  detallar\u0131 il\u0259 \u0259\u015fyalar haz\u0131rlan\u0131r, istifad\u0259 olunur. Soru\u015fdu\u011fun x\u0131rda da\u015flar da daban da\u015flar\u0131d\u0131r.<br \/>\nCavidan: b\u0259li do\u011furdan da n\u0259h\u0259ng \u015f\u0259h\u0259rdir. \u00fcst\u0259lik d\u0259 \u0259hali \u00e7ox oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0131x yerl\u0259\u015fibl\u0259r, yollar\u0131, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri dard\u0131r. M\u0259n\u0259 daha \u00e7ox maraql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u0259n is\u0259 ba\u015fqa m\u0259qamd\u0131r. N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 on mind\u0259n art\u0131q \u0259halisi olan bel\u0259 bol ruzi-b\u0259r\u0259k\u0259ti olan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m, d\u0259b-d\u0259b\u0259li binalar, saraylar  in\u015fa edilm\u0259yir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: o\u011flum uzun ill\u0259r boyu A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri yadelli d\u00fc\u015fm\u0259n h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qam\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min yadelli h\u00fccumlar\u0131 is\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131, v\u0259h\u015f\u0259tli  oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 tikilmi\u015f s\u0259rdab\u0259l\u0259r, saraylar da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fhali h\u0259r d\u0259f\u0259 t\u0259krar tikilil\u0259r tikm\u0259kd\u0259n yorulmu\u015f v\u0259 indiki balaca, amma s\u0259liq\u0259-sahmanl\u0131  binalar in\u015fa etmi\u015fdirl\u0259r. Bilirs\u0259n ki, bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox s\u0259n\u0259tkarlar\u0131 olan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00e7ox h\u00fcnd\u00fcr binalar yoxdursa dem\u0259k \u0259sasl\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259ri vard\u0131r. Fikir verirs\u0259ns\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin binalar\u0131 bi\u015fmi\u015f k\u0259rpicd\u0259n h\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. s\u0259n\u0259tkarl\u0131q n\u00fcmun\u0259si  olaraq tikintil\u0259rin tinl\u0259ri k\u0259silmi\u015fdir.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi v\u0259 Cavidan \u015f\u0259h\u0259rin \u0259rzaq ehtiyat bazas\u0131 olan buzxana anbar sah\u0259sin\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Anbar\u0131n \u0259traf\u0131nda qarovul \u00e7\u0259k\u0259n \u0259sg\u0259rl\u0259r vard\u0131.<br \/>\nCavidan : baba bura \u015f\u0259h\u0259rin hans\u0131 hiss\u0259sidir,bu \u0259sg\u0259rl\u0259r n\u0259yi qoruyurlar?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi; bu g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz buzxana anbar\u0131d\u0131r, orada \u015f\u0259h\u0259rin qida ehtiyat\u0131 saxlan\u0131l\u0131r. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q b\u00f6y\u00fck anbard\u0131r, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259nin qida x\u0259zin\u0259si burada saxlan\u0131l\u0131r.<br \/>\nCavidan : b\u00f6y\u00fck deyirs\u0259n, n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: yeddi metr d\u0259rinlikd\u0259, zirz\u0259misi yerl\u0259\u015fir, otuz metr uzunlu\u011fu var, eni is\u0259 s\u0259kkiz metrdir. Divarlar\u0131n\u0131n qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 iki metr\u0259 q\u0259d\u0259rdir.<br \/>\nCavidan: divar\u0131 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 qal\u0131nd\u0131r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: divar\u0131n qal\u0131n olmas\u0131 yay aylar\u0131nda havalar\u0131n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 isti oldu\u011fu zamanda zirz\u0259minin daha s\u0259rin qalmas\u0131na xidm\u0259t edir. Bizim torpaqlar aran oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bizd\u0259 yay havalar\u0131 h\u0259dsiz isti ke\u00e7ir.<br \/>\nCavidan: b\u0259s o, zirz\u0259miy\u0259  nec\u0259 daxil olurlar?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: zirz\u0259minin qap\u0131s\u0131na yax\u0131nla\u015f\u0131b g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k-bax bu bi\u015fmi\u015f k\u0259rpicl\u0259rin aras\u0131ndak\u0131 qap\u0131d\u0131r. Qap\u0131dan i\u00e7\u0259ri pill\u0259k\u0259nl\u0259rl\u0259 daxil olurlar. zirz\u0259minin c\u0259nubunda a\u015fa\u011f\u0131 hiss\u0259d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f x\u0259tl\u0259ri, borular\u0131 vard\u0131r.<br \/>\nCavidan: o borular n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259kilmi\u015fdir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: bilirs\u0259nmi o\u011ful bizim \u0259z\u0259m\u0259tli A\u011fsu \u00e7ay\u0131 \u00f6z m\u0259nb\u0259yini \u015fi\u015f uclu da\u011flar\u0131m\u0131zdan g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Da\u011flar da soyuq oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn q\u0131\u015f aylar\u0131nda ba\u015flar\u0131 qar olur El\u0259 ki, yaz \u00f6z m\u00fclayim, il\u0131q, n\u0259f\u0259si il\u0259 havalar\u0131 isindirir, q\u0131zmar g\u00fcn\u0259\u015f \u00f6z b\u0259r\u0259k\u0259tli \u015f\u0259f\u0259ql\u0259rini da\u011flar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 sa\u00e7d\u0131qca da\u011flar\u0131n qar\u0131 yava\u015f, yava\u015f \u0259rim\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. B\u0259z\u0259n \u0259rim\u0259 prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259 gedir. Bel\u0259 oldu\u011fu halda da\u011flardan ax\u0131b g\u0259l\u0259n sular \u00e7ox olur v\u0259 A\u011fsu \u00e7ay\u0131 \u00f6z m\u0259cras\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131r. bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 da\u015fq\u0131nlar ba\u015f verir, sel g\u0259lir.<br \/>\nCavidan: sel n\u0259dir n\u0259 edir ki?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: sel idar\u0259 olunmadan s\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u0259l\u0259n ,b\u00f6y\u00fck su k\u00fctl\u0259sidir. \u00c7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131na ke\u00e7\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131, mal qaran\u0131, h\u0259tta insanlar\u0131 da apara bilir. b\u0259z\u0259n evl\u0259ri u\u00e7urur, h\u0259min buzxana anbar\u0131n\u0131n alt \u00e7\u0131x\u0131\u015f borular\u0131n\u0131n olmas\u0131 da sel v\u0259 da\u015fq\u0131nlardan \u015f\u0259h\u0259rin \u0259rzaq ehtiyatlar\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. S\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u0259l\u0259n su h\u0259min borular vasit\u0259si il\u0259 d\u0259rinliy\u0259 ax\u0131d\u0131l\u0131r. anbardan sovrulur.<br \/>\nCavidan: A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 sel tez-tez g\u0259lir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: b\u0259li biz\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha \u00e7ox olur. \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259h\u0259r A\u011fsu \u00e7ay\u0131n\u0131n sahilind\u0259 yerl\u0259\u015fir. A\u011fsu k\u0259ndi is\u0259 da\u011flar\u0131n \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259dir.<br \/>\n\u018fziz baba Cavidan\u0131 dig\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onu \u00fcz\u00fc c\u0259nuba do\u011fru apar\u0131rd\u0131. Getdikc\u0259 yol boyu ki\u00e7ik evl\u0259r, t\u0259ndirl\u0259r, su quyular\u0131na rast g\u0259lirdil\u0259r. \u015e\u0259h\u0259rin \u0259n q\u0259dim m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259n ke\u00e7irdil\u0259r ki, oradak\u0131 antik m\u0259nz\u0259r\u0259 Cavidan\u0131n diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nmad\u0131. Baba bu evl\u0259r daha ki\u00e7ikdir v\u0259 s\u0131x yerl\u0259\u015firl\u0259r.<br \/>\n\u018fziz baba: b\u0259li s\u0131x, ki\u00e7ik, \u00fcst\u00fcn\u00fcn pal\u00e7\u0131q basd\u0131rmas\u0131 \u00e7atlam\u0131\u015f evl\u0259rin ya\u015f\u0131 \u0259slind\u0259 \u00e7ox q\u0259dimdir. Ax\u0131 bura \u015f\u0259h\u0259rin \u0259n q\u0259dim m\u0259h\u0259ll\u0259sidir. deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 VI-IX \u0259srl\u0259rd\u0259  y\u0259ni 1000 il bundan \u0259vv\u0259lki insanlar  bu yerd\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131blar. Bir s\u00f6zl\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin \u0259n qocaman ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nidir<br \/>\nCavidan :\u0259halisi d\u0259 qocad\u0131rlar?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259r\u0259k xeyir o\u011flum onlar\u0131n da qocalar\u0131, u\u015faqlar\u0131, cavanlar\u0131, g\u0259ncl\u0259ri vard\u0131r sad\u0259c\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259 qocamand\u0131r.<br \/>\nCavidan uzaqdan m\u0259scidin minar\u0259l\u0259rini g\u00f6rc\u0259k s\u0259sl\u0259ndi : babacan  biz g\u0259lib m\u0259scid\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q ki, m\u0259n m\u0259scidin minar\u0259l\u0259rini g\u00f6r\u00fcr\u0259m, minar\u0259nin q\u00fcll\u0259si \u00e7ox parlaqd\u0131r. Minar\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259kkiz gu\u015f\u0259lidir? binas\u0131 da bizim k\u0259ndd\u0259ki m\u0259scidimizd\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi : M\u0259scid h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, on min n\u0259f\u0259rlik \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259scididir d\u0259 \u0259hali d\u0259 Allaha ba\u011fl\u0131, dindar, namaz q\u0131larlar. Qald\u0131 ki, minar\u0259sin\u0259 minar\u0259si saxs\u0131dand\u0131r dey\u0259 el\u0259 parlaqd\u0131r. S\u0259kkiz gu\u015f\u0259li olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bini m\u00fcs\u0259lman\u00e7\u0131l\u0131qla \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. \u0130slam dinind\u0259 c\u0259nn\u0259tin s\u0259kkiz qap\u0131s\u0131 var dey\u0259 bir anlay\u0131\u015f olub.<br \/>\nOnlar m\u0259scid\u0259 do\u011fru g\u0259lirdil\u0259r, yax\u0131nla\u015fd\u0131qca m\u0259scid daha fs\u00fcnkar g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. \u015e\u0259h\u0259r \u0259halisi namaz q\u0131lma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131.<br \/>\nCavidan:- burada b\u00f6y\u00fck izdiham var, m\u0259n m\u0259scidin bel\u0259 b\u00f6y\u00fck oldu\u011funu, \u0259halinin bu q\u0259d\u0259r s\u0131x g\u0259ldiyini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yirdim.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi il\u0259 n\u0259v\u0259si m\u0259scidin h\u0259y\u0259tin\u0259 daxil oldular.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: bu insanlar namaz q\u0131lma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131rlar, s\u0259n dayan bir k\u0259narda m\u0259n d\u0259 gedib namaz\u0131m\u0131 q\u0131l\u0131b g\u0259lim sonra g\u0259z\u0259rik.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi m\u0259scidin 8 metrlik d\u0259rinlikli hovuzuna yax\u0131nla\u015fd\u0131, d\u0259st\u0259maz\u0131n\u0131 al\u0131b ke\u00e7di namaz q\u0131lma\u011fa. M\u0259scidin i\u00e7\u0259risind\u0259 namaz q\u0131lanlar \u00e7ox oldu\u011fundan yer yox idi. \u018fziz ki\u015fi, bir qrup m\u00f6minl\u0259rl\u0259 birg\u0259 namaz\u0131n\u0131 m\u0259scidin h\u0259y\u0259tind\u0259ki a\u011faclar\u0131n alt\u0131nda q\u0131ld\u0131. M\u0259scidin iki bel\u0259 b\u00f6y\u00fck hovuzu var. bir ne\u00e7\u0259 su quyular\u0131 da vard\u0131r. Cavidan bir k\u0259narda dayan\u0131b d\u0259st\u0259maz al\u0131b namaz q\u0131lanlara iftixarla tama\u015fa edirdi. \u018fziz ki\u015fi namaz\u0131n\u0131 bitirdikd\u0259n sonra Cavidan\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Cavidan babas\u0131na yax\u0131nla\u015f\u0131b dedi: baba n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn namaz\u0131n\u0131z\u0131 h\u0259y\u0259td\u0259 q\u0131ld\u0131n\u0131z? M\u0259scid\u0259 girm\u0259diniz? Allah q\u0259bul etsin!<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Amin g\u0259l m\u0259scidin h\u0259y\u0259tin\u0259 ged\u0259k m\u0259n orada s\u0259n\u0259 h\u0259r \u015feyi izah edim, m\u0259n \u0259vv\u0259ld\u0259n d\u0259 demi\u015fdim ki, m\u0259scidd\u0259 insanlar \u00e7oxdur, i\u00e7\u0259rid\u0259 yer olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259y\u0259td\u0259 namaz q\u0131l\u0131rd\u0131q. Sonra \u018fziz baba m\u0259scidin h\u0259y\u0259tind\u0259ki u\u015faq q\u0259birl\u0259rini  g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k dedi: Bu q\u0259birl\u0259r u\u015faq q\u0259birl\u0259ridir.<br \/>\nCavidan: Onlar\u0131 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259biristanl\u0131qda  yox burada d\u0259fn edibl\u0259r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Bildiyim q\u0259d\u0259r m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r  \u015f\u0259h\u0259ri  tam  \u0259hat\u0259 edir. \u015e\u0259h\u0259r m\u00fchasir\u0259d\u0259 olark\u0259n  bir ne\u00e7\u0259 u\u015faq acl\u0131qdan h\u0259lak olur. H\u0259min u\u015faqlar q\u0259biristanl\u0131\u011fa apara bilm\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n t\u0259miz pak  m\u0259kan olan m\u0259scidin h\u0259y\u0259tind\u0259 d\u0259fn edirl\u0259r. M\u0259scidin \u0259traf\u0131ndak\u0131 divarlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 insan t\u0259svirl\u0259rini n\u0259v\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u018fziz baba bildirdi ki, bu r\u0259sml\u0259rin izah\u0131 insan\u0131n t\u0259bi\u0259tl\u0259 v\u0259hd\u0259tidir.<br \/>\nCavidan: Baba m\u0259scidin mollas\u0131 kimdir? O haradad\u0131r?<br \/>\n\u018fziz baba : M\u0259scidin mollas\u0131 Molla o\u011flu Hac\u0131 H\u00fcseyn M\u0259h\u0259mm\u0259ddir. da ba\u015fqa ruhanil\u0259r kimi ,h\u0259tta onlardan da art\u0131q m\u0259scidd\u0259 olur, \u0259halinin m\u0259rasiml\u0259rini idar\u0259 edir. A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259 ,a\u011fsaqqala v\u0259 x\u00fcsus\u0259n d\u0259 ruhanil\u0259r\u0259 say\u011f\u0131 h\u00f6rm\u0259t h\u0259dd\u0259n art\u0131q y\u00fcks\u0259kdir. Xalq \u00f6z m\u0259clisl\u0259rini ,xeyr v\u0259 \u015f\u0259rl\u0259rini, yax\u015f\u0131 v\u0259 pis g\u00fcnl\u0259rini onlarla payla\u015f\u0131r, onlardan d\u0259y\u0259rli m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r al\u0131rd\u0131lar. \u018fhali aras\u0131nda h\u0259r hans\u0131 bir anla\u015f\u0131lmazl\u0131q ya\u015fanarsa  onun \u015f\u0259h\u0259rin qazisi ,mollas\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rar v\u0259 s\u00fclh yaradar. G\u0259l m\u0259scid\u0259 daxil olaq. Onlar m\u0259scid\u0259 daxil oldular v\u0259 m\u0259scidin mehrab\u0131na yax\u0131nla\u015fd\u0131lar.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Bura m\u0259scidin mehrab\u0131d\u0131r v\u0259 \u00fcz\u00fc qibl\u0259y\u0259 dayan\u0131r.<br \/>\nCavidan: m\u0259scidd\u0259 olduqca \u00e7ox sayda mis v\u0259 gil su bardaqlar\u0131 var, namaz q\u0131lan ,d\u0259st\u0259maz alan insanlar\u0131n \u00e7oxlu\u011funa g\u00f6r\u0259 y\u0259qin su bardaqlar\u0131 \u00e7ox d\u00fcz\u0259ldilir.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Bala \u00f6lk\u0259miz d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l t\u0259bi\u0259tin\u0259 malikdir. Hans\u0131 a\u011fac\u0131 \u0259ks\u0259n yax\u015f\u0131 yeti\u015fir, bol m\u0259hsul \u0259ld\u0259 olunur. \u0130nsanlar i\u015fl\u0259rin\u0259 \u00e7ox  z\u0259hm\u0259t s\u0259rf edir, bir-birinin z\u0259hm\u0259tin\u0259 d\u0259y\u0259r verirdil\u0259r. H\u0259r t\u0259r\u0259f ya\u015f\u0131ll\u0131qd\u0131r, g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259y\u0259 b\u00fcr\u00fcn\u00fcb, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r t\u0259r-t\u0259miz, s\u0259liq\u0259-sahmanl\u0131d\u0131r. Bu da ruzi-b\u0259r\u0259k\u0259tin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu ruzi-b\u0259r\u0259k\u0259ti qazananlar g\u00fcl\u0259r\u00fcz, qonaqp\u0259rv\u0259r k\u0259nd sakinl\u0259ridir. A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t, inc\u0259s\u0259n\u0259t ,s\u0259n\u0259tkarl\u0131q, ticar\u0259t, maldarl\u0131q v\u0259 \u0259kin\u00e7ilik inki\u015faf etmi\u015fdir. Onlar s\u00f6hb\u0259t ed\u0259r\u0259k g\u0259lib \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zi k\u00fc\u00e7\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131lar<br \/>\nCavidan \u015f\u0259h\u0259rin c\u0259nub hiss\u0259sin\u0259 boylanaraq s\u00f6yl\u0259di: Baba, qar\u015f\u0131da \u0259z\u0259m\u0259tli bir bina g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. O n\u0259 binas\u0131d\u0131r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: M\u0259nim mehriban balam, g\u0259l o bina v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259r bar\u0259sind\u0259 dayand\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerd\u0259 m\u0259lumat verim.<br \/>\nCavidan: N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u00c7\u00fcnki g\u00fcn bat\u0131r, biz o t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 gets\u0259k gec\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k, o zaman ev\u0259 \u00e7\u0259tin ged\u0259rik  .\u018fg\u0259r biz bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 gec\u0259l\u0259s\u0259k evd\u0259kil\u0259r nigaran qalar. Yax\u015f\u0131s\u0131 budur ki, \u015fifahi m\u0259lumat verim, ax\u015fam d\u00fc\u015fm\u0259d\u0259n  geri qay\u0131da bil\u0259rik.<br \/>\nCavidan:  yax\u015f\u0131 baba o zaman \u015fifahi m\u0259lumat ver.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: \u015e\u0259h\u0259r binalar\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rini, g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc q\u0259d\u0259r n\u0259v\u0259sin\u0259 t\u0259qdim etdi. O, n\u0259h\u0259ng bina \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fah saray\u0131d\u0131r. Saray\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda xeyli xidm\u0259t\u00e7il\u0259r n\u00f6k\u0259rl\u0259r  dayan\u0131rlar, ax\u015famlar is\u0259 \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri d\u0259 topala\u015f\u0131rlar.<br \/>\nCavidan: \u0130nsanlar n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn oraya topla\u015f\u0131rlar?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi : ax\u015fam d\u00fc\u015f\u0259n kimi \u015f\u0259h\u0259r p\u0259hl\u0259vanlar\u0131, s\u0259n\u0259tkarlar\u0131, a\u015f\u0131qlar\u0131, ozan  \u015fairl\u0259ri \u015fah\u0131n \u015f\u0259nin\u0259 h\u0259r g\u00fcn ya da he\u00e7 olmazsa h\u0259r h\u0259ft\u0259 \u015f\u0259nlik t\u0259\u015fkil edir, tama\u015falar qurub, \u0259d\u0259bi b\u0259dii gec\u0259l\u0259r ke\u00e7ir\u0259rl\u0259r, \u015feirl\u0259r s\u00f6yl\u0259y\u0259r, dastanlar qo\u015far, mahn\u0131lar oxuyarlar. Bu \u015f\u0259nlikd\u0259 x\u00fcsusi istedad\u0131 olan insanlar bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir, xalq\u0131n se\u00e7il\u0259n insanlar\u0131 adland\u0131r\u0131l\u0131rlar.<br \/>\nCavidan : s\u0259n\u0259tkarlar \u0259l i\u015fl\u0259rini g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: Ad\u0259t\u0259n \u0259n g\u00f6z\u0259l s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259rini \u015faha h\u0259diyy\u0259 edir, dig\u0259rl\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirirdil\u0259r.<br \/>\nCavidan: p\u0259hl\u0259vanlar n\u0259 edir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: p\u0259hl\u0259vanlar c\u0259ngav\u0259rlikl\u0259rini s\u0259rgil\u0259y\u0259n tama\u015falar qurub s\u0259hn\u0259cikl\u0259r g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<br \/>\nCavidan: \u015e\u0259h\u0259r A\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n, ozanlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z \u015faha aid olur, yoxsa m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259td\u0259 yaz\u0131b-yarad\u0131rlar.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: B\u0259z\u0259n \u015faha t\u0259rif qo\u015fub yazsalar da saray \u015fairl\u0259ri bel\u0259 ayr\u0131l\u0131qda \u00fcmum b\u0259\u015f\u0259ri m\u00f6vzularda ,b\u0259z\u0259n d\u0259 yaln\u0131z sevgid\u0259n b\u0259hs ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131b-yarad\u0131rlar. bu zaman da meydanda x\u00fcsusi co\u015fqu  yaran\u0131r. s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 saray yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 h\u0259yat daha co\u015fqunludur, qaynard\u0131r.<br \/>\nCavidan: b\u0259s tama\u015fa g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259r kiml\u0259rdir?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi; tama\u015falar ad\u0259t\u0259n g\u00fcl\u00fc\u015f do\u011furan, rollar oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn tama\u015fa oynayan insanlara da t\u0259lx\u0259kl\u0259r deyilir. \u018fslind\u0259 is\u0259 h\u0259min s\u0259n\u0259t d\u0259 istedad bacar\u0131q t\u0259l\u0259b edir.<br \/>\nSaray\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda daha bir izdihaml\u0131 bina yerl\u0259\u015fir. H\u0259min bina \u015f\u0259h\u0259rin karvansaras\u0131, mehmanxanas\u0131d\u0131r.<br \/>\nCavidan : Mehmanxana n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr, orada t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irirl\u0259r?<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: ba\u015fqa \u00f6lk\u0259 v\u0259 vilay\u0259tl\u0259rd\u0259n, g\u0259l\u0259n tacir, s\u0259yyah v\u0259 qonaqlar \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. \u015e\u0259h\u0259r\u0259  g\u0259l\u0259n  yadelli, qonar karvansaraya yerl\u0259\u015fdirilir, ona x\u00fcsusi qulluq edilib yola sal\u0131n\u0131r ki, qonaqlar geri d\u00f6n\u0259rk\u0259n  \u00f6lk\u0259miz haqq\u0131nda xo\u015f  fikirl\u0259rl\u0259 qay\u0131ts\u0131nlar v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259. Xarici qonaqlar b\u0259z\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rini t\u0259qdim etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 bir s\u0131ra s\u0259n\u0259tkarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259ri (qab, ip\u0259k, \u015f\u00fc\u015f\u0259, pul)  g\u0259tirir, \u0259v\u0259zind\u0259 d\u0259 bizd\u0259n s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259l i\u015fl\u0259rini (k\u0259la\u011fay\u0131, xal\u00e7a, ip\u0259k toxumalar, q\u0131z\u0131l zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131, gil v\u0259 fayans qablar, qad\u0131n b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015fd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir s\u0131ra m\u0259i\u015f\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131) apar\u0131rlar. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t ticar\u0259t m\u00fcbadil\u0259si adlan\u0131r.<br \/>\nBaba il\u0259 n\u0259v\u0259si \u015f\u0259h\u0259rin dig\u0259r istiqam\u0259ti il\u0259 geri qay\u0131dark\u0259n dig\u0259r s\u0259n\u0259tkarlar k\u00fc\u00e7\u0259sin\u0259 daxil oldular. Arif ustaya yax\u0131nla\u015f\u0131b salamla\u015fd\u0131lar.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi : salam Arif usta i\u015fin avand olsun, nec\u0259s\u0259n?<br \/>\nArif usta: h\u0259r vaxt\u0131n xeyir, ozan \u018fziz h\u0259md olsun Allaha biz yax\u015f\u0131y\u0131q. siz nec\u0259siniz? G\u00f6r\u00fcr\u0259m  ki n\u0259v\u0259ni \u015f\u0259h\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 g\u0259tirmi\u015fs\u0259n bu g\u00fcn bacard\u0131\u011f\u0131n\u0131z q\u0259d\u0259r g\u0259zib tan\u0131\u015f olun, gec\u0259 qalar\u0131q bizd\u0259, sabah tezd\u0259n d\u0259 qalan hiss\u0259sini g\u00f6r\u0259rsiniz.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi : \u00e7ox sa\u011f ol ay Arif, amma biz ax\u015fam d\u00fc\u015fm\u0259d\u0259n ev\u0259 d\u00f6nm\u0259liyik, yoxsa evd\u0259kil\u0259r nigaran qalar. \u015e\u0259h\u0259rin bir hiss\u0259sini g\u0259zmi\u015fik, bir g\u00fcn g\u0259lib qona\u011f\u0131n olar\u0131q, o zaman da dig\u0259r yerl\u0259rini tan\u0131yar\u0131q. \u0130n\u015fallah! Lakin siz d\u0259 \u00e7oxdand\u0131r ki, izim k\u0259nd\u0259 g\u0259lm\u0259yirsiniz, g\u0259lin bir g\u00fcn d\u0259 ged\u0259k da\u011flar\u0131n, \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259n boyaqotu y\u0131\u011faq.<br \/>\nArif usta: Yax\u015f\u0131 bir g\u00fcn g\u0259l\u0259rik. Dey\u0259r\u0259k d\u00fcz\u0259ltdiyi \u0259\u015fyalar\u0131 y\u0259ni-s\u00fcm\u00fckd\u0259n daraq, d\u00fcym\u0259l\u0259r, d\u0259st\u0259k, s\u0259d\u0259f, y\u0259h\u0259r \u00fcstl\u00fckl\u0259ri, qad\u0131n boyunba\u011f\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rib Cavidana s\u0259sl\u0259ndi. O\u011flum \u00fcr\u0259yin ist\u0259y\u0259n q\u0259d\u0259r se\u00e7 g\u00f6t\u00fcr, s\u0259n\u0259 h\u0259diyy\u0259 edir\u0259m.<br \/>\nCavidan: xeyir ehtiyac yoxdur \u00e7ox sa\u011f olun.<br \/>\nArif usta maral s\u00fcm\u00fcy\u00fcnd\u0259n d\u00fcz\u0259ltdiyi dara\u011f\u0131 v\u0259 da\u011f ke\u00e7isi  s\u00fcm\u00fcy\u00fcnd\u0259n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 y\u0259h\u0259r \u00fcstl\u00fcy\u00fcn\u00fcn birini \u0259ziz ki\u015fiy\u0259 verdi. \u018fziz bax Cavidana at alarsan, y\u0259h\u0259rinin \u00fcst\u00fcn\u00fc d\u0259 m\u0259n h\u0259diyy\u0259 edir\u0259m.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi; sa\u011f ol Arif h\u00f6rm\u0259tin  \u00e7ox, pay\u0131n art\u0131q olsun.<br \/>\nArif usta; d\u0259ym\u0259z bir \u015fey deyil, amma yax\u015f\u0131 olmad\u0131 qonaq qalmad\u0131n\u0131z.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: bir g\u00fcn g\u0259l\u0259rik! \u0130n\u015fallah!<br \/>\nCavidan il\u0259 babas\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rl\u0259 ged\u0259rk\u0259n qalay\u00e7\u0131lara rast g\u0259ldil\u0259r. Qalay\u00e7\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u00e7oxlu sayda mis qazanlar, qablar, s\u0259h\u0259ngl\u0259r, g\u00fcy\u00fcmd\u0259n \u00e7\u0131raqlar vard\u0131. A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki \u00e7\u0131raqlar\u0131n b\u0259z\u0259kl\u0259ri \u00e7e\u015fidl\u0259ri \u018fziz Ki\u015finin d\u0259 mara\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. Cavidan is\u0259 sa\u011f t\u0259r\u0259fd\u0259ki dulus\u00e7u R\u0259hmana yax\u0131nla\u015fd\u0131, onu diqq\u0259tl\u0259 s\u00fcz\u00fcrd\u00fc. Usta R\u0259hman is\u0259 gild\u0259n nehr\u0259 haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. Ax\u015fama az qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Cavidan\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b \u015f\u0259h\u0259rin \u015fimal \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na do\u011fru ir\u0259lil\u0259di. Onlar yol ged\u0259rk\u0259n v\u0259 yol boyu \u00f6z aralar\u0131nda \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 edirdil\u0259r.<br \/>\nCavidan ; baba g\u00f6r\u00fcr\u0259m ki, \u00f6lk\u0259miz \u00e7ox g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. M\u0259rk\u0259zi A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r d\u0259 g\u00fccl\u00fc inki\u015faf edir, q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rdir, onun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t inki\u015faf edib.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: B\u0259li! do\u011frudan da g\u00fccl\u00fc v\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rdir. Lakin bizim k\u0259ndimiz A\u011fsu k\u0259ndi, A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n 200 il \u0259vv\u0259l qurulmu\u015fdur. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 VII-IX  \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259. A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f olmu\u015fdur. Amma \u015f\u0259h\u0259r olaraq k\u0259ndimizd\u0259n g\u0259ncdir. Bizim k\u0259ndin yarand\u0131\u011f\u0131 zamanlarda N\u0259rgizabad, Nuran, B\u0259yimli v\u0259 ba\u015fqa k\u0259ndl\u0259r vard\u0131. H\u0259min k\u0259ndl\u0259r A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n daha qocamand\u0131rlar.<br \/>\nCavidan: gec\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259h\u0259ri tam olaraq g\u0259z\u0259 bilm\u0259dik, Bir g\u00fcn yen\u0259 m\u0259nim dostlar\u0131mla bir yerd\u0259  g\u0259l\u0259rikmi? ist\u0259yir\u0259m dostlar\u0131m da A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rini tan\u0131s\u0131nlar, \u0259n az\u0131 m\u0259nim q\u0259d\u0259r t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nsinl\u0259r.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi: olar \u0259lb\u0259tt\u0259 niy\u0259 d\u0259 olmas\u0131n, in\u015fallah bir g\u00fcn g\u0259l\u0259rik.<br \/>\nG\u00fcn batd\u0131, onlar \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etdil\u0259r. k\u0259nd\u0259 yolland\u0131lar. Yol getm\u0259k dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 olmas\u0131n dey\u0259, \u018fziz baba n\u0259v\u0259sin\u0259 A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri bar\u0259sind\u0259 e\u015fidib \u2013bildiyi \u0259fsan\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131: O\u011ful A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox ac\u0131l\u0131-\u015firnili tarix ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 ki, yaran\u0131\u015fdan bu yana \u015f\u0259h\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 h\u00fccumlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 d\u0259 \u0259haliy\u0259 amans\u0131z divan tutulub, z\u00fclml\u0259r edils\u0259 d\u0259 xalq yen\u0259 \u0259zml\u0259 m\u0259\u011frur dayanm\u0131\u015f, \u015f\u0259h\u0259ri yenid\u0259n qurmu\u015fdurlar, qurub yaratm\u0131\u015f, \u0259min\u2013amanl\u0131\u011f\u0131 b\u0259rpa etmi\u015fdirl\u0259r. <\/p>\n<p>Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r:<br \/>\nXisl\u0259timiz olub bizim \u0259z\u0259ld\u0259n,<br \/>\nMu\u011fay\u0259tdir, dil qulaqdan, g\u00f6z<br \/>\nQeyr\u0259t umar, namus umar g\u00f6z\u0259ld\u0259n,<br \/>\nM\u0259rd do\u011fulan, m\u0259rd ya\u015fayar, m\u0259rd qalar,<\/p>\n<p>Ta \u0259skid\u0259n bu eld\u0259, bu obada,<br \/>\nAd\u0259t olub ulu d\u0259d\u0259 babada.<br \/>\nS\u00f6z dan\u0131\u015f\u0131b, \u015f\u0259rt k\u0259sibs\u0259 bir v\u0259d\u0259,<br \/>\nKi\u015fi k\u0259s\u0259n \u015f\u0259rt \u0259b\u0259di \u015f\u0259rt qalar.<\/p>\n<p>Mill\u0259t var ki \u00f6zg\u0259l\u0259rd\u0259n pay umar,<br \/>\nMill\u0259t d\u0259 var Tanr\u0131dan haqq-say umar.<br \/>\nBir oban\u0131 talad\u0131lar, soydular,<br \/>\nEl k\u00f6\u00e7s\u0259 d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yurd qalar.<\/p>\n<p>Kim ki \u00f6zg\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qoyar g\u00f6z,<br \/>\nOnun oca\u011f\u0131nda b\u0259r\u0259k\u0259t olmaz.<br \/>\nKafir olan h\u0259yat s\u00fcr\u0259r \u00fcmidsiz,<br \/>\n\u00dcr\u0259yind\u0259 kin b\u0259sl\u0259n\u0259r, d\u0259rd qalar,<\/p>\n<p>\u00c7\u0259rxi f\u0259l\u0259k d\u00f6vr ets\u0259 d\u0259 t\u0259rsin\u0259.<br \/>\nAnlatmaz ki, d\u00fcz\u00fc n\u0259dir, t\u0259rsi n\u0259.<br \/>\nD\u00f6n\u00fcb s\u0259rt qaydalar h\u0259yat t\u0259rzin\u0259<br \/>\nBu qanunlar s\u0259rt yaz\u0131l\u0131b, s\u0259rt qalar.<\/p>\n<p>Cavidan : baba s\u0259nin yan\u0131nda olanda adam\u0131n lap ruhu dinc\u0259lir.<br \/>\n\u018fziz ki\u015fi:  H\u0259 o\u011flum A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri \u0259vv\u0259ll\u0259r Gilan k\u0259nd, Gilan \u015f\u0259h\u0259r  adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 .sonra 1736\u2013c\u0131 ild\u0259 may ay\u0131nda A\u011fsu \u00e7ay\u0131n\u0131n sol sahilind\u0259 Nadir \u015fah yeni A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rini sald\u0131rd\u0131 v\u0259 bildiyin kimi \u015eamax\u0131dan divan tutub k\u00f6\u00e7\u00fcrtd\u00fcy\u00fc \u0259halini d\u0259 A\u011fsuya yerl\u0259\u015fdirdi.<br \/>\nA\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rinin ad\u0131 A\u011fsu \u00e7ay\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Nadir \u015fah\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcrtd\u00fcy\u00fc \u0259hali yerli \u0259hali il\u0259 qaynay\u0131b qar\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131 ki, yenic\u0259 qurub yarad\u0131b, intensiv \u015f\u0259h\u0259r qurub. firavan h\u0259yat\u0131 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar ki, 1743\u2013c\u00fc ilin yay aylar\u0131nda I-II v\u0259 III Sam Mirz\u0259l\u0259r Surxay xan\u0131n k\u00f6m\u0259kliyi il\u0259 50 minlik qo\u015funla A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 daxil oldular. Talan\u00e7\u0131l\u0131q, istilalar olmas\u0131n dey\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisi onlar\u0131 r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131lar. Sonra I Sam Mirz\u0259 \u015eirvan d\u00fcz\u00fcnd\u0259  N\u0259srullah \u015fahla d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Oktyabr aylar\u0131nda II Sam Mirz\u0259 yen\u0259 \u00fcsyan qald\u0131rd\u0131. \u00dcsyana Surxay xan\u0131n o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d k\u00f6m\u0259k edirdi, onlar N\u0259srullah Mirz\u0259 il\u0259 \u00fc\u00e7 a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015f ke\u00e7irdil\u0259r. N\u0259srullah Mirz\u0259 A\u011fsu qalas\u0131n\u0131 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn m\u00fchasir\u0259d\u0259 saxlad\u0131qdan sonra top at\u0259\u015fi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi. H\u0259min a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259n A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ilk a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vuruldu. \u018fhaliy\u0259 divan tutuldu. Xalq bu g\u00fcn\u00fc \u201cAllahdad\u201d Allah k\u00f6m\u0259y\u0259 \u00e7at adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. 1747-ci il Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qil xanal\u0131qlar yarand\u0131. \u015eirvan xanl\u0131\u011f\u0131 1763-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r iki hakimiyy\u0259tli idar\u0259 olunurdu, h\u00f6kmdarlar\u0131 Xan\u00e7oban\u0131 tayfas\u0131ndan olan, M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id v\u0259 A\u011fas\u0131 xand\u0131r. \u0130ki hakimiyy\u0259tlilik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 daim h\u0259rc-m\u0259rclik, daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r s\u0259ngim\u0259yirdi. 1755-ci ild\u0259 \u015e\u0259ki xan\u0131 Hac\u0131 \u00c7\u0259l\u0259bi \u015eirvan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rini m\u00fchasir\u0259y\u0259 ald\u0131. Bel\u0259 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259ti g\u00f6r\u0259n Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xan Quba xan\u0131 H\u00fcseyn\u0259li xandan k\u00f6m\u0259k ist\u0259di. H\u00fcseyn\u0259li xan da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 3000 n\u0259f\u0259rlik ordu il\u0259 A\u011fsuya g\u0259ldi. H\u00fcseyn\u0259li xan ilk \u00f6nc\u0259 bar\u0131\u015f\u0131q t\u0259klif ets\u0259 d\u0259 Hac\u0131 \u00c7\u0259l\u0259bi xan q\u0259bul etm\u0259di, H\u00fcseyn\u0259li xan\u0131n geri qay\u0131tmas\u0131n\u0131 ist\u0259di. Bu zaman t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259ri \u0259traf\u0131nda g\u00fccl\u00fc d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r apar\u0131ld\u0131, \u015fidd\u0259tli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 Hac\u0131 \u00c7\u0259l\u0259bi xan\u0131n ordusu a\u011f\u0131r itki verdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn geri \u00e7\u0259kilm\u0259li olur. Qalib g\u0259l\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xan A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rinin qalas\u0131n\u0131n a\u00e7arlar\u0131n\u0131 H\u00fcseyn\u0259li xana verdi .H\u00fcseyn\u0259li xan is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 a\u00e7arlar\u0131 q\u0259bul etm\u0259di, o sad\u0259c\u0259 dostluq xatirin\u0259 k\u00f6m\u0259klik etdiyini bildirdi. H\u00fcseyn\u0259li xan 3 g\u00fcn A\u011fsuda qonaq qald\u0131qdan sonra \u00f6z torpaqlar\u0131na geri d\u00f6nd\u00fc.<br \/>\n  B\u00fct\u00fcn bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259, m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259n \u00e7ox ziyan g\u00f6r\u0259n A\u011fsu camaat\u0131, dinc \u0259hali idi \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n h\u0259v\u0259sl\u0259 qurub yaratd\u0131qlar\u0131 m\u00fclkl\u0259ri, talan edilir, \u0259zizl\u0259ri, do\u011fmalar\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilirdi. Xeyli dinc \u0259hali is\u0259 acl\u0131qdan t\u0259l\u0259f olurdu. D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r bitdikd\u0259n sonra is\u0259 onlar yenid\u0259n tikib-qurma\u011fa m\u0259cbur idil\u0259r. Da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259ri yenid\u0259n b\u0259rpa etm\u0259k, abadla\u015fd\u0131rmaq, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ,lakin h\u0259lak olmu\u015f g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131 geri qaytarmaq olmay\u0131r. Bax bu da A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rinin ke\u00e7m\u0259-ke\u00e7li tarixind\u0259n bir par\u00e7a idi ba\u015f\u0131m\u0131z el\u0259 qar\u0131\u015f\u0131b ki, s\u00f6hb\u0259t\u0259 daha g\u0259lib k\u0259nd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q.<br \/>\nCavidan bu s\u00f6hb\u0259tl\u0259rd\u0259n, gen \u0259rzind\u0259ki g\u0259zintid\u0259n sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc kamill\u0259\u015fmi\u015f, bir ne\u00e7\u0259 ya\u015f b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f hesab edirdi. O sanki h\u0259r \u015feyin canl\u0131 \u015fahidi olmu\u015fdu. ev\u0259 \u00e7atan t\u0259ki \u00f6yr\u0259nib bildikl\u0259rini h\u0259v\u0259sl\u0259 n\u0259n\u0259sin\u0259 ,evd\u0259kil\u0259r\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<br \/>\nAtalar d\u00fcz deyibl\u0259r d\u0259:&#8211;\u00e7ox ya\u015fayan \u00e7ox bilm\u0259z,<br \/>\n\u00c7ox g\u0259z\u0259n \u00e7ox bil\u0259r.<br \/>\n\u018fziz baba Cavidan\u0131 A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 aparmaqla \u0259slind\u0259 s\u00fcbut etdi ki, b\u00f6y\u00fckl\u0259r ,valideynl\u0259r \u00f6vladlar\u0131na imkan yaratmal\u0131d\u0131rlar ki, onlar d\u00fcnyan\u0131 d\u0259rk etsin, \u0259traf m\u00fchiti yax\u0131ndan \u00f6yr\u0259nsin, qazanaca\u011f\u0131 bilikl\u0259ri \u00f6z\u00fc k\u0259\u015ff etsinl\u0259r, d\u00fcnyan\u0131 d\u0259rk etsinl\u0259r. T\u0259hsil sistemimizd\u0259 \u0259sasl\u0131 ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 g\u0259tiril\u0259n yeni t\u0259dris sistemind\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si  m\u0259qs\u0259di il\u0259, \u015fagirdl\u0259r\u0259 m\u00fcst\u0259qil k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131 postu verilmi\u015fdir. Hal-haz\u0131rda \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rimizd\u0259 Kurikulum, yeni yol t\u0259dris sistemi t\u0259bli\u011f olunur bu da Cavidan kimi istedadl\u0131 u\u015faqlar\u0131n k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131lar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00fcbut etm\u0259sin\u0259 geni\u015f \u015f\u0259rait yarad\u0131r, yol a\u00e7\u0131r. \u018fziz oxucular yolunuz a\u00e7\u0131q olsun.<br \/>\nNec\u0259 dey\u0259rl\u0259r; \u201cD\u00fcn\u0259nimizd\u0259  ke\u00e7m\u0259-ke\u00e7li tariximiz,<br \/>\n                        Bu g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259  \u015f\u0259r\u0259fli \u0130stiqlaliyy\u0259timiz,<br \/>\n                 Sabah\u0131m\u0131zda-G\u00fcn\u0259\u015fli zirv\u0259l\u0259r bizi g\u00f6zl\u0259yir!\u201d<br \/>\n Yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259n\u0259d\u0259k. Sa\u011fl\u0131qla qal\u0131n.<br \/>\nElnar\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f,<br \/>\n \u201cDa\u011f \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri\u201d \u0259d\u0259bi m\u0259clisi, \u201c\u0130smay\u0131ll\u0131 yazarlar\u0131\u201d,  \u201cA\u011fsu \u015fairl\u0259ri\u201d v\u0259 \u201c\u0130ti q\u0259l\u0259m\u201d \u0259d\u0259bi  \u0130ctimai birliyinin \u00fczv\u00fc<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cDa\u011f \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri\u201d \u0259d\u0259bi m\u0259clisi v\u0259 \u201c\u0130smay\u0131ll\u0131 yazarlar\u0131\u201d v\u0259 \u201cA\u011fsu \u015fairl\u0259ri\u201d\u0130ctimai, \u201c\u0130ti q\u0259l\u0259m\u201d \u0259d\u0259bi birliyinin \u00fczv\u00fc Haqq\u0131nda b\u0259hs edil\u0259n itkin \u015f\u0259h\u0259r-orta \u0259sr A\u011fsu \u015e\u0259h\u0259ridir (M\u00fc\u0259llifd\u0259n) \u018fziz oxucular \u0130tmi\u015f \u015e\u0259h\u0259r ki\u00e7ik h\u0259cmli b\u0259dii \u0259s\u0259ri m\u0259nim yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131mda ilk n\u0259sr \u0259s\u0259ridir. \u0130tmi\u015f \u015e\u0259h\u0259r o\u00e7erki tarixi fakt v\u0259 d\u0259lill\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fs\u0259rd\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u015e\u0259h\u0259r Q\u0259dim A\u011fsu torpa\u011f\u0131nda yeddi y\u00fcz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-19456","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiy-dbiyyati"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19456","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19456"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19462,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19456\/revisions\/19462"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}