{"id":21605,"date":"2016-08-10T13:00:10","date_gmt":"2016-08-10T09:00:10","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=21605"},"modified":"2016-08-10T14:06:06","modified_gmt":"2016-08-10T10:06:06","slug":"mahmut-nedim-tepebasi-bir-mahalle-ailemiz-vardi-bizim-hikaye","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=21605","title":{"rendered":"Mahmut Nedim Tepeba\u015f\u0131.”B\u0130R MAHALLE A\u0130LEM\u0130Z VARDI B\u0130Z\u0130M” (Hikaye)"},"content":{"rendered":"

\"usare8\"<\/a><\/p>\n

USARE DERG\u0130S\u0130 8. SAYI<\/p>\n

D\u0131\u015far\u0131daki f\u0131rt\u0131na, tipi, i\u00e7erideki ki\u015fiyi \u00fcrpertebilir ama duygular\u0131 buza kesmi\u015f olanlar\u0131n beyin ve v\u00fccutlar\u0131na hi\u00e7 bir \u015fey kar etmez! Bir yerde be\u015f kuru\u015funu yitiren, o be\u015f kuru\u015funu yitirdi\u011fi yere her geldi\u011finde, bulma \u00fcmidi ile veya kaybetti\u011fini alma iste\u011fi ile defalarca d\u00f6ner, d\u00f6ner bakar.
\nKi\u015filerdeki bu duygular\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 nerede ki imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Elbette ki insan\u0131n f\u0131trat\u0131nda olanlar k\u0131nanamaz, yad\u0131rganamaz. \u0130nsan\u0131n i\u00e7 \u00e2leminde olanlar kendi nefsi ile ilgilidir yani ki\u015fiseldir, o y\u00fczden di\u011fer insanlar taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmeyebilir veya di\u011ferlerini pek ilgilendirmeyebilir.
\nBaz\u0131lar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k bulunsa da ki\u015finin, mal\u0131n\u0131 m\u00fclk\u00fcn\u00fc korumak i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7aba ve gayretler, yerine g\u00f6re olmas\u0131 gerekenler cinsindendir, yerine g\u00f6re de g\u00fczeldir. \u0130nsanda; mal\u0131n\u0131, m\u00fclk\u00fcn\u00fc, paras\u0131n\u0131, i\u015fini koruma azmi olmasa anar\u015fi bir anda \u00e7\u0131\u011f gibi b\u00fcy\u00fcr, ortal\u0131k e\u015fk\u0131yalardan ge\u00e7ilmez olur, toplum tehlike ya\u015far, tehdit alt\u0131nda kal\u0131r, sosyal dengeler bozulur.
\nKi\u015fisel olan duygu ve etkenlerden bir k\u0131s\u0131mlar\u0131 toplumlara da sirayet eder. Ki\u015filer olmadan toplum olunmaz ilkesine g\u00f6re toplumsal ba\u011fl\u0131l\u0131klardan bir\u00e7oklar\u0131 da ki\u015fisel davran\u0131\u015flar\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan destekler. Asl\u0131nda toplumsal davran\u0131\u015flardan \u00e7oklar\u0131; toplumsal oldu\u011fu kadar ki\u015fiseldir de, zaten toplumla birlikte ki\u015fileri ayakta tutan temel unsurlar da bunlard\u0131r. En b\u00fcy\u00fck sosyal tehlike ise bu ba\u011flar\u0131 koruyamamakt\u0131r. Ne var ki; toplumu ve dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fiyi ayakta tutan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yozla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131, gerekti\u011finde makul bir tepki ortaya konmaz veya toplum i\u00e7inden buna pek ald\u0131r\u0131\u015f eden olmazsa i\u015fte o zaman de\u011ferler kaybolmaya ve zarar g\u00f6rmeye ba\u015flar!
\nBizden \u00f6nceki toplumlar\u0131n ya\u015fant\u0131 \u015feklini ancak s\u00f6zl\u00fc veya yaz\u0131l\u0131 anlat\u0131lanlar kadar bilmekteyiz. En iyi bildiklerimiz ve do\u011fru olanlar ise g\u00f6rd\u00fcklerimiz ve ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131zd\u0131r. Bunlar bile bizi ayakta tutmaya yetecek hacimdedir. Ancak, toplum olarak o kadar h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler ya\u015famaktay\u0131z ki; yak\u0131n tarihte ya\u015fananlar\u0131 bile duyanlar, as\u0131rlar \u00f6ncesi ya\u015fanm\u0131\u015f olanlar anlat\u0131l\u0131yor hissine kap\u0131lmaktad\u0131rlar. Toplum hayat\u0131m\u0131z bu y\u00f6n\u00fcyle, varl\u0131ktan yoklu\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f insanlar\u0131n haline ne kadar da benzemektedir, m\u00fcflis t\u00fcccar gibiyiz vesselam.
\n\u0130mk\u00e2n olsayd\u0131 da; her g\u00fcn kaybettiklerimizi arkam\u0131zda bir yere biriktirebilseydik, bir s\u00fcre sonra d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kaybettiklerimizin da\u011flar gibi y\u0131\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fck! Kaybedilenler para olsa, mal, m\u00fclk olsa, bunlara yananlar\u0131n \u00e2h\u0131, feryad\u0131 ar\u015f-\u0131 alay\u0131 bulurdu, belki de y\u00fcrekleri da\u011flard\u0131. Kaybedilenler para ve mal cinsinden olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in halimiz i\u015fte ortada!
\nBu kaybettiklerimizin aras\u0131nda bizim bir \u201cMahalle Ailemiz\u201d vard\u0131, bilmem hat\u0131rlayanlar\u0131m\u0131z var m\u0131? Anlat\u0131lacaklar\u0131 okuyanlar i\u00e7erisinden, o g\u00fcnleri g\u00f6rm\u00fc\u015f veya duymu\u015f olanlar varsa; \u201cSahi b\u00f6yle bir aile yap\u0131s\u0131 vard\u0131!\u201d veya \u201dDuymu\u015ftum!\u201d diyenler \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Kaybedili\u015finin bug\u00fcn fark\u0131nda olmayanlar bulundu\u011fu gibi bu de\u011ferlerle i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 halde onlar\u0131n fark\u0131nda olmayanlar da elbette vard\u0131! Kur\u015fun yiyen, darbenin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ile, ald\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131n ilk ba\u015fta fark\u0131na varmazm\u0131\u015f. \u0130\u015fte sonu\u00e7 ortada; bu toplumun birer ferdi olarak kur\u015fun yemi\u015f yaral\u0131 aslanlar gibiyiz! Ba\u015fka ne denilebilir ki?
\nAnaerkil, babaerkil aile tiplerini ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bunlara getirilen ele\u015ftirileri \u015f\u00f6yle b\u00f6yle bilenlerimiz vard\u0131r mutlaka, ancak itiraf etmeliyiz ki; \u00e7oklar\u0131m\u0131z bug\u00fcn\u00fcn modas\u0131, modern aile yap\u0131s\u0131n\u0131 da anlamakta zorluk \u00e7ekmekteyiz. Filmlerde g\u00f6rd\u00fcklerimiz, bas\u0131ndan okuduklar\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, modern ailelerin sorunsuz bir yap\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu imaj\u0131 verilmektedir, h\u00e2lbuki bunlar\u0131n daha \u00e7ok sorumsuz fertlerden olu\u015ftu\u011fu ayan beyan ortadayken baz\u0131lar\u0131m\u0131z\/bir\u00e7oklar\u0131m\u0131z, i\u015fin bu taraf\u0131n\u0131 g\u00f6remiyoruz. Sorunlulukla sorumluluk aras\u0131nda dramatik bir farkl\u0131l\u0131k bulunmaktad\u0131r, bu da; iki kelime aras\u0131ndaki bir harfin yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklikte gizlidir!
\nDikkat edilirse; daha \u00e7ok sorumsuz bireylerin aileleri devaml\u0131 sorun ya\u015famaktad\u0131r. Sorunlar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir ortamda nas\u0131l modern olunuyorsa onu da anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Birbirini anlamayan, sayg\u0131l\u0131 olmay\u0131 ve sevmeyi unutmu\u015f insanlar, baz\u0131 kelimelerin sadece efsununa kap\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Modernlik ba\u011flam\u0131nda herkes hak ve hukuka sayg\u0131l\u0131 olacaksa ve hak-hukuk anlam\u0131nda demokrat olunacaksa bunu kim istemez ki? Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu halde, bask\u0131c\u0131 insan tipinden ho\u015flanan\u0131, sorumsuzluktan da felah bulan\u0131n\u0131 ben hen\u00fcz g\u00f6rmedim. Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n deyi\u015fine nazire gibi olacak ama davran\u0131\u015flar\u0131 suland\u0131ranlar, sosyal hayat\u0131 batakl\u0131\u011fa \u00e7evirmi\u015flerdir. Tabi ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 fark etmeyenler i\u00e7in ya\u015fam\u0131n bi\u00e7imi \u00f6nemli de\u011fil, ama i\u015fler zannedildi\u011fi gibi gitmiyor ki. Asl\u0131nda kimileri i\u00e7in karma\u015fada, dolay\u0131s\u0131yla bu alanda epeyce i\u015f var! Bozulmu\u015fluk, daima k\u00fc\u00e7\u00fck ya da f\u0131rsat\u00e7\u0131 gruplar\u0131n i\u015fine yarar, hem de \u00e7ok… Batakl\u0131kta ya\u015fayanlar\u0131n da bir hayat\u0131 var elbette, onlar\u0131n besin kaynaklar\u0131 da batakl\u0131kt\u0131r, oradan beslenirler!
\nOlumsuzluklar her devirde olmu\u015ftur, hayat devam etti\u011fi s\u00fcrece olacakt\u0131r da, buna bir itiraz\u0131m\u0131z olamaz. Olumsuzluklara yenik d\u00fc\u015fmemektir \u00f6nemli olan. Eskiden bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 fark edenler, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bulmu\u015flar ve de ba\u015far\u0131l\u0131 da olmu\u015flard\u0131r, i\u015fte i\u015fin \u00e7aresi: Mahalle Ailesi.
\nYak\u0131n zamana kadar ekonomik durumu normal ve \u00fcst\u00fc olan insanlar\u0131n di\u011ferlerine g\u00f6re say\u0131sal oran\u0131 ne idi bir hat\u0131rlayal\u0131m! Y\u0131llar i\u00e7erisinde geriye do\u011fru gidildik\u00e7e bu oran\u0131n daima d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir. \u00c7o\u011fu zaman, \u00e7o\u011fu yerde insanlar a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda, hem de \u00e7ok alt\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015flar ve h\u00e2l\u00e2 da ya\u015famaktad\u0131rlar. \u00c7ok geriye gitmeye gerek yok, bu memlekette en ucuz besinlerle beslenildi\u011fini benim ya\u015f\u0131mdakiler bile bilir. Ekme\u011fe Sana Ya\u011f\u0131 s\u00fcr\u00fcl\u00fcp kahvalt\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00f6kelek i\u00e7erisine kuru so\u011fan do\u011fran\u0131p ekme\u011fe kat\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bize g\u00f6re gen\u00e7 olanlar bilmezler ama biz unutmad\u0131k!
\nAz paran\u0131n zor kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zamanlarda ayakta durabilen insanlarla \u00e7ok daha fazla para kazand\u0131\u011f\u0131 halde bug\u00fcn\u00fcn ayakta duramayan insanlar\u0131 aras\u0131ndaki z\u0131tl\u0131klar ya da farkl\u0131l\u0131klar nedir acaba? Bu z\u0131tl\u0131k ve farkl\u0131l\u0131klar ars\u0131ndaki etken g\u00fc\u00e7 nedir ki? Peki, yar\u0131nlarda insanlar\u0131 neler beklemektedir?
\nMahalle Ailesi dedi\u011fimiz ya\u015fam tarz\u0131, \u00e7elik gibi yap\u0131s\u0131 ile d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc sosyal yap\u0131s\u0131 olma \u00f6zelli\u011fine sahipti. Toplum, hayat\u0131n tabii seyri i\u00e7erisinde en g\u00fc\u00e7l\u00fc deste\u011fini buradan, yani mahalle ailesinden al\u0131yordu. Yokluk \u00e7ekenlerin, a\u00e7 kalanlar\u0131n, bug\u00fcnk\u00fc kadar ajite eden veya y\u00fcrekleri da\u011flayan feryatlar\u0131 duyulmuyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc an\u0131nda yaralar sar\u0131l\u0131yor, payla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekenler payla\u015f\u0131l\u0131yordu. Mahalle Ailesi bunu, her \u015feyini Mekke\u2019de b\u0131rak\u0131p hicret eden karde\u015flerine g\u00f6nl\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015f ve payla\u015fma medeniyetini kurmu\u015f olan Medineli Ensar\u2019dan ve hayat\u0131 kurumsalla\u015ft\u0131ran ecdad\u0131ndan \u00f6\u011frenmi\u015fti. O nesil, \u0130slam\u2019\u0131n tarihi geli\u015fiminden, o g\u00fcn ad\u0131na sosyoloji denilmese de toplumsal hayat\u0131 dengeleyen dayan\u0131\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden az \u00e7ok haberdard\u0131. Bu sayede g\u00fc\u00e7l\u00fc toplum olmu\u015flar ve zorluklara direnebilmi\u015flerdi. Takatini yitirmi\u015f veya yitirmek \u00fczere olanlara, g\u00f6r\u00fclmeyen eller olarak destek vermek suretiyle hem toplumu hem de onlar\u0131n onurlar\u0131n\u0131 kurtar\u0131yorlard\u0131. Bug\u00fcn, ulu \u00e7\u0131narlar gibi y\u0131k\u0131lan ailelerin, sadece merhametli g\u00f6n\u00fcl sahipleri ve yak\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan duyulan sessiz \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131, Mahalle Ailesi\u2019nin aktif oldu\u011fu zamanlarda hemen hi\u00e7 duyulmuyordu.
\nAna y\u00fcre\u011fi ta\u015f\u0131ma \u00f6zelli\u011fini kaybetmemi\u015f, evlat sahibi ve sorumlusu olman\u0131n bilinci ile \u015fefkatini evine s\u0131\u011fd\u0131ramay\u0131p uzak ve yak\u0131n \u00e7evresini de merhamet ve sevgisiyle ku\u015fatan analar, mahalle ailesinin onursal liderleri olma \u015ferefini, bir ta\u00e7 olarak her zaman ba\u015flar\u0131nda ta\u015f\u0131m\u0131\u015flar ve bu sayede etrafa \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7m\u0131\u015flard\u0131. Daha hen\u00fcz bir misyon y\u00fcklenilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan, kendi \u00f6z dinamiklerinden habersiz, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz kad\u0131n kurulu\u015flar\u0131n\u0131n mevcut durumlar\u0131n\u0131n aksine, Mahalle Ailesi\u2019nin yeg\u00e2ne hamisi olan kad\u0131nlar\u0131n yap\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sosyal yap\u0131, as\u0131rlar boyu ayakta durmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Ne zaman ki \u015fefkatin ci\u011ferlerine kurt d\u00fc\u015ft\u00fc, i\u015fte o zaman toplumun beli de bile\u011fi de b\u00fck\u00fcld\u00fc, takati kesildi, dizlerinde derman kalmad\u0131!
\nFarkl\u0131 y\u00f6relerde, benzer \u015fekillerde tezah\u00fcr eden ve h\u00e2l\u00e2 devam eden dayan\u0131\u015fma \u00f6rnekleri mutlaka vard\u0131, ancak bizzat g\u00f6rd\u00fcklerimizi yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in diyoruz ki; Mara\u015f\u2019ta bu, bir farkl\u0131 idi. Bize mi \u00f6yle geliyordu diyece\u011fim ama veriler de b\u00f6yle farkl\u0131 bir olu\u015fumu i\u015faret etmektedir.
\nMahalle Ailesi i\u00e7erisinde, olgunluk \u00e7a\u011f\u0131na ermi\u015f ve beceri kazanm\u0131\u015f, o g\u00fcne kadar ta\u015f\u0131m\u0131\u015f oldu\u011fu sorumluluktan farkl\u0131 olarak, \u00e7evresinde bulunun bir k\u0131s\u0131m insanlar\u0131n sorumlulu\u011funu da \u00fcstlenebilecek \u015fekilde tecr\u00fcbe edinmi\u015f, k\u0131demlenmi\u015f, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f analar, ayn\u0131 zamanda mahallenin de anas\u0131 durumuna gelmi\u015f oluyorlard\u0131 ve bu sosyal yap\u0131ya g\u00fc\u00e7 kat\u0131yorlard\u0131. Ailenin anas\u0131 ile mahallenin anas\u0131 baz\u0131 i\u015fleri tatl\u0131 bir diyalog i\u00e7erisinde birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlard\u0131.
\nMahalleden askere gidenler, askerden gelenler, hastalar, hamileler, do\u011fum yapanlar, lohusalar, gelinlik \u00e7a\u011f\u0131na gelenler, evlenme ya\u015f\u0131na erenler, y\u00fcksek tahsil i\u00e7in di\u011fer illere gidenler, tatil i\u00e7in okuldan d\u00f6nenler, kent d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6revde olup da izine gelenler, darg\u0131nlar, kimsesizler, hastalar, \u00e7aresizler ve daha nicelerinden her biri, mahallenin analar\u0131 taraf\u0131ndan takip edilir, bunlarla ilgili, yap\u0131lmas\u0131 gerekenler, ihtiyaca g\u00f6re ve usul\u00fcnce yap\u0131l\u0131rd\u0131.
\nAk\u015fam olunca evin beyi, mahallede olup bitenlerden gerekti\u011fince haberdar edilir, gerekiyorsa bu i\u015fler i\u00e7in onlardan maddi ve manevi destekler al\u0131n\u0131rd\u0131. Yerli yerince hediyeler al\u0131n\u0131r, ad\u0131na d\u00fc\u015felge denilen ikramlarda bulunulur, hediyeler g\u00f6ndermek suretiyle g\u00f6n\u00fcller yap\u0131l\u0131r ve ailelere, ihtiyaca g\u00f6re destek sa\u011flan\u0131rd\u0131.
\nBir bak\u0131ma imece usul\u00fc ile \u00e7al\u0131\u015fan mahalle ailesinin analar\u0131, bulunduklar\u0131 ortama hem eme\u011fin hem de ekonominin en g\u00fc\u00e7l\u00fc deste\u011fini verirlerdi. T\u0131pk\u0131, bir evin i\u00e7erisinde, i\u015fleri el birli\u011fi ile yapan aile bireyleri gibi mahalle \u00e7ap\u0131nda yard\u0131mla\u015fmay\u0131 da kom\u015fu aileler ger\u00e7ekle\u015ftirirlerdi.
\nYine benim ve akranlar\u0131m\u0131n bildi\u011fi kadar\u0131yla her evde y\u0131lda en az bir-iki kere y\u00fczlerce yufka ekmekler a\u00e7\u0131l\u0131r ve pi\u015firilirdi. Mayas\u0131z, tamamen do\u011fal undan yo\u011frulmu\u015f hamurdan, \u00fc\u00e7, be\u015f, alt\u0131, yedi veya daha fazla say\u0131da kurulan ekmek tahtalar\u0131 \u00fczerinde a\u00e7\u0131lan yufkalar, genelde tasarrufa ve israftan ka\u00e7\u0131nmaya dayal\u0131 olarak biriktirilen \u00e7al\u0131, \u00e7\u0131rp\u0131 cinsinden yakacaklarla ekmek sac\u0131 \u00fczerinde pi\u015firilir, zahire t\u00fcr\u00fcnden bir katk\u0131 ve ara yiyecek olarak t\u00fcketime haz\u0131rlan\u0131rd\u0131.
\nHangi g\u00fcn kimin evinde ekmek yap\u0131laca\u011f\u0131, kom\u015fu kad\u0131nlar aras\u0131nda g\u00fcn \u00f6ncesinden kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Ekmek yap\u0131laca\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcn erken saatlerinde evin han\u0131m\u0131, varsa k\u0131zlar\u0131, gelinleri hamuru yo\u011furur, kom\u015fular\u0131n gelme saatine kadar dinlendirirlerdi. Evin erkeklerine bu hamurdan yap\u0131lan, iste\u011fe, biraz da ekonomik duruma g\u00f6re peynirli, \u00e7\u00f6kelekli veya tereya\u011f\u0131 ile tek taraf y\u00fczeyi ya\u011flanan, tercihe g\u00f6re \u00fczerine toz \u015feker serpilen ya\u011flamal\u0131 bazlamalarla kahvalt\u0131lar yapt\u0131r\u0131l\u0131p i\u015fe \u00f6yle g\u00f6nderilir, daha sonra, gelen kom\u015fu ve akrabalarla i\u015fe ba\u015flan\u0131l\u0131rd\u0131. Bu i\u015flem, s\u0131ras\u0131 ile di\u011fer akraba ve kom\u015fularda da uygulan\u0131rd\u0131. Yard\u0131ma gelenlerin evlerine, hatta bu ekibin i\u00e7erisinde bulunmayan bir k\u0131s\u0131m kom\u015fulara da ayn\u0131 \u015fekilde bazlamalar yap\u0131l\u0131r g\u00f6nderilirdi. Akraba ve kom\u015fularda olup bitenlerin, mahalle veya kentte ya\u015fananlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi, daha \u00e7ok bu ortamlarda yap\u0131larak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr, toplanan bilgiler i\u00e7erisinden aktar\u0131lmas\u0131 uygun olanlar, ak\u015fam evin beyi ile payla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Bir hastal\u0131k, acil bir durum ve ge\u00e7erli bir mazeret olmadan hi\u00e7bir kimse bu uygulaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmazd\u0131.
\nGeni\u015fletilmi\u015f aile yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde oldu\u011fu gibi mahallenin de erkekler aras\u0131ndan s\u00f6z\u00fc dinlenilir, hakemlik yapabilecek sayg\u0131n ki\u015fileri vard\u0131. Bunlar da mahalle analar\u0131n\u0131n \u00fcstlendi\u011fi g\u00f6revlerin d\u0131\u015f\u0131nda kalan veya onlar\u0131n m\u00fcdahil olamayacaklar\u0131 durumlarda, do\u011fal olarak, daha \u00e7ok arabuluculuk veya hakemlik yapma gibi kritik konular\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde, \u00fczerlerine d\u00fc\u015feni yaparlard\u0131. Bu konumda olan hi\u00e7bir kimse kendine d\u00fc\u015feni yapmaktan uzak kalamazd\u0131. Her olumsuzluk, neredeki hemen an\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulur, g\u00f6n\u00fcller yap\u0131l\u0131r, k\u0131r\u0131lmalar tamir edilir, dallan\u0131p budaklanmadan \u00f6rtbas edilirdi. \u00d6zellikle kar\u0131 koca aras\u0131nda meydana gelebilecek huzursuzluklar\u0131 bertaraf etmek i\u00e7in Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019deki; kad\u0131n ve erkek taraflar\u0131ndan birer hakem se\u00e7ilerek aralar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 tavsiyesine (Nisa S.4\/35) ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bu davran\u0131\u015f, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7ok \u00f6nemli kollar\u0131ndan biri olarak o zamanki hayata girmi\u015f olmal\u0131d\u0131r.
\nSorumluluk ta\u015f\u0131ma i\u015fi, aile reisi kadar mahallenin her ferdinde farkl\u0131 \u015fekillerde kendini g\u00f6sterirdi. S\u00fcrekli mahallede bulunmalar\u0131 sebebiyle bu g\u00f6revi \u00fcstlenenlerin belki de en ba\u015f\u0131nda mahalle bakkallar\u0131 gelirdi. Mahalleye girip \u00e7\u0131kanlar\u0131 en s\u0131k\u0131 takip edenler bunlard\u0131. Yabanc\u0131, \u00f6zellikle de \u015f\u00fcpheli g\u00f6rd\u00fckleri ki\u015filerle yard\u0131mc\u0131 olma g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde hemen diyalog kurarlar ve maksad\u0131 tez elden anlayarak sorunu \u00e7\u00f6zerlerdi. E\u011fer yard\u0131mc\u0131 olunacak bir durum varsa derhal yard\u0131mc\u0131 olurlar, ho\u015flanmad\u0131klar\u0131 bir sezi elde etmi\u015flerse, o i\u015fi, usturuplu bir \u015fekilde bertaraf ederlerdi.
\nMahallenin yoksulunu, gariban\u0131n\u0131, s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 olanlar\u0131n\u0131 ilk elden bilenlerinden biriydi bakkallar. Modernle\u015fmenin getirdi\u011fi, m\u00fc\u015fteriye iltifat\u0131 bile bilmeyen bug\u00fcnk\u00fc marketlerin aksine, g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak veya anl\u0131k para verebilme durumu olmayan herkese, aile reisi gibi davranmay\u0131 bilen usta esnaflard\u0131 onlar. En yak\u0131n\u0131na derdini a\u00e7amayanlar, solu\u011fu mahallenin bakkal\u0131nda al\u0131rlard\u0131. Mahalle sakinlerinden baz\u0131lar\u0131 onlar\u0131 incitseler de onlar incinmezlerdi. Bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n ekonomik s\u0131rlar\u0131n\u0131 yine onlar bilirlerdi. Bir\u00e7ok kereler al\u0131\u015f\u0131k defterlerini yakm\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen veresiye isteme durumunda olanlara \u015fefkatle muamele yaparlar, eski defterden s\u00f6z dahi etmezlerdi. Kendileri k\u0131t kanaat ge\u00e7inseler bile yokluk \u00e7ekenlere bunu hissettirmezler, bilakis onlar\u0131 en iyi yine onlar anlard\u0131. \u0130nsanlara, belki akrabalar\u0131n\u0131n g\u00f6steremedi\u011fi yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 yerine g\u00f6re onlar g\u00f6sterirlerdi.
\nBakkal d\u00fckk\u00e2nlar\u0131nda veya yak\u0131nlar\u0131nda oturan ki\u015fileri halk makbul adam kabul etmezlerdi. Bu y\u00fczden bakkallarda kimse oturup kalmaz, i\u015fini bitirdi\u011finde hemen terk ederdi. Her aile reisi de \u00e7ocu\u011funa bu y\u00f6nde tembihte bulunur, nedenini de a\u00e7\u0131klard\u0131. Borca almaktan \u00e7ekinenler, veresiye ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinmesini istemeyenler veya paras\u0131 ve ihtiyac\u0131 kadar almak isteyenler olabilece\u011fi, \u00e7ocuklara anlat\u0131l\u0131rd\u0131.
\nMahalle bakkallar\u0131 bir dan\u0131\u015fma b\u00fcrosu gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. D\u00fcn\u00fcrc\u00fcler, postac\u0131lar, polisler, icrac\u0131lar hepsi adresleri onlardan sorarlar, onlar da iyilik umduklar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olurlar, zarar gelece\u011fini anlad\u0131klar\u0131nda ise sorulanlar\u0131 asla bilmezlerdi! Gerek duyduklar\u0131nda yetkili bildikleri ki\u015filere bilgi verirler ve ikazda bulunurlard\u0131.
\n\u015eimdilerde oldu\u011fu gibi mahalle muhtarl\u0131klar\u0131 \u00f6yle yar\u0131\u015fla elde edilecek bir i\u015f olarak g\u00f6r\u00fclmezdi. Mahallenin sanki ba\u015f aile reisi durumunda g\u00f6r\u00fclen mahalle muhtarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00e2mil, her y\u00f6n\u00fcyle g\u00fcvenilebilir, tahsilli olmasa da arif, g\u00f6rg\u00fcl\u00fc ve sayg\u0131n bir ki\u015fi, tek aday olarak se\u00e7ime girdirilir, belki de \u00f6lene kadar o mahallenin muhtar\u0131 yap\u0131l\u0131rd\u0131. O, b\u0131rakmak istese de mahalle onu b\u0131rakmazd\u0131. O da kendisine olan sevgi, sayg\u0131 ve g\u00fcvenin hakk\u0131n\u0131 verme gayretinden asla taviz vermezdi. Her \u015feye kar\u0131\u015fmaz, ama g\u00f6z ucuyla mahalleyi, bir baba \u015fefkat ve sorumlulu\u011funda takip ederdi. Yard\u0131mda bulunacaklara o i\u015farette bulunur, yard\u0131mlar gizlice, \u00e7o\u011fu zaman onun eliyle yap\u0131l\u0131rd\u0131. Yard\u0131mlar, gecenin en ilerleyen saatlerinde g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Yard\u0131m yap\u0131lacak evin kap\u0131s\u0131 hafif\u00e7e t\u0131klat\u0131l\u0131r, ses al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda veya ayak sesleri i\u015fitildi\u011finde paket kap\u0131ya b\u0131rak\u0131larak gecenin karanl\u0131\u011f\u0131na gizlenilir, yard\u0131m\u0131n i\u00e7eri al\u0131nmas\u0131 ile birlikte yine gecenin karanl\u0131\u011f\u0131nda kaybolunurdu. O i\u015f, hemen orada unutulurdu. Muhtar azalar\u0131 da ayn\u0131 kapasite ve duyarl\u0131ktaki ki\u015filerden s\u0131ralan\u0131rd\u0131.
\nBu davran\u0131\u015f ve anlay\u0131\u015f hemen her yerde h\u00e2kimdi. Baba, \u00e7ocu\u011funun har\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 o g\u00f6rmeden elbisesinin yak\u0131n\u0131na b\u0131rak\u0131r, \u00e7ocuk da ald\u0131\u011f\u0131 bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn gere\u011fi olarak sessizce al\u0131r, cebine koyard\u0131. Ya da baba, \u00e7ocuklar\u0131n har\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 anne arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile verirdi. Hi\u00e7bir \u00e7ocuk, babas\u0131ndan har\u00e7l\u0131k istemedi\u011fi gibi karde\u015flerinin ne kadar har\u00e7l\u0131k ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez ve \u00f6\u011frenmeye de merakl\u0131 olmazd\u0131. Bu, bir bak\u0131ma \u00e7ocu\u011fu gelece\u011fe ve hayata haz\u0131rlamakt\u0131. Babas\u0131 dahi olsa kimseden bir \u015fey istememeye \u00e7ocuk ya\u015fta al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olurdu. Nas\u0131l yorumlan\u0131rsa yorumlans\u0131n, ancak bunun, yine peygamber\u00ee bir k\u00fclt\u00fcr eseri oldu\u011funu, Peygamberimizin, ilk M\u00fcsl\u00fcman olanlardan bir k\u0131sm\u0131na; \u201dAt\u0131n\u0131n \u00fczerindeyken k\u0131rbac\u0131n yere d\u00fc\u015fse dahi, kimseden bir \u015fey istememek \u00fczere bana biat ediyor musun?\u201d \u015feklinde ald\u0131\u011f\u0131 biatlerden esinlendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.
\nMara\u015fl\u0131 her evin vazge\u00e7ilmezi Mara\u015f tarhanas\u0131, yap\u0131m\u0131 \u00e7ok zahmetli ve olduk\u00e7a da zor i\u015flemleri olan zahire t\u00fcrlerinden biridir. Kahramanmara\u015f\u2019ta bu i\u015f, \u015fu anda sekt\u00f6r haline gelmi\u015f olmakla beraber tarhanas\u0131n\u0131 evinde yapan ailelerin \u00f6yle tek ba\u015flar\u0131na \u00fcstesinden gelebilecekleri bir i\u015f de\u011fildir bu. Bu i\u015f i\u00e7in mutlaka malzemeye, yard\u0131m almaya, i\u015f payla\u015f\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Burada da yine akrabalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kom\u015fular yani mahalle ailesi devreye girdi\u011fi gibi i\u015fe en fazla omuz verenler de onlar olurlard\u0131.
\nHer ailenin, evinde tarhana yap\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli malzemeleri bulundurmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. G\u00fcc\u00fc yetenler, evi m\u00fcsait olanlar, evinde m\u00fcsait yeri olanlar, tarhana yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lacak malzemeleri hayrat olarak bulundururlard\u0131. Bu i\u015f i\u00e7in; yan yana getirilerek, \u00f6zel iplerle \u00f6r\u00fclen, serildi\u011finde bir kilim \u015feklini alan, \u00e7ok ince kam\u0131\u015flardan yap\u0131lm\u0131\u015f ve ad\u0131na \u00e7\u0131\u011f denilen malzemeler kullan\u0131l\u0131r. Bunun, Kahramanmara\u015f d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hen\u00fcz duymad\u0131m ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da zannetmiyorum.
\nBir aileye k\u0131\u015f boyu yetecek kadar tarhana yap\u0131m\u0131 i\u00e7in bu \u00e7\u0131\u011flardan, en az 20\u201330 tanesine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bitmedi; bu \u00e7\u0131\u011flar\u0131n, \u00fczerine serilmesi i\u00e7in daha \u00e7ok kavak a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n ince ve d\u00fczg\u00fcn olan k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan \u00f6zellikle se\u00e7ilmi\u015f, 3\u20134 metre boyunda, 40\u201350 den fazla, Mara\u015f deyimi ile \u201c\u015fapta\u201dya ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Tarhanan\u0131n pi\u015firildi\u011fi, olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck, i\u00e7 y\u00fczeyi kalayl\u0131 bak\u0131r kazanlar yani masara kazanlar\u0131 ile malzemelerin bir k\u0131sm\u0131 veya tamam\u0131 hayrat edilirdi. Bu hayrat malzemeler, ilkbahardan itibaren sahibinin evinden \u00e7\u0131kar ve kom\u015fudan kom\u015fuya dola\u015fmaya ba\u015flar; bir, hayrat sahibinin tarhanas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bir de mevsim tamamland\u0131\u011f\u0131nda yani sonbaharda, korunmak i\u00e7in tekrar sahibinin evine getirilirdi.
\nYenmesi \u00e7ok zevkli, yap\u0131m\u0131 ise \u00e7ok zor olan tarhanan\u0131n i\u015fleri bu kadar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bu i\u015fin, a\u015f\u0131n\u0131n pi\u015firilmesi bir merhale, yo\u011furt kat\u0131lmas\u0131, dama ta\u015f\u0131nmas\u0131, dinlendirilmesi ikinci merhale, serilmesi ve kuruduktan sonra \u00e7\u0131\u011flardan al\u0131n\u0131p g\u00fcne\u015fte iyice kurutulup saklama kaplar\u0131na konulmas\u0131 ise \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc merhalesidir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famada i\u015fler, ev halk\u0131 ile yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, ilk iki merhalede \u00e7evre deste\u011fine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu kadar zor bir i\u015flem, elbirli\u011fi ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, k\u0131sa bir s\u00fcrede tamamlan\u0131rd\u0131. Akrabalardan, evleri yak\u0131n olanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 olmakla beraber bu i\u015fler, daha \u00e7ok mahalle ailesi deste\u011fi ile yap\u0131lan i\u015flerdi. \u00d6zellikle tarhana serilirken, yo\u011furda kat\u0131lm\u0131\u015f a\u015f serilmeye haz\u0131r k\u0131vam\u0131na getirilir, topa\u00e7lar yap\u0131l\u0131r, topa\u00e7lar\u0131n sericilere ta\u015f\u0131nmas\u0131nda \u00e7ocuklar severek g\u00f6rev al\u0131rlard\u0131. Bir bak\u0131ma, hen\u00fcz \u00e7ocuk ya\u015fta ki\u015filer bu dayan\u0131\u015fmaya bu \u015fekilde al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olurdu. \u015eimdilerde tarhana sermek i\u00e7in mala kullan\u0131lmas\u0131 bir kolayl\u0131k olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k eskiden el marifetiyle serilirdi. Tabi en ince serenler takdir edilir ve her yerde \u00f6v\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bu da bir ustal\u0131kt\u0131. Bu maharetin sahipleri ise hi\u00e7bir surette ustal\u0131klar\u0131n\u0131 gizlemezler ve i\u015ften ka\u00e7mazlard\u0131 yani kurnazl\u0131k yap\u0131p i\u015f bilmez g\u00f6r\u00fcnmezlerdi, hatta b\u00f6yle davranmak ay\u0131p say\u0131l\u0131rd\u0131.
\nTarhanan\u0131n, serildi\u011fi g\u00fcn\u00fcn ikindi sonras\u0131nda, garbi yelinin de etkisi ile kurumaya y\u00fcz tutmu\u015f haline firik denilir ki firik oldu\u011funda tarhana sahibini tatl\u0131 bir tela\u015f sarard\u0131. Yerine g\u00f6re be\u015f, alt\u0131, sekiz ve daha fazla \u00e7\u0131\u011f \u00fczerinden firik, akrabalara, kom\u015fulara ve dostlara da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rd\u0131. Mahallede, her g\u00fcn kimin firi\u011fi varsa bilinirdi ve gelmesi de beklenirdi. \u00dcstelik ceviz i\u00e7i, badem i\u00e7i gibi katk\u0131 kuru yemi\u015fler de yan\u0131nda g\u00f6nderildi. Yani eksiksiz ikramda bulunmak, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn en bariz ve vazge\u00e7ilmez \u00f6rne\u011fiydi. Firik, \u00f6zel tabaklarda ve \u00f6zel bezlere sar\u0131larak g\u00f6nderilirdi ki b\u00fct\u00fcn bunlar zamanla ya \u015fekil de\u011fi\u015ftirmi\u015f veya uygulamadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r.
\nHer Mara\u015fl\u0131 evin zahire t\u00fcrlerinden biri de kolay gibi g\u00f6r\u00fcnmekle beraber i\u015flemleri bir hayli zaman almas\u0131 bak\u0131m\u0131nda me\u015fakkatli bir i\u015f olan \u201ckuru\u201d yapmakt\u0131. Yaz\u0131n nimetlerinden k\u0131\u015f aylar\u0131nda da yararlanmak, ekonomiye destek sa\u011flamak, en \u00f6nemlisi de ge\u00e7im zorluklar\u0131n\u0131 hafifletmek i\u00e7in yaz aylar\u0131nda ucuz ve bol bulunan sebzelerin bir k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan kurutmak suretiyle k\u0131\u015fa stoklar yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda patl\u0131can, kabak ve biber kurusu gelirdi. Bu, Mara\u015fl\u0131 ailelerin biraz da dolma yeme\u011fine d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fcklerinden kaynaklanan bir zahire t\u00fcr\u00fcyd\u00fc. Kabak ve biberlerin i\u00e7inin oyulmas\u0131 patl\u0131can kadar zor olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan deste\u011fe pek ihtiya\u00e7 duyulmazd\u0131. Bundan dolay\u0131 kurusu yap\u0131lmak \u00fczere patl\u0131canlar\u0131n i\u00e7inin oyulmas\u0131nda \u00e7evre deste\u011fine ihtiya\u00e7 vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem biraz zor, hem de bir an \u00f6nce i\u00e7i al\u0131n\u0131p kurumaya b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bekletilen patl\u0131canlardan verim almak zor oldu\u011fu gibi i\u015flemleri de zorla\u015f\u0131r. Ortalama be\u015f ki\u015filik bir ailenin k\u0131\u015fl\u0131k iki y\u00fczden az olmamak \u00fczere \u00fc\u00e7, d\u00f6rt y\u00fcz kuru yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. Bunlar\u0131n, \u00fc\u00e7te ikisi gibi miktarlar\u0131 kom\u015fulara payla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve k\u0131sa s\u00fcrede i\u015f bitirilmi\u015f olurdu.
\nBa\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir hayli yayg\u0131n oldu\u011fu zamanlarda, yap\u0131m\u0131 zahmetli ve zor olan \u015f\u0131ra yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda da ba\u011f kom\u015fular\u0131ndan veya yak\u0131nlarda bulunan akrabalardan destek al\u0131n\u0131r, i\u015fler elbirli\u011fi ile ve \u00f6zenle yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u015e\u0131ra yap\u0131ma i\u015fi, tarhanan\u0131n yap\u0131lmas\u0131ndan s\u00fcre olarak dava uzun zaman almas\u0131 ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan daha zordur. Tek ki\u015fi ile \u00fcstesinden gelinebilecek bir i\u015f de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn zahmetine ra\u011fmen kimse; \u201dBu i\u015f zahmetli bir i\u015ftir, kolay\u0131na yap\u0131lm\u0131yor \u00f6yle!\u201d demez, o imk\u00e2na sahip olmayanlara en az\u0131ndan, bu \u00fcr\u00fcnlerden tatt\u0131rmaktan geri kal\u0131nmaz, hatta b\u00fcy\u00fck zevk al\u0131n\u0131rd\u0131. \u00dcz\u00fcmlerin yetmesi yani olgunla\u015fmas\u0131 ile ikramlar ba\u015flar, e\u015f, dost ve ahbaplara, kom\u015fulara bir ilk turfandadan, bir de g\u00fcz mevsiminde ba\u011fbozumundan \u00f6nce, ba\u011f\u0131n en g\u00fczel \u00fcz\u00fcmlerinden ve \u00e7e\u015fitlerinden se\u00e7ilerek haz\u0131rlanm\u0131\u015f, en az orta boy sepetlerle hediye g\u00f6nderilirdi. G\u00fcz \u00fcz\u00fcm\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda tabi ki \u00fczeri taze cevizle s\u00fcslenmi\u015f hatta kaplanm\u0131\u015f, en az be\u015f ki\u015filik bir aileye yetecek miktarda bir kap bast\u0131k hap\u0131sas\u0131 ile birlikte g\u00f6nderilir, genelde evin han\u0131m\u0131na, annenin selam\u0131 ile evin \u00e7ocuklar\u0131 taraf\u0131ndan takdim edilirdi. Hediyenin \u00e7ocuklarla g\u00f6nderilmesi i\u015fi de \u00e7ocuklar\u0131n hediyele\u015fmeyi \u00f6\u011frenmesi bak\u0131m\u0131ndan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. \u015e\u0131ralar\u0131n tazesinden ve kurumu\u015fundan ayr\u0131 ayr\u0131, \u00e7evreye hediyeler g\u00f6nderilir, uzun k\u0131\u015f gecelerinde gelen misafirlere de mutlaka bunlardan ikram edilirdi.
\nBurada \u00f6yle zannediyorum ki; Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n: \u201dEy iman edenler! Kazand\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131n ve yerden sizin i\u00e7in \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n temizlerinden infak edin (ihtiyac\u0131 olanlara verin). Ve sak\u0131n onun k\u00f6t\u00fcs\u00fcnden ve kendiniz i\u00e7in g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 (g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla) alamayaca\u011f\u0131n\u0131z (ucuz ve d\u00fc\u015f\u00fck evsafl\u0131) \u015feyleri infak etmeye meyletmeyin (kalk\u0131\u015fmay\u0131n). Allah\u2019\u0131n Gan\u00ee ve Ham\u00eed oldu\u011funu bilin (Bilin ki Allah zengindir, hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131 yoktur ve \u00f6v\u00fclmeye lay\u0131k oland\u0131r.) (Bakara 2\/267) ayetini, o zaman\u0131n insanlar\u0131 \u00e7ok iyi anlam\u0131\u015flar ve bunu ilke edinmi\u015flerdir. Son zamanlara kadar, bu toplumun inand\u0131klar\u0131 esaslar ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcr olarak ya\u015fant\u0131lar\u0131na ge\u00e7mi\u015ftir. \u00dcz\u00fclerek belirtmek gerekirse bu davran\u0131\u015flar da bug\u00fcn kaybettiklerimiz aras\u0131nda bulunmaktad\u0131r.
\nHer Cuma sabah\u0131 kentteki b\u00fct\u00fcn camiler, etrafta ikamet eden han\u0131mlar taraf\u0131ndan, y\u0131kanacak yerleri y\u0131kanmak, silinecek yerleri silinmek suretiyle temizlenir, Cuma saatine kadar p\u0131r\u0131l, p\u0131r\u0131l yap\u0131larak Cuma namaz\u0131n\u0131n huzur i\u00e7erisinde eda edilmesi i\u00e7in namaz k\u0131l\u0131nmaya haz\u0131r hale getirilirdi. Camilerin, Allah\u2019\u0131n \u015fan\u0131na yak\u0131\u015f\u0131r vaziyette tertemiz olmas\u0131 gerekti\u011finin herkes \u015fuurunda idi! Bu i\u015fleri herkes canla ba\u015fla yapar, severek yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in bunu y\u00fck s\u0131nmazlard\u0131. Benzer bir haz\u0131rl\u0131k da Ramazan ay\u0131 ve bayram arifelerinde yap\u0131l\u0131rd\u0131.
\nMara\u015f gelene\u011finde, Ramazan Bayram\u0131\u2019na mahsus, Ramazan\u2019\u0131n son haftas\u0131 i\u00e7erisinde yine Mara\u015f usul\u00fc \u00e7\u00f6rekler yapt\u0131r\u0131l\u0131r, hane halk\u0131 say\u0131s\u0131ndan az olmamak kayd\u0131 ile yak\u0131n akraba ve kom\u015fulara da \u00e7o\u011funluk aile fert say\u0131s\u0131na g\u00f6re bu \u00e7\u00f6reklerden g\u00f6nderilirdi. Ayr\u0131ca, bayramda ziyarete gelenlere de ho\u015faf yan\u0131nda bu \u00e7\u00f6reklerden ikram edilirdi.
\nMahallelinin i\u015fleri bunlarla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi, onlar bir\u00e7ok aileden olu\u015fan, ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fck bir aile gibiydiler. Birbirlerinin i\u015flerini g\u00f6rmekte, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 gidermekte ve ortak olmakta, cenazelerinde- d\u00fc\u011f\u00fcnlerinde birlikte bulunmakta, mahalleye kol kanat olmakta velhas\u0131l bir ailenin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinde ve bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin icras\u0131nda bir aileden asla farklar\u0131 yoktu. Bir mahalleye bir yabanc\u0131 girse hemen hepsinin haberi olur, olumsuz bir davran\u0131\u015fta bulunmamas\u0131 i\u00e7in o ki\u015fi takibe al\u0131n\u0131rd\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc evlerin \u00e7ift kap\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131n aksine aileler fazla tedbire bile gerek duymayacak kadar kendilerini g\u00fcven ve koruma alt\u0131nda hissederlerdi.
\nBirisi \u00fczg\u00fcn ve ne\u015fesiz g\u00f6r\u00fclse, ya\u015f\u00e7a kendisinden b\u00fcy\u00fck ablalar\u0131, a\u011fabeyleri taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve en k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunurdu.
\n\u015eimdi bunlar\u0131n hi\u00e7birisi kalmad\u0131. Mahalle Ailesi \u00e7\u00f6kt\u00fc, sosyal yap\u0131 yaraland\u0131, gemi su ald\u0131. Gemiyi bilin\u00e7li delenlerin keyfine diyecek yok, bilin\u00e7siz olarak bu i\u015fi yapanlar veya yapanlara davran\u0131\u015flar\u0131yla destek olanlar, hen\u00fcz i\u015fin tam olarak fark\u0131nda de\u011filler ama gemi su almaya devam etmektedir, sonucun ne olaca\u011f\u0131 ise belli, tabi g\u00f6renler i\u00e7in!
\nS\u00fcrekli; \u201cAyn\u0131 apartmanda ya\u015fayanlar, uzun zaman bir birini g\u00f6rm\u00fcyorlar, bu nas\u0131l i\u015f, bu nas\u0131l kom\u015fuluk!\u201d, diye serzeni\u015fte bulunanlar, en az\u0131ndan h\u00e2l\u00e2 vard\u0131r. Ate\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fc, b\u00f6yle devam ederse bunlar\u0131n da yar\u0131n sesleri kesilecek, takatleri kalmayacakt\u0131r. Tehlike, bilinenden de b\u00fcy\u00fck ve b\u00fcy\u00fcmeye devam ediyor. B\u0131rakal\u0131m birbirini g\u00f6rmediklerini, ayn\u0131 apartmandaki kom\u015fular birbirlerini tan\u0131maz olmu\u015flar. Bu sosyal yap\u0131 bu kadar \u00e7\u00fcr\u00fcmeye dayanamaz. Kurtarabilecekleri kurtarmak suretiyle bu yap\u0131y\u0131 restore etmeye bakmak gerekir hi\u00e7 de\u011filse, hem de acilen, tamirata devam etmek \u015fart\u0131yla tabi!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

USARE DERG\u0130S\u0130 8. SAYI D\u0131\u015far\u0131daki f\u0131rt\u0131na, tipi, i\u00e7erideki ki\u015fiyi \u00fcrpertebilir ama duygular\u0131 buza kesmi\u015f olanlar\u0131n beyin ve v\u00fccutlar\u0131na hi\u00e7 bir \u015fey kar etmez! Bir yerde be\u015f kuru\u015funu yitiren, o be\u015f kuru\u015funu yitirdi\u011fi yere her geldi\u011finde, bulma \u00fcmidi ile veya kaybetti\u011fini alma iste\u011fi ile defalarca d\u00f6ner, d\u00f6ner bakar. Ki\u015filerdeki bu duygular\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 nerede ki imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Elbette […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-21605","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-usare"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21605","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21605"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21608,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21605\/revisions\/21608"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}