{"id":29041,"date":"2018-11-14T00:00:30","date_gmt":"2018-11-13T20:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29041"},"modified":"2018-11-14T09:28:52","modified_gmt":"2018-11-14T05:28:52","slug":"ali-erdal-yaratici-ve-insan","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29041","title":{"rendered":"Ali ERDAL.&#8221;YARATICI ve \u0130NSAN&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98onkapak.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98onkapak-214x300.jpg\" alt=\"\" width=\"214\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-29008\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98onkapak-214x300.jpg 214w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98onkapak.jpg 684w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98onkapakici.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98onkapakici-214x300.jpg\" alt=\"\" width=\"214\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-29009\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98onkapakici-214x300.jpg 214w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98onkapakici.jpg 682w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98icindekiler.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98icindekiler-214x300.jpg\" alt=\"\" width=\"214\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-29010\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98icindekiler-214x300.jpg 214w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98icindekiler.jpg 677w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98arkakapakici.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98arkakapakici-214x300.jpg\" alt=\"\" width=\"214\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-29011\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98arkakapakici-214x300.jpg 214w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/98arkakapakici.jpg 682w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Her \u015feyi (vardan de\u011fil) yoktan var eden K\u00e2mil Kudret; her mahl\u00fbkuna had tayin etmi\u015f, s\u0131n\u0131r \u00e7izmi\u015f\u2026 I\u015f\u0131kla, sesle, renkle, zamanla, g\u0131da ile, dozla, g\u00f6r\u00fclmeyle, g\u00f6rmeyle, duymayla, hislerle, i\u00e7g\u00fcd\u00fclerle, \u00f6l\u00fcmle, miktarla, so\u011fuk ve s\u0131cakla, iklimle, mesafe ile e\u015fya ile vesaire\u2026 Her t\u00fcre kendine has ya\u015fama \u015fartlar\u0131\u2026 \u201c\u015e\u00fcphesiz Biz her \u015feyi bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re yaratm\u0131\u015f\u0131zd\u0131r.\u201d (Kamer; 49).<\/p>\n<p>Mesel\u00e2 \u0131\u015f\u0131k\u2026 Ne b\u00fcy\u00fck nimet\u2026 G\u00f6rmeyi sa\u011fl\u0131yor\u2026 Ama belli bir volttan sonras\u0131 karanl\u0131k tesiri yap\u0131yor. Halbuki biz, daha fazla \u0131\u015f\u0131k, daha iyi g\u00f6rmek diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz. Belli bir volttan sonras\u0131, daha iyi g\u00f6rmeyi sa\u011flamas\u0131 bir yana ge\u00e7ici k\u00f6rl\u00fck yap\u0131yor. Haddini a\u015fm\u0131\u015f \u0131\u015f\u0131\u011fa bakmakta \u0131srar eden, g\u00f6z\u00fcnden olur. Demek ki \u201cEl Muktedir\u201d ayn\u0131 \u015feyle hem g\u00f6rme nimeti veriyor hem s\u0131n\u0131r \u00e7iziyor\u2026 Diledi\u011fi gibi tasarruf eden ve her \u015feyi kolayca yaratan\u2026 Kudretine nihayet olmayan\u2026 Demek ki bir \u015fey, \u015fartlara g\u00f6re hem fayda, hem zarar olabiliyor.<\/p>\n<p>S\u0131n\u0131rlama, her varl\u0131\u011fa ve ayr\u0131 ayr\u0131\u2026 Biz \u00f6n\u00fcm\u00fczde belli bir a\u00e7\u0131y\u0131 g\u00f6rebilirken, bukalemun 360 dereceyi kontrol edebiliyor. \u00dcstelik bunu iki g\u00f6z\u00fc ile ayr\u0131 ayr\u0131 yapabiliyor\u2026 Bize uzaktaki e\u015fya k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, kartal y\u00fckseklerden yerdeki istedi\u011fi noktay\u0131 zum yaparak daha b\u00fcy\u00fck ve net g\u00f6r\u00fcyor, y\u0131lan 2 metre \u00f6tesini g\u00f6remiyor, \u00fcstelik sa\u011f\u0131r da&#8230; K\u00f6pek bizim duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sesleri duyuyor; koku \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerinin ne kadar faydal\u0131 oldu\u011funu haberlerde g\u00f6r\u00fcyoruz, duyuyoruz. So\u011fuk da, belli bir dereceden sonra hissedilmiyor; ama \u015fiddeti art\u0131nca hayat\u0131 sona erdiriyor. Ate\u015f sayesinde s\u0131cak yemek yiyebiliriz; ama kontrolden \u00e7\u0131kan ate\u015f, her \u015feyi k\u00f6m\u00fcr ediyor, ormanlar\u0131 k\u00fcl haline getiriyor. Ayn\u0131 maddenin farkl\u0131 dozlar\u0131, birbiri ile al\u00e2kas\u0131z tesirler meydana getiriyor. Kopya yok, tekrar yok; her yaratmas\u0131 orijinal. \u201cEs Samed\u201d\u2026 Hi\u00e7bir \u015feye muhta\u00e7 olmayan ama herkesin muhta\u00e7 oldu\u011fu K\u00e2mil Kudret; \u0130mam-\u0131 Rabb\u00e2n\u00ee&#8217;nin buyurdu\u011fu gibi, kanununu koymu\u015f: <\/p>\n<p>\u201cHADD\u0130N\u0130 A\u015eAN ZIDDINA D\u00d6NER!\u201d\u2026<br \/>\nHer mahl\u00fbk de\u011fi\u015fik \u015fekillerde s\u0131n\u0131r i\u00e7inde\u2026 Her mahl\u00fbk ihata edilmi\u015f. Kimisi i\u00e7in s\u0131cak iyi, kimisi i\u00e7in so\u011fuk\u2026 Birine hayat veren, bir ba\u015fkas\u0131na \u00f6l\u00fcm&#8230; Yarasaya \u0131\u015f\u0131k l\u00e2z\u0131m de\u011fil, bize \u015fart\u2026 Renkli ve siyah beyaz g\u00f6renler&#8230; Hi\u00e7bir \u015fey haddini a\u015famaz. Kimse tayin edilenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamaz, ihata duvarlar\u0131n\u0131 a\u015famaz. Her \u015feyi kusursuz yaratan \u201cEl B\u00e2ri\u201d; her varl\u0131\u011fa bir mek\u00e2n, bir zaman ve bir r\u0131z\u0131k tayin etmi\u015f. \u201c\u2026yerde bir debelenen yoktur ki nas\u0131yesini O tutmu\u015f olmas\u0131n, \u015f\u00fcphe yok ki Rabbim do\u011fru bir yol \u00fczerindedir.\u201d (Hud, 56).<\/p>\n<p>Her mahl\u00fbk, kendisine tayin edilen d\u00fcnya i\u00e7inde\u2026 Yarat\u0131ld\u0131klar\u0131ndan beri; inek s\u00fct verir, ar\u0131 bal yapar, \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rer, salyangoz sald\u0131\u011f\u0131 s\u0131v\u0131 ile dik duran ustura \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcyebilir, kartal zum yapar, bukalemun renk de\u011fi\u015ftirir, ate\u015f b\u00f6ce\u011fi \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7ar, m\u00fcrekkep bal\u0131\u011f\u0131 renk p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcr\u2026 Z\u00fcrafa g\u00f6klere uzan\u0131r, solucan yer alt\u0131nda s\u00fcr\u00fcn\u00fcr. Ay\u0131 iri, kar\u0131nca ufak\u2026 Yarat\u0131ld\u0131klar\u0131ndan beri y\u0131lan so\u011fuk, aslan heybetli, at sevimli, fare \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc\u2026 Vesaire\u2026 Yarat\u0131ld\u0131klar\u0131ndan beri \u00e7\u0131nar yapra\u011f\u0131 el, \u00e7am yapra\u011f\u0131 i\u011fne gibi\u2026 Kavak uzun, ot k\u0131sa\u2026 Trenin ray \u00fczerinde gitmesi gibi, kendilerine \u00e7izilen hayat\u0131 ya\u015far her \u015fey\u2026 Kimse ray\u0131ndan \u00e7\u0131kamaz\u2026 Kimse y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n \u00e7izdi\u011fi kaderin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamaz. \u201cO \u00f6yle Allah\u2019t\u0131r ki v\u00fccuda getirece\u011fi her \u015feyi hikmeti muktezas\u0131nca takdir edendir. Onlar\u0131 var edendir. Varl\u0131klara suret verendir. En g\u00fczel isimler O\u2019nun. G\u00f6klerde ve yerde ne varsa (hepsi) O\u2019nu tesbih (ve tenzih) eder. O galib-i mutlakt\u0131r. Yeg\u00e2ne h\u00fck\u00fcm ve hikmet sahibidir.\u201d (Ha\u015fr, 24). \u201cOl!\u201d demesi yeter. Kim ne yaparsa yaps\u0131n, h\u00fck\u00fcm sahibi O\u2019dur. Dilemi\u015ftir: \u00c7i\u00e7ek g\u00fczelli\u011finin fark\u0131nda olunacaksa da olunmayacaksa da a\u00e7ar; tohum, topra\u011fa g\u00f6m\u00fclecek olsa da olmasa da gelece\u011fi \u00fczerinde ta\u015f\u0131r; a\u011fa\u00e7lar, k\u0131ymet bilinse de bilinmese de meyva verir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n tek bir izah\u0131 olabilir, ba\u015fka bir izah olamaz: Yarat\u0131lanlar, yaratan\u0131n\u0131 zikrediyor. Her \u015fey hal diliyle zikir halinde. \u201cG\u00f6klerdeki ve yerdeki her \u015fey Allah\u2019\u0131 tespih etmektedir. O, mutlak g\u00fc\u00e7 sahibidir, h\u00fck\u00fcm ve hikmet sahibidir.\u201d (Ha\u015fr, 1). \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n K\u0131lavuzu, Peygamber Efendimiz buyuruyor: \u201cNice binilen hayvan vard\u0131r ki s\u0131rt\u0131na binenden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r ve Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019y\u0131 ondan daha \u00e7ok zikretmektedir.\u201d<\/p>\n<p>Yaln\u0131z insan!.. Evet, yaln\u0131z insan!.. Y\u00fcce yarat\u0131c\u0131n\u0131n l\u00fctfuyla ve O\u2019nun verdi\u011fi nimetler sayesinde s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlar\u2026 Odada hapis kedi gibi duvarlar\u0131 t\u0131rmalar. Yeni imk\u00e2nlar ve yeni ya\u015fay\u0131\u015flar pe\u015finde ko\u015far\u2026 \u00d6l\u00fcms\u00fcz olmak ister\u2026 \u00d6teleri merak eder, var olu\u015fu ve var edi\u015fi sorgular\u2026 Sebepler ve sonu\u00e7lar \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u2026 D\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131r, yar\u0131n i\u00e7in hayal kurar\u2026 Sorar sorgular\u2026 Tav\u0131r al\u0131r\u2026 K\u0131z\u0131l\u00f6tesi, mor\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, r\u00f6ntgen dalgalar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131r, faydalan\u0131r. Kendi frekans\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki ve \u00fcst\u00fcndeki sesleri de duymak ister. G\u00f6r\u00fcnmeyeni g\u00f6rmek ister. Yerine g\u00f6re g\u00f6r\u00fcnmez olmak ister. Ba\u015fka renk ve boyutlar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131r. Y\u0131ld\u0131zlara ula\u015fmak ister. Hayal kurar, pl\u00e2n yapar, tasarlar ve uygular\u2026 Hedefine ula\u015fmak i\u00e7in e\u015fyay\u0131 (her \u015fey) kullan\u0131r. B\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 a\u015fmak; onlardaki \u00fcst\u00fcnl\u00fcklere de sahip olmak ister\u2026 En k\u00fc\u00e7\u00fck zerreden, en uzak y\u0131ld\u0131zlara geze\u011fenlere, sistemlere kadar her \u015feyi emrine almak ister. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, ak\u0131l eder, tercihler yapar, bulu\u015f sahibidir, ke\u015ffeder, icat eder. Ba\u015far\u0131s\u0131z olsa da vazge\u00e7mez.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte insan bu!.. Arama i\u015ftiyak\u0131, bulma ne\u015fvesi\u2026 D\u00fc\u015f\u00fcnme, ak\u0131l etme, tercih etme, bulma, ke\u015ffetme, icat etme\u2026 Bu sayede b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131n \u00fcst\u00fcnde. Her \u015feyi yoktan var eden ve her \u015feyi kendisini zikreder yaratan; bir de vardan var edebilme kabiliyetinde ve yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 iradesiyle arayacak ve O\u2019na iradesiyle itaat ve ibadet edecek bir varl\u0131k yaratmay\u0131 irade etmi\u015ftir\u2026 S\u0131n\u0131rs\u0131z Kudret, s\u0131n\u0131rl\u0131 irade yaratmay\u0131 murat etmi\u015ftir. \u0130\u015fte insan bu; rey sahibi varl\u0131k!.. \u201cSonra onu d\u00fczeltip tamamlad\u0131. \u0130\u00e7ine ruhundan \u00fcfledi. Sizin i\u00e7in de kulaklar, g\u00f6zler, g\u00f6n\u00fcller yaratt\u0131. Ne az \u015f\u00fckrediyorsunuz?\u201d (Secde, 9).<\/p>\n<p>Madd\u00ee ve manev\u00ee b\u00fct\u00fcn geli\u015fmeleri insan\u0131n, bu sayede. Arama i\u015ftiyak\u0131, bulma ne\u015fvesi\u2026 \u201cBen insan\u0131, e\u015fya ve h\u00e2diseleri zapt ve teshir etmesi i\u00e7in kendime halife olarak yaratt\u0131m.\u201d\u2026 Bu sayede b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131n \u00fcst\u00fcnde\u2026 Her \u015feyi yoktan var eden, her \u015feyi kendisini zikreder yaratan, g\u00fcnah i\u015flemez ve hep ibadet halinde varl\u0131klar yaratan; bir de vardan var edebilecek, iradesiyle ve a\u015fkla kulluk edecek bir varl\u0131k yaratmak irade etmi\u015ftir. <\/p>\n<p>\u0130TAAT ETMEL\u0130 DE\u011e\u0130L M\u0130D\u0130R?<br \/>\n\u00d6yleyse, o varl\u0131k, mutlak itaat halinde yaratabilecekken, inanma ve inanmamada serbest b\u0131rakana; daha \u00e7ok ve daha bir sadakatle inanmal\u0131 de\u011fil midir? \u201cG\u00f6klerde ve yerde bulunanlar da onlar\u0131n g\u00f6lgeleri de sabah ak\u015fam ister istemez sadece All\u00e2h\u2019a secde ederler.\u201d (Ra\u2019d, 15). Madem onlardaki \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri kazanmak istiyor, onlar\u0131n zikrinden de ibret almal\u0131 de\u011fil midir? Tabiat\u0131, k\u00e2inat\u0131, mahl\u00fbkat\u0131 bu idrakle incelemesi icabetmez mi: \u201cAll\u00e2h\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 herhangi bir \u015feyi g\u00f6rmediler mi? Onun g\u00f6lgeleri, k\u00fc\u00e7\u00fclerek ve All\u00e2h\u2019a secde ederek sa\u011fa sola d\u00f6ner.\u201d (Nahl, 48). Her varl\u0131\u011f\u0131 ku\u015fatan\u0131n; kendisini de, \u201cc\u00fcz\u2019i irade\u201d vererek nas\u0131l ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp, ona g\u00f6re minnetle itaat etmeli de\u011fil midir? Kendisini \u00fcst\u00fcn yaratan iradenin neyi murat etti\u011fini anlay\u0131p ona g\u00f6re ya\u015famal\u0131, emrine verilen k\u00e2inat\u0131 ona g\u00f6re kullanmal\u0131, b\u00fct\u00fcn ameliyesini ona g\u00f6re yapmal\u0131 de\u011fil midir? B\u00fct\u00fcn bulu\u015flar\u0131, ke\u015fifleri, icatlar\u0131, tercihleri, vardan var edi\u015f kapasitesi bu arama i\u015ftiyak\u0131 ve bulma ne\u015fvesi sayesinde olan insan; madd\u00ee ve manev\u00ee b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131 o il\u00e2h\u00ee iradenin emrine g\u00f6re yapmal\u0131 de\u011fil midir? Kendine hasredilen yery\u00fcz\u00fcnde (hatt\u00e2 k\u00e2inatta) emrine verilen canl\u0131 cans\u0131z her \u015feyi, bu ahl\u00e2kla kullanmal\u0131 de\u011fil midir? <\/p>\n<p>DE\u011e\u0130LD\u0130R (!)<br \/>\nDe\u011fildir (!)\u2026 K\u00e2inat bir k\u00e2se s\u00fct, insan da kayma\u011f\u0131\u2026 Kayma\u011f\u0131n; bir ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilerek ya\u015famaya hakk\u0131 olmal\u0131\u2026 Haddini a\u015fmak diye bir \u015fey s\u00f6z konusu olmamal\u0131\u2026 Haliyle haddini a\u015farsa, z\u0131dd\u0131na d\u00f6nece\u011fi, yani \u00e2si olursa canavarla\u015faca\u011f\u0131 da s\u00f6z konusu olmamal\u0131. Yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n en \u00fcst\u00fcn\u00fc oldu\u011funa g\u00f6re her varl\u0131\u011f\u0131n imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 akl\u0131, kabiliyetleri ve kapasitesi ile a\u015fabilir\u2026 Bu akl\u0131nin m\u00fcktesep hakk\u0131\u2026 \u0130hsan de\u011fil, l\u00fctuf de\u011fil, ikram de\u011fil\u2026 \u00c7al\u0131\u015f\u0131r, kazan\u0131r. Her bulu\u015fundan, ke\u015ffinden ve hele icad\u0131ndan sonra burnu biraz daha havada olabilir. Onlar\u0131 ortaya koyarken de, kullan\u0131rken de hi\u00e7bir m\u00fceyyideye muhatap olmamal\u0131. Faydalan\u0131r, o kadar\u2026 Tabi\u00ee olanlar\u0131n yerine senteti\u011fini yapabilen hesap vermez. Tohumlarla, genlerle, varl\u0131klar\u0131n geli\u015fmeleri ile oynayan havalara girebilir, gururlanabilir, hatt\u00e2 kibirlenebilir. Faydan\u0131n nerden, neden, kimden geldi\u011fi, ne oldu\u011fu m\u00fchim de\u011fil. Tufandan, yapt\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek evlerde korunur, da\u011flar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kabilir\u2026 Sert r\u00fczg\u00e2rlar\u0131 disiplin alt\u0131na alabilir, fizik kanunlar\u0131n\u0131 bilir ve yapt\u0131klar\u0131 ile g\u00f6kte u\u00e7abilir, ma\u011fma tabakas\u0131nda piknik yapabilir. Muhatap kabul edilmenin ne b\u00fcy\u00fck nimet, l\u00fctuf ve ikram oldu\u011funu; her \u015fey insan i\u00e7in oldu\u011funa g\u00f6re, g\u00fcndemine almayabilir. <\/p>\n<p>HALBUK\u0130&#8230;<br \/>\nHalbuki hakikati g\u00f6rmek i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnmek yeter insana. Zira her \u015feyi idrak edecek kabiliyet verilmi\u015ftir. Ama yine de aralar\u0131ndan g\u00fcnah i\u015flemez, do\u011fruyu g\u00f6sterici \u00f6rnek k\u0131lavuzlar g\u00f6nderildi\u2026 Merhameten\u2026 Kitaplar verildi. \u015eefkatle\u2026 \u0130radesini itaat y\u00f6n\u00fcnde kullan\u0131rsa m\u00fck\u00e2fat\u0131n ne oldu\u011fu, isyan ederse ba\u015f\u0131na gelecekler belirtildi. <\/p>\n<p>\u0130NSAN ve \u0130CATLARI<br \/>\n18. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Bat\u0131, gittik\u00e7e artan bir ivmeyle, maddeye h\u00e2kim olman\u0131n hakk\u0131yla, uyu\u015fuk d\u00fcnyay\u0131 hegemonyas\u0131 alt\u0131na ald\u0131. Miskin y\u0131\u011f\u0131nlar; e\u015fya ve hadiselere h\u00e2kimiyetin remzi makineyi icat etmi\u015f efendinin k\u00f6leleri kabul edildiklerine \u015f\u00fckretsinler\u2026 Yine artan bir ivmeyle, maddeye h\u00e2kimiyetin sembol\u00fc makine sayesinde, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn dengeleri, efendinin lehine alt\u00fcst oldu. Bu durum, makineyi hangi fikrin emrinde kullanaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyen Bat\u0131\u2019y\u0131 da \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirdi ve \u015f\u0131martt\u0131. Ve makine haddini a\u015ft\u0131\u2026 Daha do\u011frusu insan\u0131n makineye bak\u0131\u015f\u0131 haddini a\u015ft\u0131. Makine, bilhassa k\u00f6le y\u0131\u011f\u0131nlar nazar\u0131nda masallardaki \u201cdile benden ne dilersen\u201d diyen cin zannedildi. Halbuki \u201ccin\u201d madd\u00ee ve manev\u00ee b\u00fct\u00fcn de\u011ferleri herc\u00fcmer\u00e7 ediyor fark\u0131nda de\u011fil&#8230; \u201c\u2026Makine, eski be\u015fer\u00ee muvazeneleri silip s\u00fcp\u00fcr\u00fcr, el i\u015fini ve sanat eme\u011fini \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcr, s\u0131n\u0131flar bat\u0131r\u0131r ve s\u0131n\u0131flar \u00e7\u0131kar\u0131r, bilhassa \u2018m\u00e2ver\u00e2\u00ee \u2013 \u00f6telere ba\u011fl\u0131\u2019 itikatlar\u0131 p\u00f6rs\u00fct\u00fcrken, \u015fa\u015fk\u0131n insan ruhunda alabildi\u011fine putla\u015fm\u0131\u015f ve insan yap\u0131s\u0131 oldu\u011funu unutturarak yeni bir insan yapma kudretinin sahibi zannedilmi\u015ftir.\u201d (Necip Faz\u0131l, T\u00fcrkiye\u2019nin Manzaras\u0131, 60).\u201cE\u015fya ve h\u00e2diseleri zapt ve teshir etmesi i\u00e7in halife olarak yarat\u0131lan insan\u201d; makinenin hakikatini anlamad\u0131\u011f\u0131 gibi \u2013bizde baz\u0131lar\u0131n\u0131n de\u011fer atfetti\u011fi s\u00f6z\u00fcm ona \u015fair Naz\u0131m Hikmet\u2019in ifadesiyle\u2013 makine olmaya bile \u00f6zendi:<\/p>\n<p>\u201cTrum, trum, trum<\/p>\n<p>Makinele\u015fmek istiyorum!\u201d<\/p>\n<p>Eliyle yapt\u0131\u011f\u0131 puta tapmaktan fark\u0131 ne bunun? Acaba bug\u00fcn ya\u015fasayd\u0131, ilerlemenin ve ilericili\u011fin kayna\u011f\u0131 ve belirleyicisi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc makineye \u00f6zenir miydi? Makinenin abart\u0131lmas\u0131 yetmedi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, teknik geli\u015fmelerin sanal\u0131, insan\u0131n \u00fczerine binbir ba\u015fl\u0131 ejderha gibi y\u00fcklendi. Makinenin teknik geli\u015fmelerin al\u00e2meti, internet de haberle\u015fmenin ve ileti\u015fimin remzi san\u0131ld\u0131. Makine, d\u00fcnyadaki de\u011ferleri alabora etmi\u015fti\u2026 \u0130nternet ise ke\u015fmeke\u015f hale gelen de\u011ferleri temelinden yok etme yolunda&#8230; Madd\u00ee ve manev\u00ee\u2026 Makine daha \u00e7ok madd\u00ee de\u011ferleri bozdu, internet ise daha \u00e7ok manev\u00ee de\u011ferleri yok etmek yolunda hi\u00e7bir engel tan\u0131m\u0131yor.<\/p>\n<p>Mesele makine ve internet de\u011fil\u2026 Bir fikir ve iman manzumesi emrinde istihdam edilmeyen her \u015fey haddini a\u015far ve fayda yerine zarar verir. \u0130\u015fte anla\u015f\u0131lamayan bu\u2026 D\u00fcnyan\u0131n buhran\u0131n\u0131 (Pikasso) ve (Dali) gibi ressamlar S\u00fcperviyel gibi \u015fairler hissetti\u2026<\/p>\n<p>\u201cBinbir ba\u015fl\u0131 ejderha<\/p>\n<p>\u0130nsan beyniyle doyan!\u201d<\/p>\n<p>Makine t\u0131k\u0131rt\u0131lar\u0131 asl\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n bir iman hamlesine ihtiyac\u0131 oldu\u011funu hayk\u0131r\u0131yordu. Anla\u015f\u0131lamad\u0131\u2026<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn haberle\u015fme ve ileti\u015fim imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 tu\u015fa getiren, her zaman herkesin ihtiyac\u0131na amade internet de asl\u0131nda, kan ve g\u00f6zya\u015f\u0131 i\u00e7inde y\u00fczen d\u00fcnyan\u0131n canh\u0131ra\u015f feryad\u0131\u2026 Kendini emsal g\u00f6stererek, b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile insanl\u0131\u011f\u0131n bir nizama ve nizamlanmaya ihtiyac\u0131 oldu\u011funu if\u015fa ve il\u00e2n ediyor: \u0130nternet d\u00e2hil her \u015feyi disiplin alt\u0131na alabilecek bir iman manzumesine!.. Yani \u0130sl\u00e2m\u2019a!.. Evet, \u201c\u0130SL\u00c2M\u2019A N\u00dcFUZ ETMEDEN BU \u00c2LEMDE N\u00dcFUZ EDEB\u0130LECE\u011e\u0130M\u0130Z H\u0130\u00c7B\u0130R \u015eEY YOKTUR.\u201d (Necip Faz\u0131l, \u00c7er\u00e7eve 1, 147, 3.b., 1998)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Her \u015feyi (vardan de\u011fil) yoktan var eden K\u00e2mil Kudret; her mahl\u00fbkuna had tayin etmi\u015f, s\u0131n\u0131r \u00e7izmi\u015f\u2026 I\u015f\u0131kla, sesle, renkle, zamanla, g\u0131da ile, dozla, g\u00f6r\u00fclmeyle, g\u00f6rmeyle, duymayla, hislerle, i\u00e7g\u00fcd\u00fclerle, \u00f6l\u00fcmle, miktarla, so\u011fuk ve s\u0131cakla, iklimle, mesafe ile e\u015fya ile vesaire\u2026 Her t\u00fcre kendine has ya\u015fama \u015fartlar\u0131\u2026 \u201c\u015e\u00fcphesiz Biz her \u015feyi bir \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re yaratm\u0131\u015f\u0131zd\u0131r.\u201d (Kamer; 49). [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-29041","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kardelendergisi"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29041","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29041"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29051,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29041\/revisions\/29051"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}