{"id":29524,"date":"2019-01-12T08:00:25","date_gmt":"2019-01-12T04:00:25","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29524"},"modified":"2019-01-12T11:27:01","modified_gmt":"2019-01-12T07:27:01","slug":"%c9%99dal%c9%99t-r%c9%99sulova-mir-c%c9%99lal-pasayevin-yaradiciligina-n%c9%99z%c9%99r-salark%c9%99n-yenil%c9%99nmis-versiya","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29524","title":{"rendered":"\u018fdal\u0259t R\u018fSULOVA.&#8221;Mir C\u0259lal Pa\u015fayevin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na n\u0259z\u0259r salark\u0259n&#8221; (Yenil\u0259nmi\u015f versiya)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26126\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_-300x200.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Mir C\u0259lal Pa\u015fayevin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na n\u0259z\u0259r salark\u0259n<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  Pa\u015fayev  1908-ci ild\u0259  C\u0259nubi  Az\u0259rbaycanda  k\u0259ndli  ail\u0259sind\u0259  anadan  olmu\u015f, u\u015faq  ik\u0259n atas\u0131<br \/>\nt\u0259r\u0259find\u0259n  Kirovabad (indiki  G\u0259nc\u0259) \u015f\u0259h\u0259rin\u0259  g\u0259tirilmi\u015f, u\u015faql\u0131q  v\u0259  g\u0259nclik  ill\u0259ri  bu  \u015f\u0259h\u0259rd\u0259  ke\u00e7mi\u015f,<br \/>\n1928-ci  ild\u0259  pedaqoji  texnikumunu  da  burada  bitirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan  \u0259d\u0259biyyat\u0131  v\u0259  m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin<br \/>\nS\u0259m\u0259d  Vur\u011fun,  Yusif  M\u0259mm\u0259d\u0259liyev,  H\u0259mid  Arasl\u0131,  Mikay\u0131l  Rzaquluzad\u0259,  Osman  Sar\u0131v\u0259lli  kimi<br \/>\n\u011f\u00f6rk\u0259mli  n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri  il\u0259  d\u0259  bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259  tan\u0131\u015f olmu\u015f, yax\u0131nla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259l\u0259b\u0259lik  v\u0259  m\u00fc\u0259llimlik  ill\u0259rind\u0259, G\u0259d\u0259b\u0259y   v\u0259  Kirovabadda (G\u0259nc\u0259d\u0259) i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259,  Kazanda  ali  t\u0259hsil<br \/>\nalanda, A\u011f d\u0259niz -Baltik  kanal\u0131nda  yarad\u0131l\u0131q  ezamiyy\u0259tin\u0259,  sonralar  respublika  q\u0259zetl\u0259rind\u0259  i\u015fi  il\u0259<br \/>\n\u0259laq\u0259dar  m\u00fcxt\u0259lif  yerl\u0259r\u0259  gedib,  m\u00fcxt\u0259lif  adamlarla  g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259nd\u0259  Mir  C\u0259lal  bir yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi h\u0259yat\u0131<br \/>\nd\u0259rind\u0259n  m\u00fc\u015fahid\u0259  etmi\u015f, \u00f6yr\u0259nmi\u015fdir.  Buna  g\u00f6r\u0259  d\u0259  \u0259s\u0259rl\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259  g\u00fccl\u00fc olmu\u015f, oxucular\u0131<br \/>\nmaraqland\u0131ran  m\u00fch\u00fcm  suallara  cavab  vermi\u015fdir. Otuzuncu  ill\u0259rd\u0259  tez-tez  o\u00e7erkl\u0259rl\u0259  \u00e7\u0131x\u0131\u015f<br \/>\nedib,  h\u0259yat\u0131n  q\u0131z\u011f\u0131n  n\u0259bzini  tutma\u011f\u0131  bacaran  yaz\u0131\u00e7\u0131  bir  ne\u00e7\u0259  s\u0259hif\u0259lik  bu y\u0131\u011fcam  \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259<br \/>\nquruculuq  \u0259z\u0259m\u0259tini,  yarad\u0131c\u0131  \u0259m\u0259yin  b\u00f6y\u00fck  g\u00fcc\u00fcn\u00fc  t\u0259r\u0259nn\u00fcm  ed\u0259r\u0259k  \u0259m\u0259k  z\u0259rb\u0259\u00e7il\u0259rinin<br \/>\n  portretl\u0259rini  yaratm\u0131\u015fd\u0131r. <\/p>\n<p>\u018fdib  m\u00fcasir  d\u00f6vrd\u0259  C\u0259lil  M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259,  \u018f.Haqverdiyev,  S.S.Axundov  kimi  yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n ad\u0131 il\u0259<br \/>\nba\u011fl\u0131  \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri  davam  v\u0259  inki\u015faf  etdirmi\u015fdir. Mir C\u0259lal\u0131n  hekay\u0259l\u0259rini  iki  qism\u0259  b\u00f6lm\u0259k  olar.<br \/>\nYumoristik-satirik  \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259  k\u00f6hn\u0259  ad\u0259tl\u0259ri , h\u0259l\u0259 d\u0259 \u015f\u00fcurlarda  ya\u015famaqda  olan  x\u00fcsusi<br \/>\nm\u00fclkiyy\u0259t\u00e7ilik  hissl\u0259rini, laqeyidlik  v\u0259  t\u0259nb\u0259lliyi, b\u00fcrokratizm  v\u0259  uy\u011funla\u015fman\u0131  amans\u0131z  t\u0259nqid<br \/>\nat\u0259\u015fin\u0259  tutan  yaz\u0131\u00e7\u0131  ilk  hekay\u0259si  &#8220;H\u0259kim  Cinay\u0259tov&#8221; dan  ba\u015flayaraq,  \u0259s\u0259srl\u0259rinin  m\u0259rk\u0259zin\u0259   ciddi<br \/>\n \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259   malik  ictimai  problem  qoymu\u015f,  n\u00f6qsan  v\u0259 k\u0259sirl\u0259ri  k\u0259skin  t\u0259nqid  at\u0259\u015fin\u0259  tutmu\u015fdur.<br \/>\n&#8220;Anket  Anketov&#8221;, &#8221; \u0130clas  qurusu&#8221; , &#8220;T\u0259z\u0259  toyun  n\u0259zak\u0259t  qaydalar\u0131&#8221;  kimi  onlarca  hekay\u0259sini   buna<br \/>\nmisal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.  Mir  C\u0259lal lirik  hekay\u0259l\u0259rind\u0259  yeni  insan\u0131,  onun  y\u00fcks\u0259k  m\u0259n\u0259vi  keyfiyy\u0259tl\u0259rini<br \/>\nt\u0259r\u0259nn\u00fcm  etm\u0259kl\u0259  ciddi  \u0259xlaqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri  qabaqc\u0131l  m\u00f6vqel\u0259rd\u0259n  i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Yumor  v\u0259 satira<br \/>\n Mir C\u0259lal  yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n  \u0259sas  x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n  biri  olmu\u015fdur. Onun  ilk  hekay\u0259l\u0259rind\u0259  \u00f6z\u00fcn\u00fc<br \/>\n g\u00f6st\u0259r\u0259n,  \u0259s\u0259rd\u0259n-\u0259s\u0259r\u0259  g\u00fccl\u0259n\u0259n  inc\u0259  yumor  b\u00f6y\u00fck  t\u0259rbiy\u0259vi  \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259  malikdir.  \u018fdib  h\u0259yat\u0131n<br \/>\ninki\u015faf  s\u00fcr\u0259tind\u0259n  geri  qalanlara, avamli\u011fa  g\u00fcl\u00fcr,  yalan\u00e7\u0131l\u0131q  v\u0259  \u0259li \u0259yriliyi, \u015f\u0259xsi  m\u0259nf\u0259\u0259tini  g\u00fcdm\u0259k ,<br \/>\nxalq  m\u0259nafeyin\u0259  laqeyidlik  kimi   n\u00f6qsanlar\u0131  amans\u0131z  satira  at\u0259\u015fin\u0259 tutur. B\u00f6y\u00fck  V\u018fT\u018fN  m\u00fcharib\u0259si<br \/>\nill\u0259rind\u0259  heyak\u0259\u00e7i  Mir C\u0259lal\u0131n  f\u0259aliyy\u0259ti  daha da  g\u00fccl\u0259nir.O,  \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259  sovet  adamlar\u0131n\u0131n   v\u0259t\u0259n\u0259<br \/>\nm\u0259h\u0259bb\u0259t  v\u0259 igidlikl\u0259rini,  s\u0259daq\u0259tl\u0259rini   v\u0259   q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259  inamlar\u0131n\u0131  \u0259ks  etdir\u0259n  maraql\u0131  hekayy\u0259l\u0259r<br \/>\nyazm\u0131\u015fd\u0131r. Bu  ill\u0259rd\u0259  d\u0259, Mir C\u0259lal  \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259 diqq\u0259tl\u0259  i\u015fl\u0259yir,  \u0259s\u0259rl\u0259rinin  s\u0259n\u0259tkarl\u0131q  s\u0259viyy\u0259sin\u0259<br \/>\nx\u00fcsusi  diqq\u0259t  verirdi. M\u0259hs  buna  g\u00f6r\u0259  d\u0259 h\u0259min  \u0259s\u0259rl\u0259r  bu  g\u00fcn  d\u0259  \u0259h\u0259miyy\u0259tl\u0259rini  itirm\u0259mi\u015fdir.<br \/>\nMir C\u0259lal  B\u00d6Y\u00dcK V\u018fT\u018fN  m\u00fcharib\u0259sind\u0259n  sonra  hekay\u0259l\u0259rind\u0259  h\u0259yat\u0131n  m\u00fcxt\u0259lif  sah\u0259l\u0259rin\u0259  toxun-<br \/>\nmu\u015fdur. O b\u00fct\u00fcn  d\u00fcnya  g\u0259ncl\u0259rinin   Lenin\u0259  m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259n: &#8221; \u00c7\u0130N QIZI&#8221;, sovet  adamlar\u0131n\u0131n  s\u00fclh<br \/>\nu\u011frunda  m\u00fcbariz\u0259sind\u0259n : &#8220;S\u00fclh ist\u0259yirl\u0259r&#8221;, B\u00d6Y\u00dcK  V\u018fT\u018fN  m\u00fcharib\u0259si  i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na  qay\u011f\u0131dan:<br \/>\n&#8220;\u018fsg\u0259r  Oglu&#8221;, &#8221; Aqil  \u0130nsan&#8221; hekay\u0259l\u0259rini  yazm\u0131\u015fd\u0131r. <\/p>\n<p>Realist  \u0259dib  adi  g\u00f6r\u00fcn\u0259n  hadis\u0259l\u0259ri  q\u0259l\u0259m\u0259  alark\u0259n  \u00fcmumil\u0259\u015fdirici, m\u0259nal\u0131 , z\u0259ruri  t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131<br \/>\nyerin\u0259  i\u015fl\u0259tm\u0259kl\u0259  canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131  s\u0259hn\u0259ni  geni\u015fl\u0259ndirir  sur\u0259tl\u0259rin  hissl\u0259ri  il\u0259  yana\u015f\u0131  ictimai  \u0259laq\u0259l\u0259-<br \/>\nrini  d\u0259  a\u00e7\u0131r.&#8221; \u0130ftixar&#8221; hekay\u0259sind\u0259  qoca  m\u00fc\u0259llim  iyirmi  il  \u0259vv\u0259l  \u0259lifba  \u00f6yr\u0259tdiyi  \u015fagirdl\u0259rinin m\u00fcv\u0259f-<br \/>\nf\u0259qiyy\u0259tl\u0259rini,  \u015f\u0259xsi  xo\u015fb\u0259xtlikl\u0259rini  g\u00f6r\u00fcb  deyir : &#8211; &#8221; M\u0259n  inan\u0131ram  ki, sizin  ictimai  xidm\u0259tiniz<br \/>\nm\u0259nd\u0259n \u00e7ox  y\u00fcks\u0259k  olacaqd\u0131r. Bizd\u0259  h\u0259mi\u015f\u0259  bel\u0259  olur, t\u0259l\u0259b\u0259  m\u00fc\u0259llimini, \u015fagird ustas\u0131n\u0131, \u00f6vlad<br \/>\natas\u0131n\u0131  \u00f6t\u00fcr&#8230;&#8221;.<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal\u0131n  hekay\u0259l\u0259ri   h\u0259yatilik,  ictimai  m\u0259zmunun  g\u00fccl\u00fcl\u00fcy\u00fc,  s\u0259n\u0259tkarl\u0131q  s\u0259viyy\u0259sinin  y\u00fcks\u0259k-<br \/>\nliyi  il\u0259  diqq\u0259ti  c\u0259lb  edir. \u018fdibin  hekay\u0259l\u0259ri  inand\u0131r\u0131c\u0131  sur\u0259td\u0259  g\u00f6st\u0259rir  ki, o, \u00f6lk\u0259mizin  h\u0259yat\u0131nda  ba\u015f<br \/>\nvermi\u015f  d\u0259yi\u015fiklik  v\u0259  yeniliyin m\u00fcdafiy\u0259\u00e7isidir. \u0130nc\u0259  bir  h\u0259ssasl\u0131qla  q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131n  daxili  al\u0259mini<br \/>\na\u00e7an  yaz\u0131\u00e7\u0131  oxucunu  m\u0259n\u0259vi  pakl\u0131\u011fa, yarad\u0131c\u0131  \u0259m\u0259y\u0259  \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Mir  C\u0259lal\u0131n &#8220;Subayl\u0131q  f\u0259ls\u0259f\u0259si&#8221;  v\u0259<br \/>\n&#8220;\u0130nsanl\u0131q  f\u0259ls\u0259f\u0259si&#8221;  adl\u0131  iki  hekay\u0259sin\u0259  n\u0259z\u0259r  salaq. Birincid\u0259  &#8221; Subayl\u0131q  sultanl\u0131qd\u0131r &#8221;  dey\u0259  \u00f6z\u00fcnd\u0259n<br \/>\n ba\u015fqa  kims\u0259  haqq\u0131nda  fikirl\u0259\u015fm\u0259y\u0259n,ictimai  h\u0259yatdan,  v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q  borcunun  icras\u0131ndan  geri<br \/>\n\u00e7\u0259kil\u0259n, \u00f6mr\u00fcn  m\u0259nas\u0131n\u0131  h\u0259rcayi  keyfd\u0259  g\u00f6r\u0259nl\u0259rin  \u00e7\u00fcr\u00fck  &#8220;f\u0259ls\u0259f\u0259l\u0259rini&#8221; q\u0259z\u0259bl\u0259  r\u0259dd  ed\u0259n  m\u00fc\u0259llif,<br \/>\nikincid\u0259  insan  \u0259z\u0259m\u0259tinin  m\u0259nas\u0131n\u0131,  \u00f6lm\u0259zliyini  \u015fairan\u0259  boyalarla  h\u0259kk etmi\u015fdir. &#8220;B\u0259nna  Bax\u0131\u015f<br \/>\n  vaxts\u0131z  \u00f6l\u0259nd\u0259n  sonra  i\u015f  yolda\u015flar\u0131  ail\u0259sini  yaddan  \u00e7\u0131xarm\u0131r, \u00f6zl\u0259rini  namuslu \u0259m\u0259k  dostlar\u0131n\u0131<br \/>\nkollektivin  daimi  \u00fczv\u00fc  bilir,  o\u011flu  Nadiri  atas\u0131na  \u0259v\u0259z  haz\u0131rlamay\u0131nca,  \u015f\u0259klini  \u015f\u0259r\u0259f l\u00f6vh\u0259sind\u0259n<br \/>\ng\u00f6t\u00fcrm\u00fcrl\u0259r&#8221;<\/p>\n<p> Yaz\u0131c\u0131  &#8220;tik\u0259nl\u0259r, quranlar  n\u0259slini &#8221; t\u0259msil  ed\u0259nl\u0259r  aras\u0131nda  insani  m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri  alq\u0131\u015flay\u0131r. Mir  C\u0259lal<br \/>\n&#8221; T\u0259sad\u00fcf  ya  z\u0259rur\u0259t &#8221; hekay\u0259sind\u0259  xalqlar  dostlu\u011funu  t\u0259r\u0259nn\u00fcm  edir, &#8221; insanl\u0131q f\u0259ls\u0259f\u0259sinin&#8221;  h\u00f6km<br \/>\n s\u00fcrd\u00fcy\u00fc  c\u0259miyy\u0259td\u0259  inki\u015faf,  sovet  h\u0259yat\u0131n\u0131n  qanunu , z\u0259rur\u0259ti  kimi m\u0259naland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Partiyan\u0131n  XX  qurultay\u0131ndan  sonra  Mir  C\u0259lal  yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259hat\u0259  dair\u0259si  daha  da  geni\u015fl\u0259nmi\u015fdir,<br \/>\ng\u00fccl\u00fc  satirik  q\u0259l\u0259mi  il\u0259  o,  \u00f6z\u00fcn\u00fcn  bir ne\u00e7\u0259  yaz\u0131s\u0131n\u0131  &#8220;M\u0259z\u0259li  hekay\u0259l\u0259r &#8221; ad\u0131  alt\u0131nda  birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259<br \/>\nayd\u0131n  m\u00fcnasib\u0259tini  amans\u0131z  bir  kinay\u0259  il\u0259  bildirmi\u015fdir.  Yaz\u0131\u00e7\u0131, \u015f\u0259xsi  m\u0259nf\u0259\u0259ti  olmayan  yerd\u0259  salam<br \/>\nverm\u0259y\u0259n  yaltaqlar\u0131n,  m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259n  k\u0259nar  savads\u0131zlar\u0131n ,   h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259  q\u0259z\u0259bl\u0259  g\u00fcl\u00fcr ,  iflaslar\u0131n\u0131n<br \/>\nlab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc  inand\u0131r\u0131c\u0131  verir.  Onun  &#8221; G\u0259nc  \u015fairin  \u0259riz\u0259si &#8220;, &#8221; S\u0259yyah  xan\u0131m&#8221; ,  &#8220;Xarici  naxo\u015fluq&#8221;,<br \/>\n&#8221; Q\u0259bul  imtahan\u0131 &#8220;,  &#8220;M\u0259nim  s\u0259mimi  dostum&#8221;, &#8221; Rola girib&#8221;, &#8220;\u0130ki  q\u0131z  bir o\u011flan&#8221;  kimi  hekay\u0259l\u0259ri<br \/>\nm\u00fch\u00fcm  ictimai &#8211;  \u0259xlaqi  m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259  h\u0259sr  olunmu\u015fdur. Mir  C\u0259lal  \u00f6z\u00fcn\u00fcn  ilk  hekay\u0259l\u0259rinin  m\u00f6vzusunu<br \/>\nAz\u0259rbaycan  xalq\u0131n\u0131n  inqilabdan  \u0259vv\u0259lki  h\u0259yat\u0131ndan alm\u0131\u015f ,  z\u0259hmetke\u015fl\u0259rin  h\u00fcquqsuzlu\u011funu ,  azadl\u0131q<br \/>\nv\u0259  sovet  hakimiyy\u0259ti  u\u011frunda  m\u00fcbariz\u0259ni  real planda  canland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Sosyalizmin  q\u0259l\u0259b\u0259sinin<br \/>\nm\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si  n\u0259tic\u0259sind\u0259  otuzuncu  ill\u0259rd\u0259 xalq\u0131n  inqilabi  m\u00fcbariz\u0259  tarixinin  q\u0259hr\u0259manl\u0131q<br \/>\ns\u0259hif\u0259l\u0259rin\u0259  maraq  artm\u0131\u015fd\u0131r.  M.S.Ordubadi , Mehdi  H\u00fcseyn ,  S\u00fcleyman  R\u0259himov ,  \u018f. \u018fb\u00fclh\u0259s\u0259n<br \/>\nkimi  s\u0259n\u0259tkarlar  h\u0259min  d\u00f6v\u00fcrd\u0259  \u00f6z  \u0259s\u0259rl\u0259ri  il\u0259  bu  t\u0259l\u0259b\u0259  cavab  verm\u0259y\u0259  c\u0259hd  edirdil\u0259r.  \u0130nqilab<br \/>\n\u0259r\u0259f\u0259sind\u0259  Az\u0259rbaycan  k\u0259ndind\u0259  m\u00fcsavat\u00e7\u0131lar\u0131n \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131na  qar\u015f\u0131  \u00fcmumxalq  m\u00fcbariz\u0259sin\u0259  h\u0259sr<br \/>\nolunmu\u015f  \u0259s\u0259rl\u0259ri  aras\u0131nda  &#8220;Diril\u0259n  adam &#8221;  v\u0259 &#8221; Bir  g\u0259ncin  manifesti &#8221;  \u0259s\u0259rl\u0259rinin  x\u00fcsusi  yeri  vard\u0131r.<br \/>\n&#8220;Diril\u0259n  adam &#8221;  da  bir  ail\u0259nin  tarixini  canland\u0131ran  \u0259dib ,  b\u0259dii  \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259nin  g\u00fcc\u00fc  il\u0259 m\u00fcsavat<br \/>\nhakimiyy\u0259ti  ill\u0259rind\u0259  Az\u0259rbaycan  k\u0259ndind\u0259  h\u00f6km  s\u00fcr\u0259n  \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131 , qanunsuzlu\u011fun ictimai<br \/>\ns\u0259b\u0259bl\u0259rini  a\u00e7a  bilmi\u015fdir. <\/p>\n<p>Bu  \u0259s\u0259rind\u0259   Mir  C\u0259lal  xalq\u0131  inqilabi  m\u00fcbariz\u0259y\u0259  g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f  d\u00f6z\u00fclm\u0259z  v\u0259ziyy\u0259ti<br \/>\ncanlad\u0131rma\u011fa  daha  art\u0131q  diqq\u0259t  vermi\u015fdir, \u0259s\u0259rd\u0259  B\u0259bir  b\u0259y  deyir : &#8211;  &#8220;H\u00fcrriyy\u0259tlik  dediyin  n\u0259dir ?<br \/>\n\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fck, lap  do\u011fru  dey\u0259k  \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fck ,  dana ! Kimi  deyirs\u0259n  y\u0131x\u0131m , kimi  deyirs\u0259n  tikim. O  bizim<br \/>\n\u0259limizd\u0259dir &#8220;.<\/p>\n<p>M\u00fcsavat\u00e7\u0131lar\u0131n  xalqa  v\u0259d  etdikl\u0259ri  azadl\u0131\u011f\u0131    \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131q  kimi  ba\u015fa  d\u00fc\u015f\u0259n  B\u0259bir  b\u0259y  yoxsul  k\u0259ndli<br \/>\n Q\u0259diri  davaya  g\u00f6nd\u0259r\u0259nd\u0259n  sonra ,   onun  \u00f6l\u00fcm  x\u0259b\u0259rini  \u00e7\u0131xard\u0131b , g\u00f6z\u0259l  arvad\u0131  Qumrunu  almaq ;<br \/>\nheyvani  hissl\u0259rini  h\u0259yata  ke\u00e7irm\u0259k  \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259  edir . B\u0259bir  b\u0259y  o  q\u0259d\u0259r  qudurmu\u015fdur  ki , min<br \/>\n m\u00fcsib\u0259td\u0259n  sonra  k\u0259nd\u0259  d\u00f6n\u0259n  Q\u0259dird\u0259n  diriliyin\u0259   s\u00fcbut  t\u0259l\u0259b  edir.  Q\u0259dir  m\u00fcxt\u0259lif  idar\u0259l\u0259rin<br \/>\n qap\u0131s\u0131n\u0131  d\u00f6y\u00fcr , din  xadiml\u0259rinin  yan\u0131na  gedir.  Axund  ona  cavab  verir  ki ,  S\u0259nin  \u00f6lm\u0259yin  m\u0259sl\u0259h\u0259t<br \/>\nimi\u015f ;  Q\u0259dir\u0259  h\u0259mi\u015f\u0259lik   \u00f6l\u00fc  qalma\u011f\u0131 , dirim\u0259m\u0259yi   m\u0259sl\u0259h\u0259t  g\u00f6r\u00fcr . . . Yava\u015f &#8211; yava\u015f  Q\u0259dird\u0259  siyasi<br \/>\n \u015f\u00fcur  oyan\u0131r , h\u0259bsxanada  bol\u015fevik  Qiyasla  g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc  g\u00f6zl\u0259rini  a\u00e7\u0131r, \u0259dal\u0259t  v\u0259  azadl\u0131qdan,  b\u0259rab\u0259rlik  v\u0259<br \/>\nqarda\u015fl\u0131qdan  dan\u0131\u015fanlar\u0131n  \u0259sil  simas\u0131n\u0131  g\u00f6r\u0259nd\u0259n  sonra  ruh\u0259n  &#8221; dirilir &#8220;, ba\u015fa  d\u00fc\u015f\u00fcr  ki, B\u0259bir  b\u0259y<br \/>\nkimil\u0259rin\u0259  qar\u015f\u0131  m\u00fcbariz\u0259  etm\u0259d\u0259n   diriliyini  s\u00fcbut  ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kdir. &#8220;Diril\u0259n adam &#8221; da  k\u00f6hn\u0259lik<br \/>\nt\u0259r\u0259fdarlar\u0131  g\u00fccl\u00fcd\u00fcrl\u0259r.<br \/>\nYaz\u0131\u00e7\u0131  sanki  onlar\u0131n  \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131n\u0131, xalq\u0131n  ba\u015f\u0131na  a\u00e7d\u0131qlar\u0131  d\u0259h\u015f\u0259tli  oyunlar\u0131  qabar\u0131qla\u015fd\u0131rmaqla<br \/>\nbel\u0259l\u0259rin\u0259  ixtiyar  vermi\u015f  qurulu\u015fun  ya\u015famaq  h\u00fcququna  malik  olmad\u0131\u011f\u0131  fikrini  t\u0259lqin  etm\u0259k<br \/>\nist\u0259yirdi. \u018fs\u0259rd\u0259  ictimai  \u0259dal\u0259tsizlik, t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r  b\u00fct\u00fcn  \u00e7\u0131lpaql\u0131\u011f\u0131  il\u0259  if\u015fa  olunsalar  da, onlara  qar\u015f\u0131<br \/>\nduran  q\u00fcvv\u0259l\u0259r  z\u0259if  idil\u0259r, Mir  C\u0259lal\u0131n  ikinci  roman\u0131  olan &#8221; Bir  g\u0259ncin  manifesti &#8221; m\u00f6vzusuna  g\u00f6r\u0259<br \/>\n&#8220;Diril\u0259n  adam &#8221; la  s\u0259sl\u0259\u015firdi,  amma  xarakterl\u0259rin  reall\u0131\u011f\u0131 v\u0259 canl\u0131l\u0131\u011f\u0131  il\u0259, h\u0259r\u0259k\u0259t  v\u0259  d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259<br \/>\nt\u0259rzl\u0259rinin, fikirl\u0259rinin  ictimai &#8211; pisixoloji  c\u0259h\u0259td\u0259n  \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n  daha<br \/>\nm\u00fck\u0259mm\u0259l  s\u0259n\u0259t  \u0259s\u0259ri  idi. \u018fdib  z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin   m\u00fcbariz\u0259  \u0259hvali-ruhiyy\u0259sini  ilk  plana  \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k  bir<br \/>\ns\u0131ra  m\u00fcsb\u0259t  q\u0259hr\u0259man  sur\u0259tl\u0259ri  yaratm\u0131\u015fd\u0131r.\u018fs\u0259rd\u0259 incidilmi\u015f, t\u0259hqir  edilmi\u015f  Q\u0259dir  \u015f\u0259h\u0259r\u0259  \u015fikay\u0259t<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fcn  g\u0259lirs\u0259, M\u0259rdan  m\u00fcbariz\u0259ni  davam  etdirm\u0259k  \u00fc\u00e7\u00fcn  g\u0259lir. Mir  C\u0259lal M\u0259rdan, Bahar, Sona,<br \/>\nMovlam  ki\u015fi, Yaqub, R\u0259him, Suren, Y\u0259hya  kimi  sur\u0259tl\u0259rin  taleyind\u0259  inqilabi ideyalar\u0131n  h\u0259r\u0259k\u0259tverici<br \/>\ng\u00fcc\u00fcn\u00fc parlaq  boyalarla  g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259  nail  olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Musavat\u00e7\u0131lar  t\u0259r\u0259find\u0259n  dar  a\u011fac\u0131ndan  as\u0131lan  ads\u0131z  g\u0259ncin  sur\u0259ti  he\u00e7  vaxt  yaddan  \u00e7\u0131xm\u0131r.<br \/>\n     Mir  C\u0259lal\u0131n  h\u00fcmanizmi,  t\u0259svir  etdikl\u0259rin\u0259  ayd\u0131n  m\u00fcnasib\u0259ti oxucuda  qoluzorlulara  nifr\u0259t , namuslu<br \/>\nadamlara , z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r\u0259  m\u0259h\u0259bb\u0259t  hissi  oyad\u0131r.<\/p>\n<p>Otuzuncu  ill\u0259rin  sonunda  yaz\u0131lm\u0131\u015f  &#8221; Bir  g\u0259ncin  manifesti &#8221; roman\u0131  Az\u0259rbaycan  sovet  \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n<br \/>\nyarad\u0131c\u0131l\u0131q  m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259ti  kimi  qiym\u0259tl\u0259ndirildi. Xalq  yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131  Mehdi  H\u00fcseyn  yazm\u0131\u015fd\u0131r: &#8221; Mir  C\u0259lal\u0131n<br \/>\n &#8220;Bir g\u0259ncin manifesti  &#8221; \u0259s\u0259ri otuzuncu ill\u0259rd\u0259 yaranan  Az\u0259rbaycan  roman\u0131n\u0131n  \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259rh\u0259l\u0259si dir.&#8221;<br \/>\n&#8212;&#8212;  1. Mehdi  H\u00fcseyn , &#8221; \u018fd\u0259dbiyyat  v\u0259  s\u0259n\u0259t  m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri &#8221; ,  Az\u0259rn\u0259\u015fr , 1958 , s\u0259h.330<br \/>\nMir  C\u0259lal\u0131n  satirik  istedad\u0131  &#8221; A\u00e7\u0131q  kitab &#8221; roman\u0131nda  \u00f6z\u00fcn\u00fc  parlaq  sur\u0259td\u0259  g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.  O, xalq<br \/>\nmal\u0131n\u0131  da\u011f\u0131dan , h\u0259r  i\u015fd\u0259  \u00e7\u0259xsi  m\u0259nf\u0259\u0259tini  g\u00fcd\u0259n , m\u0259nfur  \u0259m\u0259ll\u0259rini  gizl\u0259tm\u0259k, \u00fc\u00e7\u00fcn  namuslu<br \/>\nadamlar\u0131  l\u0259k\u0259l\u0259y\u0259n  v\u0259  t\u0259qib  ed\u0259n  G\u0259ldiyevi  roman\u0131n  m\u0259rk\u0259zin\u0259  qoymu\u015f, \u0259traf\u0131n  havas\u0131n\u0131<br \/>\nz\u0259h\u0259rl\u0259y\u0259n  G\u0259ldiyevin  sur\u0259tini  \u00e7\u0259k\u0259nd\u0259  qara  boyalar\u0131n\u0131  \u0259sirg\u0259m\u0259mi\u015fdir. H\u0259yat\u0131, onun  k\u00f6lg\u0259li<br \/>\nt\u0259r\u0259fl\u0259rini  d\u0259  partiyal\u0131l\u0131q  m\u00f6vqeyind\u0259n  t\u0259tqiq  edib  i\u015f\u0131qland\u0131ran  \u0259dib  inand\u0131r\u0131rd\u0131 ki, G\u0259ldiyev  h\u0259r<br \/>\nadd\u0131mda  partiya  v\u0259  h\u00f6k\u00fcm\u0259t  ad\u0131ndan  dan\u0131\u015fsa da ,  \u00f6z\u00fcn\u00fc  xalqa  s\u0259daq\u0259tli  bir adam kimi  q\u0259l\u0259m\u0259<br \/>\nverm\u0259k  \u00fc\u015f\u00fcn  d\u0259rid\u0259n  \u00e7\u0131xsa  da , c\u0259miyy\u0259timiz\u0259  yad  bir  \u00fcns\u00fcrd\u00fcr, ona  l\u0259k\u0259dir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif  G\u0259ldiyevin  m\u0259\u011flubiyy\u0259tinin , iflas\u0131n\u0131n  lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fc  inand\u0131r\u0131c\u0131  \u0259sasland\u0131rm\u0131\u015f , buna  realist<br \/>\ns\u0259n\u0259t\u0259  xas  vasit\u0259l\u0259rl\u0259  nail  olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal\u0131n  &#8221; Ya\u015f\u0131dlar\u0131m &#8221;  roman\u0131  Az\u0259rbaycan  n\u0259srind\u0259  B\u00f6y\u00fck  V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sin\u0259  h\u0259sr  edilmi\u015f<br \/>\nilk  iri  h\u0259cmli  \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n  biri olmu\u015fdur. &#8220;Ya\u015f\u0131dlar\u0131m&#8221; da  m\u00fc\u0259llif  m\u00fcharib\u0259  d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn  real  m\u0259nz\u0259r\u0259sini<br \/>\nyarada  bilmi\u015f , m\u00fcharib\u0259  \u0259r\u0259rf\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259ni  b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f  qaynar  quruculuq  i\u015fi  kimi , d\u00fc\u015fm\u0259nin  h\u00fccumu<br \/>\nil\u0259  yaranan  yeni  v\u0259ziyy\u0259ti , davan\u0131n g\u0259tirdiyi  m\u0259rhumiyy\u0259tl\u0259ri  d\u0259   qabar\u0131q  t\u0259svir  etmi\u015fdir.  Romanda<br \/>\n  \u0259dibi maraqland\u0131ran h\u0259d\u0259f \u00e7ox olsa da, \u0259sas diqq\u0259tini K\u0259rimzad\u0259nin ail\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259  m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n  b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti, xalqa  s\u0259daq\u0259tli  xidm\u0259ti, Sovet hakimiyy\u0259tini  sevincl\u0259<br \/>\nqar\u015f\u0131lay\u0131b, yeni  h\u0259yat\u0131n f\u0259al  qurucular\u0131  oldular. Bu ziyal\u0131lar\u0131n  tipik  n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi  veril\u0259n<br \/>\nK\u0259rimzad\u0259 , altm\u0131\u015f  illik  \u00f6mr\u00fcnd\u0259  \u00e7ox  \u015fey g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. <\/p>\n<p>\u0130nqilab\u0131n  ilk  ill\u0259rind\u0259  respublikan\u0131n  \u0259n  ucqar  rayonlar\u0131nda  m\u0259kt\u0259bl\u0259r a\u00e7an,  K\u0259rimzad\u0259  eyni  zamanda<br \/>\nf\u0259al  bir  v\u0259t\u0259nda\u015f kimi yeni  h\u0259yat  quruculu\u011funda  yax\u0131ndan  i\u015ftirak  etmi\u015fdir. Xalqa  xidm\u0259t arzusu il\u0259<br \/>\nya\u015fayan; yorulmadan i\u015fl\u0259diyi  kimi ,ba\u015fqalar\u0131n\u0131; x\u00fcsusil\u0259 o\u011ful bildiyi N\u0259riman\u0131  da  bu  ruhda<br \/>\nb\u00f6y\u00fcd\u00fcr&#8230;<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  \u00f6z  q\u0259l\u0259mini  tarixi  roman  sah\u0259sind\u0259  d\u0259  s\u0131nam\u0131\u015fd\u0131r. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n  yax\u0131n  ke\u00e7mi\u015fin\u0259  h\u0259sr  olun-<br \/>\nmu\u015f  \u0259s\u0259rl\u0259r  aras\u0131nda  onun &#8221; Yolumuz  hayanad\u0131r? &#8221; roman\u0131  x\u00fcsusi  \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259  malikdir.<br \/>\nXX  \u0259sr  Az\u0259rbaycan  \u0259d\u0259biyyat\u0131  v\u0259  ictimai  fikrinin  b\u00f6y\u00fck  n\u00fcmay\u0259nd\u0259si  M.\u018f.Sabir  t\u0259kc\u0259  istedadl\u0131  \u015fair<br \/>\ndeyil , h\u0259m  d\u0259  m\u0259tin  , m\u00fcbariz  v\u0259t\u0259nda\u015f  olmu\u015fdur. Ona  g\u00f6r\u0259  d\u0259  t\u0259biidir  ki ,  \u00f6z\u00fc  haqq\u0131nda<br \/>\n &#8220;b\u0259nz\u0259r\u0259m  bir  qocaman  da\u011fa &#8221; dey\u0259n  b\u00f6y\u00fck  satirikin  \u015f\u0259xsiyy\u0259ti  bir  \u00e7ox  s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n  diqq\u0259tini<br \/>\nc\u0259lb etmi\u015fdir.  Romanda  Sabiri  \u00f6z  m\u00fchitind\u0259   ver\u0259n  \u0259dib , \u0259sas\u0259n  ziyal\u0131lar\u0131n  timsal\u0131nda  xalq\u0131n  \u0259n<br \/>\n yax\u015f\u0131  o\u011fullar\u0131n\u0131n bol\u015fevikl\u0259r  partiyas\u0131 , xalq  azadl\u0131\u011f\u0131  c\u0259bh\u0259sind\u0259  durduqlar\u0131n\u0131  inand\u0131r\u0131c\u0131  g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<br \/>\n&#8220;Yolumuz hayanad\u0131r ? &#8221; roman\u0131  \u00e7ap  edildikd\u0259n  sonra  m\u00fc\u0259yy\u0259n  m\u00fcbahis\u0259l\u0259r  do\u011furmu\u015fdur. Haql\u0131<br \/>\nolaraq g\u00f6st\u0259rildiyi  kimi , \u0259s\u0259rin  ba\u015fl\u0131ca  n\u00f6qsan\u0131  Sabirin  arzu  v\u0259  \u0259m\u0259ll\u0259rinin , \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n  h\u0259ddind\u0259n<br \/>\nart\u0131q  d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259sidir&#8230;  \u018fs\u0259r  \u00fcz\u0259rind\u0259  m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259  i\u015fl\u0259y\u0259n  \u0259dib  Sabiri  b\u00f6y\u00fck<br \/>\ns\u0259n\u0259tkar , qabaqc\u0131l  v\u0259t\u0259nda\u015f , g\u00f6z\u0259l  insan kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259  m\u00fcv\u0259ff\u0259q  olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  dilinin  sad\u0259liyi  v\u0259  ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 , y\u0131\u011fcaml\u0131\u011f\u0131  v\u0259  ax\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, il\u0259 tan\u0131nan yaz\u0131\u00e7\u0131lardand\u0131r. Mir  C\u0259lal<br \/>\ns\u00f6z\u0259, insan\u0131n  t\u0259f\u0259kk\u00fcr  v\u0259  hissinin , m\u0259d\u0259ni  s\u0259viyy\u0259sinin , hadis\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tinin  ifad\u0259si  kimi  bax\u0131r.<br \/>\nYaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n  dilinin  ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131  m\u00fcdafi\u0259  etdiyi  ideyan\u0131n  ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131  il\u0259  eynil\u0259\u015firdi.<\/p>\n<p>Mir C\u0259lal\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rinin , x\u00fcsusil\u0259  ki\u00e7ik  hekay\u0259l\u0259rinin  b\u00f6y\u00fck  m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tinin  sirri  d\u0259  bundad\u0131r.<br \/>\n        A. S. Pu\u015fkin  yaz\u0131rd\u0131  ki , d\u0259qiqlik  v\u0259  q\u0131sal\u0131q  n\u0259srin  \u00fcmd\u0259  l\u0259yaq\u0259tidir,n\u0259sr  fikir v\u0259  yen\u0259  d\u0259  fikir<br \/>\nt\u0259l\u0259b  edir, bunsuz  g\u00f6z\u0259l  ifad\u0259  he\u00e7  n\u0259y\u0259  d\u0259ym\u0259z. &#8220;Mir  C\u0259lal\u0131n  \u00fcslubunun  orjinall\u0131\u011f\u0131  onun  \u00fcmumi<br \/>\nxalq  dili  x\u0259zin\u0259sin\u0259  b\u0259l\u0259dliyi , ondan  \u00f6z\u00fcn\u0259  m\u0259xsus  yolla   b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259si  n\u0259tic\u0259sind\u0259  yaran\u0131r. O , dilin<br \/>\nsad\u0259liyi , x\u0259lqiliyi , d\u0259qiqliyi  u\u011frunda  ard\u0131c\u0131l m\u00fcbariz\u0259 aparan  \u0259dibl\u0259rd\u0259ndir&#8221;&#8230;<\/p>\n<p>Y\u0131\u011fcaml\u0131q  Mir  C\u0259lal\u0131n  ba\u015fl\u0131ca  \u00fcslub  x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n  biridir. Bu  c\u0259h\u0259t  \u00f6z\u00fcn\u00fc  sujetin  inki\u015faf\u0131nda ,<br \/>\nsur\u0259tl\u0259rin  s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 , t\u0259bi\u0259t  t\u0259svirl\u0259rind\u0259n  istifad\u0259d\u0259 , \u00f6z\u00fcn\u00fc  g\u00f6st\u0259rir.  Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n  t\u0259kc\u0259<br \/>\nhekay\u0259l\u0259rind\u0259  deyil ,  romanlar\u0131nda  da  geni\u015f , h\u0259rt\u0259r\u0259fli  psixoloji  t\u0259hlil\u0259, rast  g\u0259linir. \u018fdib  dild\u0259n<br \/>\nbacar\u0131qla , d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f  istifad\u0259 il\u0259  bu  \u00e7\u0259tin  s\u0259n\u0259tkarl\u0131q  v\u0259zif\u0259sinin  \u00f6hd\u0259sind\u0259n  g\u0259lir.<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  Pa\u015fayev  XX  \u0259sr  Az\u0259rbaycan  \u0259d\u0259biyyat\u0131 , onun  C\u0259lil  M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 ,  M .\u018f. Sabir,<br \/>\nN. N\u0259rimanov , \u018f. Haqverdiyev , A. S\u0259hh\u0259t  kimi  g\u00f6rk\u0259mli  n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin  yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na  aid qiym\u0259tli<br \/>\nv\u0259  geni\u015f  t\u0259dqiqat  \u0259s\u0259rl\u0259rinin  m\u00fc\u0259llifidir.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck  V\u0259t\u0259n  m\u00fcharib\u0259si  d\u00f6vr\u00fcnd\u0259  iki  cildlik , ondan  sonrak\u0131  son  d\u00f6vrd\u0259  is\u0259  \u00fc\u00e7  cildlik Az\u0259rbaycan<br \/>\n\u0259d\u0259biyyat\u0131  tarixinin  yarad\u0131lmas\u0131nda  m\u00fc\u0259llif  v\u0259  redaktor  kimi  b\u00f6y\u00fck  xidm\u0259tl\u0259ri  olmu\u015fdur.<br \/>\nMir  C\u0259lal  Pa\u015fayev  otuzuncu  ill\u0259rd\u0259  N. B. V\u0259zirov , \u018f. Haqverdiyev , N. N\u0259rimanov  kimi  s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n<br \/>\nilk  m\u00fck\u0259mm\u0259l  k\u00fclliyatlar\u0131n\u0131  \u00e7apa  haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Uzun  ill\u0259r  Mir  C\u0259lal  Pa\u015fayev  C. M. Kirov  ad\u0131na  Az\u0259rbaycan  D\u00f6vl\u0259t  Universitetinin  professoru<br \/>\nAz\u0259rbaycan  \u0259d\u0259biyyat\u0131  kafedras\u0131n\u0131n  r\u0259hb\u0259ri  olmu\u015fdur.  Respublikada  onun  sad\u0259c\u0259  Mir C\u0259lal m\u00fc\u0259llim<br \/>\nkimi  tan\u0131nmas\u0131  da  t\u0259sad\u00fcfi  deyildir. Ali  t\u0259hsilli  \u0259d\u0259biyyat  m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin , elmi  i\u015f\u00e7il\u0259rin  haz\u0131rlanma-<br \/>\ns\u0131nda  onun  b\u00f6y\u00fck  \u0259m\u0259yi  olmu\u015fdur. Partiya  v\u0259  h\u00f6k\u00fcm\u0259t  Mir  C\u0259lal  Pa\u015fayevin  \u0259d\u0259bi-pedaqoji f\u0259aliy-<br \/>\ny\u0259tini  y\u00fcks\u0259k  qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015f , d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259  onu  orden  v\u0259  medallarla  t\u0259ltif  etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  XX \u0259sr  Az\u0259rbaycan  \u0259d\u0259biyyat\u0131 , m\u0259d\u0259niyy\u0259ti  v\u0259  elmi  tarixind\u0259  \u015f\u00f6hr\u0259t  tapm\u0131\u015f parlaq  \u015f\u0259xsiy-<br \/>\ny\u0259tl\u0259rd\u0259n  biridir.  O , yetmi\u015f illik  \u00f6mr\u00fcn\u00fcn tam  yar\u0131m  \u0259srini  \u00e7\u0259tin , lakin  m\u0259nal\u0131  v\u0259  \u015f\u0259r\u0259fli  b\u0259dii , elmi<br \/>\nv\u0259  pedaqoji  yarad\u0131c\u0131l\u0131q  i\u015fin\u0259  h\u0259sr  etmi\u015fdir. B\u00f6y\u00fck  u\u011furlarla  n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n  bu  \u00e7ox\u015fax\u0259li  sah\u0259l\u0259rin  h\u0259r<br \/>\n\u00fc\u00e7\u00fc  yana\u015f\u0131  inki\u015fafda  bir- birini  tamamlay\u0131b  z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015f  v\u0259  dol\u011funla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r . Mir C\u0259lal\u0131n  elmi<br \/>\nm\u0259ntiqi  b\u0259dii  ilham\u0131na , h\u0259yata  s\u0259n\u0259tkar  bax\u0131\u015f\u0131na , estetik  duy\u011fu- d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r  sistemin\u0259   uy\u011fun g\u0259lir-<br \/>\ndi , birlik  potensial\u0131 , z\u0259ka  v\u0259  t\u0259f\u0259kk\u00fcr  i\u015f\u0131\u011f\u0131  s\u0259n\u0259tini  t\u0259bii  m\u0259c\u0259raya  y\u00f6n\u0259ltm\u0259y\u0259  k\u00f6m\u0259k  edirdi .<br \/>\nO , milli  \u015fifahi  \u0259d\u0259biyyat\u0131n  , klassik  v\u0259  m\u00fcasir  b\u0259dii  n\u0259srin  \u0259n  yax\u015f\u0131  \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri  \u0259sas\u0131nda  yeti\u015fib ,<br \/>\nmahir  hekay\u0259  ustas\u0131  v\u0259  roman\u00e7\u0131  kimi  y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir . M.C\u0259lal\u0131n,  g\u00fcld\u00fcr\u0259 &#8211; g\u00fcld\u00fcr\u0259  d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n<br \/>\nonlarla  hekay\u0259 ,  novella v\u0259 romanlar\u0131 ,  \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n  q\u0131z\u0131l  fonduna  d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.  <\/p>\n<p>G\u0259r\u0259kli  d\u0259rs  v\u0259saitl\u0259ri , aktual  probleml\u0259r\u0259  dair  maraql\u0131  m\u0259qal\u0259 , \u00e7\u0131x\u0131\u015f , o\u00e7erk  v\u0259  publisist  yaz\u0131lar\u0131<br \/>\ngeni\u015f  istifad\u0259  olunan  faydal\u0131   v\u0259  etibarl\u0131  m\u0259nb\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  ( C\u0259lal  \u018fli  o\u011flu  Pa\u015fayev ) 1908 &#8211; ci il  aprelin  26 &#8211; da  C\u0259nubi  Az\u0259rbaycan\u0131n  \u018frd\u0259bil<br \/>\nk\u0259ndind\u0259  anadan  olmu\u015fdur . Lakin  sonralar  G\u0259nc\u0259  \u015f\u0259h\u0259rin\u0259  g\u0259lmi\u015f ,  ibtidai  t\u0259hsilini  burada  alm\u0131\u015f ,<br \/>\nu\u015faql\u0131q  v\u0259  ilk  g\u0259nclik  ill\u0259rini  burada  ke\u00e7irmi\u015fdir . 1924 &#8211; 1928 &#8211; ci ill\u0259rd\u0259  G\u0259nc\u0259  Dar\u00fclm\u00fc\u0259llimind\u0259<br \/>\noxumu\u015f , qurtaranda  G\u0259d\u0259b\u0259y  yeddillik  m\u0259kt\u0259bin\u0259  m\u00fc\u0259llim  g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir . 1929 &#8211; 1930 &#8211; cu  ill\u0259r &#8211;<br \/>\nd\u0259   1 sayl\u0131  G\u0259nc\u0259  \u015f\u0259h\u0259r  m\u0259kt\u0259bind\u0259  direktor  v\u0259zif\u0259sind\u0259  \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r .  1930 &#8211; 1931 &#8211; ci  ill\u0259rd\u0259  Kazan<br \/>\nPedaqoji   institunun  dil &#8211; \u0259d\u0259biyyat  fak\u00fclt\u0259sind\u0259  oxumu\u015f ,  1932 &#8211; ci  ild\u0259  Bak\u0131ya  qay\u0131daraq  Az\u0259r-<br \/>\nbaycan  D\u00f6vl\u0259t  Elmi  T\u0259dqiqat  institunun  aspiranturas\u0131nda  t\u0259hsilini  davam  etdirmi\u015f ,  &#8220;Komunist &#8221; v\u0259<br \/>\n&#8220;G\u0259nc  i\u015fci &#8221; q\u0259zetl\u0259rind\u0259  i\u015fl\u0259mi\u015fdir . 1933 &#8211; c\u00fc ild\u0259  SSR\u0130 EA Zaqafqaziya  filial\u0131  Az\u0259rbaycan  \u015f\u00f6b\u0259sinin<br \/>\nictimai  elml\u0259r  b\u00f6lm\u0259sin\u0259  elmi  i\u015f\u00e7i  g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr , 1936 &#8211; 1941 &#8211; ci  ill\u0259rd\u0259  Pedaqoji  \u0130nstitutda v\u0259<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t  Universitetind\u0259  m\u00fc\u0259llimlik  etmi\u015fdir . 1940 &#8211; c\u0131  ild\u0259  &#8220;F\u00fczulinin  poetik  x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri &#8221;  t\u0259dqi &#8211;<br \/>\nqat\u0131na  g\u00f6r\u0259  filologiya  elml\u0259ri  namiz\u0259di , 1947 &#8211; ci  ild\u0259  is\u0259  &#8220;Az\u0259rbaycanda  \u0259d\u0259bi  m\u0259kt\u0259bl\u0259r ( 1905 &#8211;<br \/>\n1917 ) &#8221; \u0259s\u0259rin\u0259  g\u00f6r\u0259  filologiya  elml\u0259ri  doktoru  ad\u0131na  layiq  g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr . Yaz\u0131\u00e7\u0131l\u0131q , alimlik , m\u00fc\u0259l-<br \/>\nlimlik  s\u0259n\u0259tini  yana\u015f\u0131 &#8211; \u0259laq\u0259li  davam  etdir\u0259r\u0259k  uzun  m\u00fcdd\u0259t  respublika   Elml\u0259r  Akademiyas\u0131  Nizami<br \/>\nad\u0131na   \u0259d\u0259biyyat  v\u0259  Dil  \u0130nstitutunda  \u015f\u00f6b\u0259  m\u00fcdiri , 1961 &#8211; ci  ild\u0259n  \u00f6mr\u00fcn\u00fcn  sonuna  kimi  Az\u0259rbaycan<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t   Universitetind\u0259  kafedra  m\u00fcdiri  v\u0259  m\u00fc\u0259llim  i\u015fl\u0259mi\u015fdir . O , F\u00fczuli  irsinin  sovet  d\u00f6vr\u00fcnd\u0259  ilk<br \/>\ng\u00f6z\u0259l  t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131ndan  biri , XX \u0259sr  Az\u0259rbaycan  \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n  g\u00f6rk\u0259mli  m\u00fct\u0259x\u0259ssisi ,  m\u00fcasir   \u0259d\u0259bi<br \/>\nprosesl\u0259  ciddi maraqlanan  n\u00fcfuzlu  alim ,  respublikan\u0131n  \u0259m\u0259kdar  elm  xadimi , milli  kad\u0131rlar\u0131n  haz\u0131r &#8211;<br \/>\nlanmas\u0131 ,  g\u0259nc  n\u0259slin  yeti\u015fm\u0259si  v\u0259  t\u0259lim &#8211; t\u0259rbiy\u0259si   sah\u0259sind\u0259  b\u00f6y\u00fck  \u0259m\u0259yi  olan  istedadl\u0131  pedaqoq<br \/>\nidi . Mir  C\u0259lal 1978 &#8211; ci  il  sentyabr\u0131n  28 &#8211; d\u0259  v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyata  20 &#8211; ci  ill\u0259rin  ax\u0131rlar\u0131nda  \u015ferl\u0259  g\u0259l\u0259n  Mir  C\u0259lal\u0131n  b\u0259dii  istedad\u0131  n\u0259sr  n\u00f6v\u00fcnd\u0259  parlam\u0131\u015f-<br \/>\nd\u0131r . \u0130lk  hekay\u0259  v\u0259  o\u00e7erkl\u0259r  1930 &#8211; cu  ild\u0259  \u00e7ap  olunmu\u015fdur. Lakin  Mir  C\u0259lal\u0131n  \u0259d\u0259bi  f\u0259aliyy\u0259ti  \u00fc\u00e7\u00fcn<br \/>\nhekay\u0259  v\u0259  roman  jan\u0131rlar\u0131   \u0259sas  olmu\u015fdur . O , h\u0259r  \u015feyd\u0259n  \u0259vv\u0259l ,  mahir  hekay\u0259  ustas\u0131d\u0131r . Sovet<br \/>\nd\u00f6vr\u00fc  Az\u0259rbaycan  \u0259d\u0259biyyat\u0131nda  hekay\u0259  janr\u0131n\u0131n,  inki\u015faf\u0131nda  b\u00f6y\u00fck  xidm\u0259tl\u0259r  g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir . \u0130nsanda<br \/>\nsa\u011flam  duy\u011fular, xo\u015f arzu &#8211; \u00fcmidl\u0259r oyadan ger\u00e7\u0259kliy\u0259  bax\u0131\u015fa  h\u0259qiq\u0259t  i\u015f\u0131\u011f\u0131 ,  t\u0259nqidi  ruh  v\u0259  ay\u0131ql\u0131q<br \/>\nhissi  g\u0259tir\u0259n , haqs\u0131zl\u0131\u011fa, n\u00f6qsan , eyb\u0259c\u0259rlik   v\u0259  m\u0259nfiliy\u0259  qar\u015f\u0131  m\u00fcbariz\u0259  keyfiyy\u0259ti  a\u015f\u0131layan  b\u0259dii<br \/>\ng\u00fcl\u00fc\u015f  \u0259dibin  yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm  t\u0259rkib  hiss\u0259sidir. 30 &#8211; cu  ill\u0259rd\u0259  \u0259d\u0259biyyatda  &#8220;Mirz\u0259&#8221;,  &#8220;H\u0259kim<br \/>\nCinay\u0259tov&#8221;,  &#8220;M\u0259rk\u0259z  adam\u0131&#8221;,  &#8220;Ka\u011f\u0131zlar  al\u0259mi &#8221; , &#8221; T\u0259z\u0259 toyun n\u0259zak\u0259t  qaydalar\u0131&#8221;, &#8220;Bostan o\u011frusu&#8221; ,<br \/>\n&#8220;K\u0259l\u0259nt\u0259rovlar  ail\u0259si &#8221; , &#8220;Anket  Anketov &#8221;  tipli  d\u0259y\u0259rli  hekay\u0259l\u0259r g\u0259tirmi\u015f  Mir C\u0259llal  t\u0259nqid  oxunu<br \/>\nh\u0259d\u0259df\u0259  qar\u015f\u0131  c\u0259sar\u0259tl\u0259  y\u00f6n\u0259ld\u0259  bilirdi .  \u00d6z\u00fcn\u0259  m\u0259xsus  realist q\u0259l\u0259mil\u0259  savads\u0131z mirz\u0259l\u0259ri,<br \/>\nba\u015fgirl\u0259y\u0259n  m\u00fc\u0259lliml\u0259ri,  cinay\u0259tkar  h\u0259kiml\u0259ri,  &#8220;m\u0259rk\u0259z adam\u0131&#8221; \u018fnt\u0259rzad\u0259l\u0259ri , arvad  al\u0131b bo\u015famaqla<br \/>\nvarlanan  Balaxanlar\u0131, m\u0259n\u0259viyyatca  pozulub  &#8220;murdar  c\u0259naz\u0259&#8221; y\u0259  \u00e7evril\u0259n  S\u0259ad\u0259t  xan\u0131mlar\u0131,<br \/>\n&#8220;n\u0259zak\u0259t&#8221; p\u0259rd\u0259si   alt\u0131nda  \u00e7irkin  simalar\u0131n\u0131  gizl\u0259d\u0259nl\u0259ri , b\u00fcrokrat  Anket  Anketovlar\u0131  r\u00fcsvay  edib,<br \/>\noxucuya   tan\u0131d\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259nfi  ehtiraslar\u0131n  t\u0259siri  il\u0259  biri  dig\u0259rind\u0259n  qisas  alma\u011fa  can  atan  qarda\u015flar  da ,  &#8220;d\u0259m &#8211; d\u0259sgah h\u0259-<br \/>\nrisi &#8221;  v\u0259  \u0259siri  \u0259r &#8211; arvadlar  da  m\u00fc\u0259llifin  diqq\u0259tind\u0259n  yay\u0131nm\u0131rd\u0131 . Onun g\u00fcl\u00fc\u015f\u0259  b\u00f6y\u00fck  \u0259h\u0259miyy\u0259t  ver-<br \/>\ndiyi ,  komik  duy\u011fu  v\u0259 inc\u0259  idrak  qabiliyy\u0259ti  ilk  hekay\u0259sind\u0259n  ( &#8220;M\u00fc\u0259llim  ,  &#8220;Q\u0131z\u0131l  G\u0259nc\u0259 &#8221; , 1930 \u21163)<br \/>\nba\u015flayaraq  getdikc\u0259  g\u00fccl\u0259nmi\u015fdir.  &#8220;Ka\u011f\u0131zlar  al\u0259mi &#8221; v\u0259  &#8220;Anket  Anketov &#8221; da  b\u00fcrokratik  i\u015f  \u00fcsulu  v\u0259<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259   t\u0259rzi  t\u0259nqid &#8211; if\u015fa  obyekti &#8221;  i\u015f  qovluqlar\u0131n\u0131n  s\u0259yyar  k\u00f6lg\u0259l\u0259ri &#8220;kimi  baxan, h\u0259r  k\u0259sin<br \/>\n t\u0259rc\u00fcmeyi &#8211; hal\u0131nda  &#8220;\u0259mma&#8221;  tap\u0131b  onu  \u00f6z\u00fcnd\u0259n  as\u0131l\u0131 etm\u0259k  ist\u0259y\u0259n  Anket  Anketov  tipi  kimi<br \/>\n \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Yumoristik  v\u0259  satirik  \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259  lirika  oldu\u011fu  kimi , lirik  \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259  d\u0259  \u00e7ox  vaxt  m\u0259nal\u0131  g\u00fcl\u00fc\u015f ,<br \/>\nt\u0259nqidi  ruh  vard\u0131r , &#8221; Qonaqp\u0259r\u0259st &#8221; , &#8220;Dost  g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc &#8221; ,  &#8220;Vicdan  \u0259zab\u0131 &#8221;  v\u0259  &#8220;M\u00fcalic\u0259&#8221; d\u0259n  ibar\u0259t<br \/>\n&#8220;H\u0259kim  hekay\u0259l\u0259ri &#8221;  (1938 &#8211; 1939 ) silsil\u0259sind\u0259  yaz\u0131\u00e7\u0131  yaln\u0131z  m\u0259n\u0259viyyatca  yox , fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259<br \/>\nsa\u011flam  adamlar  yeti\u015fdirm\u0259yi  vacib  say\u0131r , b\u0259dii  \u0259yanilikl\u0259  z\u0259r\u0259rli  v\u0259rdi\u015f , yaln\u0131z  etiqad v\u0259 \u0259xlaqi<br \/>\nnaqislik  hallar\u0131na  qar\u015f\u0131  \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131 . O , b\u0259z\u0259n  s\u0259rt , k\u0259skin , b\u0259z\u0259n  d\u0259  m\u00fclayim &#8211; yum\u015faq , ay\u0131ld\u0131c\u0131 &#8211; safla\u015f-<br \/>\nd\u0131r\u0131c\u0131    g\u00fcl\u00fc\u015f\u0259  arxalan\u0131rd\u0131sa , b\u0259z\u0259n  d\u0259  lirik &#8211; psixoloji  motiv  v\u0259  m\u0259qamlara  \u00fcst\u00fcnl\u00fck  verirdi .<br \/>\nMir  C\u0259lal  \u0259d\u0259biyyata  &#8221; yenil\u0259\u015f\u0259n  insan &#8221;  sur\u0259tl\u0259ri  d\u0259  g\u0259tirdi . \u018fm\u0259k\u00e7i  insan\u0131n , x\u00fcsus\u0259n  Az\u0259rbay-<br \/>\ncan  qad\u0131n\u0131n\u0131n  taleyi , fikri &#8211; m\u0259n\u0259vi  t\u0259kam\u00fcl\u00fc  \u0259dibi  ciddi  d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n  problem  idi . Bu  bax\u0131mdan<br \/>\n&#8220;D\u0259rgah  q\u0131z\u0131 &#8221; ,  &#8220;G\u00f6z\u00fcn  ayd\u0131n &#8221; ,  &#8220;Badam\u0131n l\u0259zz\u0259ti &#8221; ,  &#8220;Nan\u0259nin  h\u00fcn\u0259ri &#8221;  forma v\u0259  m\u0259zmun<br \/>\nx\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri , b\u0259dii  detallar\u0131 , m\u00fcqayis\u0259  v\u0259  t\u0259svirl\u0259ri  il\u0259  cazib\u0259li  hekay\u0259l\u0259rdi . Amma  onlar  \u0259sas\u0259n<br \/>\nsovet  ideologiyas\u0131 , sosialist  varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  t\u0259l\u0259b  v\u0259  v\u0259zif\u0259l\u0259ri   m\u00f6vqeyind\u0259n  q\u0259l\u0259m\u0259  al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131 . Qad\u0131n\u0131n<br \/>\nyenilik  axtar\u0131\u015flar\u0131 , h\u00fcququ  u\u011frunda  m\u00fcbariz\u0259  c\u0259hdl\u0259ri , \u015f\u0259xsi &#8211; ictimai  t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarl\u0131\u011f\u0131  sosial  m\u00fchit<br \/>\nv\u0259  amill\u0259rin  t\u0259siri , yeni  \u0259laq\u0259  v\u0259  m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin  n\u0259tic\u0259si  kimi  \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1941- 1945 &#8211; ci  ill\u0259r  m\u00fcharib\u0259si  d\u00f6vr\u00fcnd\u0259  Mir  C\u0259lal  daha  da  f\u0259alla\u015fd\u0131 ,  &#8220;Yollar&#8221; ,  &#8220;Analar\u0131n \u00fcsyan\u0131&#8221;<br \/>\n&#8220;V\u0259t\u0259n  yaralar\u0131 &#8221; ,  &#8220;\u015e\u0259rb\u0259t &#8221; ,  &#8220;M\u0259rcan  n\u0259n\u0259 &#8221; , &#8220;Haval\u0131  adam &#8221; ,  &#8220;Silah  qarda\u015flar\u0131&#8221;  kimi \u00e7oxlu<br \/>\nhekay\u0259l\u0259r  yazd\u0131 . Bunlar\u0131n  b\u0259zisind\u0259  s\u0259f\u0259rb\u0259rlik  ruhu  v\u0259  c\u0259bh\u0259y\u0259  yollanmaq  \u0259zmi  \u0259ks  etdirilirdis\u0259 ,<br \/>\ndig\u0259r  qismind\u0259  fa\u015fizm\u0259  qar\u015f\u0131  m\u00fcbariz\u0259y\u0259  qalxan  d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc  sur\u0259ti  yaratma\u011fa  nail olmu\u015fdur.  S\u00f6z  yox<br \/>\nki ,  Mir  C\u0259lal   b\u00fct\u00fcn  \u00f6lk\u0259ni  V\u0259t\u0259n  kimi  q\u0259bul  edir , onun  m\u00fcxt\u0259lif  milli  t\u0259rkibli  ordusuna  \u00fcmid-<br \/>\nl\u0259r  b\u0259sl\u0259yirdi .  Ona  g\u00f6r\u0259  \u0259sg\u0259rin  h\u0259m  fiziki  h\u0259m  d\u0259  m\u0259n\u0259vi  q\u00fcdr\u0259ti , onu  m\u00fcbariz\u0259y\u0259  \u00e7\u0259k\u0259n amill\u0259r<br \/>\nara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 . &#8221; V\u0259t\u0259n  yaralar\u0131 &#8221;  o  zaman  b\u00f6y\u00fck  r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259  qar\u015f\u0131land\u0131 , d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rin ,  oxucular\u0131n  \u0259lin-<br \/>\nd\u0259n  d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259n  bir  \u0259s\u0259r  oldu.<\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  h\u0259rbi &#8211; v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik  m\u00f6vzusunda  yazd\u0131\u011f\u0131  kimi , arxa  c\u0259bh\u0259  adamlar\u0131ndan , onlar\u0131n i\u015f , arzu<br \/>\nv\u0259  qay\u011f\u0131lar\u0131ndan , sevinc  v\u0259  k\u0259d\u0259rind\u0259n  d\u0259  h\u0259ssasl\u0131qla  yaz\u0131rd\u0131. O , hekay\u0259l\u0259rind\u0259  h\u0259zin  lirikaya , b\u0259dii<br \/>\n  g\u00fcl\u00fc\u015f\u0259  d\u0259  m\u00fcraci\u0259t  edirdi . H\u0259yatla  \u00f6l\u00fcm\u00fcn  t\u0259zad\u0131ndan t\u0259sirli  s\u0259hn\u0259l\u0259r  d\u0259  yarad\u0131rd\u0131 .  &#8220;Analar\u0131n<br \/>\n\u00fcsyan\u0131 &#8221; nda  co\u015fqun  publisistika  il\u0259  t\u0259sirli  lirika  uyu\u015fub  birl\u0259\u015firs\u0259 ,  &#8220;X\u0259b\u0259r &#8211; \u0259t\u0259rsiz &#8221;  d\u0259  h\u0259m<br \/>\n konkret  hiss, h\u0259zin  ah\u0259ng, inc\u0259  ruh, &#8221; \u00c7\u0259km\u0259 &#8221; ,  &#8220;\u018fr  v\u0259 arvad &#8221; \u0259s\u0259rl\u0259ri is\u0259  m\u0259nal\u0131  yumor  v\u0259  satira<br \/>\n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri  il\u0259 se\u00e7ilirdi&#8230;<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259d\u0259n  sonrak\u0131  ill\u0259rd\u0259 Mir  C\u0259lal  h\u0259yat\u0131n  m\u00fcxt\u0259lif  sah\u0259l\u0259rin\u0259  m\u00fcraci\u0259t  edir , se\u00e7diyi  m\u00f6vzular\u0131<br \/>\ni\u015fl\u0259yib  b\u0259dii  \u015f\u0259kl\u0259  salma\u011fa  can  at\u0131rd\u0131 . &#8220;Od  i\u00e7ind\u0259n  \u00e7\u0131xanlar &#8221; (1945 ) silsil\u0259  hekay\u0259l\u0259rind\u0259  g\u00f6zl\u0259ri<br \/>\nd\u0259h\u015f\u0259tl\u0259r  g\u00f6rm\u00fc\u015f  insanlar  haqq\u0131nda  s\u00f6hb\u0259t  a\u00e7\u0131r , onlar\u0131n  f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, arzu  v\u0259  m\u0259qs\u0259dl\u0259rini<br \/>\ni\u015f\u0131qland\u0131r\u0131rd\u0131. Dig\u0259r  bir  s\u0131ra  hekay\u0259l\u0259rind\u0259  is\u0259 m\u00fcharib\u0259  siyas\u0259tini  pisl\u0259m\u0259k, xalq\u0131n  z\u00fclm\u0259, \u0259sart\u0259,<br \/>\nhaqs\u0131zl\u0131\u011fa  qar\u015f\u0131 , s\u00fclh  v\u0259  azadl\u0131q  u\u011frunda  m\u00fcbariz\u0259y\u0259  \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 dururdu.<br \/>\nBu  \u0259s\u0259rl\u0259r  i\u00e7\u0259risind\u0259  &#8220;Badam  a\u011faclar\u0131&#8221;  xususil\u0259  se\u00e7ilir  v\u0259  n\u0259srimizin  qiym\u0259tli  n\u00fcmun\u0259si  kimi<br \/>\ndiqq\u0259ti c\u0259lb  edir . Real  fakt , m\u0259nal\u0131  t\u0259ff\u0259r\u00fcat  v\u0259  canl\u0131  xarakter  vasit\u0259sil\u0259, t\u0259bii  \u0259ks olunmu\u015f  hadis\u0259  v\u0259<br \/>\n v\u0259ziyy\u0259t  \u0259sas\u0131nda  m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259  siyas\u0259tinin mahiyy\u0259ti  a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131 . \u018fdibin  realist \u00fcslubunu, \u0259lvanla\u015fd\u0131ran  bir<br \/>\nkefiyy\u0259t  burada  da  g\u00f6zl\u0259nilirdi . H\u0259yat  fakt\u0131n\u0131n, ictimai hadis\u0259nin, m\u0259n\u0259vi &#8211; psixoloji ovqat\u0131n, ideya -b\u0259dii<br \/>\nm\u0259zmunun  t\u0259l\u0259bi  il\u0259 \u0259laq\u0259dar  hekay\u0259l\u0259rind\u0259 inc\u0259  lirikada, k\u0259skin  satira; m\u00fc\u0259llim &#8211; \u015fagird &#8211; t\u0259l\u0259b\u0259<br \/>\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri  \u0259sas yer tuturdu.  A\u011f\u0131ll\u0131, namuslu, m\u0259rd  \u00f6vlad, h\u0259qiqi  v\u0259t\u0259nda\u015f  b\u00f6y\u00fctm\u0259k  haqq\u0131nda<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n , z\u0259hm\u0259t  \u00e7\u0259k\u0259n , yollar axtaran  ata &#8211; analar\u0131, baba &#8211; n\u0259n\u0259l\u0259ri, m\u00fc\u0259llim &#8211; t\u0259rbiy\u0259\u00e7il\u0259ri  s\u0259n\u0259tkar<br \/>\nm\u0259har\u0259tl\u0259  t\u0259svir  edir, \u00e7ox vaxt onlar\u0131n  yaddaqalan  maraql\u0131 sur\u0259tl\u0259rini  yarad\u0131rd\u0131 . T\u0259rbiy\u0259  m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259<br \/>\n\u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131  ki , quru  n\u0259sih\u0259t\u00e7iliy\u0259  uymas\u0131n, h\u0259yati  m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259, h\u0259ssas  m\u00fc\u0259llim &#8211; yaz\u0131\u00e7\u0131  duy\u011fu  v\u0259<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin\u0259  \u0259saslans\u0131n.<\/p>\n<p>&#8220;\u018fsg\u0259r  o\u011flu &#8220;, &#8220;Ulduz &#8220;,  &#8220;Plovdan sonra &#8220;,   &#8220;El\u00e7inl\u0259r  qay\u0131td\u0131 &#8220;,  &#8220;Nazik  m\u0259tl\u0259b &#8220;,  &#8220;Nax\u0131\u015f &#8220;, &#8220;Vicdan<br \/>\nm\u00fchakim\u0259si &#8221; , &#8220;M\u00fcdafi\u0259  v\u0259kili &#8221;  v\u0259 . s . bel\u0259  hekay\u0259l\u0259r  idi .<\/p>\n<p> \u0130nsan  h\u0259yat\u0131n\u0131  v\u0259  t\u0259bi\u0259tini   g\u00f6z\u0259l  g\u00f6rm\u0259k   Mir C\u0259lal\u0131n  ictimai &#8211; estetik  ideallar\u0131n\u0131n  \u00f6z\u0259yini  t\u0259\u015fkil edir,<br \/>\nm\u0259nfiliy\u0259  qar\u015f\u0131  m\u00fcbariz\u0259  z\u0259rur\u0259tini  d\u0259  \u0259sasland\u0131r\u0131rd\u0131. &#8221; S\u0259yyah  xan\u0131m &#8221; ,  &#8220;Xarici  naxo\u015fluq &#8221; , &#8220;Dil v\u0259<br \/>\n\u0259m\u0259l &#8221; ,  &#8220;Heyk\u0259l  u\u00e7ulanda&#8221; ,  &#8220;Rola  girib&#8221; , &#8220;Oyana  baxan &#8221; , &#8221; M\u0259h\u0259bb\u0259t ,  yaxud  q\u0259lp  pul &#8221; ,<br \/>\n&#8220;Hesap  dostlar\u0131 &#8221; ,  &#8220;Ne\u00e7\u0259  c\u00fcr  salam  var &#8221; , &#8220;M\u00f6h\u00fcr  v\u0259  m\u0259h\u0259bb\u0259t &#8221;  hekay\u0259l\u0259rind\u0259 ,  adlar\u0131ndan  da<br \/>\ng\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc  kimi , m\u00fc\u0259llifi daha  \u00e7ox  h\u0259yat\u0131n  neqativ  hallar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>M\u00fcsb\u0259t  ideallar\u0131  bel\u0259  m\u0259qamlarda  \u0259sas\u0259n  t\u0259nqidi  m\u00fcnasib\u0259t  vasit\u0259sil\u0259 verirdi.<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n  m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259  konkret  bax\u0131\u015f\u0131 , satira  v\u0259  yumora  m\u00fcraci\u0259ti  obyektin  d\u0259rki , m\u0259zmun  v\u0259 mahiy-<br \/>\ny\u0259ti  il\u0259  \u00fczvi  \u015f\u0259kild\u0259  ba\u011flan\u0131rd\u0131 . Bir  \u00e7ox  hallarda  qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma  \u00fcsulundan , b\u0259dii  t\u0259zad  v\u0259  ziddiy\u0259t-<br \/>\nl\u0259rd\u0259n  m\u0259har\u0259tl\u0259  istifad\u0259  edilirdi. T\u0259sad\u00fcfi  deyil ki, akademik  M\u0259mm\u0259d  Arif  Mir  C\u0259lal\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n<br \/>\nald\u0131\u011f\u0131  xo\u015f ,  g\u00fccl\u00fc , unudulmaz t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n  ba\u015fl\u0131ca  s\u0259b\u0259bini , h\u0259r  \u015feyd\u0259n  \u0259vv\u0259l ,  onun  \u00fcslubundak\u0131<br \/>\ns\u0259mimiyy\u0259t , sad\u0259lik  v\u0259  t\u0259biilikl\u0259 ba\u011flay\u0131r ,  bu c\u0259h\u0259ti  \u0259n  yax\u015f\u0131  yaz\u0131\u00e7\u0131lara  xas  keyfiyy\u0259t  kimi  y\u00fcks\u0259k<br \/>\nqiym\u0259tl\u0259ndirirdi&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Mir  C\u0259lal  uzun\u00e7ulu\u011fu , s\u00f6z\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fc  xo\u015flam\u0131r ,  y\u0131\u011fcam , konkret  v\u0259  t\u0259bii  yaz\u0131rd\u0131 . Bu , onun  \u00fcslub  x\u00fcsu-<br \/>\nsiyy\u0259ti  idi . B\u00fct\u00fcn  bunlar\u0131  ba\u015fqalar\u0131na  da t\u00f6vsiy\u0259  edir , imkan  d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259  \u00f6yr\u0259dir , m\u00fczakir\u0259  v\u0259 redak-<br \/>\nt\u0259  zaman\u0131  k\u00f6m\u0259yini  \u0259sirg\u0259mirdi. <\/p>\n<p>1941 &#8211; ci  ild\u0259  tamamlanan , lakin  m\u00fcharib\u0259  ba\u015flad\u0131\u011f\u0131  \u00fc\u00e7\u00fcn  1944 &#8211; c\u00fc  ild\u0259 ( &#8220;V\u0259t\u0259n  u\u011frunda &#8220;, \u2116 2,3,<br \/>\n4-5 ) \u00e7ap  olunan &#8220;A\u00e7\u0131q  kitab  m\u00fc\u0259llifin  nisb\u0259tin  az  \u00f6yr\u0259nilmi\u015f , m\u00fcasir  m\u00f6vzulu  ilk  roman\u0131d\u0131r  . \u018fs\u0259rin<br \/>\ns\u00fcjeti  bilavasit\u0259  ziyal\u0131  m\u00fchiti , m\u0259kt\u0259b  h\u0259yat\u0131  il\u0259  ba\u011flansa da , o sah\u0259  il\u0259  m\u0259hdudla\u015fm\u0131r , 30 &#8211; cu ill\u0259rin<br \/>\n  m\u00fcr\u0259kk\u0259b  hadis\u0259l\u0259rind\u0259n  d\u0259  b\u0259hs  olunur . D\u00f6vr\u00fcn  bir  s\u0131ra  n\u00f6qsan  v\u0259  m\u0259nfilikl\u0259ri  c\u0259sar\u0259tl\u0259 a\u00e7\u0131qlan\u0131rd\u0131. O<br \/>\nzaman  haqq\u0131nda  m\u00fcxt\u0259lif  m\u00fclahiz\u0259l\u0259r  s\u00f6yl\u0259y\u0259n  kitab  h\u0259m  y\u00fcks\u0259k  qiym\u0259tl\u0259ndirildi ,  h\u0259m  d\u0259 k\u0259skin t\u0259nqid<br \/>\n olundu.  B\u0259zil\u0259ri  onu  &#8220;h\u0259qiq\u0259tin  \u00fcz\u00fcn\u0259  dik baxan  \u0259s\u0259r &#8220;,  Mir C\u0259lal\u0131  &#8220;\u0259d\u0259biyyata  h\u0259yat g\u0259tir\u0259n  yaz\u0131\u00e7\u0131&#8221;<br \/>\nadland\u0131r\u0131r , b\u0259zil\u0259ri  d\u0259  &#8220;A\u00e7\u0131q  kitab &#8221; a  ba\u015fqa  c\u00fcr  yana\u015f\u0131r , m\u00fc\u0259llifi  h\u0259yat h\u0259qiq\u0259tini t\u0259hrif etm\u0259kd\u0259, varl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nbirt\u0259r\u0259fli q\u0259l\u0259m\u0259 almaqda, z\u0259if v\u0259 s\u00f6n\u00fck \u0259s\u0259r yazmaqda  g\u00fcnahland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130ll\u0259r  ke\u00e7di , &#8220;A\u00e7\u0131q  kitab&#8221;  h\u0259qiq\u0259ti  \u0259sas\u0259n  inand\u0131r\u0131c\u0131  v\u0259  d\u00fczg\u00fcn  canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131  \u00fc\u00e7\u00fcn  ya\u015fad\u0131 , \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n<br \/>\ntarixin\u0259  q\u00fcvv\u0259tli  realist  \u0259s\u0259r  kimi  daxil  oldu. \u018fs\u0259rd\u0259 bir  \u00e7ox  m\u0259nfi  x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r, neqativ  hallar,<br \/>\nxo\u015fb\u0259xtliyi  ba\u015fqas\u0131n\u0131n  b\u0259db\u0259xtliyi  \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmaq  ehtiras\u0131  K\u0259rim  G\u0259ldiyevin  simas\u0131nda<br \/>\nm\u0259har\u0259tl\u0259  t\u0259nqid  v\u0259  nifr\u0259t  h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. <\/p>\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259  G\u0259diyevin  d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc  m\u00fchit d\u0259, ona havadar  \u00e7\u0131xanlar  da  real  boyalarla  verilir . \u018fvv\u0259l\u0259r<br \/>\nt\u00f6r\u0259tdiyi  cinay\u0259tl\u0259rin  \u00fcst\u00fc  a\u00e7\u0131lacag\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb, &#8220;oxumaq&#8221;  niyy\u0259ti  il\u0259  o , rayondan  \u015f\u0259h\u0259r\u0259  qa\u00e7m\u0131\u015f,<br \/>\ninstituta  girmi\u015fdir \u0259m\u0259ll\u0259rini ba\u015fqa \u015f\u0259raitd\u0259, t\u0259z\u0259  &#8220;dostlar&#8221; v\u0259  tan\u0131\u015flar  \u0259hat\u0259sind\u0259  davam  etdirir.<br \/>\nBu  onu  g\u00f6st\u0259rir ki, g\u0259ldiyevl\u0259r  h\u0259l\u0259  \u00f6lm\u0259mi\u015fl\u0259r, zaman  d\u00fc\u015f\u0259n  kimi  imkan  tap\u0131b t\u0259z\u0259d\u0259n  c\u00fcc\u0259r\u0259<br \/>\nbil\u0259rl\u0259r . Bel\u0259l\u0259rin\u0259  qar\u015f\u0131  ay\u0131q \u2013 say\u0131q  olmaq  laz\u0131md\u0131r . Bu, oxucuya  haz\u0131r  t\u0259qdim  edilmi\u015f  m\u00fclahiz\u0259<br \/>\ndeyil, hadis\u0259  v\u0259  v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin  inki\u015faf\u0131 s\u0259n\u0259tkar  q\u0259l\u0259mi  il\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lan  bir  h\u0259qiq\u0259tdir .<br \/>\nMir C\u0259lal\u0131n  yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda  ba\u015fl\u0131ca  t\u0259dqiq  obyekti , h\u0259r  \u015feyd\u0259n  \u0259vv\u0259l  insand\u0131r, onun  m\u0259n\u0259vi<br \/>\nd\u00fcnyas\u0131, h\u0259yat\u0131, m\u00fcbariz\u0259  v\u0259  f\u0259aliyy\u0259tidir .\u0130nand\u0131r\u0131c\u0131 sur\u0259tl\u0259r, xarakterl\u0259r  yaratmaq  t\u0259l\u0259bi  s\u0259sn\u0259tkar<br \/>\nMir C\u0259lal\u0131  da  daim  ciddi  d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015f  v\u0259  \u0259ks\u0259r  hallarda  o, m\u0259qs\u0259din\u0259  nail  olmu\u015fdur. M\u00fc\u0259llifin<br \/>\ncanland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sur\u0259tl\u0259r  bir \u2013 birin\u0259  ox\u015fam\u0131r.<\/p>\n<p>El\u0259  hadis\u0259  v\u0259  sur\u0259tl\u0259r  q\u0259l\u0259m\u0259  al\u0131rd\u0131  ki , onlar  oxucunu  d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcb ,  m\u0259n\u0259viyyatca  safla\u015fd\u0131r\u0131r ,<br \/>\nd\u00fczg\u00fcn  istiqam\u0259tl\u0259ndirir , m\u0259h\u0259bb\u0259t  v\u0259  nifr\u0259t  duy\u011fular\u0131  il\u0259  z\u0259nginl\u0259\u015fdirirdi .  &#8220;\u018fsg\u0259r  o\u011flu &#8220;, &#8220;Ulduz &#8220;,<br \/>\n&#8220;Plovdan sonra &#8220;,  &#8220;El\u00e7inl\u0259r  qay\u0131td\u0131&#8221; ,  &#8220;Nazik  m\u0259tl\u0259b&#8221; , &#8220;Nax\u0131\u015f&#8221;, &#8220;Vicdan m\u00fchakim\u0259si&#8221;  &#8220;M\u00fcdafi\u0259<br \/>\n v\u0259kili&#8221; v\u0259 . s. bel\u0259  hekay\u0259l\u0259r  idi.<\/p>\n<p> \u0130nsan  h\u0259yat\u0131n\u0131  v\u0259  t\u0259bi\u0259tini   g\u00f6z\u0259l  g\u00f6rm\u0259k   Mir C\u0259lal\u0131n  ictimai &#8211; estetik  ideallar\u0131n\u0131n  \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil<br \/>\nedir. &#8220;S\u0259yyah  xan\u0131m &#8221; ,  &#8220;Xarici  naxo\u015fluq &#8221; , &#8220;Dil v\u0259  \u0259m\u0259l &#8220;,  &#8220;Heyk\u0259l  u\u00e7ulanda&#8221;,  &#8220;Rola  girib &#8220;, &#8220;Oyana<br \/>\nbaxan &#8220;,  &#8220;M\u0259h\u0259bb\u0259t, yaxud  q\u0259lp  pul &#8220;, &#8220;Hesap dostlar\u0131 &#8220;,  &#8220;Ne\u00e7\u0259  c\u00fcr  salam  var &#8220;, &#8220;M\u00f6h\u00fcr  v\u0259<br \/>\n \u201cM\u0259h\u0259bb\u0259t\u201d&#8221;  hekay\u0259l\u0259rind\u0259, adlar\u0131ndan  da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi , m\u00fc\u0259llifi daha  \u00e7ox  h\u0259yat\u0131n  neqativ<br \/>\nhallar\u0131, m\u0259nfilik  v\u0259 eyb\u0259c\u0259rliyin  m\u00fcxt\u0259lif  t\u0259zah\u00fcrl\u0259ri  narahat edir. M\u00fcsb\u0259t  ideal  bel\u0259  m\u0259qamlarda<br \/>\n\u0259sas\u0259n  t\u0259nqidi  m\u00fcnasib\u0259t  vasit\u0259sil\u0259 verirdi.<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n  m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259  konkret  bax\u0131\u015f\u0131, satira  v\u0259  yumora  m\u00fcraci\u0259ti  obyektin  d\u0259rki , m\u0259zmun  v\u0259<br \/>\nmahiyy\u0259ti  il\u0259  \u00fczvi  \u015f\u0259kild\u0259  ba\u011flan\u0131rd\u0131 . Bir  \u00e7ox  hallarda  qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma  \u00fcsulundan , b\u0259dii  t\u0259zad  v\u0259<br \/>\n ziddiy\u0259tl\u0259rd\u0259n  m\u0259har\u0259tl\u0259  istifad\u0259  edilirdi. Mir  C\u0259lal\u0131n  m\u00fcxt\u0259lif  s\u0259ciyy\u0259li  \u00e7oxlu  hekay\u0259l\u0259ri  i\u00e7\u0259risind\u0259<br \/>\nrealizimi  s\u0259thi  olanlar\u0131  da  var . Amma  \u0259dib  \u00e7ox  zaman  \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131  ki , d\u0259rin\u0259  n\u00fcfuz  etsin, ziddiy\u0259tl\u0259ri<br \/>\nara\u015fd\u0131randa  dola\u015f\u0131q  v\u0259  dumanl\u0131  t\u0259svirl\u0259r\u0259  uymas\u0131n. <\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  uzun\u00e7ulu\u011fu, s\u00f6z\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fc  xo\u015flam\u0131r, y\u0131\u011fcam, konkret v\u0259 t\u0259bii yaz\u0131rd\u0131. Bu, onun  \u00fcslub<br \/>\nx\u00fcsusiyy\u0259ti  idi. B\u00fct\u00fcn  bunlar\u0131  ba\u015fqalar\u0131na  da t\u00f6vsiy\u0259  edir, imkan  d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259  \u00f6yr\u0259dir, m\u00fczakir\u0259  v\u0259<br \/>\nredakt\u0259  zaman\u0131  k\u00f6m\u0259yini  \u0259sirg\u0259mirdi. <\/p>\n<p>Mir  C\u0259lal  h\u0259m  d\u0259 istedadl\u0131  roman\u00e7\u0131  idi ;  buna misal olaraq  &#8220;Diril\u0259n  adam &#8221; ( 1934 &#8211; 1935 ) , &#8220;Bir<br \/>\n g\u0259ncin manifesti&#8221;  (1939), &#8220;A\u00e7\u0131q  kitab &#8221; (1941), &#8220;Ya\u015f\u0131dlar\u0131m &#8221; (1946 &#8211; 1952), &#8220;T\u0259z\u0259  \u015f\u0259h\u0259r&#8221; (1948-<br \/>\n1950), &#8220;Yolumuz  hayanad\u0131r &#8221; ( 1952 &#8211; 1957 ) v\u0259 sair\u0259  romanlar, misal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar .<br \/>\nAz\u0259rbaycan  roman\u0131n\u0131n  inki\u015faf\u0131nda ,  m\u0259zmun  v\u0259  formaca  z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259  onun  xidm\u0259tl\u0259ri<br \/>\naz olmam\u0131\u015fd\u0131r. Romanlar\u0131ndan  \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn  m\u00f6vzusu  ke\u00e7mi\u015f, \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcnk\u00fc  is\u0259  m\u00fcasir  h\u0259yatdan<br \/>\nal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Maraql\u0131  s\u00fcjet  qurmaq, hadis\u0259l\u0259ri  v\u0259  obrazlar\u0131  t\u0259bii  m\u0259crada  q\u0259l\u0259m\u0259  almaq, m\u0259tl\u0259bi  y\u0131\u011fcam,<br \/>\nkonkret  formada  ifad\u0259  etm\u0259k  bacar\u0131\u011f\u0131  bu  \u0259s\u0259rl\u0259rin  h\u0259r  birind\u0259  \u00f6z\u00fcn\u00fc  g\u00f6st\u0259rir. <\/p>\n<p>M\u00fc\u015fahid\u0259 d\u0259qiqliyi  v\u0259  d\u0259rinliyi, h\u0259yat  hadis\u0259l\u0259rin\u0259  yax\u0131ndan  b\u0259l\u0259dliyi, insan  psixologiyas\u0131n\u0131  yax\u015f\u0131<br \/>\nduymas\u0131  v\u0259 bilm\u0259si  \u0259dibin  s\u0259n\u0259tini  s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n  x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndi .<\/p>\n<p>1941 &#8211; ci  ild\u0259  tamamlanan , lakin  m\u00fcharib\u0259  ba\u015flad\u0131\u011f\u0131  \u00fc\u00e7\u00fcn  1944 &#8211; c\u00fc  ild\u0259 (&#8220;V\u0259t\u0259n  u\u011frunda&#8221;, \u21162,3,<br \/>\n4-5 ) \u00e7ap  olunan &#8220;A\u00e7\u0131q  kitab&#8221;  m\u00fc\u0259llifin  nisb\u0259tin  az  \u00f6yr\u0259nilmi\u015f, m\u00fcasir  m\u00f6vzulu  ilk  roman\u0131d\u0131r. \u018fs\u0259rin<br \/>\ns\u00fcjeti  bilavasit\u0259  ziyal\u0131  m\u00fchiti, m\u0259kt\u0259b  h\u0259yat\u0131  il\u0259  ba\u011flansa da, o sah\u0259 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r, 30 &#8211; cu ill\u0259rin<br \/>\n m\u00fcr\u0259kk\u0259b  hadis\u0259l\u0259rind\u0259n  d\u0259  b\u0259hs  olunur . D\u00f6vr\u00fcn  bir  s\u0131ra  n\u00f6qsan  v\u0259  m\u0259nfilikl\u0259ri  c\u0259sar\u0259tl\u0259<br \/>\na\u00e7\u0131qlan\u0131r, sur\u0259tl\u0259rin  ictimai  xarakteri  d\u00fcr\u00fcst  m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilirdi.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259r haqq\u0131nda  m\u00fcxt\u0259lif  m\u00fclahiz\u0259l\u0259r  s\u00f6yl\u0259y\u0259nilir  h\u0259m  y\u00fcks\u0259k  qiym\u0259tl\u0259ndirilir, h\u0259m  d\u0259<br \/>\nk\u0259skin  t\u0259nqid  olundu. B\u0259zil\u0259ri  onu &#8220;h\u0259qiq\u0259tin  \u00fcz\u00fcn\u0259  dik baxan  \u0259s\u0259r&#8221;, Mir C\u0259lal\u0131  &#8220;\u0259d\u0259biyyata  h\u0259yat<br \/>\n g\u0259tir\u0259n  yaz\u0131\u00e7\u0131&#8221; adland\u0131r\u0131r, b\u0259zil\u0259ri  d\u0259  &#8220;A\u00e7\u0131q  kitab &#8221; a  ba\u015fqa  c\u00fcr  yana\u015f\u0131r , m\u00fc\u0259llifi  h\u0259yat  h\u0259qiq\u0259tini<br \/>\nt\u0259hrif  etm\u0259kd\u0259, varl\u0131\u011f\u0131  birt\u0259r\u0259fli  q\u0259l\u0259m\u0259  almaqda, m\u00fct\u0259r\u0259qqi realist \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rd\u0259n  uzaqla\u015fmaqda, z\u0259if<br \/>\n v\u0259  s\u00f6n\u00fck  \u0259s\u0259r yazmaqda  g\u00fcnahland\u0131r\u0131rd\u0131. \u0130ll\u0259r  ke\u00e7di,  &#8220;A\u00e7\u0131q  kitab&#8221; h\u0259qiq\u0259ti  \u0259sas\u0259n  inand\u0131r\u0131c\u0131  v\u0259<br \/>\n d\u00fczg\u00fcn  canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131  \u00fc\u00e7\u00fcn  ya\u015fad\u0131, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n  tarixin\u0259 q\u00fcvv\u0259tli  realist  \u0259s\u0259r  kimi  daxil  oldu.<br \/>\n\u00c7\u00fcnki  do\u011furdan  da  &#8220;Mir C\u0259lal  h\u0259min \u0259s\u0259rind\u0259 h\u0259yata v\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259 sadiq yaz\u0131\u00e7\u0131, insan  psixologiyas\u0131n\u0131<br \/>\n d\u0259rind\u0259n  bil\u0259n, onu  t\u0259svir  v\u0259 t\u0259mkinl\u0259 \u0259ks etdir\u0259n, m\u00fcasir  varl\u0131\u011f\u0131  d\u0259rin  m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259  sev\u0259n<br \/>\ns\u0259n\u0259tkar  kimi  d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&#8220;A\u00e7\u0131q  kitab\u201c satirik roman olsa da, lirik v\u0259 dramatik  m\u0259qamlar\u0131  az  deyil. Mir C\u0259lal  h\u0259yat\u0131 \u0259ks  etdirdiyi,<br \/>\nh\u0259yat\u0131n  t\u0259zadlar\u0131n\u0131  a\u00e7d\u0131\u011f\u0131, insan  m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin  konkret  v\u0259  \u015f\u0259rait  daxilind\u0259ki  xarakterini, a\u00e7\u0131b<br \/>\ng\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bir  \u00e7ox  m\u0259nfi  x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r, neqativ  hallar, xo\u015fb\u0259xtliyi  ba\u015fqas\u0131n\u0131n  b\u0259db\u0259xtliyi  \u00fcz\u0259rind\u0259<br \/>\n qurmaq ehtiras\u0131  K\u0259rim  G\u0259ldiyevin  simas\u0131nda  m\u0259har\u0259tl\u0259  t\u0259nqid  v\u0259  nifr\u0259t  h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<br \/>\nObraz\u0131n \u201c &#8230; \u0259zm\u0259s\u0259n  \u0259zil\u0259c\u0259ks\u0259n, ayaqlamasan  ayaqlanacaqsan .. G\u00fcz\u0259ran, m\u0259ns\u0259b c\u0259h\u0259nn\u0259min<br \/>\n t\u0259kind\u0259 d\u0259 olsa  enm\u0259yi  bacar ! \u201c  kimi  \u201c h\u0259yat  f\u0259s\u0259fi \u201c var  ki , onun  h\u0259r  \u015fey\u0259 varl\u0131\u011fa, ail\u0259y\u0259, qad\u0131na,<br \/>\ndosta, yolda\u015fa, m\u00fcnasib\u0259ti  d\u0259 ordan qidalan\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u0259 rahat g\u00fcz\u0259ran  yaratmaq  \u00fc\u00e7\u00fcn  he\u00e7 n\u0259d\u0259n<br \/>\n\u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n  tipik  f\u0259aliyy\u0259tinin  \u0259sas  istiqam\u0259t  v\u0259 mahiyy\u0259tini  yalan  dan\u0131\u015fmaq, b\u00f6htan  atmaq,<br \/>\nh\u0259d\u0259-qorxu  g\u0259lm\u0259k, tor  qurmaq, satq\u0131nl\u0131q  v\u0259 x\u0259yan\u0259t  etm\u0259k  kimi  x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r  t\u0259\u015fkil  edir.<br \/>\nRomanda G\u0259diyevin  d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc  m\u00fchit  d\u0259, ona havadar  \u00e7\u0131xanlar  da  real  boyalarla  verilir. \u018fvv\u0259l\u0259r<br \/>\nt\u00f6r\u0259tdiyi cinay\u0259tl\u0259rin  \u00fcst\u00fc  a\u00e7\u0131lacag\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb, \u201coxumaq\u201c niyy\u0259ti il\u0259 o, rayondan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 qa\u00e7m\u0131\u015f, instituta<br \/>\ngirmi\u015fdir. \u0130ndi  \u0259m\u0259ll\u0259rini ba\u015fqa  \u015f\u0259raitd\u0259, t\u0259z\u0259  &#8220;dostlar\u201c v\u0259 tan\u0131\u015flar \u0259hat\u0259sind\u0259 davam v\u0259 inki\u015faf  etdirir.<br \/>\nG\u0259ldiyev, t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 z\u0259r\u0259rli  varl\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu o dem\u0259kdir  ki, g\u0259ldiyevl\u0259r  h\u0259l\u0259  \u00f6lm\u0259mi\u015fl\u0259r, &#8220;m\u00fcnbit\u201c zaman  d\u00fc\u015f\u0259n  kimi  imkan  tap\u0131b  t\u0259z\u0259d\u0259n<br \/>\n c\u00fcc\u0259r\u0259  bil\u0259rl\u0259r. Bel\u0259l\u0259rin\u0259  qar\u015f\u0131  ay\u0131q \u2013 say\u0131q  olmaq  laz\u0131md\u0131r. Bu, oxucuya  haz\u0131r  t\u0259qdim<br \/>\nedilmi\u015f  m\u00fclahiz\u0259  deyil, hadis\u0259  v\u0259  v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin  inki\u015faf\u0131  m\u0259ntiqind\u0259n t\u0259bii yolla  \u00e7\u0131xar\u0131lan, s\u0259n\u0259tkar<br \/>\nq\u0259l\u0259mi  il\u0259  \u0259sasland\u0131r\u0131lan  bir  h\u0259qiq\u0259tdir.<\/p>\n<p>Mir C\u0259lal\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fl\u0131ca t\u0259dqiq  obyekti, h\u0259r  \u015feyd\u0259n  \u0259vv\u0259l  insand\u0131r, onun m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131,<br \/>\n fikri \u2013 hissi  h\u0259yat\u0131, m\u00fcbariz\u0259  v\u0259  f\u0259aliyy\u0259tidir. \u0130nand\u0131r\u0131c\u0131 sur\u0259tl\u0259r, xarakterl\u0259r yaratmaq  t\u0259l\u0259bi<br \/>\n s\u0259n\u0259tkar  Mir C\u0259lal\u0131 daim  ciddi  d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015f  v\u0259  \u0259ks\u0259r  hallarda  o, m\u0259qs\u0259din\u0259  nail  olmu\u015fdur.<br \/>\nM\u00fc\u0259llifin  realist  q\u0259l\u0259ml\u0259  canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131  sur\u0259tl\u0259r  bir \u2013 birin\u0259  ox\u015fam\u0131r. H\u0259r\u0259sinin  \u00f6z  daxili  al\u0259mi,<br \/>\nh\u0259yata  \u00f6z  bax\u0131\u015f\u0131, \u00f6z t\u0259f\u0259kk\u00fcr  t\u0259rzi , orijinal xarakteri, bu xarakteri f\u0259rdil\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdir\u0259n<br \/>\n keyfiyy\u0259tl\u0259ri  var.<\/p>\n<p>Mir C\u0259lal  \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259  s\u00fcjet  inki\u015faf\u0131n\u0131  l\u0259ngid\u0259n  t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlardan  qa\u00e7ma\u011fa  c\u0259h  edir, hadis\u0259 v\u0259<br \/>\nm\u0259tl\u0259bin  m\u0259\u011fzini  t\u0259\u015fkil  ed\u0259nl\u0259ri \u00f6n plana \u00e7\u0259kir, fikri  b\u0259dii m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun, b\u0259z\u0259n ciddi, b\u0259z\u0259n  d\u0259<br \/>\n yumoristik  t\u0259rzd\u0259  oxucuya  \u00e7atd\u0131rma\u011fa  diqq\u0259t  yetirirdi. \u0130st\u0259yirdi  ki, yaratd\u0131\u011f\u0131 obrazlar\u0131n  f\u0259aliyy\u0259ti,<br \/>\n\u015f\u0259xsi,  ictimai  taleyi, h\u0259yat  yolu, daxili  al\u0259mi, f\u0259rdi psixologiyas\u0131 a\u00e7\u0131ls\u0131n: onlar m\u00fcnasib  b\u0259dii  cizgi  v\u0259<br \/>\nvasit\u0259l\u0259rl\u0259  s\u0259ciy\u0259l\u0259nsin.<\/p>\n<p>\u018fdibin  \u0259lvan, z\u0259ngin s\u0259n\u0259t yolunda yadda qalan sur\u0259tl\u0259r az deyil. B\u0259bir b\u0259y, Q\u0259dir, Qumru<br \/>\n( \u201cDiril\u0259n  adam\u201c ), M\u0259rdan, Bahar, Sona, Hac\u0131 \u0130brahim C\u0259lil (\u201cBir g\u0259ncin manifesti\u201c) Vahid, Sad\u0131q ki\u015fi,<br \/>\nK\u0259rim G\u0259ldiyev, R\u00fcbab\u0259 (\u201cA\u00e7\u0131q kitab\u201c), K\u0259rimzad\u0259 S\u0259lim, N\u0259riman (\u201cYa\u015f\u0131dlar\u0131m\u201c), Yunis, (\u201cT\u0259z\u0259<br \/>\n\u015f\u0259h\u0259r\u201c ), Sabir, \u018fntiq\u0259, B\u0259ndal\u0131 (\u201cYolumuz hayanad\u0131 \u201c) v\u0259  ba\u015fqalar\u0131 h\u0259min yolla yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nMir C\u0259lal\u0131n  \u0259sas  hekay\u0259  v\u0259  romanlar\u0131  h\u0259yati  probleml\u0259r  qald\u0131ran, m\u0259n\u0259vi  \u0259xlaqi  v\u0259 klassik<br \/>\nb\u0259dii  irsin  bir \u00e7ox  qabaqc\u0131l, realist \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin  Mir C\u0259lal  yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda  yeni  m\u0259zmun  v\u0259 formada<br \/>\n ya\u015famas\u0131, inki\u015faf  etm\u0259si  t\u0259sad\u00fcfi  deyil. \u00c7\u00fcnki  Mir C\u0259lal  irsd\u0259n  faydalanark\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259  he\u00e7  vaxt<br \/>\nformal  yana\u015fmam\u0131\u015f, zahiri  t\u0259sir\u0259 qap\u0131lmam\u0131\u015f, h\u0259qiqi s\u0259n\u0259t\u0259 m\u0259xsus  yol tutmu\u015f, orijinal  yaz\u0131\u00e7\u0131  kimi<br \/>\nh\u0259r\u0259k\u0259t  etmi\u015fdir. O, \u00f6z\u00fcnu h\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259rin  ideya \u2013 b\u0259dii  keyfiyy\u0259tl\u0259rind\u0259, hadis\u0259l\u0259r\u0259  sa\u011flam  m\u00fc\u0259llif<br \/>\nbax\u0131\u015f\u0131nda, obyektiv qiym\u0259t  v\u0259 t\u0259svirl\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mir C\u0259lal\u0131n \u0259sas hekay\u0259 v\u0259 romanlar\u0131 h\u0259yati probleml\u0259ri m\u0259n\u0259vi \u0259xlaqi v\u0259 klassik irsin  bir \u00e7ox  qabaqc\u0131l,<br \/>\n\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin ir C\u0259lal yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yeni m\u0259zmun v\u0259 formada ya\u015famas\u0131, inki\u015faf etm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi  deyil.<br \/>\n\u00c7\u00fcnki Mir C\u0259lal irsd\u0259n faydalanark\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 he\u00e7 vaxt formal  yana\u015fmam\u0131\u015f, zahiri  t\u0259sir\u0259 qap\u0131lmam\u0131\u015f,<br \/>\nh\u0259qiqi  s\u0259n\u0259t\u0259  m\u0259xsus  yol tutmu\u015f, orijinal  yaz\u0131\u00e7\u0131  kimi  h\u0259r\u0259k\u0259t  etmi\u015fdir&#8230;<\/p>\n<p>M. C.Pa\u015fayevin  \u0259s\u0259rl\u0259ri  indi  d\u0259  sevil\u0259-sevil\u0259  oxunur, m\u00fcasirl\u0259rimiz  t\u0259r\u0259find\u0259n  ad\u0131  ehtiramla \u00e7\u0259kilir.<\/p>\n<p>AMEA \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutu XX \u0259sr \u015f\u00f6b\u0259si                                                                          R\u0259sulova \u018fdal\u0259t<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mir C\u0259lal Pa\u015fayevin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na n\u0259z\u0259r salark\u0259n Mir C\u0259lal Pa\u015fayev 1908-ci ild\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda k\u0259ndli ail\u0259sind\u0259 anadan olmu\u015f, u\u015faq ik\u0259n atas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Kirovabad (indiki G\u0259nc\u0259) \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259tirilmi\u015f, u\u015faql\u0131q v\u0259 g\u0259nclik ill\u0259ri bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ke\u00e7mi\u015f, 1928-ci ild\u0259 pedaqoji texnikumunu da burada bitirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev, H\u0259mid Arasl\u0131, Mikay\u0131l Rzaquluzad\u0259, Osman Sar\u0131v\u0259lli kimi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-29524","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29524","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29524"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29525,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29524\/revisions\/29525"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}