{"id":19712,"date":"2016-05-17T06:00:53","date_gmt":"2016-05-17T02:00:53","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=19712"},"modified":"2016-05-17T08:35:27","modified_gmt":"2016-05-17T04:35:27","slug":"t%c9%99kamul-n%c9%99z%c9%99riyy%c9%99sini-mudafi%c9%99-ed%c9%99n-b%c9%99zi-din-xadiml%c9%99ri-v%c9%99-ziyalilarin-dusdukl%c9%99ri-v%c9%99ziyy%c9%99t-h%c9%99qiq%c9%99t%c9%99n-tragikomikdir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=19712","title":{"rendered":"T\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n b\u0259zi din xadiml\u0259ri v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n d\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259ri v\u0259ziyy\u0259t, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, tragikomikdir"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ramiqveliyev.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ramiqveliyev-300x225.jpg\" alt=\"ramiqveliyev\" width=\"300\" height=\"225\" class=\"alignnone size-medium wp-image-19716\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ramiqveliyev-300x225.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/ramiqveliyev.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Canl\u0131lar aras\u0131nda t\u0259kam\u00fcl prosesinin h\u0259l\u0259 d\u0259 davam etdiyini iddia ed\u0259n t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259si insanlar\u0131 bu proses\u0259 g\u00f6r\u0259 sinifl\u0259r\u0259 ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Canl\u0131lar aras\u0131nda t\u0259kam\u00fcl prosesinin h\u0259l\u0259 d\u0259 davam etdiyini iddia ed\u0259n t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259si insanlar\u0131 bu proses\u0259 g\u00f6r\u0259 sinifl\u0259r\u0259 ay\u0131r\u0131r. Darvin \u201cya\u015famaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259\u201dnin insan irql\u0259ri aras\u0131nda da oldu\u011funu iddia edirdi v\u0259 onun n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u201cse\u00e7ilmi\u015f irql\u0259r\u201d \u00fcst\u00fcn g\u0259lir. O, avropal\u0131 a\u011f insanlar\u0131 \u201cse\u00e7ilmi\u015f irq\u201d, asiyal\u0131 v\u0259 afrikal\u0131 irql\u0259ri is\u0259, ya\u015famaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 gerid\u0259 qalm\u0131\u015flar hesab edirdi. T\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin bu qaranl\u0131q fikrin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259l\u0259 tam inki\u015faf edib m\u0259d\u0259nil\u0259\u015fm\u0259y\u0259n  bu \u201cinsanab\u0259nz\u0259r meymun\u201dlar\u0131 ist\u0259nil\u0259n \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k, inhisar etm\u0259k olar. H\u0259l\u0259 &#8220;tam insan olmayan&#8221; bu varl\u0131qlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si, m\u0259hv edilm\u0259si is\u0259 t\u0259kam\u00fcl prosesinin t\u0259bii gedi\u015fat\u0131d\u0131r. Darvinin \u00f6z s\u00f6zl\u0259ri, \u0259slind\u0259, t\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin elml\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si olmayan y\u0131rt\u0131c\u0131 bir idiologiya oldu\u011funu isbat etm\u0259kd\u0259dir: \u201cB\u0259lk\u0259 d\u0259, \u0259srl\u0259r \u00e7\u0259km\u0259d\u0259n, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259d\u0259ni insan irql\u0259ri v\u0259h\u015fi irql\u0259ri yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n tamamil\u0259 sil\u0259c\u0259kl\u0259r. Eyni zamanda insanab\u0259nz\u0259r meymunlar da h\u00f6km\u0259n yox edil\u0259c\u0259kl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, insanla onun \u0259n yax\u0131n qohumlar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 bo\u015fluq daha da geni\u015fl\u0259y\u0259c\u0259k. Bununla, ortada haz\u0131rk\u0131 a\u011f irql\u0259rd\u0259n bel\u0259 daha m\u0259d\u0259ni irql\u0259r v\u0259 haz\u0131rk\u0131 z\u0259ncil\u0259rd\u0259n, Avstraliya yerlil\u0259rind\u0259n v\u0259 qorillalardan bel\u0259 daha gerid\u0259 olan pavian n\u00f6v\u00fc meymunlar qalacaq\u201d. (Charles Darwin, The Descent of Man, 2-ci n\u0259\u015fr, New York, A L. Burt Co., 1874, s\u0259h. 178)<\/p>\n<p>B\u0259zi din xadiml\u0259ri v\u0259 &#8220;ziyal\u0131&#8221;lar bilm\u0259lidirl\u0259r ki, canf\u0259\u015fanl\u0131qla elm donu geyindirib m\u00fcdafi\u0259 etdikl\u0259ri t\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, onlar\u0131n k\u0259ll\u0259 s\u00fcm\u00fckl\u0259ri \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r\u0259k m\u0259d\u0259ni irq\u0259 m\u0259nsub olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. B\u0259li, s\u0259hv oxumursunuz. Darvin t\u00fcrkl\u0259rin meymunla insan aras\u0131nda tam t\u0259kam\u00fcl ke\u00e7irm\u0259mi\u015f a\u015fa\u011f\u0131 irq oldu\u011funu v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edil\u0259c\u0259l\u0259ri k\u0259han\u0259tini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. 1881-ci il, iyulun 3-d\u0259 dostu Uilyam Qrahama yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda Darvin t\u00fcrkl\u0259ri bel\u0259 t\u0259hqir edir: &#8220;Xat\u0131rla ki, \u00e7ox da uzaq olmayan \u0259srl\u0259r \u0259vv\u0259l t\u00fcrkl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman Avropa mill\u0259tl\u0259ri nec\u0259 risk alt\u0131nda qalm\u0131\u015fd\u0131lar. G\u00f6r, bu fikir indi biz\u0259 nec\u0259 g\u00fcl\u00fcnc g\u0259lir. Avropoidl\u0259r kimi tan\u0131nan daha m\u0259d\u0259ni irql\u0259r ya\u015famaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 t\u00fcrkl\u0259ri darmada\u011f\u0131n etmi\u015fl\u0259r. D\u00fcnyaya \u00e7ox uzaq olmayan g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259n baxd\u0131\u011f\u0131m zaman h\u0259l\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 irql\u0259rin daha m\u0259d\u0259nil\u0259\u015fmi\u015f irql\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00fcnya miqyas\u0131nda m\u0259hv edil\u0259c\u0259yini g\u00f6r\u00fcr\u0259m&#8221;. (Fransis Darvin, \u201c\u00c7arlz Darvinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 m\u0259ktublar\u0131\u201d, cild 1, Nyu York: D.Appleton and Company, 1888, s\u0259h. 285-286)<\/p>\n<p>T\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riy\u0259sinin ortaya atd\u0131\u011f\u0131 d\u0131rnaqaras\u0131 se\u00e7kin irql\u0259rin dig\u0259r irql\u0259ri \u201cinsan yerin\u0259 qoymama\u201d m\u0259ntiqinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 d\u0259 davam etdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi is\u0259 bu f\u0259rziyy\u0259nin insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259ki t\u0259sirinin h\u0259l\u0259 d\u0259 davam etm\u0259sidir. Ke\u00e7diyimiz g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin ba\u015f naziri Devid Kemeron \u00f6lk\u0259sinin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 etdiyi s\u0259hvl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fczr ist\u0259m\u0259sinin do\u011fru olmayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015fdir. Kemeronun n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011fu \u201cs\u0259hvl\u0259r\u201d is\u0259 milyonlarla insan\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sidir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259r is\u0259 d\u00fcnyam\u0131za b\u0259lalar g\u0259tir\u0259n,  n\u0259z\u0259riyy\u0259d\u0259n daha \u00e7ox batil din h\u00f6km\u00fcnd\u0259 olan t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259sinin insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259ki t\u0259sirini aradan qald\u0131rma\u011f\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>T\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, se\u00e7ilmi\u015f irql\u0259r\u0259 m\u0259nsub olmad\u0131qlar\u0131, dolay\u0131s\u0131 il\u0259 meymunla insan aras\u0131nda bir varl\u0131q hesab edildikl\u0259ri halda bu n\u0259z\u0259riyy\u0259ni m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n b\u0259zi din xadiml\u0259ri v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n d\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259ri v\u0259ziyy\u0259t, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, tragikomikdir.<\/p>\n<p><strong>Ramiq V\u018fL\u0130YEV,<br \/>\n&#8220;G\u0259ncl\u0259rin M\u0259n\u0259vi \u0130nki\u015faf\u0131&#8221; \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Canl\u0131lar aras\u0131nda t\u0259kam\u00fcl prosesinin h\u0259l\u0259 d\u0259 davam etdiyini iddia ed\u0259n t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259si insanlar\u0131 bu proses\u0259 g\u00f6r\u0259 sinifl\u0259r\u0259 ay\u0131r\u0131r. Canl\u0131lar aras\u0131nda t\u0259kam\u00fcl prosesinin h\u0259l\u0259 d\u0259 davam etdiyini iddia ed\u0259n t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259si insanlar\u0131 bu proses\u0259 g\u00f6r\u0259 sinifl\u0259r\u0259 ay\u0131r\u0131r. Darvin \u201cya\u015famaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259\u201dnin insan irql\u0259ri aras\u0131nda da oldu\u011funu iddia edirdi v\u0259 onun n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u201cse\u00e7ilmi\u015f irql\u0259r\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-19712","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19712","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19712"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19712\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19719,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19712\/revisions\/19719"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}