{"id":22019,"date":"2016-08-30T11:00:37","date_gmt":"2016-08-30T07:00:37","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=22019"},"modified":"2016-08-30T14:52:12","modified_gmt":"2016-08-30T10:52:12","slug":"m-tahir-turan-agactan-dogan-medeniyet","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=22019","title":{"rendered":"M. Tahir TURAN.&#8221;A\u011eA\u00c7TAN DO\u011eAN MEDEN\u0130YET"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/1430.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/1430-300x200.jpg\" alt=\"1430\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-22020\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/1430-300x200.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/1430.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0130\u00e7i i\u00e7ine s\u0131\u011fmayan, deli-dolu, h\u0131r\u00e7\u0131n\u2026 Bir o kadar da ince, naif ve k\u0131r\u0131lgan\u2026 Ayn\u0131 zamanda zeki ve cesurdu Otman! Orta Asya\u2019dan konar-g\u00f6\u00e7er bir ser\u00fcvenin son dura\u011f\u0131 S\u00f6\u011f\u00fct\u2019te yerle\u015fik hayat ile tan\u0131\u015fan a\u015firetin bir ferdi, bir \u201cBey\u201d o\u011flu idi\u2026 Ad\u0131 Otman\u2019d\u0131, T\u00fcrk gelene\u011finden geliyordu bu isim. Ataman, Atman, Otman\u2026 Asya\u2019da T\u00fcrk\u2019lerin ba\u015fbu\u011flar\u0131na verdikleri add\u0131 bu!&#8230; \u0130slamiyet\u2019e ge\u00e7i\u015f ile birlikte k\u00fclt\u00fcrlerini inan\u00e7lar\u0131 ile yo\u011furmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 T\u00fcrkler. Bu sebeple babas\u0131 Ertu\u011frul, Otman\u2019a \u201cOsman\u201d demeyi daha \u00e7ok seviyordu\u2026<br \/>\nAnadolu\u2019nun bat\u0131s\u0131na yerle\u015ftikleri g\u00fcnden beri Sel\u00e7uklu Beylikleri ile s\u0131n\u0131r kom\u015fusu olmu\u015flar, dayan\u0131\u015fma ve payla\u015f\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmi\u015flerdi\u2026 Di\u011fer yandan Bizans tekfurlar\u0131na da s\u0131n\u0131r olman\u0131n verdi\u011fi savunma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ile \u00e7at\u0131\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc tutma refleksi de yok de\u011fildi. Domani\u00e7 yaylas\u0131 bu sebeple at, ok ve k\u0131l\u0131\u00e7 talimlerine sahne oluyor, deli taylar\u0131n nal sesleri ile inliyordu, s\u00fcrekli\u2026 Yaz aylar\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez alan\u0131yd\u0131 buras\u0131\u2026 Osman burada do\u011fdu. K\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 burada ku\u015fand\u0131. Kutlu ota\u011f\u0131n \u00e7ad\u0131rlar\u0131 aras\u0131nda \u00f6\u011frendi ata binmeyi, att\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurmay\u0131\u2026 Heyecanlar\u0131n\u0131 dizginlemeyi burada \u00f6\u011frendi. \u00d6\u011frenmeyi de burada \u00f6\u011frendi. Hocas\u0131, \u015eeyh Edebali\u2019nin nasihatlerini burada dinledi. Edebali\u2019nin k\u0131z\u0131 Mal Hatun\u2019a burada \u00e2\u015f\u0131k oldu, a\u015fk\u0131 burada \u00f6\u011frendi\u2026<br \/>\nHeyecan\u0131n\u0131 dizginleyebiliyordu da, kalbini dizginlemek ne m\u00fcmk\u00fcn! Cesaretin ve deli-dolulu\u011fun yans\u0131mas\u0131 i\u015fte, ne pahas\u0131na olursa olsun istemeliydi Mal Hatun\u2019u babas\u0131ndan\u2026 Yine a\u015fk\u0131n\u0131n sarho\u015flu\u011fu alt\u0131nda ezildi\u011fi bir g\u00fcn, at\u0131na atlad\u0131\u011f\u0131 gibi solu\u011fu Edebali\u2019nin derg\u00e2h\u0131nda ald\u0131. Hocas\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fecek, Allah\u2019\u0131n emrini, peygamberin kavlini dileyecekti\u2026 Buyur ettiler derg\u00e2ha, beklemesini istediler bir odada. Beklemeye ba\u015flad\u0131 heyecanla\u2026 Vakit ge\u00e7mek bilmiyor, hocas\u0131 da bir t\u00fcrl\u00fc huzura buyur etmiyordu. Yorulmu\u015f, uykusu gelmi\u015f, bir k\u00f6\u015feye k\u0131vr\u0131lmak arzusu olu\u015fmu\u015ftu, fakat heyhat! Duvardaki Kur\u2019an\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 buna izin vermiyordu. Kutsal kitaba sayg\u0131s\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, direniyordu. Uzun bir bekleyi\u015fin ard\u0131ndan sonunda uykuya yenik d\u00fc\u015ft\u00fc, yasland\u0131\u011f\u0131 duvarda s\u0131z\u0131p kald\u0131\u2026 Bir r\u00fcya d\u00fc\u015ft\u00fc uykusuna: Hocas\u0131 Edebali\u2019nin g\u00f6\u011fs\u00fcnden \u00e7\u0131kan hilal kendi g\u00f6\u011fs\u00fcne giriyor, sonra filizlenip fidan oluyor, b\u00fcy\u00fcyor ve dev bir a\u011faca d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyordu. Dallar\u0131 geni\u015fliyor, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 kaplamaya ba\u015fl\u0131yordu\u2026 Birden kap\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ile g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131. Hocas\u0131 nihayet O\u2019nu bekliyordu. Ge\u00e7ti huzura, geli\u015f amac\u0131n\u0131 hat\u0131rlamadan ba\u015flad\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc r\u00fcyay\u0131 anlatmaya\u2026 R\u00fcya tabiri konusunda epey iyi olan Edebali, Osman\u2019\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc r\u00fcyay\u0131 tabir ederken k\u0131z\u0131 Mal Hatun ile evlenerek do\u011facak \u00e7ocuklar\u0131ndan t\u00fcreyecek neslin, kuraca\u011f\u0131 cihan devletini as\u0131rlarca devam ettirece\u011fi ile m\u00fcjdeledi.<br \/>\nA\u011fa\u00e7tan do\u011fdu Osmanl\u0131\u2026 Hayat veren, g\u00f6lge olan, tohumu ay, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00fcne\u015f olan a\u011fa\u00e7tan\u2026<br \/>\n\u2026<br \/>\nKarde\u015fi Saru Batu Savc\u0131\u2019y\u0131 da bir \u00e7am a\u011fac\u0131n\u0131n dibinde \u015fehit verdi Osman. Do\u011fumlar\u0131 oldu\u011fu kadar \u00f6l\u00fcmleri de a\u011fa\u00e7larla oldu Osmano\u011fullar\u0131\u2019n\u0131n. Y\u00fczlerce y\u0131l kandiller ast\u0131 bu a\u011faca, a\u011f\u0131t\u0131n\u0131 da a\u011faca adad\u0131, do\u011fumlar\u0131n\u0131 da\u2026<br \/>\n\u2026.<br \/>\nDomani\u00e7 y\u00f6resinin insanlar\u0131, i\u015fte bu sebeple \u00e7ok \u00f6nemser a\u011fa\u00e7lar\u0131\u2026 Ninesi Hayme Ana taraf\u0131ndan dal\u0131nda sal\u0131ncak kurularak b\u00fcy\u00fct\u00fclen Osman\u2019\u0131n an\u0131s\u0131na, sahip \u00e7\u0131kar M\u0131z\u0131k \u00c7am\u0131\u2019na, ayn\u0131 duygu, ayn\u0131 haslet ve ayn\u0131 sayg\u0131yla\u2026<br \/>\nDomurk\u00f6y\u2019dedir M\u0131z\u0131k \u00e7am\u0131. Benim de do\u011fdu\u011fum k\u00f6y, Kay\u0131\u2019n\u0131n k\u00f6y\u00fcnde\u2026 Bundan 30 y\u0131l evvel, bin y\u0131ll\u0131k ya\u015fl\u0131 g\u00f6vdesinin \u00fczerine sert\u00e7e y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na benzer bir \u015fiddet ile\u2026 Korudu O\u2019nu Domani\u00e7\u2019li, sahip \u00e7\u0131kt\u0131, \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp yok olmas\u0131na izin vermeden! T\u0131pk\u0131 T\u00fcrkiye Cumhuriyet\u2019inin Osmanl\u0131\u2019n\u0131n miras\u0131na sahip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi\u2026<br \/>\nM\u0131z\u0131k \u00e7am\u0131, kara\u00e7am ailesinin \u201cPinus Nigra\u201d olarak isimlendirilen bir t\u00fcr\u00fcndendir. T\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan endemik bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. B\u00f6lgede bu t\u00fcre ait bir\u00e7ok as\u0131rl\u0131k a\u011fa\u00e7 hala ya\u015famaktad\u0131r\u2026 Say\u0131labilen ya\u015f\u0131 ile 1000, tahmini olarak ise 1200 ya\u015f\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen M\u0131z\u0131k \u00c7am\u0131, kuruyan dallar\u0131n\u0131n da etkisi ile, 1987 y\u0131l\u0131nda bir r\u00fczg\u00e2r\u0131n \u015fiddetine dayanamayarak oldu\u011fu yere yat\u0131vermi\u015ftir. Y\u00f6re insan\u0131 i\u00e7in her daim kutsal kabul edilmi\u015f, koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ve h\u00fcrmet duygusu ile ba\u015f tac\u0131 edilmi\u015ftir. Dal\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7a al\u0131p evine g\u00f6t\u00fcrenin o gece evinin yanaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r\u2026 Ayaktayken, dallar\u0131n\u0131n birbirine s\u00fcrtmesiyle olu\u015fan sesten ad\u0131n\u0131 alan bu ulu a\u011fa\u00e7, y\u00fczlerce y\u0131l dallar\u0131na kurulmu\u015f nice be\u015fikten gelen \u015fehzadelerin sesini \u201cm\u0131z\u0131k m\u0131z\u0131k\u201d yans\u0131tmaya devam etmi\u015ftir.<br \/>\n1991 y\u0131l\u0131nda Merhum Dr. Avni Domani\u00e7 ve K\u00fclt\u00fcr eski Bakanlar\u0131ndan Nam\u0131k Kemal Zeybek\u2019in giri\u015fimleri ile \u201cAn\u0131t a\u011fa\u00e7\u201d stat\u00fcs\u00fc kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, do\u011fan\u0131n y\u0131prat\u0131c\u0131 etkilerinden korumak ad\u0131na da yapay bir tak\u0131m \u00f6nlemler ile korumaya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Her y\u0131l binlerce insan Domurk\u00f6y\u2019den ge\u00e7erek M\u0131z\u0131k \u00c7am\u0131\u2019na h\u00fcrmetini g\u00f6sterir, Osmanl\u0131\u2019ya temsili bir ahde vefa ziyaretinde bulunur.<br \/>\n1993 y\u0131l\u0131nda i\u00e7inde bulundu\u011fu arazi kamula\u015ft\u0131r\u0131larak a\u011fa\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bin y\u0131l ayakta durdu\u011fu noktaya ise yeni bir fidan, yeni bir M\u0131z\u0131k \u00c7am\u0131 dikilmi\u015ftir. K\u00f6y sakinlerinden hay\u0131rsever bir vatanda\u015f\u0131n giri\u015fimleri sonucu yakla\u015f\u0131k 3 km ileriden yapay kanallar ile getirilen su sayesinde bir ya\u015fam alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc bu arazi.<br \/>\nDo\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm memleketim Domani\u00e7\u2019in hem tarihi, hem de do\u011fal de\u011ferlerinden birisi olan M\u0131z\u0131k \u00c7am\u0131, Osmanl\u0131\u2019y\u0131 temsilen sizleri bekliyor. Buradaki k\u0131srak, nal ve k\u0131l\u0131\u00e7 seslerini, Kay\u0131 obas\u0131n\u0131n co\u015fkular\u0131n\u0131, Hayme Ana\u2019n\u0131n ninnilerini bize anlatmaya devam ediyor. Kim bilir? Osman Bey\u2019in r\u00fcyas\u0131nda g\u00f6\u011fs\u00fcnden \u00e7\u0131kan a\u011fa\u00e7 belki de M\u0131z\u0131k \u00c7am\u0131\u2019d\u0131r. Ne dersiniz? <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130\u00e7i i\u00e7ine s\u0131\u011fmayan, deli-dolu, h\u0131r\u00e7\u0131n\u2026 Bir o kadar da ince, naif ve k\u0131r\u0131lgan\u2026 Ayn\u0131 zamanda zeki ve cesurdu Otman! Orta Asya\u2019dan konar-g\u00f6\u00e7er bir ser\u00fcvenin son dura\u011f\u0131 S\u00f6\u011f\u00fct\u2019te yerle\u015fik hayat ile tan\u0131\u015fan a\u015firetin bir ferdi, bir \u201cBey\u201d o\u011flu idi\u2026 Ad\u0131 Otman\u2019d\u0131, T\u00fcrk gelene\u011finden geliyordu bu isim. Ataman, Atman, Otman\u2026 Asya\u2019da T\u00fcrk\u2019lerin ba\u015fbu\u011flar\u0131na verdikleri add\u0131 bu!&#8230; \u0130slamiyet\u2019e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-22019","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiy-dbiyyati"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22019"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22019\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22022,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22019\/revisions\/22022"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}