{"id":30086,"date":"2019-04-08T02:00:55","date_gmt":"2019-04-07T22:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30086"},"modified":"2019-04-08T13:45:04","modified_gmt":"2019-04-08T09:45:04","slug":"anadilli-f%c9%99ls%c9%99fi-q%c9%99z%c9%99lin-ilk-numay%c9%99nd%c9%99si-seyid-%c9%99li-imad%c9%99ddin-n%c9%99simi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30086","title":{"rendered":"Anadilli f\u0259ls\u0259fi q\u0259z\u0259lin ilk n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Seyid \u018fli \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Nesimi-serencam.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Nesimi-serencam-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-29192\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Nesimi-serencam-300x200.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Nesimi-serencam.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0130mad\u0259ddin N\u0259simi (tam ad\u0131: Seyid \u018fli ibn Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259d; d.  1369, \u015eamax\u0131 \u2013 1417, H\u0259l\u0259b, Suriya) \u2014 Az\u0259rbaycan \u015fairi, m\u00fct\u0259f\u0259kkir. &#8220;\u0130mad\u0259ddin N\u0259simi&#8221; ad\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhurdur. \u0130lk t\u0259hsilini \u015eamax\u0131da alm\u0131\u015f, d\u00f6vr\u00fcn elml\u0259rini, dinl\u0259rin tarixini, m\u0259ntiq, riyaziyyat v\u0259 astronomiyan\u0131 \u00f6yr\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131<\/p>\n<p>N\u0259siminin h\u0259yat\u0131 haqq\u0131nda \u00e7ox geni\u015f m\u0259lumat m\u00f6vcud deyil. M\u0259nb\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti onun ad\u0131n\u0131 \u0130mad\u0259ddin kimi g\u00f6st\u0259rir, ancaq N\u0259siminin \u0259sl ad\u0131n\u0131n \u018fli v\u0259 \u00d6m\u0259r oldu\u011funu qeyd ed\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259r d\u0259 vard\u0131r. Bir \u00e7ox t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar onun \u015eamax\u0131da, ba\u015fqalar\u0131 is\u0259 Bursada, T\u0259brizd\u0259, Bak\u0131da, Diyarb\u0259kird\u0259 v\u0259 h\u0259tta \u015eirazda anadan oldu\u011funu iddia edirl\u0259r.<\/p>\n<p>SSR\u0130 po\u00e7t markas\u0131 (1973)<br \/>\n\u015eairin atas\u0131 Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015eirvanda yax\u015f\u0131 tan\u0131nan \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n idi. N\u0259siminin bir qarda\u015f\u0131 da olub. Onun \u015eamax\u0131da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, \u015eah X\u0259ndan t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 \u015feirl\u0259r yazd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 haz\u0131rda bu adla tan\u0131nan q\u0259dim q\u0259bristanl\u0131qda basd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumdur. \u0130slamdan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u015eamax\u0131 iri m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Burada \u00e7oxlu m\u0259kt\u0259b, m\u0259dr\u0259s\u0259, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 m\u0259\u015fhur olan \u015feir v\u0259 musiqi m\u0259clisl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi, z\u0259ngin ictimai v\u0259 \u015f\u0259xsi kitabxanalar m\u00f6vcud idi. Paytaxtdan bir q\u0259d\u0259r k\u0259narda, M\u0259lh\u0259m adlanan yerd\u0259 m\u0259\u015fhur \u015fair Xaqani \u015eirvaninin \u0259misi &#8211; alim v\u0259 h\u0259kim Kafi\u0259ddin t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f Dar-\u00fc\u015f-\u015f\u0259fa tibb akademiyas\u0131 da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. N\u0259siminin m\u0259kt\u0259b ill\u0259ri bel\u0259 bir m\u00fchitd\u0259 ke\u00e7ib.<\/p>\n<p>N\u0259siminin Bak\u0131dak\u0131 heyk\u0259li<\/p>\n<p>N\u0259simi d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli arifl\u0259rind\u0259n m\u00fcvafiq elml\u0259rd\u0259n t\u0259hsil ald\u0131qdan sonra h\u00fcrufi F\u0259zlullah N\u0259iminin xidm\u0259tin\u0259 girmi\u015f, onun t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 t\u0259liml\u0259rind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nmi\u015fdir. S\u0259f\u0259rl\u0259rinin ham\u0131s\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015feyx m\u00fcr\u015fidi N\u0259imi il\u0259 yol yolda\u015f\u0131 olmu\u015f v\u0259 onun q\u0131z\u0131 il\u0259 evl\u0259nmi\u015fdir.[2]<\/p>\n<p>\u015eairin \u0259s\u0259rl\u0259rinin t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, N\u0259simi \u015eamax\u0131da o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 universitetl\u0259rinin t\u0259l\u0259bin\u0259 cavab ver\u0259c\u0259k bir d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 kamil t\u0259hsil ala bilib. O, klassik \u015e\u0259rq v\u0259 q\u0259dim yunan f\u0259ls\u0259f\u0259sini, habel\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n m\u0259nims\u0259mi\u015f, \u0130slam\u0131n v\u0259 xristianl\u0131\u011f\u0131n \u0259saslar\u0131na yax\u0131ndan b\u0259l\u0259d olmu\u015f, tibb, astronomiya v\u0259 astrologiya, riyaziyyat v\u0259 m\u0259ntiq elml\u0259rin\u0259 d\u0259rind\u0259n yiy\u0259l\u0259nmi\u015fdi. O, dill\u0259ri el\u0259 yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi ki, Az\u0259rbaycan, fars v\u0259 \u0259r\u0259b dill\u0259rind\u0259 eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00f6z\u0259l \u015feirl\u0259r yaza bilirdi. Onun az\u0259rbaycanca \u015feirl\u0259rinin dili h\u0259m z\u0259nginliyi, h\u0259m d\u0259 xalq nitqin\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir, atalar s\u00f6zl\u0259ri, z\u0259rb-m\u0259s\u0259ll\u0259r, hikm\u0259tli s\u00f6zl\u0259r burada \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil edir. N\u0259siminin r\u00fcbail\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq \u015feiri n\u00fcmun\u0259l\u0259ri olan bayat\u0131lara \u00e7ox yax\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259siminin poeziyas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rinin m\u0259\u015fhur alim v\u0259 \u015fairl\u0259rinin adlar\u0131 tez-tez xat\u0131rlan\u0131r. Bunlardan \u0130bn Sinan\u0131, Xaqanini, Nizamini, F\u0259l\u0259kini, M\u0259nsur H\u0259llac\u0131, F\u0259zl\u00fcllah N\u0259imini, \u015eeyx Mahmud \u015e\u0259b\u00fcst\u0259rini, \u00d6vh\u0259di Mara\u011fayini v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<\/p>\n<p>\u018fzim \u018fzimzad\u0259, &#8220;N\u0259siminin edam\u0131&#8221;<\/p>\n<p>H\u00fcrufil\u0259r Teymurl\u0259ng t\u0259r\u0259find\u0259n ciddi t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda N\u0259simi v\u0259t\u0259nd\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u00fcb, \u0130raq, T\u00fcrkiy\u0259, Suriyada ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur olub. H\u00fcrufilik t\u0259limi \u0259sas\u0131nda ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc panteist ideyalar\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 H\u0259l\u0259b \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 edam olunub. N\u0259siminin edam\u0131 haqq\u0131nda \u0130bn \u0259l-\u0130mad H\u0259nb\u0259li yaz\u0131r: &#8220;O, h\u00fcrufil\u0259rin \u015feyxidir, H\u0259l\u0259bd\u0259 sakin idi, t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 \u00e7oxald\u0131, bid\u0259ti artd\u0131, i\u015f o yer\u0259 \u00e7atd\u0131 ki, sultan onun \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sini \u0259mr etdi, boynu vuruldu, d\u0259risi soyuldu, \u00e7arm\u0131xa \u00e7\u0259kildi&#8221;.<\/p>\n<p>N\u0259simi \u00f6z ideyalar\u0131n\u0131 pe\u015f\u0259kar filosof kimi ayr\u0131ca traktatlarda bitkin sistemd\u0259 verm\u0259yib, \u00e7\u00fcnki Miyan\u0259cinin, \u0130bn \u018fr\u0259binin geni\u015f \u0259hat\u0259li sufi-f\u0259ls\u0259fi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n sonra bu m\u0259zmunda traktatlar yazma\u011fa o zaman b\u0259lk\u0259 d\u0259 ehtiyac duyulmurdu. H\u00fcrufiliyin n\u0259z\u0259ri \u0259saslar\u0131na g\u0259ldikd\u0259, N\u0259iminin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 o art\u0131q i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>N\u0259simi dilin z\u0259nginlikl\u0259rind\u0259n q\u0259z\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus bir ustal\u0131qla istifad\u0259 edir. B\u0259z\u0259n \u015fair \u015feirl\u0259rini yaln\u0131z xitab v\u0259 ifad\u0259li t\u0259krarlar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurur. Filosof-\u015fairin poeziyas\u0131 \u00e7ox tez bir zamanda Orta Asiya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran xalqlar\u0131 aras\u0131nda populyarl\u0131q qazan\u0131r. M\u0259nsur H\u0259llacla birlikd\u0259 onun ad\u0131 \u00f6z \u0259qid\u0259si u\u011frunda qeyri-adi s\u0259daq\u0259t v\u0259 c\u0259surluq r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilir. Onun \u0259s\u0259rl\u0259ri bir \u00e7ox dill\u0259r\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 h\u0259min dill\u0259rd\u0259 yaz\u0131b-yaradan \u015fairl\u0259r onu t\u0259qlid edirl\u0259r. N\u0259siminin \u015feirl\u0259rini xalq aras\u0131nda avazla oxumaq v\u0259 onun h\u00fcrufi ideyalar\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259k \u00fcst\u00fcnd\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 \u0259zablara qatla\u015f\u0131r, h\u0259tta canlar\u0131ndan da ke\u00e7irl\u0259r.<\/p>\n<p>N\u0259simi filmind\u0259n kadr<\/p>\n<p>Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 N\u0259simi d\u0259 ustad\u0131 N\u0259imi kimi sufizm m\u00f6vqeyind\u0259 dayan\u0131r v\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f sufi \u015feyxi \u015eiblinin t\u0259limini davam etdirir. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u015fair \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rini &#8220;H\u00fcseyni&#8221;, &#8220;Seyid H\u00fcseyni&#8221;, &#8220;Seyid&#8221; t\u0259x\u0259ll\u00fcsl\u0259ri il\u0259 yaz\u0131r. Lakin X \u0259srin sufi \u0130ran filosof-\u015fairi M\u0259nsur H\u0259llac\u0131n t\u0259limi N\u0259siminin ruhuna daha yax\u0131n idi. \u0130lk d\u0259f\u0259 m\u0259hz o demi\u015fdi ki, &#8220;M\u0259n allaham!&#8221; Bu c\u00fcr k\u00fcfr say\u0131lan fikirl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 M\u0259nsur H\u0259llac daim t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f v\u0259 n\u0259hay\u0259t, \u00f6z \u00f6mr\u00fcn\u00fc dar a\u011fac\u0131nda ba\u015fa vurmu\u015fdu. \u018fqid\u0259si u\u011frunda bu c\u00fcr f\u0259dakarl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan N\u0259simi d\u0259 M\u0259nsura heyran k\u0259silmi\u015f v\u0259 \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 onu t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015fdi. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u015fair h\u00fcrufi t\u0259limini q\u0259bul etdikd\u0259n sonra da H\u0259llaca vur\u011funlu\u011fundan qalmam\u0131\u015fd\u0131. Bu s\u00f6zl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada N\u0259siminin uzun m\u00fcdd\u0259t sadiq qald\u0131\u011f\u0131 sufi f\u0259ls\u0259f\u0259si haqda da s\u00f6yl\u0259m\u0259k olar. Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq, Z\u00fcmr\u00fcd Quluzad\u0259 yaz\u0131r: &#8220;N\u0259simi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n a\u015fiq oldu\u011fu, onu y\u00fcks\u0259ld\u0259n, kamill\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 \u00f6z nuruna q\u0259rq ed\u0259n g\u00f6z\u0259l-Allah dayan\u0131r. \u0130nsan \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n y\u00fcks\u0259k, \u00fclvi duy\u011fu h\u0259min sevgilinin v\u00fcsal\u0131na yeti\u015fm\u0259k, ona qovu\u015fmaq, onda \u0259riyib yox olmaqd\u0131r. \u015eair yaz\u0131r ki, e\u015fqi g\u00fcnah sayanlar\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, o, bu yoldan \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki yaln\u0131z bu yol insan\u0131 tanr\u0131ya, h\u0259qiq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ra bil\u0259r.&#8221; Daha sonra oxuyuruq: &#8220;Lakin t\u0259dric\u0259n N\u0259siminin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 sufilik h\u00fcrufilikl\u0259 \u0259v\u0259z olunur. Bu, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6nc\u0259 \u015fairin panteist g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikd\u0259 \u0259ks olunur. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin \u0259sas\u0131nda art\u0131q e\u015fq v\u0259 s\u0259rxo\u015fluq deyil, h\u0259rf, a\u011f\u0131l dayanma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Bu zamandan etibar\u0259n N\u0259simi f\u0259ls\u0259f\u0259d\u0259 N\u0259iminin yaratd\u0131\u011f\u0131 h\u00fcrufiliy\u0259 tap\u0131n\u0131r v\u0259 onun \u0259sas m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f edir. Ancaq N\u0259siminin t\u0259bli\u011f etdiyi h\u00fcrufilik he\u00e7 d\u0259 N\u0259iminin yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259limin eynil\u0259 t\u0259krar\u0131 deyil.&#8221;[3][4]<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, N\u0259siminin divan\u0131 Az\u0259rbaycanda 1972-ci ild\u0259 H\u0259mid M\u0259h\u0259mm\u0259dzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ap olunmu\u015f v\u0259 \u0130randa da bir d\u0259f\u0259 &#8220;Gec\u0259 qaranl\u0131\u011f\u0131nda Simurq&#8221; ad\u0131 il\u0259 Seyid \u018fli Salehinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc, 1968-ci ild\u0259 H\u00fcseyn Ahi, 1980-ci ild\u0259 Foru\u011fi n\u0259\u015friyyat\u0131 vasit\u0259si v\u0259 1972-ci ild\u0259 is\u0259 N\u0259\u015fri Nei t\u0259r\u0259find\u0259n C\u0259lal Pend\u0259rinin s\u0259yi il\u0259 \u00e7ap edilmi\u015fdir. AMEA M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun direktor m\u00fcavini, filologiya \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Pa\u015fa K\u0259rimov Ankara Milli Kitabxanas\u0131ndan b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi \u0130mad\u0259ddin N\u0259siminin anadilli divan\u0131n\u0131n iki n\u00fcsx\u0259sinin sur\u0259tini \u0259ld\u0259 edib. 83 v\u0259r\u0259qd\u0259n ibar\u0259t birinci divan ayd\u0131n n\u0259sx x\u0259tti il\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb. 308 v\u0259r\u0259qd\u0259n ibar\u0259t olan ikinci divan da s\u0259liq\u0259li v\u0259 g\u00f6z\u0259l x\u0259tl\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Qeyd ed\u0259k ki, bu divan N\u0259siminin \u0259lyazma divanlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 \u0259n irih\u0259cmlil\u0259rd\u0259ndir. Divan\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 \u201cDivani-h\u0259zr\u0259ti-Seyyid N\u0259simi q\u0259dd\u0259s\u0259 sir\u00fclh\u00fcl-\u0259ziz\u201d (\u201cH\u0259zr\u0259t Seyid N\u0259siminin (q\u0259bri pak olsun) divan\u0131\u201d) s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131l\u0131b. Buraya 711 q\u0259z\u0259l, 6 t\u0259rcib\u0259nd, 3 m\u0259sn\u0259vi, 9 m\u00fcst\u0259zad, 5 m\u00fcx\u0259mm\u0259s, 603 r\u00fcbai, 3 qit\u0259 daxildir. Diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n c\u0259h\u0259t odur ki, bu n\u00fcsx\u0259d\u0259 N\u0259siminin \u0259lyazma v\u0259 m\u0259tbu divanlar\u0131nda rast g\u0259lm\u0259diyimiz bir s\u0131ra \u015feirl\u0259r vard\u0131r. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 \u015fairin he\u00e7 bir m\u00fcx\u0259mm\u0259sin\u0259 rast g\u0259lm\u0259diyimiz halda, burada onun 5 m\u00fcx\u0259mm\u0259si verilib. O da bildirilir ki, bu \u015feirl\u0259r h\u00fcrufiliyi yaymaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 N\u0259siminin n\u00fcfuzundan istifad\u0259 ed\u0259n, onun ad\u0131ndan \u0259s\u0259rl\u0259r yazan h\u00fcrufil\u0259r\u0259 d\u0259 m\u0259xsus ola bil\u0259r. [5] H\u0259m\u00e7inin 2019-cu ild\u0259 AMEA M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun direktor m\u00fcavini, filologiya elml\u0259ri doktoru Pa\u015fa K\u0259rimov b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi divan\u0131n\u0131n-lirik \u015feirl\u0259r toplusunun Ankaran\u0131n Milli Kitabxanas\u0131nda saxlanan iki \u0259lyazma n\u00fcsx\u0259sinin s\u00fcr\u0259tini \u0259ld\u0259 edib. Bu n\u00fcsx\u0259l\u0259r \u015fairin \u201cH\u00fcseyni\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rin olmas\u0131 il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir.<\/p>\n<p>105 v\u0259r\u0259qd\u0259n ibar\u0259t birinci \u0259lyazman\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cDivani-H\u0259zr\u0259t Seyyid-N\u0259simi\u201d kimi gets\u0259 d\u0259, buradak\u0131 \u015feirl\u0259rin \u00e7oxu \u201cH\u00fcseyni\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 yaz\u0131l\u0131b. 124 v\u0259r\u0259qd\u0259n ibar\u0259t ikinci \u0259lyazma divan\u0131nda is\u0259 \u015fairin h\u0259m N\u0259simi, h\u0259m d\u0259 H\u00fcseyni t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259ri vard\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259simi divan\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ri yeni \u0259ld\u0259 edilmi\u015f n\u00fcsx\u0259l\u0259ri \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck maraq k\u0259sb edir. [6]<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin m\u00fcvafiq s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 2019-cu ild\u0259 B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi \u0130mad\u0259ddin N\u0259siminin (1369 &#8211; 1417) 650 illik yubileyi qeyd edilir. \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fairi,  d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli m\u00fct\u0259f\u0259kkiri olmu\u015fdur.  N\u0259siminin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm bir m\u0259rh\u0259l\u0259dir.<\/p>\n<p>\u015eairin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u0259s\u0259rl\u0259ri Az\u0259rbaycan, Yax\u0131n \u015e\u0259rq, \u0130raq, Suriya, Orta Asiyada geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259simi sad\u0259c\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na deyil, 15-ci \u0259srd\u0259n etibar\u0259n b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. \u015eairin \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259lyazmalar \u015f\u0259klind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra kitabxanalar\u0131nda saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eairin \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 \u00e7ap edilmi\u015f, bar\u0259sind\u0259 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. UNESCO-nun q\u0259rar\u0131 il\u0259 N\u0259siminin adan olmas\u0131n\u0131n 600 illiyi d\u00fcnya miqyas\u0131nda geni\u015f qeyd edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Xatir\u0259si<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Dil\u00e7ilik \u0130nstitutuna N\u0259siminin ad\u0131 verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>15 noyabr 2018-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan prezidenti n\u00f6vb\u0259ti ild\u0259 \u0130mad\u0259ddin N\u0259siminin 650 illik yubileyinin qeyd edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r.[7]<\/p>\n<p>19 noyabr 2018-ci ild\u0259 Moskva D\u00f6vl\u0259t Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0130nstitutunda N\u0259siminin b\u00fcst\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi olub.[8]<\/p>\n<p>S\u0259sl\u0259ndirilmi\u015f \u015feirl\u0259ri<br \/>\nRasim Balayev &#8211; &#8220;Hardasan&#8221;<br \/>\nRasim Balayev v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 &#8211; &#8220;M\u0259nd\u0259 s\u0131\u011far iki cahan&#8221;<br \/>\nNur\u0259ddin Mehdixanl\u0131 &#8211; &#8220;M\u0259nd\u0259 s\u0131\u011far iki cahan&#8221;<br \/>\n-Imad\u0259ddin N\u0259simi &#8211; [ &#8220;BAHARRIY\u018f&#8221;<br \/>\n\u015eeirl\u0259rin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f musiqi \u0259s\u0259rl\u0259ri<br \/>\n&#8220;N\u0259simi&#8221; filmind\u0259n d\u0259rvi\u015fl\u0259rin mahn\u0131s\u0131 &#8220;\u0130st\u0259m\u0259&#8221; &#8211; musiqi: Tofiq Quliyev<br \/>\n&#8220;N\u0259simi&#8221; filmind\u0259n d\u0259rvi\u015fl\u0259rin mahn\u0131s\u0131 &#8220;Qafil oyan&#8221; &#8211; musiqi: Tofiq Quliyev<br \/>\nZeyn\u0259b Xanlarova &#8211; Neyn\u0259di<br \/>\nK\u0259mal\u0259 N\u0259biyeva &#8211; Qatar t\u0259snifi (K\u00f6nl\u00fcm\u00fcn viran\u0259sind\u0259 g\u0259nci-p\u00fcnhan bulmu\u015fam)<br \/>\nB\u0259st\u0259kar A\u011fabac\u0131 Rzayeva 7 romans<br \/>\nN\u0259simiy\u0259 ithaf olunmu\u015f musiqi \u0259s\u0259rl\u0259ri<br \/>\nN\u0259simi dastan\u0131 &#8211; Fikr\u0259t \u018fmirovun baleti.<br \/>\nFilmoqrafiya<br \/>\nN\u0259simi (film, 1971)<br \/>\nN\u0259simi (film, 1973)<br \/>\n\u0130mad\u0259ddin N\u0259simi (film, 1973)<br \/>\nM\u0259nd\u0259 s\u0131\u011far iki cahan&#8230; (film, 1973)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130mad\u0259ddin N\u0259simi (tam ad\u0131: Seyid \u018fli ibn Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259d; d. 1369, \u015eamax\u0131 \u2013 1417, H\u0259l\u0259b, Suriya) \u2014 Az\u0259rbaycan \u015fairi, m\u00fct\u0259f\u0259kkir. &#8220;\u0130mad\u0259ddin N\u0259simi&#8221; ad\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhurdur. \u0130lk t\u0259hsilini \u015eamax\u0131da alm\u0131\u015f, d\u00f6vr\u00fcn elml\u0259rini, dinl\u0259rin tarixini, m\u0259ntiq, riyaziyyat v\u0259 astronomiyan\u0131 \u00f6yr\u0259nmi\u015fdir. H\u0259yat\u0131 N\u0259siminin h\u0259yat\u0131 haqq\u0131nda \u00e7ox geni\u015f m\u0259lumat m\u00f6vcud deyil. M\u0259nb\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti onun ad\u0131n\u0131 \u0130mad\u0259ddin kimi g\u00f6st\u0259rir, ancaq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-30086","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30086"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30097,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30086\/revisions\/30097"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}