{"id":19886,"date":"2016-05-23T14:00:11","date_gmt":"2016-05-23T10:00:11","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=19886"},"modified":"2016-05-23T14:55:13","modified_gmt":"2016-05-23T10:55:13","slug":"prof-dr-nurullah-cetin-bahtiyar-vahapzade-ii","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=19886","title":{"rendered":"Prof. Dr. Nurullah \u00c7ET\u0130N.”BAHT\u0130YAR VAHAPZADE-II”"},"content":{"rendered":"

\"TOSAYAD\"<\/a><\/p>\n

\u00dcTOPYANIN GER\u00c7E\u011eE D\u00d6N\u00dc\u015eMES\u0130: HAYATA GE\u00c7\u0130R\u0130LEB\u0130L\u0130R B\u0130R TURAN PROJES\u0130<\/p>\n

1. K\u00fclt\u00fcrel Ortak Zemin \u0130n\u015fas\u0131
\nVahapzade, samimi ve ger\u00e7ek\u00e7i bir Turan projesinin umdelerini ortaya koydu. Bahtiyar Vahapzade, duygu ve heyecan\u0131yla nas\u0131l co\u015fkun bir Turanc\u0131 idiyse, fikirleriyle ve bilgi birikimiyle, ger\u00e7ek\u00e7i akl\u0131yla o oranda tatbikat ve eylem Turanc\u0131s\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck Turan birli\u011finin ilk ad\u0131m\u0131n\u0131n ortak bir k\u00fclt\u00fcrel zemin in\u015fas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 kanaatindedir ki bu, son derece do\u011fru bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Turan\u2019\u0131n uzak d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u00e7ocuklar\u0131, \u00f6nce ayn\u0131 g\u00f6n\u00fcl diliyle konu\u015fabilmelidir. Bu da k\u00fclt\u00fcr birli\u011fiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. K\u00fclt\u00fcr birli\u011fini olu\u015fturan temel unsurlar ise \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

a. Dil Birli\u011fi<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcr birli\u011fi, dil birli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn T\u00fcrklerin ortak bir anla\u015fma T\u00fcrk\u00e7esi olmal\u0131d\u0131r. Dil birli\u011fi, bug\u00fcn bizim cesaretle \u00fczerine gitmemiz gereken bir konudur. Y\u0131llar boyu emperyalist Ruslar, de\u011fi\u015fik T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n asl\u0131nda birer leh\u00e7e olan T\u00fcrk\u00e7elerini farkl\u0131 diller gibi g\u00f6stermeye ve bunlar\u0131 farkl\u0131 birer dil olarak kurumsalla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Ama Turan\u2019\u0131n bug\u00fcnk\u00fc evlatlar\u0131 T\u00fcrk\u00e7elerini birle\u015ftirmek, anla\u015fabilece\u011fi, dan\u0131\u015fabilece\u011fi ortak bir dil zemini olu\u015fturmak zorundad\u0131r. T\u00fcrklerin birbirleriyle anla\u015famamas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir ac\u0131yla \u015f\u00f6yle ele\u015ftirir:
\n\u201cBug\u00fcn ortak atalar\u0131m\u0131z olan G\u00f6kt\u00fcrklerin \u00e7ad\u0131r\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan bu muhte\u015fem \u00e7ad\u0131r\u0131n alt\u0131nda toplanan bizler, yani \u00d6zbek, K\u0131rg\u0131z, Kazak, Tatar, Ba\u015fkurt, Azeri, T\u00fcrkmen, Kumuk, Altay, Nogay, Saka T\u00fcrkleri birbirimizden o kadar ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fcz ki bir olan atalar\u0131m\u0131z\u0131n diliyle konu\u015fam\u0131yor, yaln\u0131z Rus\u00e7a arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla anla\u015f\u0131yoruz.
\nBen bunu b\u00fcy\u00fck bir felaket say\u0131yor ve bu felaketi ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in tek bir yol g\u00f6r\u00fcyorum. Yava\u015f yava\u015f ortak dile do\u011fru y\u00fcr\u00fcmek. Elbette bu, bir y\u0131l\u0131n, be\u015f y\u0131l\u0131n, on y\u0131l\u0131n i\u015fi de\u011fil. Bu y\u00fcce maksada ayr\u0131 ayr\u0131 ilimlerin ortak terminolojisini kurmakla ba\u015flamal\u0131y\u0131z, d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. Arzu ediyorum ki bizim torunlar\u0131m\u0131z ve onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 bizim gibi birbirleriyle Rus\u00e7a veya ba\u015fka bir dille de\u011fil, ortak T\u00fcrk diliyle anla\u015fs\u0131nlar.\u201d
\nBahtiyar Vahapzade, dille ilgili olarak son derece yerinde ve ger\u00e7ek\u00e7i bir teklif sunmaktad\u0131r:
\n\u201cBence, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki m\u00fcnasebeti geli\u015ftirmek ve T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131 daha da g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in ortak dile muhtac\u0131z. Bir K\u0131rg\u0131z ile Azeri\u2019nin konu\u015ftu\u011fu T\u00fcrk\u00e7ede farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r. Bizimle T\u00fcrkiye\u2019deki T\u00fcrklerin aras\u0131nda dil problemi yok. Amma K\u0131rg\u0131zla Kazakla var\u2026 Ben arzu ederim ki T\u00fcrkler aras\u0131nda dil u\u00e7urumu olmas\u0131n.\u201d
\n“Ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z \u015fimdiden \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamal\u0131lar. Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc, T\u00fcrkiye’de bug\u00fcn konu\u015fulan baz\u0131 kelimeleri anlamakta zorluk \u00e7ekiyor. \u0130lim adamlar\u0131m\u0131z ortak dil hususunda \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131rken, di\u011fer taraftan kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortak kelimeler dilden at\u0131l\u0131yor. Azerbaycan’da “okul” kelimesini bilen \u00e7ok azd\u0131r. Bunun yerine ni\u00e7in “mektep” kelimesi kullanm\u0131yoruz. Bunlar \u00f6nemli meseleler. Mektebe, muallime d\u00f6nmeli. Benim atam mektep demi\u015f, okul dememi\u015f.
\nBu alanda yap\u0131labilecek bir di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fma da ortak dil projesidir. Ortak bir l\u00fcgat (s\u00f6zl\u00fck) haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrklerin kulland\u0131klar\u0131 ortak kelimelerin i\u015flerli\u011fi art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Biz bug\u00fcn Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esinde “dilek\u00e7e” yerine “eriza” kelimesini kullan\u0131yoruz. Bu g\u00fczel bir kelime de\u011fil. Bu kelimenin yerine dilek\u00e7e kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\nAyn\u0131 \u015fekilde size yabanc\u0131 dilden ge\u00e7mi\u015f “anahtar” kelimesi var. Bizde bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 “a\u00e7ar” kelimesidir. \u00d6zbeklerin, K\u0131rg\u0131zlar\u0131n ve Kazaklar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 bu kelime ni\u00e7in b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk dillerinde ortak olmas\u0131n? Bu mesele bir iki y\u0131l\u0131n i\u015fi de\u011fil. Biz bunu \u015fimdiden ba\u015flatmazsak, gelecek nesil bizim y\u00fcz\u00fcm\u00fcze t\u00fck\u00fcrecek.\u201d
\nBahtiyar Vahapzade, ortak bir ileti\u015fim dili olarak T\u00fcrk\u00e7e davas\u0131 g\u00fcderken T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esinin yozla\u015fmas\u0131na, bozulmas\u0131na, yabanc\u0131la\u015fmas\u0131na da hakl\u0131 olarak feveran ediyor. T\u00fcrkiye T\u00fcrklerinin dillerine, k\u00fclt\u00fcrlerine sahip \u00e7\u0131kmamas\u0131, yabanc\u0131 hayranl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7\u00fcr\u00fcmeye isyan ediyor ve bizi uyar\u0131yor:
\n\u201cAnadolu T\u00fcrkleri, tarihin hi\u00e7bir d\u00f6neminde hi\u00e7bir halk\u0131n k\u00f6lesi olmam\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer bu bir ger\u00e7ekse, peki neden b\u00fcy\u00fck imparatorluklar kurmu\u015f Anadolu T\u00fcrkleri, bug\u00fcn kendi mill\u00ee varl\u0131klar\u0131na d\u00fc\u015fman kesilmi\u015f; b\u00fclb\u00fcl na\u011fmesine benzeyen T\u00fcrk dilinin bek\u00e2retini bozuyor, ona bask\u0131 yap\u0131yor? T\u00fcrk\u00e7eyle klasik eserler ortaya koyan Nesim\u00ee, Neva\u00ee, Mahdumkulu, Fuzul\u00ee, Sabir ve Mehmet \u00c2kiflere bu dil uydu da, \u015fimdi bize uymuyor mu? Ni\u00e7in kendi kendimize kelimeler uyduruyoruz? Kim bu hakk\u0131 bize vermi\u015f? Dilin sahibi bireyler de\u011fil, millettir.
\nBa\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk Cumhuriyetleri kurulduktan sonra bir taraftan yava\u015f yava\u015f ortak dile gitmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, di\u011fer taraftan ise siz T\u00fcrkiye T\u00fcrkleri, hepimiz i\u00e7in ortak pek \u00e7ok kelimeyi dilinizden kovuyor, uyduruk s\u00f6zler \u00fcretiyor, aram\u0131zda u\u00e7urum yap\u0131yorsunuz. Bunu nas\u0131l anlayal\u0131m? \u0130\u015fte benim hayretimin sebebi budur.
\nSizin yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi ben de Ankara\u2019n\u0131n, \u0130stanbul\u2019un sokaklar\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fim zaman, bu \u015fehirlerin Londra m\u0131, New York mu, yoksa \u0130stanbul mu oldu\u011funu anlayam\u0131yorum. Reklamlar, d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n ve baz\u0131 idarelerin adlar\u0131, hatta u\u00e7aklar\u0131n \u00fczerinde \u201cT\u00fcrk Hava Yollar\u0131\u201d yerine \u201cTurkish Airlines\u201d yaz\u0131l\u0131yor. T\u00fcrk Hava Yollar\u0131\u2019n\u0131n dergisinin ad\u0131 \u201cSkylife\u201d. \u0130\u015fte ben buna hayret ediyorum.
\nBundan ba\u015fka bir de T\u00fcrkiye\u2019deki e\u011fitimin \u0130ngilizcele\u015fmesi beni \u00fcz\u00fcyor.\u201d
\nVahapzade dilimizin ortak; bunun ad\u0131n\u0131n da \u201cT\u00fcrk dili\u201d oldu\u011funu vurgulu olarak belirtir. Nitekim \u201cArt\u0131k Zile D\u00f6nd\u00fc Zincirin Sesi\u201d adl\u0131 \u015fiirinde \u015f\u00f6yle der:
\n\u201cYa\u015fad\u0131k hasretle y\u00fcz seksen y\u0131l\u0131
\nYoksa ters d\u00f6nmekte bu \u00e7arh-\u0131 devran?
\nYurdum Azerbaycan, dilim T\u00fcrk dili
\nDiyen bal kokulu diline kurban\u201d <\/p>\n

Burada dikkat edilsin, \u201cdilim Azerice\u201d ya da \u201cAzerbaycanca\u201d filan demiyor; \u201cT\u00fcrk dili\u201d diyor. Emperyalistler T\u00fcrkleri b\u00f6lmek, par\u00e7alamak, birle\u015fmelerini engellemek i\u00e7in Azerice, K\u0131rg\u0131zca, \u00d6zbek\u00e7e gibi adlar alt\u0131nda T\u00fcrk\u00e7eyi par\u00e7al\u0131yorlar. Bunlar\u0131 sanki ba\u015fka ba\u015fka dillermi\u015f gibi sunuyorlar. Vahapzade, \u015fiir ve yaz\u0131lar\u0131yla bu emperyalist oyunun fark\u0131na varm\u0131\u015f \u015fuurlu bir T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor.
\nAzerbaycan halk\u0131n\u0131n konu\u015ftu\u011fu dile \u201cAzerbaycan T\u00fcrk\u00e7esi\u201d mi, \u201cAzerbaycan dili\u201d mi, yoksa \u201cT\u00fcrk dili\u201d mi denmeli \u015feklindeki bir tart\u0131\u015fma konusunda Vahapzade, T\u00fcrk millet birli\u011fi \u015fuurunda bir ayd\u0131n olarak \u015f\u00f6yle der:
\n\u201cBu tart\u0131\u015fma Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ya\u00acn\u0131nda olmu\u015ftu. Tart\u0131\u015fmaya Aliyev de kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. O, dilimize \u201cAzerbaycan dili\u201d, milletimize de \u201cAzerbaycan\u00acl\u0131\u201d denmesini istiyordu. Tart\u0131\u015fmada ben, Anar ve R\u00fcstemhanl\u0131 bizim dilimiz \u201cT\u00fcrk\u00e7e\u201ddir, fikrini savunmu\u015f\u00actuk. Bunu kabul etmeseniz ikinci bir teklif olarak da milletimiz, \u201cAzer\u00ee T\u00fcrk\u00fc\u201d, dilimiz ise \u201cAzerbaycan T\u00fcrk\u00e7esi\u201d olsun \u015feklinde bir alternatif sunmu\u015ftuk.
\nSonu\u00e7\u00acta %95’i milletimiz \u201cAzerbaycanl\u0131\u201d, dilimiz, \u201cAzerbay\u00accan dili\u201d fikrini kabul etti. Bu karar\u0131n siyas\u00ee y\u00f6n\u00fc a\u011f\u0131r\u00acl\u0131k basmaktad\u0131r. Azerbaycan’da de\u011fi\u015fik milletler bu\u00aclunmaktad\u0131r. Biz Azerbaycanl\u0131 dersek onlar da ayn\u0131 terimi kullanacaklar, biz T\u00fcrk alternatifini kabul edersek bu defa di\u011fer milletlerin milliyetleri de \u00f6n plana \u00e7\u0131kacakt\u0131.\u201d <\/p>\n

b. Sanat-Edebiyat Birli\u011fi
\nOrtak bir anla\u015fma, dan\u0131\u015fma, bili\u015fme, g\u00f6r\u00fc\u015fme T\u00fcrk\u00e7esi in\u015fa ettikten sonra ortak bir sanat anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde duyarl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131, d\u00fcnyay\u0131, hayat\u0131, olaylar\u0131, zaman\u0131, mek\u00e2n\u0131 yorumlama bi\u00e7imlerimizi de birle\u015ftirmemiz laz\u0131md\u0131r. Bu ba\u011flamda sanat, edebiyat birli\u011fi son derece \u00f6nemlidir. Nitekim b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk \u015fairi, bu konuda \u015fu ele\u015ftiri ve teklifleri yap\u0131yor:
\n\u201cT\u00fcrkiye\u2019de y\u0131lda 20 oyun oynan\u0131yorsa 18\u2019i muhakkak yabanc\u0131 oluyor. Alman, Frans\u0131z, Rus\u2026 Buna \u00e7ok hayret ediyorum. Her defas\u0131nda \u00c7ehov\u2019a m\u00fcracaat edilirken niye k\u00fclt\u00fcr adamlar\u0131n\u0131n ak\u0131llar\u0131na Ahundzade\u2019nin eserleri de gelmiyor, niye Cafer Cabbarl\u0131\u2019n\u0131n eserleri de \u0130stanbul\u2019da, Ankara\u2019da oynanm\u0131yor? Bizi de tan\u0131s\u0131nlar, g\u00f6rs\u00fcnler\u2026 Bizim eserlerimiz ne d\u00fczeydedir, biz nelerle ya\u015f\u0131yoruz, psikolojimiz, g\u00fclmemiz, a\u011flamam\u0131z nedir, bir g\u00f6rs\u00fcnler. Karde\u015flik budur. Kendimizi tan\u0131maktan, idrak etmekten bu kadar ka\u00e7\u0131l\u0131r m\u0131? \u201c
\n\u201cOrtak dil oldu\u011funda her t\u00fcrl\u00fc k\u00fclt\u00fcrel m\u00fcnasebetler geli\u015ftirilebilir. Mesela Azerbaycan\u2019\u0131n tiyatrosu gelsin Ankara\u2019da, \u0130stanbul\u2019da oyun sergilesin. T\u00fcrkiye\u2019nin tiyatrolar\u0131 da Bak\u00fc\u2019ye, Ta\u015fkent\u2019e, Bi\u015fkek\u2019e gelsin\u2026 Bu k\u00fclt\u00fcr al\u00e2kalar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturur.\u201d
\n\u201cHem Anadolu T\u00fcrkleri, hem de Azerbaycan T\u00fcrkleri ili\u015fkilerimizin daha s\u0131k olmas\u0131n\u0131 arzu ediyorlar. Ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z bu konuda daha istekli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. Maalesef ili\u015fkilerimiz yeterli d\u00fczeyde de\u011fil. Bu ili\u015fkiler, devlet nezdinde olmal\u0131. Siz benim \u015fiirlerimi T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esine \u00e7eviriyorsunuz, bunu bizim devlet baz\u0131nda yapmam\u0131z gerekir.
\nBiz sizin edeb\u00ee verimlerinizi Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esi’ne, siz de bizim eserlerimizi T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esi’ne aktarmal\u0131s\u0131\u00acn\u0131z. T\u00fcrk tiyatrolar\u0131 buraya gelmeli, bizim tiyatrola\u00acr\u0131m\u0131z T\u00fcrkiye’ye gitmeli. Her \u015fey k\u00fclt\u00fcrle olur. K\u00fcl\u00act\u00fcrel yak\u0131nl\u0131k olmad\u0131ktan sonra hi\u00e7bir \u015feyin ger\u00e7ek\u00acle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ben, Cumhurba\u015fkan\u0131 S\u00fc\u00acleyman Demirel’e merkezin Ankara olaca\u011f\u0131 “T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Akademisi”nin kurulmas\u0131n\u0131 teklif ettim. A\u00e7\u0131lacak olan bu ara\u015ft\u0131rma merkezinde b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndaki akademisyenler \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.(\u2026)
\n\u201cAyr\u0131ca Azerbaycan Edebiyat Tarihi olmal\u0131. Umum\u00ee T\u00fcrk Edebiyat Tarihi yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda Genel T\u00fcrk Sanat Tarihi, Umum\u00ee T\u00fcrk Tarihi kaleme al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bunlara T\u00fcrkiye’nin \u00f6n ayak olmas\u0131 gerekir.
\nAzerbaycan’da millet kendi tarihini bilmiyor. Bu konuda kitaplar haz\u0131rlanmal\u0131. Anado\u00aclu T\u00fcrk\u00fc’ne olan sevgiyi art\u0131racak \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u00acmal\u0131. Anadolu insan\u0131 Azerbaycan halk\u0131na tan\u0131t\u0131lma\u00acl\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda T\u00fcrk edebiyatlar\u0131, (\u00d6zbek, T\u00fcrk\u00acmen, Kazak, Tatar) birlikte haz\u0131rlan\u0131p okullarda okutulmal\u0131d\u0131r.”
\nK\u00fclt\u00fcr, sanat, edebiyat birli\u011finin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in Vahapzade, T\u00fcrk tarihinin k\u00f6kl\u00fc k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerinin \u00f6\u011frenilmesinin zaruretine i\u015faret eder. \u015e\u00f6yle der:
\n\u201cMill\u00ee karakter \u00f6\u011frenilmeden mill\u00ee unsurlar\u0131 a\u00e7\u0131klamak \u00e7ok zordur. Bununla birlikte tavsiyem nedir? \u00d6nce as\u0131rlar boyu \u00f6rf ve \u00e2detlerimizi yeniden canland\u0131rmak. Eski T\u00fcrk yaz\u0131lar\u0131n\u0131 (Orhun Yenisey) derinden \u00f6\u011frenmek.\u201d
\nBahtiyar Vahapzade, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya T\u00fcrkleri aras\u0131nda eskiden edebiyat birli\u011fi oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek k\u00f6ken birli\u011fini sa\u011flam bir dayanak olarak al\u0131yor. Bu konuda \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:
\n\u201cBizim ge\u00e7mi\u015fte umum\u00ee (genel) edebiyat\u0131m\u0131z vard\u0131. Vahit (birle\u015fik) bir T\u00fcrk edebiyat\u0131 vard\u0131 ge\u00e7mi\u015fte. Ama zamanla bizi birbirimizden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131lar. 3-5 y\u0131l i\u00e7inde in\u015fallah ge\u00e7mi\u015fteki bu birlikteli\u011fimizi tekrar sa\u011flayaca\u011f\u0131z. Biz Latin alfabesini de birle\u015ftirici bir unsur olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Asl\u0131nda biz Latin alfabesini sizden daha \u00f6nceleri kabul etmi\u015fiz. 1926\u2019dan 1939\u2019a kadar biz de Latin alfabesini kulland\u0131k. Bizi birbirimizden ay\u0131rmak i\u00e7in Ruslar, 1939 senesinde bizi Kiril alfabesini kullanmaya zorlad\u0131lar. \u015eimdi tekrar Latin alfabesine d\u00f6nd\u00fck. Dua ediyorum ki Tatarlar, K\u0131rg\u0131zlar, \u00d6zbekler ve di\u011fer T\u00fcrkler de Latin alfabesine d\u00f6ns\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim birli\u011fimizin esas\u0131 alfabe birli\u011findedir.\u201d <\/p>\n

c. Din Birli\u011fi
\nBahtiyar Vahapzade, T\u00fcrklerin neredeyse hemen hemen tamam\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131 ger\u00e7e\u011finden hareketle, b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk birli\u011finin yani Turan\u2019\u0131n hamurunun, mayas\u0131n\u0131n da \u0130slam olmas\u0131 konusunda hassast\u0131r. Bu hususun \u00f6nemini de m\u00fcdriktir. Nitekim bir hat\u0131ras\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle nakleder:
\n\u201c1979 y\u0131l\u0131ndaki T\u00fcrkiye ziyaretim ayr\u0131 bir \u00f6neme sahip. Dedeman Oteli\u2019nde kal\u0131yordum. Ramazan ay\u0131yd\u0131. Sabah ezan\u0131yla uyanm\u0131\u015ft\u0131m. \u0130stanbul\u2019un semalar\u0131nda sabah\u0131n sessizli\u011fini bozan, g\u00f6kleri yank\u0131layan bir ses\u2026 O sesi en son, 4 ya\u015f\u0131nda i\u015fitmi\u015ftim. Aradan y\u0131llar ge\u00e7tikten sonra bu sesi, \u00f6zlemini iliklerimde hissetti\u011fim g\u00fczel T\u00fcrkiye\u2019mde dinlemek nasip olmu\u015ftu. Ezanlar\u0131n biri ba\u015fl\u0131yor, biri bitiyordu. Bir taraftan a\u011fl\u0131yordum, bir taraftan da \u201cAllah Ekber\u201d \u015fiirini yazd\u0131m.\u201d
\nVahapzade, \u0130slam ortak paydas\u0131nda b\u00fct\u00fcn T\u00fcrklerin bir araya gelerek Turan milleti olmas\u0131n\u0131n \u00f6neminin o kadar fark\u0131ndad\u0131r ki, kendi \u00fclkesindeki gen\u00e7lerin misyonerler taraf\u0131ndan Hristiyanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7abalar\u0131na \u015fiddetle tepki duymaktad\u0131r. \u015e\u00f6yle der:
\n\u201cAzerbaycanl\u0131 gen\u00e7lerin durumu k\u00f6t\u00fc. \u0130\u015fsizlik var. Hristiyan misyonerler ortada faaliyetteler. Gen\u00e7lerimize para verip kand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Azerbaycan\u2019da bir H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131rma giri\u015fimleri var, \u00f6zellikle de \u0130srail\u2019in\u2026 \u00d6nlemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.\u201d
\nVahapzade, b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk milletinin k\u00fclt\u00fcrel dokusunun mutlaka \u0130slam\u2019la yo\u011frulmas\u0131 gerekti\u011fi inanc\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrkl\u00fck ancak M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla ayakta durabilir. \u0130slam olmadan T\u00fcrk\u2019\u00fcn bir manas\u0131 yoktur. \u0130slaml\u0131kla T\u00fcrkl\u00fck ili\u015fkisi konusunda \u015f\u00f6yle der:
\n\u201cAyn\u0131 zamanda T\u00fcrk\u2019\u00fc \u0130slamiyet\u2019ten ay\u0131rmak olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc 10 as\u0131rd\u0131r \u0130slam\u2019a bayraktarl\u0131k eden T\u00fcrk olmu\u015ftur. T\u00fcrk medeniyeti umum \u0130slam medeniyetinden ayr\u0131lamaz. Umum \u0130slam medeniyetinin i\u00e7erisinde T\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00e7ok b\u00fcy\u00fck pay\u0131 vard\u0131r.\u201d
\nVahapzade, T\u00fcrk-\u0130slam davas\u0131n\u0131 benimsemi\u015f \u015fuurlu bir M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019t\u00fcr. M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ve T\u00fcrkl\u00fck bizim iki temel de\u011ferimizdir. Nitekim 1999\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 bir \u015fiirinde \u015f\u00f6yle der:
\n\u201cBizi indirdiler g\u00f6klerden yere
\nD\u00f6nd\u00fcr tarihimin alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131,
\n\u0130lah\u00ee, h\u00fckm\u00fcnle kald\u0131r g\u00f6klere
\n\u0130slam bayra\u011f\u0131n\u0131, T\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131\u201d <\/p>\n

\u00e7. Milliyet ve \u00dclk\u00fc Birli\u011fi
\nB\u00fcy\u00fck T\u00fcrk birli\u011finin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in Vahapzade, b\u00fct\u00fcn D\u00fcnya T\u00fcrklerinin, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle kendilerini \u201cT\u00fcrk\u201d olarak bilmeleri, bu ortak ve genel milliyet \u015fuuruna ermeleri gere\u011fi \u00fczerinde duruyor ve bunu \u00f6nemsiyor. Ona g\u00f6re bizim ortak kimli\u011fimiz \u201cT\u00fcrk\u201d olmakt\u0131r. \u00dclk\u00fc birli\u011fimizin de \u201cTuran\u201d oldu\u011funu s\u00f6yleyerek b\u00fct\u00fcn T\u00fcrklerin elbette Turanc\u0131 olmas\u0131 gere\u011fine inan\u0131yor ve bu \u00fclk\u00fc birli\u011fini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcne bilin\u00e7le telkin ediyor. Nitekim \u201cDo\u011fru\u201d adl\u0131 \u015fiirinde \u015f\u00f6yle diyor:
\n\u201cA\u00e7\u0131p kol kanad\u0131m\u0131
\nY\u00fccelttim T\u00fcrk ad\u0131m\u0131.
\nBen \u00f6z dilek at\u0131m\u0131
\nS\u00fcrd\u00fcm Turan\u2019a do\u011fru.\u201d <\/p>\n

Gerek T\u00fcrkistan\u2019da gerek T\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrklere ortak mill\u00ee kimlik adlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk oldu\u011funun unutturulmas\u0131 projeleri y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcr\u00fclegelmektedir. Emperyalistler, T\u00fcrk\u2019\u00fcn milliyetini unutturarak onun mankurtla\u015ft\u0131r\u0131labilmesi ve kozmopolit bir s\u00fcr\u00fc h\u00e2linde g\u00fcd\u00fclebilmesi yani kolayca s\u00f6m\u00fcr\u00fclebilmesi i\u00e7in \u00f6nce milliyetinin yok edilmesi gere\u011finin fark\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131r.
\nEmperyalizmin temel politikas\u0131 \u015fudur: Her \u015feyden \u00f6nce T\u00fcrk, \u201cT\u00fcrk\u2019\u00fcm\u201d demeye utanacak, milliyetini ink\u00e2r edip reddedecek. \u0130kincisi Amerika Birle\u015fik Devletleri olacak, Avrupa Birli\u011fi olacak, \u015fu birli\u011fi olacak, bu birli\u011fi olacak ama zinhar T\u00fcrk birli\u011fi yani Turan olmayacak. Uzun y\u0131llar Rus emperyalizmi, T\u00fcrkistan T\u00fcrklerine T\u00fcrkl\u00fcklerini unutturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.
\n\u015eimdilerde de T\u00fcrkiye\u2019mizde Bat\u0131 emperyalizmi ve onun yerli i\u015fbirlik\u00e7ileri, T\u00fcrkiye T\u00fcrklerine T\u00fcrk\u2019\u00fcm demeyi utan\u0131lacak bir \u015fey gibi sunuyor. Her Allah\u0131n g\u00fcn\u00fc 36 tane etnik k\u00f6ken ad\u0131n\u0131n say\u0131lmas\u0131, bu etnik \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 demokrasi; ama T\u00fcrk\u2019\u00fcm demek \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k oluyor, fa\u015fizm oluyor bilmem ne oluyor.
\nMaalesef bu yo\u011fun emperyalist propaganda bug\u00fcn bir hayli etkili olmu\u015ftur. \u00d6z be \u00f6z T\u00fcrk evlad\u0131 T\u00fcrk\u2019\u00fcm demekten utanmaktad\u0131r. Onun yerine T\u00fcrkiyeliyim filan demeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u0130\u015fte Vahapzade, bu emperyalist zihniyetle m\u00fccadele etmi\u015f; T\u00fcrkl\u00fck ve Turan bilinci \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\nVahapzade, emperyalistlerin T\u00fcrk milletinin T\u00fcrkl\u00fck bilincini yok etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ilgili olarak \u015fiddetli bir tepki g\u00f6sterir:
\n\u201cM\u00fcstemleke zinciri bo\u011faz\u0131m\u0131za doland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden bu yana bizi T\u00fcrkl\u00fckten dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6k\u00fcm\u00fczden koparmak i\u00e7in Tatar, Fars, Midyal\u0131 ya da Arnavut diye adland\u0131r\u0131yorlard\u0131. 1918 y\u0131l\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kazand\u0131k ve \u00f6nderimiz M. E. Resulzade vas\u0131tas\u0131yla tarih\u00ee ger\u00e7ekler yerine oturdu. Fakat 30\u2019lu y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda Stalin, Mikoyan rejimi T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze, ad\u0131m\u0131za, soyumuza yeniden el uzatt\u0131. Bizi k\u00f6k\u00fcm\u00fczden koparmak i\u00e7in T\u00fcrk\u00e7e isme ve T\u00fcrk s\u00f6z\u00fcne yasak getirdiler.
\nHerkese yapmac\u0131ktan Azerbaycanl\u0131 m\u00fchr\u00fc vurdular. Hayvan e\u011filip su i\u00e7ti\u011fi \u0131rma\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 bilemez. Ayn\u0131 \u015fekilde hangi \u0131rmaktan su i\u00e7ti\u011fini bilmeyen millet de millet olamaz. Tarih boyunca bu millete hi\u00e7bir kuvvet T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unutturamam\u0131\u015f, unutturamayacak da. Nihal Ats\u0131z, Bozkurtlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ve dirili\u015fini konu alan eserinde T\u00fcrk soyunu ne g\u00fczel i\u015fleyerek ebed\u00eele\u015ftirmi\u015ftir.\u201d <\/p>\n

2. Ortak Bilimsel Zemin \u0130n\u015fas\u0131 ve \u00d6zg\u00fcn T\u00fcrk Bilimi \u0130hdas\u0131
\nD\u00fcnya T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc k\u00fclt\u00fcr, sanat, duygu birli\u011fine dayal\u0131 ortak bir altyap\u0131 in\u015fas\u0131n\u0131n yan\u0131nda ayr\u0131ca T\u00fcrk bilim adamlar\u0131n\u0131n birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmas\u0131n\u0131n da Turan\u2019\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme zeminine d\u00f6\u015fenmi\u015f \u00f6nemli bir yap\u0131 ta\u015f\u0131 oldu\u011fu inanc\u0131ndad\u0131r. Vahapzade, ortak bir T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Akademisinin kurulmas\u0131n\u0131n zaruretine inan\u0131r ve buraya b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndan ilim adamlar\u0131n\u0131n dahil olmas\u0131n\u0131 ister. \u015e\u00f6yle der:
\n\u201cB\u00fct\u00fcn karde\u015f \u00fclkelerin istifade edece\u011fi ve merkezi T\u00fcrkiye\u2019de olan bir \u201cT\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Akademisi\u201d kurulmal\u0131. Orada fen bilimlerinin yan\u0131 s\u0131ra tarih\u00e7i ve edebiyat\u00e7\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Ortak bir terminoloji merkezi olmal\u0131d\u0131r. Niye bizim de d\u00fcnyaca tan\u0131nan \u00e2limlerimiz, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerimiz olmas\u0131n?\u201d
\n\u201cFizik sahas\u0131nda Azerbaycan’da b\u00fcy\u00fck \u00e2limler var. Bu ilim adamlar\u0131yla T\u00fcrk fizik\u00e7iler beraber \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n merkezi Ankara olmal\u0131d\u0131r. Y\u0131lda birka\u00e7 kez akademisyenler toplan\u0131p, ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmal\u0131lar.\u201d
\nKoca T\u00fcrk Vahapzade, bilim ve teknolojide de kendimize \u00f6zg\u00fc, mill\u00ee ruhumuzu yans\u0131tan bir bilim ve teknoloji politikas\u0131 geli\u015ftirmemiz gere\u011fine i\u015faret eder ve \u015f\u00f6yle der:
\n\u201cBenim T\u00fcrkiye\u2019den istedi\u011fim \u015fu: T\u00fcrkiye kendine benzer kendi bilgisayar\u0131n\u0131, kendi otomobilini, kendi f\u00fczesini yaps\u0131n. Bat\u0131\u2019n\u0131n tekni\u011fini oldu\u011fu gibi almas\u0131n. Bu, b\u00fcy\u00fck bir milleti taklit\u00e7ili\u011fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.
\nTekrar e\u011fitimin yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6nelim. Sizin \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcze de kalbimle kat\u0131l\u0131yorum: \u201cBilim ve teknik y\u00f6ntemleri evrenseldir\u2026 T\u00fcrkiye\u2019nin de kendi bilim ve tekni\u011fini geli\u015ftirmesi, kendi ama\u00e7 ve gayelerinden sapmamas\u0131 gerekmektedir. E\u011fitimi ba\u015fka dilde yapt\u0131ran, gen\u00e7lerinin d\u00fc\u015f\u00fcnme kabiliyetlerini her g\u00fcn bu \u015fekilde kirleten, her g\u00fcn onlara s\u00f6m\u00fcrge evlad\u0131 ruhu, acenta kafal\u0131l\u0131k ve a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusu a\u015f\u0131layan bir \u00fclke bunu yapamaz. Gereken yabanc\u0131 diller, her yerde oldu\u011fu gibi ayr\u0131ca \u00f6\u011frenilebilir. Ama kendi dilini kald\u0131r\u0131p atmak, gafletlerin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.\u201d <\/p>\n

3-\u00d6z\u00fcne Yabanc\u0131la\u015fma Hastal\u0131\u011f\u0131na Kar\u015f\u0131 Mill\u00ee Bilin\u00e7 Telkini<\/p>\n

Bahtiyar Vahapzade, bug\u00fcn T\u00fcrk milletinde yayg\u0131n bir hastal\u0131k olan kendi varl\u0131\u011f\u0131na, kimli\u011fine, k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, tarihine, dinine yani bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00f6z\u00fcne yabanc\u0131la\u015fma hastal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 yeniden kendine d\u00f6nerek \u015fahsiyetli bir millet olmam\u0131z gere\u011fine \u015fiddetli bir vurgu yap\u0131yor. \u00d6zellikle gen\u00e7lerimizin h\u0131zla bat\u0131ya taparl\u0131k, kendine yabanc\u0131la\u015fma hastal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 Bahtiyar muallimin uyar\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem arzediyor:
\n\u201c\u00c7ok eskilerden bizim damarlar\u0131m\u0131zdan ak\u0131p, bug\u00fcne kadar devam eden kendine, kendi mill\u00ee varl\u0131\u011f\u0131na yabanc\u0131l\u0131k, kendini k\u00fc\u00e7\u00fck, ba\u015fkas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck g\u00f6rmek belas\u0131 da ne demektir? Ni\u00e7in biz bu hastal\u0131\u011fa tutulduk? B\u00fcy\u00fck bilginlerimiz, psikologlar\u0131m\u0131z, tarih\u00e7ilerimiz, filologlar\u0131m\u0131z, filozoflar\u0131m\u0131z bu belan\u0131n sebeplerini ve k\u00f6klerini ara\u015ft\u0131rmal\u0131, buna kar\u015f\u0131 sava\u015f ilan etmeli, i\u00e7imizde ya\u015fayan kendine, kendi mill\u00ee varl\u0131\u011f\u0131na yabanc\u0131la\u015fmak hastal\u0131\u011f\u0131ndan bizi kurtarmal\u0131d\u0131r.\u201d
\n\u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00f6yle insanlara rastlad\u0131m ki kendinden ba\u015fka herkese benzemek istiyor. Bu da millet i\u00e7in b\u00fcy\u00fck faciad\u0131r. (\u2026) Kalbini tamamen Bat\u0131ya vererek kendini unutmak kendi medeniyetine \u00fcstten bakmak bir millet olarak bizleri mahvediyor. \u201d <\/p>\n

4-Mill\u00ee Tarih \u015euuru
\nVahapzade, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrklerin tarihinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve ihti\u015fam\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir gurur duyar. T\u00fcrk tarihinin ihti\u015fam\u0131 onda T\u00fcrk\u2019\u00fcn gelece\u011fe g\u00fcvenle bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flar. T\u00fcrk gen\u00e7li\u011finin ve b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk milletinin ge\u00e7mi\u015fine, tarihine sahip \u00e7\u0131kmas\u0131 gere\u011fi \u00fczerinde durur. Zira tarihi olmayan ya da tarihini yok sayan, tarihinin, atalar\u0131n\u0131n aleyhinde olan milletler fazla ya\u015fayamaz. Bir yerde \u015f\u00f6yle der:
\n\u201cGe\u00e7mi\u015fine g\u00fclle atan\u0131n gelece\u011fine top atarlar.
\nTopkap\u0131 Saray\u0131\u2019na bakt\u0131\u011f\u0131m zaman a\u011flad\u0131m. Sevincimden a\u011flad\u0131m. \u201cAllah\u0131m! Ben ne kadar b\u00fcy\u00fck bir milletin evl\u00e2d\u0131y\u0131m. Benim sultanlar\u0131m g\u00f6r ne boyda h\u00fcrmet kazanm\u0131\u015flar? Ne i\u015fler ba\u015farm\u0131\u015flar!
\nMaziyi ink\u00e2r gelece\u011fi ink\u00e2rd\u0131r. Kendi ge\u00e7mi\u015finin \u00fczerinde boy atmayan millet mahvolmaya mahk\u00fbmdur.\u201d <\/p>\n

5-Ba\u011f\u0131ms\u0131z Mill\u00ee Devletin K\u0131ymetini Bilmemek
\nVahapzade, T\u00fcrk milletinin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet sahibi olmas\u0131n\u0131n k\u0131ymetini \u00e7ok iyi bilen ve bize de bildirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131d\u0131r. Uzun y\u0131llar Rus emperyalizmi alt\u0131nda kalman\u0131n, esir bir topluluk h\u00e2linde ya\u015faman\u0131n ne demek oldu\u011funu \u00e7ok iyi bildi\u011finden; biz T\u00fcrkiyeli T\u00fcrklere ba\u011f\u0131ms\u0131z, h\u00fcr bir devlet sahibi olman\u0131n \u00f6nemini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Nitekim bu ba\u011flamda biz T\u00fcrkiyeli T\u00fcrklere \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir:
\n\u201cBiz mahk\u00fbm milletiz. Siz mahk\u00fbm de\u011filsiniz. Siz her zaman h\u00e2kim olmu\u015fsunuz. Biz her zaman d\u00f6v\u00fcld\u00fck. Ba\u015f\u0131 yumruklu olduk. Ona g\u00f6re de bildi\u011fimizi s\u00f6ylemekten korktuk. Derdimizi, \u015fiire, \u015fark\u0131ya, t\u00fcrk\u00fcye d\u00f6kt\u00fck.
\nNe b\u00fcy\u00fck saadettir ki benim mill\u00ee devletim olsun, kendi param olsun, kendi ordum olsun, kendi bayra\u011f\u0131m olsun. Anlatabiliyor muyum? Siz bunun k\u0131ymetini bilmiyorsunuz. \u0130nsan\u0131n tabiat\u0131 b\u00f6yledir. Sahip oldu\u011funun k\u0131ymetini bilmiyor, anlayam\u0131yor. G\u00fclistan anla\u015fmas\u0131ndan beri 170 y\u0131ld\u0131r bizim ba\u015f\u0131m\u0131zda yumruk var. Rus yumru\u011fu var. Biz ona g\u00f6re de bir s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc diyebilmi\u015ftik, ikincisini diyemedik. Ben bir zaman bir \u015fiir yazm\u0131\u015ft\u0131m. \u015e\u00f6yle:
\n\u201cEy Allah\u0131m! \u00d6yle de millet olur mu?
\nEzilir, ezene \u201ckurtar\u0131c\u0131\u201d der!\u201d
\nBiz daha \u00e7ok milliyet\u00e7iyiz. Sizden daha \u00e7ok. Milletin ne oldu\u011funu biz daha iyi biliriz. Ben T\u00fcrk gen\u00e7li\u011fine derim ki: Kendi devletlerinin k\u0131ymetini bilsinler. Mill\u00ee mar\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcnde secde etmeleri laz\u0131md\u0131r. G\u00fcnde y\u00fcz defa o bayraktan \u00f6pmeleri laz\u0131md\u0131r.
\nBirle\u015fmi\u015f Milletler Te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde iki y\u00fcze yak\u0131n devletin bayraklar\u0131 aras\u0131nda ne b\u00fcy\u00fck bedbahtl\u0131k ki benim Azerbaycan bayra\u011f\u0131m yok. Ne b\u00fcy\u00fck mutluluk ki sizinki orda. Bunu \u015fimdiki \u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrk gen\u00e7li\u011fi anlam\u0131yor.\u201d
\nT\u00fcrkiye T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc olarak biz, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn ve di\u011fer Kuva-y\u0131 Milliye m\u00fccahitlerinin b\u00fcy\u00fck bir direni\u015fle kurtard\u0131klar\u0131 vatan \u00fczerinde kurup bize hediye ettikleri ve b\u00f6ylece emeksizce sahip oldu\u011fumuz ba\u011f\u0131ms\u0131z mill\u00ee T\u00fcrk devletinin k\u0131ymetini maalesef bilmiyoruz.
\n\u0130\u00e7imizdeki hain ayd\u0131nlar, i\u015fbirlik\u00e7i siyaset\u00e7iler, komisyoncu ta\u015feron i\u015f adamlar\u0131 eliyle ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan vaz ge\u00e7iyor, siyasi irademizi, y\u00f6netimimizi, param\u0131z\u0131, yer alt\u0131 yer \u00fcst\u00fc b\u00fct\u00fcn ekonomik kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc, sanat\u0131m\u0131z\u0131, e\u011fitimimizi, tar\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 her \u015feyimizi Amerika ve Avrupa Birli\u011fi emperyalizmine teslim ediyoruz. Amerika\u2019n\u0131n ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin s\u00f6m\u00fcrgesi olmaya can at\u0131yoruz. Y\u0131llarca Rus esaretinde kalm\u0131\u015f Orta Asya ve Kafkasya T\u00fcrklerinden alaca\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok ders var. <\/p>\n

Son S\u00f6z
\nBuraya kadar a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi Bahtiyar Vahapzade\u2019nin ba\u015fl\u0131ca amac\u0131, d\u00fcnyada ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn T\u00fcrklerin yeni zamanlara \u00f6zg\u00fc bir birlik olu\u015fturmalar\u0131, birle\u015fmeleri yani Turan ideali etraf\u0131nda bir araya gelerek enerjilerini, g\u00fc\u00e7lerini, birikimlerini birle\u015ftirerek daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir T\u00fcrk milleti olu\u015fturmalar\u0131d\u0131r.
\nAvrupa Birli\u011fi, Afrika Birli\u011fi, Arap Birli\u011fi, Amerika Birle\u015fik Devletleri gibi herkes birle\u015firken T\u00fcrklerin birle\u015fmemesi, birbirinden kopuk kalmas\u0131 ancak ba\u015fkalar\u0131na yem olmalar\u0131 sonucunu do\u011furur. Emperyalist \u00fclkelere yem olmamak, s\u00f6m\u00fcr\u00fclmemek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya T\u00fcrklerinin birle\u015fmekten ba\u015fka se\u00e7enekleri yoktur.
\nBunun i\u00e7in de \u00f6nce dil birli\u011fi, sanat edebiyat birli\u011fi, din birli\u011fi, bilim birli\u011fi gibi k\u00fclt\u00fcrel birlik altyap\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flam kurmalar\u0131 gerekmektedir. Bu birlikler, ekonomik, siyasi ve di\u011fer her alanda birle\u015fmeyi kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk milletini y\u00f6netme sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmi\u015f olan siyaset\u00e7ilerin Bahtiyar Vahapzade\u2019ye mutlakla kulak vermeleri gerekmektedir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dcTOPYANIN GER\u00c7E\u011eE D\u00d6N\u00dc\u015eMES\u0130: HAYATA GE\u00c7\u0130R\u0130LEB\u0130L\u0130R B\u0130R TURAN PROJES\u0130 1. K\u00fclt\u00fcrel Ortak Zemin \u0130n\u015fas\u0131 Vahapzade, samimi ve ger\u00e7ek\u00e7i bir Turan projesinin umdelerini ortaya koydu. Bahtiyar Vahapzade, duygu ve heyecan\u0131yla nas\u0131l co\u015fkun bir Turanc\u0131 idiyse, fikirleriyle ve bilgi birikimiyle, ger\u00e7ek\u00e7i akl\u0131yla o oranda tatbikat ve eylem Turanc\u0131s\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck Turan birli\u011finin ilk ad\u0131m\u0131n\u0131n ortak bir k\u00fclt\u00fcrel zemin in\u015fas\u0131yla […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-19886","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiy-dbiyyati"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19886","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19886"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19886\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19893,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19886\/revisions\/19893"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}