{"id":25158,"date":"2017-04-20T06:00:03","date_gmt":"2017-04-20T02:00:03","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=25158"},"modified":"2017-04-20T09:00:17","modified_gmt":"2017-04-20T05:00:17","slug":"s%c9%99faq%c9%99t-cavansirzad%c9%99-soltanb%c9%99y-%c9%99fsan%c9%99si-hekay%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=25158","title":{"rendered":"\u015e\u0259faq\u0259t CAVAN\u015e\u0130RZAD\u018f.&#8221;Soltanb\u0259y \u0259fsan\u0259si&#8221; (Hekay\u0259)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/sefaqet.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/sefaqet-282x300.jpg\" alt=\"sefaqet\" width=\"282\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-12097\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/sefaqet-282x300.jpg 282w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/sefaqet.jpg 486w\" sizes=\"auto, (max-width: 282px) 100vw, 282px\" \/><\/a><\/p>\n<p>1977-ci il. Yay f\u0259slinin birinci ay\u0131. <\/p>\n<p>B\u0259st\u0259boy d\u0259d\u0259min \u00e7atmaqa\u015flar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan biz\u0259 baxan s\u0259rt bax\u0131\u015flar\u0131 ilk d\u0259f\u0259ydi ki, o g\u00fcn yum\u015falm\u0131\u015fd\u0131.\u018fslind\u0259, atam\u0131n \u00fcr\u0259yi yum\u015faq, m\u0259rh\u0259m\u0259tli adam idi. N\u0259n\u0259min, onun bir dediyini iki etm\u0259diyind\u0259n bunu bilirdik. \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 atalar\u0131n \u00f6vladlar\u0131 il\u0259, x\u00fcsus\u0259n, o\u011flanlar\u0131yla p\u0259rd\u0259 saxlamas\u0131 yaz\u0131lmam\u0131\u015f qanunlardand\u0131. Sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn u\u015faqlar\u0131 olsaq da, biz ata-analar\u0131m\u0131z\u0131 \u201cd\u0259d\u0259-n\u0259n\u0259\u201d dey\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rard\u0131q. \u0130ndi \u00f6vladlar\u0131m m\u0259n\u0259 gah \u201cata\u201d deyirl\u0259r, gah da \u201cpapa\u201d. B\u00f6y\u00fck q\u0131z\u0131m\u0131n kefi k\u00f6k olanda \u201cbabac\u0131m\u201d, kefin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 \u201c d\u0259d\u0259\u201d \u00e7a\u011f\u0131rar. Halbuki, d\u0259d\u0259m h\u0259ft\u0259yl\u0259 ev\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259nd\u0259 bac\u0131lar\u0131m d\u0259d\u0259min \u00fcz\u00fcnd\u0259n \u00f6pm\u0259k n\u0259dir, \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 utanard\u0131lar. \u0130ndi ata-bala m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri tamam f\u0259rqlidir. N\u0259 is\u0259, \u00f6vladlar\u0131m\u0131n m\u0259niml\u0259 dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri m\u0259ni qane edir.<\/p>\n<p>N\u0259n\u0259m \u0259sg\u0259r getm\u0259yimi ist\u0259mirdi. D\u0259d\u0259m m\u0259nd\u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259mim o\u011fluyla h\u0259y\u0259td\u0259, \u00e7\u0259p\u0259rin yan\u0131nda, m\u0259ni qucaqlay\u0131b a\u011flayan n\u0259n\u0259min qollar\u0131 aras\u0131ndan n\u0259 vaxt \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6zl\u0259yirdi. Qad\u0131nlarla ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0259tin oldu\u011funu hans\u0131sa \u0259s\u0259rd\u0259 oxumu\u015fdum, xat\u0131rlam\u0131ram. M\u0259nim ilk d\u0259f\u0259 qad\u0131nlarla ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131m el\u0259 h\u0259min vaxt; n\u0259n\u0259m, bac\u0131lar\u0131m v\u0259 qon\u015fu k\u0259ndd\u0259 \u00fcr\u0259yimi a\u00e7a bilm\u0259diyim \u0130lknurla olmu\u015fdu. Dar\u0131xmaqdan ba\u015fqa \u0259zab \u00e7\u0259km\u0259y\u0259c\u0259yimi d\u0259 yax\u015f\u0131 bilirdim. D\u0259d\u0259l\u0259rimiz demi\u015fk\u0259n, \u201cki\u015filik\u201d m\u0259kt\u0259bini ke\u00e7m\u0259y\u0259 gedirdim.<\/p>\n<p>N\u0259n\u0259min h\u00f6nk\u00fcrm\u0259si ax\u0131rda d\u0259d\u0259mi h\u00f6vs\u0259l\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xartd\u0131:<br \/>\n-B\u0259sdir aaz, el\u0259 bil o\u011flunu \u00f6l\u00fcm\u0259 g\u00f6nd\u0259rir. \u0130ki ild\u0259n sonra qay\u0131d\u0131b g\u0259l\u0259c\u0259k. Onda o\u011flunu m\u0259nd\u0259n \u00e7ox g\u00f6r\u0259c\u0259ks\u0259n.<\/p>\n<p>N\u0259n\u0259m yen\u0259 \u00fcz\u00fcm\u00fc g\u00f6z ya\u015f\u0131yla islatd\u0131, qara, \u0259liyl\u0259 a\u011fz\u0131n\u0131 tutdu, asta add\u0131mlarla \u00e7\u0259p\u0259r t\u0259r\u0259f\u0259, d\u0259d\u0259mgilin yan\u0131na getdi. Bac\u0131lar\u0131m da n\u0259n\u0259l\u0259ri kimi qollar\u0131n\u0131 boynuma dolad\u0131lar, d\u0259d\u0259min xofundan halalla\u015fmaq uzun \u00e7\u0259km\u0259di. Qarda\u015f\u0131mla qucaqla\u015fanda is\u0259 m\u0259n k\u00f6vr\u0259ldim, o sevindi. B\u00f6y\u00fck qarda\u015flar \u0259sg\u0259r ged\u0259nd\u0259 ki\u00e7ik qarda\u015flar \u00f6zl\u0259rini \u0259sl ki\u015fi kimi hiss edirl\u0259r. H\u0259y\u0259t-baca, n\u0259n\u0259-bac\u0131, el\u0259 d\u0259d\u0259nin d\u0259 \u00f6z\u00fc onlara \u0259man\u0259t olur, qorumaq ist\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259y\u0259t qap\u0131s\u0131ndan bir az uzaqla\u015fm\u0131\u015fd\u0131q ki, n\u0259n\u0259m d\u0259d\u0259min g\u0259linlik vaxt\u0131 ba\u015f\u0131na \u00f6rtd\u00fcy\u00fc qara, g\u00fcll\u00fc yayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ucuyla islanm\u0131\u015f yana\u011f\u0131n\u0131 silib, hamamda \u00e7im\u0259nd\u0259 istifad\u0259 etdiyimiz sar\u0131 qulplu, iri par\u00e7la dolu suyu arxam\u0131zca t\u00f6kd\u00fc.<br \/>\n-Sa\u011f get, salamat qay\u0131t, bala.<br \/>\nQap\u0131 a\u011fz\u0131na \u00e7\u0131xan kim vard\u0131sa m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn dua edirdil\u0259r. T\u0259z\u0259 g\u0259linl\u0259r, \u0259rlik q\u0131zlar evl\u0259rin p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259rind\u0259n, aynab\u0259ndl\u0259rd\u0259n bax\u0131rd\u0131lar. N\u0259n\u0259m a\u011f\u0131zdolusu dualardan t\u0259z\u0259d\u0259n h\u0259v\u0259s\u0259 g\u0259ldi.<br \/>\n-S\u0259n allah, \u0259ynini isti saxla. Pis \u015feyl\u0259r\u0259 ba\u015f qo\u015fma. Xatadan-baladan uzaq qa\u00e7.<\/p>\n<p>\u018fll\u0259rini belin\u0259 \u00e7arpazlay\u0131b, qap\u0131dan \u00e7\u0131xandan bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun ba\u015f\u0131n\u0131 yerd\u0259n qald\u0131rmayan d\u0259d\u0259min geriy\u0259 d\u00f6nm\u0259yi il\u0259 n\u0259n\u0259min susma\u011f\u0131 bir oldu. N\u0259n\u0259m h\u0259y\u0259t\u0259 girdi, biz yolumuza davam etdik. K\u0259ndin avtobusuna mindik. \u00d6z\u00fcm p\u0259nc\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259 oturdum, yan\u0131ndan ke\u00e7diyimiz k\u0259ndl\u0259ri, arxada qoydu\u011fumuz da\u011flar\u0131 yadda\u015f\u0131ma k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k ist\u0259yirdim.<\/p>\n<p>Qubadl\u0131dan \u00e7\u0131xanda yolun sa\u011f t\u0259r\u0259find\u0259 \u201casfaltzavod\u201d deyil\u0259n bir yer vard\u0131. El aras\u0131nda ora \u201cq\u0131r zavodu\u201d deyirdil\u0259r. Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 bizi m\u0259kt\u0259bd\u0259n buraya pamb\u0131q y\u0131\u011fma\u011fa g\u0259tirmi\u015fdil\u0259r, amma \u201cq\u0131r zavoduna\u201d kimi g\u0259lib \u00e7\u0131xmam\u0131\u015fd\u0131q. \u0130ndi bird\u0259n-bir\u0259 buraya g\u0259lib \u00e7atanda \u00fcr\u0259yimd\u0259 bir nigaran\u00e7\u0131l\u0131q yarand\u0131. El\u0259 bildim ki, do\u011fma el-obadan bird\u0259f\u0259lik \u00e7\u0131x\u0131b gedir\u0259m. \u201cQ\u0131r zavodu\u201d yolun sa\u011f\u0131nda oldu\u011fundan ba\u015f\u0131m\u0131 \u00e7evirib sola baxd\u0131m, ist\u0259m\u0259dim m\u0259n\u0259 qaranl\u0131q kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n d\u0259zgahlar\u0131 g\u00f6r\u0259m. Sol t\u0259r\u0259fd\u0259 ucsuz-bucaqs\u0131z g\u00fcn\u0259baxan, qar\u011f\u0131dal\u0131 qar\u0131\u015f\u0131q sah\u0259l\u0259ri boy verirdi. G\u00f6zox\u015fayan g\u00fcn\u0259baxan g\u00fcll\u0259ri H\u0259k\u0259ri \u00e7ay\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z etmi\u015fdi, ilin bu vaxt\u0131 H\u0259k\u0259ri \u00e7ay\u0131 \u00e7ox k\u00f6n\u00fclox\u015fayan g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc, el\u0259 bil t\u0259z\u0259 g\u0259lin kimi olurdu.<br \/>\nBir anl\u0131q \u00fcr\u0259yimd\u0259n bir ist\u0259k ke\u00e7di, qar\u015f\u0131l\u0131qs\u0131z olan ilk m\u0259h\u0259bb\u0259timl\u0259 \u2013 \u0130lknurla yan-yana g\u00fcn\u0259baxanlar aras\u0131ndan \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 c\u0131\u011f\u0131r a\u00e7aq, \u00e7aya q\u0259d\u0259r ged\u0259k. E\u015fq\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb fikir \u00e7\u0259km\u0259yim d\u0259d\u0259min d\u0259 g\u00f6z\u00fcnd\u0259n qa\u00e7mam\u0131\u015fd\u0131. El\u0259 bilir\u0259m d\u0259rdimi d\u0259d\u0259m\u0259 n\u0259n\u0259m \u00f6z\u00fc dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259n\u0259m\u0259 demi\u015fdi: \u201cOna den\u0259n, ki\u015fi olanda, onsuzda k\u0259ndin q\u0131zlar\u0131ndan kimis\u0259 sev\u0259c\u0259k\u201d. <\/p>\n<p>H\u0259r d\u0259d\u0259y\u0259 \u00f6z o\u011flu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259rin q\u0131zlar\u0131 vurulacaq q\u0259d\u0259r \u0259zizmi\u015f. Boyu boyuma \u00e7atanda m\u0259n d\u0259 el\u0259 bilirdim o\u011flumun d\u0259rdind\u0259n m\u0259hl\u0259nin q\u0131zlar\u0131n\u0131n gec\u0259 yuxular\u0131 \u0259r\u015f\u0259 \u00e7\u0259kilib.<br \/>\nGetm\u0259mi\u015fd\u0259n bir h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l \u0130lknura \u00f6z bac\u0131s\u0131 vasit\u0259sil\u0259 a\u011f dama-dama d\u0259ft\u0259rin v\u0259r\u0259qin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131m \u00fcr\u0259k s\u00f6zl\u0259rimi g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdim. \u00c7\u0259p\u0259rin o biri tay\u0131ndan \u0259trafa baxa-baxa ondan cavab g\u00f6zl\u0259yirdim. \u0130lknur fikirl\u0259\u015fdiyimd\u0259n d\u0259 haz\u0131rcavab \u00e7\u0131xd\u0131. Bac\u0131s\u0131ndan; \u201cT\u00fclk\u00fc, bizd\u0259 s\u0259n\u0259 verm\u0259y\u0259 toyu\u011fumuz yoxdur\u201d \u2013 cavab\u0131n\u0131 qaytarm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Qollar\u0131n\u0131 bir-birin\u0259 dolam\u0131\u015f, h\u0259y\u0259tin ortas\u0131nda dayan\u0131b \u00f6z\u00fcnd\u0259nraz\u0131 halda g\u00fcl\u00fcms\u0259yirdi. \u00c7ox g\u00fcman cavab\u0131na qar\u015f\u0131l\u0131q verm\u0259yimi g\u00f6zl\u0259yirdi. Uzaqdan g\u00f6zl\u0259rin\u0259 baxma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m. Ayaqqab\u0131m\u0131n ucuyla torpa\u011f\u0131 e\u015f\u0259l\u0259dim, ba\u015f\u0131m\u0131 t\u0259z\u0259d\u0259n qald\u0131rd\u0131m, ona baxd\u0131m. Onda ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, sevgi ki\u015fi olub-olmama\u011f\u0131na baxm\u0131r. Sad\u0259c\u0259, q\u0131zlardan m\u00fcsb\u0259t cavab almaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q ki\u015fi olmal\u0131san. H\u0259r\u00e7\u0259nd, d\u0259d\u0259m kimi \u00fcz q\u0131rxma\u011f\u0131 orta m\u0259kt\u0259bd\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131m, k\u00f6yn\u0259yimin bo\u011faz\u0131ma yax\u0131n d\u00fcym\u0259sini a\u00e7anda sin\u0259min t\u00fckl\u0259rini g\u00f6rm\u0259k olurdu. \u018fsl qara o\u011flan kimi c\u0259lbediciliyim var\u0131yd\u0131, ki\u015fi deyildim. \u0130ki ild\u0259n sonra, \u201cki\u015filik m\u0259kt\u0259bind\u0259n\u201d qay\u0131danacan susma\u011fa q\u0259rar verdim. Daxil\u0259n \u0130lknurla sa\u011folla\u015fd\u0131m.<\/p>\n<p>\u018fmim o\u011flu qolumu silk\u0259l\u0259di, x\u0259yallar\u0131mdan ayr\u0131lmal\u0131 oldum. \u201cQ\u0131r zavodu\u201dndan sonra Z\u0259ngilandan g\u0259l\u0259n yola \u00e7\u0131x\u0131b bir xeyli ir\u0259lil\u0259mi\u015fdik, dey\u0259s\u0259n yolun solunda qalan \u015e\u0259rfan k\u0259ndini ke\u00e7irdik, bunu dir\u0259y\u0259 yap\u0131\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f l\u00f6vh\u0259d\u0259ki addan oxudum. K\u0259ndin qurtaraca\u011f\u0131nda yol ha\u00e7alan\u0131rd\u0131. Burada avtobus sa\u011fa d\u00f6n\u00fcb \u201cAkara\u201d yaz\u0131lm\u0131\u015f istiqam\u0259td\u0259 yoluna davam el\u0259di. Bir az getdikd\u0259n sonra g\u0259lib \u201cAkara\u201d stansiyas\u0131na \u00e7atd\u0131q. D\u0259d\u0259md\u0259n \u00f6yr\u0259nmi\u015fdim ki, Akaran\u0131n \u0259sl ad\u0131 H\u0259k\u0259ridir. D\u0259mir yolun \u00e7\u0259kili\u015find\u0259 v\u0259 stansiya binas\u0131n\u0131n tikili\u015find\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n ruslar \u201cAkara\u201d dedikl\u0259rind\u0259n bura bel\u0259 adland\u0131r\u0131l\u0131b. Amma ah\u0131l \u00e7a\u011f\u0131na \u00e7atm\u0131\u015f a\u011fsaqqallar, qocalar buraya \u201cH\u0259k\u0259ri\u201d deyirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Biz stansiyaya \u00e7atanda orada \u00e7oxlu adam topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131; kimisi \u0259sg\u0259r gedirdi, kimisi yola sal\u0131rd\u0131, kimisi d\u0259 maraq \u00fc\u00e7\u00fcn va\u011fzala \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. El\u0259 bu zaman qarn\u0131ndan \u201cevin eyvan\u0131, ki\u015finin qarn\u0131\u201d m\u0259s\u0259lini xat\u0131rladan h\u0259rbi komissar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si prapor\u015fik Cabbarov s\u0259sg\u00fccl\u0259ndirici il\u0259 elan verdi:<br \/>\n-Qubadl\u0131dan ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdikl\u0259rim bir-bir yax\u0131nla\u015fs\u0131nlar.<br \/>\n\u201cMirz\u0259yev Soltanb\u0259y H\u0259s\u0259n o\u011flu\u201d e\u015fid\u0259nd\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131m. Prapor\u015fik \u00e7\u0259p\u0259ki m\u0259ni s\u00fczd\u00fc.<br \/>\n-Ad\u0131n n\u0259dir s\u0259nin? \u2013 dey\u0259 astadan soru\u015fdu.<br \/>\n-Soltanb\u0259y. \u2013 El\u0259 m\u0259n d\u0259 astadan cavab verdim.<br \/>\n-Yeri, yeri dur c\u0259rg\u0259y\u0259. B\u0259y\u0259 bir bax! \u2013 Ri\u015fx\u0259ndl\u0259 dill\u0259ndi.<br \/>\nSiyah\u0131da adlar oxunduqdan sonra bizi c\u0259rg\u0259y\u0259 y\u0131\u011fd\u0131lar v\u0259 bir saatdan \u00e7ox bel\u0259c\u0259 saxlad\u0131lar. Ax\u015fam\u00fcst\u00fc idi art\u0131q, \u201cQafan \u2013 Bak\u0131\u201d qatar\u0131 g\u0259ldi v\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lm\u0131\u015f s\u0259rni\u015fin vaqonuna mindik. Bizi yola salma\u011fa ged\u0259nl\u0259r is\u0259 ba\u015fqa vaqonlara bilet alm\u0131\u015fd\u0131lar, bilet ala bilm\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 vaqon b\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259ri il\u0259 dil tap\u0131b yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259kdil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259l\u0259d\u00e7inin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Bak\u0131ya s\u0259h\u0259r tezd\u0259n \u00e7atmal\u0131yd\u0131q, amma alatoranl\u0131qda bizi yuxudan oyad\u0131b qatardan d\u00fc\u015f\u00fcrtd\u00fcl\u0259r. \u00d6yr\u0259ndik ki, bu yerin ad\u0131 Bil\u0259c\u0259ridir. M\u0259rk\u0259zi \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si va\u011fzala yax\u0131n oldu\u011fundan prapor\u015fik Cabbarov bizi c\u0259rg\u0259y\u0259 d\u00fcz\u00fcb piyada yeri\u015fl\u0259 ora apard\u0131. Dig\u0259r rayonlardan g\u0259l\u0259nl\u0259r d\u0259 bizim kimi, \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015f m\u0259nt\u0259sin\u0259 piyada gedirdil\u0259r.<br \/>\nOn be\u015f-iyirmi d\u0259qiq\u0259d\u0259n sonra art\u0131q \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin h\u0259y\u0259tind\u0259 idik. H\u0259y\u0259t adamla dolu idi. Prapor\u015fik Cabbarov bizi bir k\u00fcncd\u0259 saxlay\u0131b hara is\u0259 getdi. \u201cHe\u00e7 kim yerind\u0259n t\u0259rp\u0259nm\u0259sin\u201d q\u0259ti tap\u015f\u0131r\u0131q verdi. O, bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 g\u0259lib biz\u0259 d\u0259ys\u0259 d\u0259 d\u0259qiq he\u00e7 n\u0259 demirdi. Hara ged\u0259c\u0259yimiz, n\u0259 vaxt ged\u0259c\u0259yimiz biz\u0259 gizli oldu\u011fu kimi, dey\u0259s\u0259n ona da m\u0259lum deyildi. G\u00fcnortaya yax\u0131n \u0259m\u0259lli-ba\u015fl\u0131 \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fck. Bir yandan acl\u0131q, bir yandan da qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik bizi yormu\u015fdu. Hara olur-olsun, t\u0259ki g\u00f6nd\u0259rsinl\u0259r, \u00e7\u0131x\u0131b ged\u0259k. <\/p>\n<p>Biziml\u0259 birg\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259nl\u0259r, el\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin \u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u0259 olan \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u00e7\u0131lar g\u00fcnortayacan toplant\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259li oldular.<br \/>\n-Diqq\u0259t, diqq\u0259t! \u2013 S\u0259sg\u00fccl\u0259ndirici il\u0259 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n komanda bird\u0259n ham\u0131m\u0131z\u0131 x\u0259yaldan ay\u0131rd\u0131.<br \/>\nTribunaya boyu il\u0259 eni bilinm\u0259y\u0259n, topa b\u0131\u011flar\u0131 il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n bir n\u0259f\u0259r \u00fcz\u00fcn\u00fc biz\u0259 t\u0259r\u0259f tutub n\u0259 is\u0259 dem\u0259k ist\u0259yirdi. \u00c7iynind\u0259ki ulduzunu g\u00f6rm\u0259s\u0259k d\u0259 zabit oldu\u011funu t\u0259xmin etmi\u015fdik. Qolunda q\u0131rm\u0131z\u0131 qal\u0131n lenti d\u0259 vard\u0131, bu is\u0259 onun n\u00f6vb\u0259t\u00e7i oldu\u011funa i\u015far\u0259ydi.<br \/>\n-M\u0259ni diqq\u0259tl\u0259 dinl\u0259yin. \u0130ndi ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyim \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u00e7\u0131lar gedib yax\u0131nlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fs\u00fcnl\u0259r. Sonra meydan\u00e7an\u0131n sa\u011f t\u0259r\u0259find\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201c1\u201d r\u0259q\u0259minin yan\u0131nda \u00fc\u00e7 c\u0259rg\u0259 olaraq ard-arda d\u00fcz\u00fcls\u00fcnl\u0259r. <\/p>\n<p>H\u0259y\u0259canland\u0131\u011f\u0131m\u0131 hiss etdim, daha onun n\u0259 dedikl\u0259rini xat\u0131rlam\u0131ram. Ad\u0131m\u0131 e\u015fit\u00e7\u0259k qa\u00e7\u0131b d\u0259d\u0259min yan\u0131na getm\u0259k onunla t\u0259l\u0259sm\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259yirdim. Yax\u0131nlar\u0131m\u0131z, y\u0259ni bizi yola salma\u011fa g\u0259l\u0259nl\u0259r harda oldu\u011fumuzu bildikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bizd\u0259n \u00e7ox da uzaqda deyildil\u0259r. Odur ki, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u00e7\u0131 yolda\u015flar\u0131m\u0131 t\u0259rk edib d\u0259d\u0259min yan\u0131na getdim. D\u0259d\u0259m diqq\u0259tl\u0259 g\u00f6zl\u0259rim\u0259 baxd\u0131. Nazik, qara \u015falvar\u0131ndan \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n b\u00fckd\u00fcy\u00fc pulu \u00e7\u0131xard\u0131b geyindiyim trapes \u015falvar\u0131m\u0131n cibin\u0259 qoydu.<br \/>\n-\u00c7ox olar. M\u0259n bu q\u0259d\u0259r pulu neyl\u0259y\u0259c\u0259m?<br \/>\n-\u00c7ox olmaz. \u00dc\u00e7 y\u00fcz manatd\u0131r. Hara getdiyiniz bilinmir. Bir d\u0259 g\u00f6rd\u00fcn on-on be\u015f g\u00fcn yol ged\u0259si oldunuz.<br \/>\nDaha he\u00e7 n\u0259 dem\u0259dim, raz\u0131la\u015fd\u0131m. <\/p>\n<p>O vaxtlar trapes \u015falvarlar, damal\u0131 k\u00f6yn\u0259kl\u0259r modda idi. \u0130ndiki kimi f\u0259rqli geyiml\u0259r d\u0259b deyildi. Q\u0131zlar\u0131n geyindiyi donlar da bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259yirdi. \u018fks\u0259riyy\u0259tinin donu g\u00fcl\u00fc-\u00e7i\u00e7\u0259yi xat\u0131rlad\u0131rd\u0131.<br \/>\nHiss edirdim, d\u0259d\u0259min dili s\u00f6z tutmurdu. N\u0259 is\u0259 dem\u0259k ist\u0259yirdi, udqunurdu. \u018fmin o\u011flu da k\u00f6vr\u0259lmi\u015fdi. D\u0259d\u0259m\u0259 tez-tez \u201cH\u0259s\u0259n \u0259mi\u201d dem\u0259kl\u0259 el\u0259 bil \u00fcr\u0259k-dir\u0259k verirdi. D\u0259d\u0259m iki barma\u011f\u0131yla g\u00f6zl\u0259rini ovu\u015fdurdu, ba\u015f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sald\u0131. M\u0259nim d\u0259 g\u00f6zl\u0259rim dolmu\u015fdu, ilk d\u0259f\u0259 d\u0259d\u0259min s\u0259rt bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcrd\u00fcm. Ham\u0131 bir yana, d\u0259d\u0259mi qoyub getm\u0259k ist\u0259mirdim. Yay\u0131n istisind\u0259 xo\u015f olmayan hissl\u0259r \u00fcr\u0259yimd\u0259 tufan qopar\u0131rd\u0131. Ad\u0131m\u0131-soyad\u0131m\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fc birt\u0259h\u0259r \u0259l\u0259 ald\u0131m:<br \/>\n-D\u0259d\u0259, salamat qal\u0131n, getm\u0259liy\u0259m. \u2013 G\u00fccl\u0259 bunlar\u0131 dey\u0259 bildim, el\u0259 bil m\u0259n yola sal\u0131rd\u0131m, m\u0259ni yola salm\u0131rd\u0131lar.<br \/>\nD\u0259d\u0259ml\u0259 b\u0259rk qucaqla\u015fd\u0131q, sonra \u0259mim o\u011fluyla qucaqla\u015f\u0131b vidala\u015fanda d\u0259d\u0259min a\u011flama\u011f\u0131n\u0131n \u015fahidi olduq.<br \/>\n\u201cKi\u015fi a\u011flayanda \u00fcr\u0259yi qad\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 b\u0259nz\u0259yir\u201d h\u0259mi\u015f\u0259 bel\u0259 dey\u0259rdi d\u0259d\u0259m. \u0130ndi d\u0259d\u0259m onun q\u0259h\u0259rl\u0259ndiyinin \u015fahidi oldu\u011fumuzu g\u00f6rc\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc c\u0259ml\u0259\u015fdirdi, \u00fcz\u00fcm\u0259 iki d\u0259f\u0259 y\u00fcng\u00fcl \u015fill\u0259 vurdu, c\u00fcml\u0259l\u0259ri aras\u0131nda m\u0259saf\u0259 qoya-qoya dedi:<br \/>\n-K\u00f6p\u0259ko\u011flu, adam ol. Oralarda ba\u015f\u0131n\u0131 c\u0259ng\u0259l\u0259 sal\u0131b el\u0259m\u0259. Tez-tez m\u0259ktub yaz. N\u0259n\u0259ngili nayran qoyma, ha!&#8230;<br \/>\nD\u0259d\u0259m d\u0259rind\u0259n k\u00f6ks \u00f6t\u00fcrd\u00fc, \u0259liyl\u0259 sin\u0259md\u0259n y\u00fcng\u00fclc\u0259 it\u0259l\u0259di:<br \/>\n-Di get! S\u0259n\u0259 yax\u015f\u0131 yol<\/p>\n<p>\u018fmim o\u011fluyla t\u0259l\u0259sik bir d\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcm. Q\u0131rm\u0131z\u0131 ikarusa minm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlardan uzaqla\u015fd\u0131m. Yen\u0259 p\u0259nc\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259 oturdum. \u0130zdihamlar aras\u0131ndan gah g\u00f6r\u00fcn\u0259n, gah da g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n d\u0259d\u0259mi axtar\u0131rd\u0131m. D\u0259d\u0259m \u0259linin dal\u0131yla g\u00f6zl\u0259rinin ya\u015f\u0131n\u0131 silirdi. M\u0259ni g\u00f6rd\u00fc, g\u00fcl\u00fcms\u0259di. \u018flini \u00fcr\u0259yinin \u00fcst\u00fcn\u0259 qoyub y\u00fcng\u00fclc\u0259 vurdu. M\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, o, n\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir. \u201cAtalar o\u011fullar\u0131na dayaq olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 dayanan \u0259sg\u0259rl\u0259rdir\u201d.<br \/>\nAeroportdan birinci Moskvaya u\u00e7duq. Ad\u0131n\u0131 birinci d\u0259f\u0259 e\u015fitdiyim Vnukovo aeroportunda on be\u015f respublikadan h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r vard\u0131, onlar\u0131n aras\u0131nda erm\u0259nil\u0259r d\u0259 az deyildi. Sovetin vaxt\u0131nda erm\u0259nil\u0259rl\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilikd\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259zdi. Erm\u0259ni milliyy\u0259tind\u0259n olan q\u0131zlarla evl\u0259n\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar da az deyildi. Nadir hallarda bizim q\u0131zlardan erm\u0259ni o\u011flanla ail\u0259 quran olard\u0131. T\u0259z\u0259-t\u0259z\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259rimiz raz\u0131 olmazd\u0131lar. El\u0259 erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 a\u011fsaqqallar\u0131 bu izdivac\u0131n \u0259leyhin\u0259 idil\u0259r. Sevgi is\u0259 yegan\u0259 hissdir ki, n\u0259 mill\u0259t\u0259 bax\u0131r, n\u0259 d\u0259 inanca.<br \/>\nAd\u0259tl\u0259rimiz d\u0259 bir-birin\u0259 ox\u015fay\u0131rd\u0131. D\u0259d\u0259m d\u0259 bir d\u0259f\u0259 yan\u0131mda demi\u015fdi: \u201cO, o\u011fulu sil\u0259r\u0259m ki, gedib erm\u0259nil\u0259rd\u0259n q\u0131z ala\u201d. M\u0259n d\u0259, qarda\u015f\u0131m da h\u0259yat yolda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 u\u015faql\u0131qdan se\u00e7diyimiz \u00fc\u00e7\u00fcn, d\u0259d\u0259m d\u0259 bunu bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn, biz t\u0259r\u0259fd\u0259n arxay\u0131n\u00e7\u0131l\u0131q vard\u0131.<br \/>\nBir h\u0259qiq\u0259ti danmaq olmaz. Sevgiy\u0259 inand\u0131q, inanmad\u0131q, o hiss n\u0259dirs\u0259, qalib g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r raz\u0131 olmayanlar birinci \u00f6y\u00fcd-n\u0259sih\u0259t verirl\u0259r, xeyri olmayanda s\u00f6zd\u0259 s\u0259n\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n olurlar. As\u0131rlar, k\u0259sirl\u0259r, laz\u0131m olanda d\u00f6y\u00fcrl\u0259r, ax\u0131rda da \u015firin \u00e7aylar\u0131n\u0131 i\u00e7irl\u0259r. E\u015fitdiyim Az\u0259rbaycan \u2013 erm\u0259ni ail\u0259l\u0259rin ham\u0131s\u0131 gec-tez bu m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015fdil\u0259r. <\/p>\n<p>H\u0259rbi xidm\u0259td\u0259 olanacan erm\u0259ni dostum da olmam\u0131\u015fd\u0131. Atamla Qafana ged\u0259nd\u0259 \u201csalam-sa\u011f ol\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni tan\u0131\u015flar vard\u0131.<br \/>\nD\u0259d\u0259m dediyi kimi oldu, Moskvadan bizi Uzaq \u015e\u0259rq\u0259, Sakit okean \u0259traf\u0131na, Primorskiy kraya, onlar\u0131n dilind\u0259 Daln\u0131y Vostok deyil\u0259n bir diyara g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. D\u00fcz on \u00fc\u00e7 g\u00fcn qatarla yol getdik. N\u0259hay\u0259t, d\u0259d\u0259min verdiyi \u00fc\u00e7 y\u00fcz manat pul x\u0259rcl\u0259nib qurtaran g\u00fcn\u00fc g\u0259lib bir yer\u0259 \u00e7atd\u0131q. Bizi h\u0259rbi hiss\u0259y\u0259 g\u0259tirib kazarmalarda yerl\u0259\u015fdirdil\u0259r. Ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 ke\u00e7\u0259l q\u0131rxd\u0131r\u0131b \u00e7imizdir\u0259nd\u0259n sonra \u0259ynimiz\u0259 \u0259sg\u0259r paltar\u0131 geyindirdil\u0259r. \u018fsg\u0259r olub c\u0259rg\u0259y\u0259 d\u00fcz\u00fcld\u00fcy\u00fcm\u00fcz g\u00fcn, h\u0259yat\u0131mda, b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n \u00e7ox sevindiyim g\u00fcnl\u0259rd\u0259n biriydi. H\u0259m, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u201cki\u015filik m\u0259kt\u0259bind\u0259\u201d xidm\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131rd\u0131m, h\u0259m d\u0259 evd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b \u00fcz\u00fcc\u00fc yol yor\u011funlu\u011fundan, narahat\u00e7\u0131l\u0131qdan sonra sanki, bir rahat\u00e7\u0131l\u0131q tapm\u0131\u015fd\u0131m. Lap d\u00fcnyan\u0131n o ba\u015f\u0131nda olsayd\u0131m da bilirdim ki, burada h\u0259rbi xidm\u0259t ke\u00e7\u0259c\u0259y\u0259m. <\/p>\n<p>Andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259n sonra bizi rotalara b\u00f6ld\u00fcl\u0259r. M\u0259n birinci rotaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcm. Bizi beton zavoduna i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rirdil\u0259r. \u00dc\u00e7 ay beton zavodunda i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259n sonra alt\u0131 ayl\u0131q Ussuri k\u00f6rf\u0259zinin qar\u015f\u0131s\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Bol\u015foy kamen (B\u00f6y\u00fck da\u015f) \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ezamiyy\u0259t\u0259 getdik. Bizd\u0259 tikinti hiss\u0259si (stroiteln\u0131y \u00e7ast) idi. H\u0259rbi hiss\u0259mizin n\u00f6mr\u0259si indiy\u0259c\u0259n yad\u0131mda qal\u0131b. Voenniy \u00e7ast (h\u0259rbi hiss\u0259) \u2013 63306-da xidm\u0259t etmi\u015fdim. H\u0259rbi hiss\u0259d\u0259 qaralar \u00e7oxuydu, amma iki m\u00fcs\u0259lman vard\u0131; m\u0259n v\u0259 \u00f6zb\u0259kistandan g\u0259l\u0259n bir o\u011flan. Qalanlar\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259r idi. Babkenl\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ordan ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Babken Akopyan Qafandan idi. \u00d6z\u00fc d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00e7ox sevirdi. M\u0259niml\u0259 dig\u0259r erm\u0259nil\u0259r rus dilind\u0259 dan\u0131\u015fanda Babken t\u0259klikd\u0259 az\u0259ric\u0259 dan\u0131\u015fard\u0131. Diksiyas\u0131ndan yen\u0259 d\u0259 erm\u0259ni oldu\u011fu hiss olunurdu. Onu da yaz\u0131m ki, erm\u0259nil\u0259rin \u00e7oxu bizim dili yax\u015f\u0131 bilirdil\u0259r.\u0130ndi d\u0259 bilirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, bak\u0131da ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin diksiyas\u0131ndan erm\u0259ni oldu\u011funu hiss el\u0259m\u0259k olmurdu. Dig\u0259r erm\u0259ni u\u015faqlar\u0131 m\u0259ni ya zarafata, ya da ac\u0131\u011fa \u201cara tork\u201d \u00e7a\u011f\u0131randa, Babken soyad\u0131m\u0131 q\u0131sald\u0131b \u201cMirz\u0259\u201d \u00e7a\u011f\u0131rard\u0131. Ma\u015f\u0131n s\u00fcrm\u0259yi bacard\u0131\u011f\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fcr\u00fcc\u00fc i\u015fl\u0259yirdim. Bizim vaxt\u0131m\u0131zda \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 i\u015fl\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn ayda \u00fc\u00e7 manat maa\u015f verilirdi.<\/p>\n<p>Mill\u0259tl\u0259raras\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirdik, lakin aram\u0131zda biz\u0259 nifr\u0259t ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r az deyildi. Qarik A\u011fayan adl\u0131 \u0259sg\u0259r yolda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n ilk g\u00fcnd\u0259n m\u0259niml\u0259 ulduzu bar\u0131\u015fmam\u0131\u015fd\u0131. Onun m\u0259niml\u0259 r\u0259ftar\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131 olub-olmamas\u0131 vecim\u0259 d\u0259 deyildi. Davam\u0131z da d\u00fc\u015fm\u0259zdi.Babken h\u0259r ehtimala qar\u015f\u0131 bir-ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 Qarik\u0259 g\u00f6r\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etmi\u015fdi. M\u0259n is\u0259 onun h\u0259r d\u0259f\u0259sind\u0259 Babkenin dedikl\u0259rini q\u0259rib\u00e7iliy\u0259 sal\u0131rd\u0131m:<br \/>\n-Babken, o, m\u0259n\u0259 n\u0259 ed\u0259 bil\u0259r? Bel\u0259 d\u0259 ki, n\u0259 ets\u0259, ikiqat da cavab\u0131n\u0131 alacaq.<br \/>\nH\u0259r d\u0259f\u0259sind\u0259 d\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131 y\u00fcng\u00fclc\u0259 yell\u0259y\u0259r, erm\u0259nil\u0259ri yax\u015f\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131 tez-tez dey\u0259rdi. B\u0259z\u0259n el\u0259 bilirdim Babkenin biziml\u0259 qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 var. \u018fslind\u0259, f\u0259rqli mill\u0259td\u0259n olma\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ikimiz \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 he\u00e7 bir \u0259h\u0259miyy\u0259ti yox idi. Birlikd\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k k\u0259smi\u015fdik, bir-birimiz\u0259 qarda\u015f, sirda\u015f olmu\u015fduq. Arada zarafat\u0131ma sal\u0131rd\u0131m; \u201c Babken, bir g\u00fcn d\u00fc\u015fm\u0259n olsaq, m\u0259ni \u00f6ld\u00fcr\u00fcb el\u0259m\u0259rs\u0259n ki? \u201d<br \/>\n\u2013 S\u0259yl\u0259m\u0259 \u0259, Mirz\u0259 &#8211; \u0259s\u0259bi cavab\u0131m\u0131 ver\u0259rdi. Babken tez \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xan adam oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onu c\u0131rnatmaq xo\u015fuma g\u0259lirdi. \u00dcz\u00fcd\u00f6n\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoxsa m\u0259n d\u0259 bilirdim.<br \/>\nLakin erm\u0259nil\u0259rin f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 \u00fczl\u0259rinin nec\u0259 d\u00f6nd\u00fcy\u00fcn\u00fc n\u00f6vb\u0259ti il aprelin 23-d\u0259 g\u00f6rd\u00fcm. Biz\u0259 beton zavodun yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda k\u00f6hn\u0259 ba\u011f\u00e7ada yer vermi\u015fdil\u0259r. Kazarma \u0259v\u0259zi istifad\u0259 edirdik. <\/p>\n<p>H\u0259min g\u00fcn s\u0259h\u0259r-s\u0259h\u0259r i\u015f\u0259 gedirdim. T\u0259xmin\u0259n 30-40 erm\u0259ni yolda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n kazarmada qal\u0131b n\u0259 is\u0259 haz\u0131rl\u0131q g\u00f6rd\u00fckl\u0259rinin \u015fahidi oldum. Kimisi \u0259t do\u011fray\u0131rd\u0131, kimisi samovarda \u00e7ay d\u0259ml\u0259yirdi, kimisi yand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn odunlar\u0131 bir k\u0259nara y\u0131\u011f\u0131rd\u0131.<br \/>\nAyda bir d\u0259f\u0259 h\u0259r birimizin evind\u0259n biz\u0259 pay-p\u00fcr\u00fc\u015f, pul g\u00f6nd\u0259rilirdi. H\u0259ft\u0259d\u0259 bir d\u0259f\u0259 m\u0259ktub yaz\u0131b g\u00f6nd\u0259rm\u0259k ad\u0259timiz olmu\u015fdu. Evd\u0259n g\u0259l\u0259n pullarla \u0259n \u00e7ox bir-birimizin ad g\u00fcn\u00fcn\u0259 h\u0259diyy\u0259 alar, kef m\u0259clisi qurard\u0131q. O g\u00fcn d\u0259 el\u0259 bildim kimins\u0259 ad g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. H\u0259min g\u00fcn\u0259c\u0259n el\u0259 bilirdim, aram\u0131zda mill\u0259t s\u00f6hb\u0259ti yoxdur. Qarik d\u0259 kazarmada qalm\u0131\u015fd\u0131. Babken haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00f6zl\u0259rini q\u0131yaraq \u015f\u00fcbh\u0259yl\u0259 baxmas\u0131 da m\u0259ni \u015f\u00fcbh\u0259y\u0259 salmam\u0131\u015fd\u0131.Babkend\u0259n soru\u015fdum:<br \/>\n-Bu g\u00fcn kimin ad g\u00fcn\u00fcd\u00fcr?<br \/>\nBabken m\u0259nd\u0259n bir az qaba\u011fa d\u00fc\u015fd\u00fc.<br \/>\n-He\u00e7 kimin!<br \/>\n-Onda niy\u0259 topla\u015f\u0131blar? N\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rlar?<br \/>\nBabken sual\u0131ma cavab verm\u0259di. Ax\u015fam da m\u0259nd\u0259n \u0259vv\u0259l i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b kazarmaya g\u0259lmi\u015fdi. Qan\u0131 qaralm\u0131\u015fd\u0131, ara verm\u0259d\u0259n bir-birinin ard\u0131nca siqaret \u00e7\u0259km\u0259yind\u0259n bilirdim. Bir siqaret d\u0259 m\u0259n yand\u0131rd\u0131m, s\u0259h\u0259r verdiyim sual\u0131 t\u0259krarlad\u0131m.<br \/>\n-N\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259dir, Babken? S\u0259h\u0259r sual\u0131ma niy\u0259 cavab verm\u0259din?<br \/>\nBabken \u00fcz\u00fcm\u0259 d\u0259 baxmad\u0131.<br \/>\n-Ya\u011f\u0131\u015f ya\u011facaq, Mirz\u0259.<br \/>\nM\u0259n d\u0259 p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n \u00e7\u00f6l\u0259 baxd\u0131m.<br \/>\n-Bilir\u0259m. Aprel ay\u0131d\u0131r d\u0259, ya\u011fmal\u0131d\u0131r. Bir d\u0259 m\u0259n g\u0259l\u0259nd\u0259 damc\u0131lay\u0131rd\u0131.<br \/>\nBu d\u0259f\u0259 Babken g\u00f6zl\u0259rim\u0259 baxd\u0131, el\u0259 bildi ki, m\u0259n n\u0259 is\u0259 bilir\u0259m.<br \/>\n-Sabah Andranikin g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<br \/>\nH\u0259r \u015fey m\u0259n\u0259 ayd\u0131n oldu.<br \/>\n-Sizin m\u0259\u015fhur Andraniki deyirs\u0259n? H\u0259 d\u0259, siz ax\u0131 h\u0259r il yeyib-i\u00e7m\u0259kl\u0259 onun mat\u0259mini saxlay\u0131rs\u0131z.<br \/>\nBabken ba\u015f\u0131n\u0131 yell\u0259yib p\u0259nc\u0259r\u0259nin yan\u0131ndan uzaqla\u015fd\u0131, \u00e7arpay\u0131s\u0131nda oturdu.<br \/>\n-S\u0259n nec\u0259 d\u0259 sad\u0259l\u00f6vhs\u0259n. H\u0259l\u0259 d\u0259 he\u00e7 n\u0259 bilmirs\u0259n, tork.<br \/>\nT\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nmi\u015fdim, o, ilk d\u0259f\u0259ydi ki, m\u0259n\u0259 \u201ctork\u201d dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirdi.<br \/>\n-Onlar s\u0259ni \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Andranikin qula\u011f\u0131n\u0131 bilirs\u0259n d\u0259 kim k\u0259sib?<br \/>\nBabkenin sual\u0131na cavab vermirdim. \u018fsg\u0259r yolda\u015flar\u0131m\u0131n m\u0259ni \u00f6ld\u00fcrm\u0259k plan\u0131 qan\u0131m\u0131 dondurmu\u015fdu. Babken dan\u0131\u015fma\u011fa davam edirdi:<br \/>\n&#8211; G\u00f6r\u00fcrs\u0259n? He\u00e7 n\u0259 bilmirs\u0259n, Mirz\u0259.Amma biz sizin tarixinizi yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 sizd\u0259n yax\u015f\u0131 bilirik. Andranik erm\u0259ni, bolqar xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259hr\u0259mand\u0131r.<br \/>\n\u2013 Az\u0259rbaycan, t\u00fcrk xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 satq\u0131nd\u0131r. U\u015faq, qoca, qad\u0131n qatilidir. Erm\u0259ni general dostu olmasayd\u0131, bolqarlar onu q\u0259hr\u0259man g\u00f6rm\u0259zdil\u0259r.Narahat olma, biz d\u0259 sizin tarixi pis bilmirik. Hardad\u0131 o \u0259claf? G\u00f6r\u00fcm hans\u0131 k\u00f6p\u0259ko\u011flu m\u0259ni \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259k?<\/p>\n<p>\u0130xtiyars\u0131z s\u0259simi y\u00fcks\u0259ltmi\u015fdim, qan ba\u015f\u0131ma vurmu\u015fdu. Qariki yumruqlar\u0131m\u0131n alt\u0131nda \u0259zi\u015fdirm\u0259k ist\u0259yirdim. Babken qar\u015f\u0131mda dayan\u0131b, m\u0259ni sakitl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131:<br \/>\n&#8211; Mirz\u0259, xahi\u015f edir\u0259m, m\u0259ni dem\u0259yim\u0259 pe\u015fman el\u0259m\u0259. Onlar \u00e7oxdur, s\u0259n t\u0259ks\u0259n. Lap m\u0259n d\u0259 s\u0259nin yan\u0131nda olacam. Sonra? A\u011f\u0131lla h\u0259r\u0259k\u0259t el\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259ni sakit h\u0259ll etm\u0259liyik.<br \/>\nBabken haql\u0131 idi. Co\u015fmaqla m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259ll el\u0259m\u0259k olmazd\u0131. Babken guya m\u0259ni sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn zarafat el\u0259di.<br \/>\n&#8211; Sizinkil\u0259r s\u0259n\u0259 qoyma\u011fa ad tapmad\u0131, Mirz\u0259?<br \/>\n\u00d6z\u00fcm\u00fc birt\u0259h\u0259r \u0259l\u0259 ald\u0131m, yen\u0259 d\u0259 hirsli idim.<br \/>\n&#8211; D\u0259d\u0259m el\u0259 ad\u0131m\u0131 Soltan b\u0259yin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 qoyub, Babken. Onlar\u0131n plan\u0131 n\u0259dir?<br \/>\n&#8211; S\u0259ni birinci yeyib-i\u00e7m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131racaqlar, sonra da \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259kl\u0259r.<br \/>\nHirsimd\u0259n g\u00fcld\u00fcm.<br \/>\n-N\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rsan? \u00dcst\u00fcnd\u0259n g\u00f6r ne\u00e7\u0259 il ke\u00e7ib,bir-birimiz\u0259 q\u0131z al\u0131b ver\u0259n mill\u0259tik, bunlar\u0131n plan\u0131na bax! Bunu el\u0259m\u0259y\u0259 dal laz\u0131md\u0131 e!&#8230; Tutaq ki, m\u0259ni \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Sonra n\u0259 cavab ver\u0259c\u0259kl\u0259r?<br \/>\nBabken oturdu,iki barma\u011f\u0131 aras\u0131nda k\u00fcl\u0259 d\u00f6nm\u00fc\u015f siqaretini batinkas\u0131n\u0131n alt\u0131nda s\u00f6nd\u00fcrd\u00fc, bu d\u0259f\u0259 rus dilind\u0259 dedi:<br \/>\n&#8211; N\u0259 olsun mehriban ya\u015fay\u0131r\u0131q.H\u0259r il Andranikin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 m\u00fctl\u0259q bir tork \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Ya toka ver\u0259rl\u0259r, ya z\u0259h\u0259rl\u0259y\u0259rl\u0259r, ya da ma\u015f\u0131n q\u0259zas\u0131na salarlar.<br \/>\nBabken aya\u011fa qalxd\u0131, m\u0259n\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131b qolumdan tutdu. S\u0259si titr\u0259yirdi.<br \/>\n-Mirz\u0259, s\u0259ni \u00e7ox ist\u0259yir\u0259m. Sirda\u015f, qarda\u015f olmu\u015fuq.Yalvar\u0131ram, t\u0259rslik el\u0259m\u0259. Qa\u00e7 \u00e7asta, iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcn\u0259 qay\u0131darsan.<br \/>\n-B\u0259s, m\u0259ni axtarmayacaqlar?<br \/>\n-N\u0259 axtarmaq? Mirz\u0259, ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcrs\u0259n ki, s\u0259ni \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259kl\u0259r? Onlar dan\u0131\u015fanda e\u015fitmi\u015f\u0259m.<br \/>\n-B\u0259s s\u0259n?<br \/>\nBabken bu d\u0259f\u0259 bizim dilimizd\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\n-Narahat olma, erm\u0259ni erm\u0259niy\u0259 he\u00e7 n\u0259 etm\u0259z.<\/p>\n<p>Bizim alt\u0131 rotamuz vard\u0131. Be\u015fi qalm\u0131\u015fd\u0131 Novanejin \u015f\u0259h\u0259rind\u0259. Qarikgilin ba\u015f\u0131 qar\u0131\u015fanda Babken qa\u00e7ma\u011f\u0131ma k\u00f6m\u0259k etdi. S\u0259rni\u015fin qatar\u0131na min\u0259n\u0259c\u0259n m\u0259ni g\u00f6zl\u0259di, sonra qay\u0131td\u0131 kazarmaya.<br \/>\n\u0130ki saatdan sonra, ax\u015fam saat s\u0259kkizd\u0259 qatardan Novanejind\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcm. Yax\u0131n oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7asta piyada g\u0259ldim. Ordak\u0131 Az\u0259rbaycan u\u015faqlar\u0131 g\u0259li\u015fim\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nmi\u015fdil\u0259r. Niy\u0259 g\u0259ldiyimi soru\u015fanda erm\u0259ni \u0259sg\u0259r yolda\u015flar\u0131m\u0131n planlar\u0131ndan dan\u0131\u015fd\u0131m. \u00c7astda erm\u0259ni u\u015faqlar\u0131 da dedikl\u0259rimi t\u0259sdiql\u0259dil\u0259r, Andranikin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 m\u00fctl\u0259q bir t\u00fcrk qurban se\u00e7ildiyini, qa\u00e7maqla d\u00fcz h\u0259r\u0259k\u0259t etdiyimi dedil\u0259r.<br \/>\nBabkenin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn haqq\u0131nda bir k\u0259lm\u0259 d\u0259 olsun dan\u0131\u015fmad\u0131m. \u00dc\u00e7 g\u00fcnd\u0259n sonra \u00f6z \u00e7ast\u0131m\u0131za qay\u0131td\u0131m. Qap\u0131 a\u011fz\u0131nda Qarikl\u0259 bir ne\u00e7\u0259 erm\u0259ni yolda\u015flar\u0131 s\u00f6hb\u0259t edirdil\u0259r. Qarik m\u0259ni g\u00f6r\u0259n kimi g\u00fcl\u00fcms\u0259di. G\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259nd\u0259 \u00fcz\u00fcnd\u0259 q\u0259rib\u0259 mimikalar yaran\u0131rd\u0131. Rus dilind\u0259 dedi:<br \/>\n-Ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u00fcr g\u00f6r\u00fcnm\u00fcrs\u0259n, Soltan b\u0259y.<br \/>\nX\u0259yal\u0131mda \u0259clafa yax\u0131nla\u015f\u0131b \u00e7\u0259n\u0259sinin alt\u0131ndan bir yumruq vurdum. Yax\u0131nla\u015fd\u0131m, he\u00e7 n\u0259 olmay\u0131bm\u0131\u015f kimi Qarik m\u0259n\u0259 \u0259l uzatd\u0131. M\u0259n d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259md\u0259 \u0259l uzatd\u0131m Qarik\u0259 d\u0259, o biri erm\u0259nil\u0259r\u0259 d\u0259. Rus dilind\u0259 salamla\u015fd\u0131m:<br \/>\n-Yerlil\u0259rim g\u0259lmi\u015fdi, onlara ba\u015f \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 getmi\u015fdim.<br \/>\nQarik q\u0259l\u0259b\u0259 qazanm\u0131\u015f adam kimi g\u00fcld\u00fc.<br \/>\n-S\u0259n \u00e7oxbilmi\u015f adamsan, Mirz\u0259yev. Burda qalsayd\u0131n, s\u0259h\u0259r\u0259c\u0259n yeyib i\u00e7\u0259rdik.<br \/>\nG\u00fcl\u00fcms\u0259dim, onun \u00e7iynin\u0259 iki d\u0259f\u0259 y\u00fcng\u00fclc\u0259 vurdum.<br \/>\n-El\u0259 bil ki, yeyib i\u00e7mi\u015f\u0259m, A\u011fayan. Sa\u011f olun. \u2013 Sakitc\u0259 onlardan uzaqla\u015fm\u0131\u015fd\u0131m ki, Qarikin ax\u0131r\u0131nc\u0131 s\u00f6zl\u0259ri ayaqlar\u0131m\u0131 yerd\u0259n k\u0259sdi.<br \/>\n-Babkeni axtarma. Pill\u0259kanlardan y\u0131x\u0131l\u0131b, yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 x\u0259st\u0259xanadad\u0131r.<br \/>\nQarik\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131m, hirsimi cilovlaya bilm\u0259dim, yaxas\u0131ndan yap\u0131\u015fd\u0131m. Yan\u0131mdak\u0131 erm\u0259nil\u0259r bizi ay\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn aram\u0131za girdil\u0259r. Qolumdan tutan erm\u0259ni:<br \/>\n-Mirz\u0259yev, sakitl\u0259\u015f. \u2013 dedi. <\/p>\n<p>G\u00fcnorta Babkeni g\u00f6rm\u0259y\u0259 getdim, e\u015fitdikl\u0259rimi ona t\u0259krarlayanda bildim ki, onlar \u015fikay\u0259t edib-etm\u0259y\u0259c\u0259yimiz bar\u0259d\u0259 narahatd\u0131lar. \u018fclaflar Babkenin b\u0259d\u0259nind\u0259 dem\u0259k olar, barmaq qoyma\u011fa a\u011f yer qoymam\u0131\u015fd\u0131lar. Ax\u015fam m\u0259ni \u201cyeyib-i\u00e7m\u0259y\u0259\u201d \u00e7a\u011f\u0131randa tapa bilm\u0259yibl\u0259r, Babkend\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nibl\u0259r. Sonra da onu o ki var d\u00f6y\u00fcb, pill\u0259kanlardan it\u0259l\u0259yibl\u0259r. Babken m\u0259niml\u0259 dan\u0131\u015fanda \u0259vv\u0259lc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fccl\u0259 toplay\u0131rd\u0131:<br \/>\n-Mirz\u0259, m\u0259n axmaql\u0131q el\u0259dim. G\u0259r\u0259k s\u0259ninl\u0259 ged\u0259ydim.<br \/>\nBabkenin \u015fikay\u0259t etm\u0259m\u0259si m\u0259ni ikiqat \u0259s\u0259bl\u0259\u015fdirirdi:<br \/>\n-Babken, niy\u0259 \u015fikay\u0259t el\u0259mirs\u0259n?<br \/>\nBabken g\u00fcl\u00fcms\u0259di:<br \/>\n-Al\u0131nmaz, qarda\u015f\u0131m. Dey\u0259c\u0259kl\u0259r, erm\u0259ni erm\u0259niyl\u0259 yola getmir.<br \/>\n-\u0130ncim\u0259, Babken, mill\u0259tinin murdar n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00e7oxdur.<br \/>\nBabken g\u00fclm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, n\u0259f\u0259si daral\u0131rd\u0131, ancaq yen\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin t\u0259r\u0259fini saxlamaqdan qalm\u0131rd\u0131.<br \/>\n-Dediyin murdarlardan h\u0259r yerd\u0259 var.<br \/>\nYen\u0259 d\u0259 bu hadis\u0259yl\u0259 Babken kimi bar\u0131\u015fa bilmirdim. Qariki g\u00f6rm\u0259y\u0259 g\u00f6z\u00fcm yox idi. M\u0259ni g\u00f6r\u0259nd\u0259 bir-ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 salam verdi, cavab da verm\u0259dim. Ona da, onunla \u0259lbir olan erm\u0259nil\u0259r\u0259 d\u0259!&#8230;<br \/>\nBabken x\u0259st\u0259xanadan \u00e7\u0131xd\u0131. M\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fdik, m\u0259zuniyy\u0259timin bitm\u0259yini g\u00f6zl\u0259m\u0259dim. \u018friz\u0259 yazd\u0131m, Novanejna \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 &#8211; \u00e7asta g\u0259ldim. Komandirimiz asetin mill\u0259tind\u0259n idi. M\u0259ni k\u0259rpic zavodda i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rdi. Orda ya\u015fca m\u0259nd\u0259n b\u00f6y\u00fck olan Natalya adl\u0131 bir q\u0131zla tan\u0131\u015f oldum. G\u00f6z\u0259lliyi bir t\u0259r\u0259f\u0259, m\u00fclayim xasiyy\u0259ti d\u0259 m\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u0259 ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131. Niy\u0259 yalan deyim, \u00e7ox ist\u0259rdim, ona qar\u015f\u0131 olan hissl\u0259rim \u0130lknura qar\u015f\u0131 olan sevgimi \u00fcst\u0259l\u0259sin, al\u0131nmad\u0131. H\u0259rbi xidm\u0259timizi ba\u015fa vuranacan m\u00fcnasib\u0259timiz davam etdi.<br \/>\nAkarada d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 m\u0259ni Bak\u0131dan yola salan \u0259mim o\u011fluyla qarda\u015f\u0131m qar\u015f\u0131lad\u0131lar. G\u00f6z\u00fcm is\u0259, d\u0259d\u0259mi axtar\u0131rd\u0131:<br \/>\n-D\u0259d\u0259m niy\u0259 g\u0259lm\u0259di?<br \/>\n\u018fmim o\u011flu cavab verdi:<br \/>\n-Evd\u0259 s\u0259ni g\u00f6zl\u0259yir.<br \/>\n\u018fslind\u0259, d\u0259d\u0259ml\u0259 ba\u011fl\u0131 xatir\u0259l\u0259rimi yazmaq m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox a\u011f\u0131rd\u0131r. H\u0259y\u0259t\u0259 gir\u0259nd\u0259 n\u0259n\u0259m, bac\u0131lar\u0131m m\u0259ni g\u00f6zl\u0259rinin ya\u015f\u0131n\u0131 t\u00f6k\u0259-t\u00f6k\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131lar. D\u0259d\u0259mi yen\u0259 g\u00f6rm\u0259dim.<br \/>\n-D\u0259d\u0259m han\u0131?<br \/>\nQarda\u015f\u0131m\u0131n g\u00f6zl\u0259ri dolmu\u015fdu, n\u0259n\u0259m h\u00f6nk\u00fcrt\u00fc il\u0259 a\u011flad\u0131. \u018fmim o\u011flu h\u0259qiq\u0259ti udquna-udquna dey\u0259n\u0259c\u0259n art\u0131q h\u0259r \u015feyi ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcm.<br \/>\n-H\u0259yatd\u0131, \u0259mi o\u011flu.<br \/>\nDizl\u0259rimi n\u0259 vaxt yer\u0259 qoydu\u011fumu xat\u0131rlam\u0131ram. \u00dcz\u00fcm\u00fc ovuclar\u0131mda gizl\u0259tdim, \u00fcr\u0259yim yerind\u0259n \u00e7\u0131xanacan h\u00f6nk\u00fcrt\u00fcyl\u0259 a\u011flad\u0131m. D\u0259d\u0259m m\u0259ni yola salanacan ke\u00e7irdiyim xo\u015fag\u0259lm\u0259z hissl\u0259rin n\u0259 oldu\u011funu o g\u00fcn d\u0259rk el\u0259dim. Son bir ild\u0259 niy\u0259 m\u0259n\u0259 gec-gec m\u0259ktub g\u0259ldiyini d\u0259!&#8230;<br \/>\nD\u0259d\u0259min boynunu qucaqlamaq yox, iyulda r\u0259hm\u0259t\u0259 getdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn ilini verm\u0259k qism\u0259t oldu.<br \/>\nD\u0259d\u0259m bir gec\u0259 yatm\u0131\u015f, bir s\u0259h\u0259r is\u0259 ay\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nDaha bir il ke\u00e7di. Bu bir ild\u0259 h\u0259yat\u0131mda \u00e7ox \u015feyl\u0259r d\u0259yi\u015fdi. \u0130lknur sevgim\u0259 m\u00fcsb\u0259t cavab vermi\u015fdi. Xo\u015f anlar ya\u015fatmaqla yadda\u015f\u0131mda qalan Natalya il\u0259 arada m\u0259ktubla\u015f\u0131rd\u0131q.<br \/>\nBir g\u00fcn is\u0259 s\u0131rf t\u0259sad\u00fcfd\u0259n Qafanda Babken il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131q. Saakyan k\u00fc\u00e7\u0259siyl\u0259 ged\u0259nd\u0259 bir n\u0259f\u0259r arxadan g\u00f6zl\u0259rimi yumdu. G\u00fcn\u0259\u015fin \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131 barmaqlar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan f\u0259rq el\u0259dim. S\u0259sind\u0259n Babken oldu\u011funu bildim. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, qucaqla\u015fd\u0131q, birlikd\u0259 \u201cZ\u0259ng\u0259zur\u201d restoran\u0131na getdik. \u018fsg\u0259rlik xatir\u0259l\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131qca y\u00fcz-y\u00fcz vururduq. Babken m\u0259niml\u0259 yen\u0259 d\u0259 m\u0259nim dilimd\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<br \/>\n-Babken, s\u0259nin vallah, bizimkil\u0259rl\u0259 qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n var! \u2013 deyib rumkam\u0131 rumkas\u0131na y\u00fcng\u00fclc\u0259 vurdum.<br \/>\n-Yox Mirz\u0259, t\u0259miz erm\u0259niy\u0259m. Saf mill\u0259tsiz dey\u0259, sizl\u0259ri \u00e7ox ist\u0259yir\u0259m. G\u0259l\u0259n ay Ruset\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259m. Yerimi rahatlay\u0131m, s\u0259n\u0259 m\u0259ktub yazacam.<br \/>\nBabken dediyi kimi d\u0259 el\u0259di. Rusiyaya k\u00f6\u00e7d\u00fc, ancaq ondan m\u0259ktub g\u0259lm\u0259di. Qafanda onu tan\u0131yan erm\u0259ni tan\u0131\u015f\u0131m da yox idi ki, haqq\u0131nda n\u0259 is\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259 bilim.<br \/>\nBabken bir h\u0259qiq\u0259ti d\u00fcz deyirdi. Erm\u0259nil\u0259r \u00e7ox f\u00fcrs\u0259t\u00e7il mill\u0259tdir. Sovet h\u00f6k\u00fcm\u0259ti da\u011f\u0131landan sonra onlar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan g\u00f6rd\u00fc. Bug\u00fcn onlar Qaraba\u011f\u0131 i\u015f\u011fal edibl\u0259r. \u018fslind\u0259, Qaraba\u011f\u0131n hans\u0131 \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u0259xsus oldu\u011fu d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur. Erm\u0259nil\u0259r m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n ad\u0131 \u00e7\u0259kilir.T\u0259rslikd\u0259n na\u011f\u0131llarda oxudu\u011fumuz cinin can\u0131 \u015f\u00fc\u015f\u0259d\u0259 olan kimi,bizim d\u0259 u\u011furumuz-u\u011fursuzlu\u011fumuz erm\u0259nil\u0259r\u0259 himay\u0259 ed\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u0131z\u0131m kimi internetd\u0259n n\u0259 anlay\u0131\u015f\u0131m, n\u0259 d\u0259 mara\u011f\u0131m yoxdur. Arada girib ya saz \u00e7alan a\u015f\u0131qlar\u0131 dinl\u0259y\u0259r\u0259m, ya da ged\u0259 bilm\u0259diyim rayonlar\u0131m\u0131za baxaram. Qubadl\u0131ya aid videolara baxanda d\u0259d\u0259min q\u0259bri yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr, u\u015faq kimi a\u011flay\u0131ram. Birc\u0259 t\u0259s\u0259llim odur ki, erm\u0259ni Babken bu g\u00fcn \u00f6z mill\u0259tin\u0259 m\u0259nd\u0259n iki d\u0259f\u0259 art\u0131q nifr\u0259t edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1977-ci il. Yay f\u0259slinin birinci ay\u0131. B\u0259st\u0259boy d\u0259d\u0259min \u00e7atmaqa\u015flar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan biz\u0259 baxan s\u0259rt bax\u0131\u015flar\u0131 ilk d\u0259f\u0259ydi ki, o g\u00fcn yum\u015falm\u0131\u015fd\u0131.\u018fslind\u0259, atam\u0131n \u00fcr\u0259yi yum\u015faq, m\u0259rh\u0259m\u0259tli adam idi. N\u0259n\u0259min, onun bir dediyini iki etm\u0259diyind\u0259n bunu bilirdik. \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 atalar\u0131n \u00f6vladlar\u0131 il\u0259, x\u00fcsus\u0259n, o\u011flanlar\u0131yla p\u0259rd\u0259 saxlamas\u0131 yaz\u0131lmam\u0131\u015f qanunlardand\u0131. Sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn u\u015faqlar\u0131 olsaq da, biz ata-analar\u0131m\u0131z\u0131 \u201cd\u0259d\u0259-n\u0259n\u0259\u201d dey\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rard\u0131q. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-25158","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25158"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25160,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25158\/revisions\/25160"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}