{"id":32070,"date":"2019-08-20T08:00:50","date_gmt":"2019-08-20T04:00:50","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=32070"},"modified":"2019-08-20T14:38:09","modified_gmt":"2019-08-20T10:38:09","slug":"mirz%c9%99-c%c9%99lil-v%c9%99-molla-n%c9%99sr%c9%99ddin-xatir%c9%99l%c9%99r-aynasinda","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=32070","title":{"rendered":"Mirz\u0259 C\u0259lil v\u0259 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d xatir\u0259l\u0259r aynas\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/sefeqxanim.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/sefeqxanim-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-32071\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/sefeqxanim-300x200.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/sefeqxanim.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>YAZI\u00c7I-PUBL\u0130S\u0130sT M\u018fMM\u018fD\u018fL\u0130 NAS\u0130R\u0130N YADDA\u015eINDAN S\u018fH\u0130F\u018fL\u018fR<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli \u0259dib, yaz\u0131\u00e7\u0131-publisist C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin \u015fah \u0259s\u0259ri sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131n\u0131n yaranmas\u0131ndan 107 il \u00f6tm\u0259sin\u0259 baxmayaraq o, bu g\u00fcn d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q elminin t\u0259dqiqat predmeti olaraq \u00f6yr\u0259nilm\u0259kd\u0259dir. Z\u0259nnimc\u0259, \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din ya\u015fam tarixinin maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Mirz\u0259 C\u0259lil kimi g\u00f6rk\u0259mli \u0259dibl\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 dostluq ed\u0259n v\u0259 ustad\u0131n  h\u0259yat\u0131na, m\u0259n\u0259vi al\u0259min\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada b\u0259l\u0259d olan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131qlar\u0131 xatir\u0259l\u0259rdir. Bu xatir\u0259l\u0259r \u0259dibin h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n x\u0131rda detal\u0131n da \u00f6yr\u0259nilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<br \/>\n\u00d6t\u0259n \u0259srin ikinci onilliyind\u0259n m\u0259tbuata g\u0259lmi\u015f v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir qolunu da \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201dl\u0259 ba\u011flam\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131-publisist M\u0259mm\u0259d\u0259li Nasirin (1899-1983) t\u0259dqiq etdiyim \u0259s\u0259rl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda onun ustad\u0131 M.C\u0259lil\u0259 h\u0259sr etdiyi xatir\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k d\u0259 bu bax\u0131mdan maraq do\u011furur. \u00d6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 kimi, \u201caradan 55 il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq Mirz\u0259 C\u0259lill\u0259 ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00e7ox yax\u015f\u0131 xat\u0131rlayan\u201d M.Nasir ustad\u0131, m\u00fc\u0259llimi sand\u0131\u011f\u0131 o insanla g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rini, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini, jurnalla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck f\u0259xar\u0259tl\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. Xatir\u0259l\u0259r \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d (20 avqust, 1966), \u201cV\u0131\u015fka\u201d (25 aprel, 1967) v\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201d (4 iyun, 1967) q\u0259zetl\u0259rind\u0259 d\u0259rc olunub. Bu m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 M.Nasirin \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d\u0259 g\u0259li\u015fi, m\u0259cmu\u0259 il\u0259 \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259sinin yaranmas\u0131, M.C\u0259lilin xalq\u0131n ictimai \u015f\u00fcurunun formala\u015fmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259siri olan \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131n\u0131n tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n b\u0259hs olunub. El\u0259c\u0259 d\u0259 M.Nasirin jurnalla tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, ilk yaz\u0131s\u0131n\u0131n m\u0259cmu\u0259d\u0259 d\u0259rc olunmas\u0131, onunla g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin ictimai-\u0259d\u0259bi \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n ald\u0131\u011f\u0131 z\u0259ngin t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131, M.C\u0259lilin g\u0259nc h\u0259mkarlar\u0131na jurnal\u0131n d\u0259st-x\u0259ttin\u0259 v\u0259 amal\u0131na uy\u011fun m\u00f6vzularda q\u0131sa v\u0259 m\u0259nal\u0131 yazma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 etm\u0259si, onlar\u0131 mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7i kimi yeti\u015fdirm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri xat\u0131rlan\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar xatir\u0259l\u0259rd\u0259 b\u0259z\u0259n q\u0131sa, b\u0259z\u0259n d\u0259 bir q\u0259d\u0259r geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir olunur. \u201cM\u0259nim g\u00f6z\u00fcm\u00fc \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d a\u00e7d\u0131\u201d, \u2013 dey\u0259n M.Nasir ilk xatir\u0259sind\u0259 yeniyetm\u0259 \u00e7a\u011flar\u0131ndan yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolunu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n bu jurnal\u0131n f\u0259aliyy\u0259t tarixinin m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vr\u00fcn\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131b. \u018fn \u0259sas\u0131 da \u0259dibl\u0259 h\u0259r g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 M.C\u0259lilin m\u0259n\u0259vi al\u0259mind\u0259n, yarad\u0131c\u0131l\u0131q t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n \u0259xz etdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259ri onun xatir\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiramla q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. Maraql\u0131 m\u0259qamlar v\u0259 faktlarla z\u0259ngin olan bu d\u0259rin m\u0259zmunlu yaz\u0131da bir bax\u0131\u015fla b\u00f6y\u00fck zaman k\u0259siyind\u0259 ya\u015fan\u0131lan \u0259hvalatlar, xarakterik hadis\u0259l\u0259r t\u0259svir olunur.<br \/>\nM.Nasirin \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201dl\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da maraql\u0131 bir tarix\u00e7\u0259si olub. M\u00fc\u0259llif xatir\u0259sin\u0259 d\u0259 el\u0259 bu tarixi g\u00fcnl\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u201c1912-ci ilin pay\u0131z f\u0259sli idi. Havalar soyumu\u015fdu. Atam ba\u011f\u0131m\u0131zdan bi\u00e7ib g\u0259tirdiyi ax\u0131r\u0131nc\u0131 otu (tap\u0131l\u0131 \u2013 \u015e.N.) bir t\u0259r\u0259f\u0259 t\u00f6k\u00fcb yuyunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131 ki, darvazam\u0131z d\u00f6y\u00fcld\u00fc. C\u0259ld qa\u00e7\u0131b qap\u0131n\u0131 a\u00e7d\u0131m&#8230;\u201d G\u0259l\u0259n kim imi\u015f? M\u0259lum olur ki, \u0130r\u0259vanda \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d\u0259 abun\u0259 toplayan Ba\u011f\u0131r Rzayev adl\u0131 bir n\u0259f\u0259r \u015f\u0259h\u0259rin h\u00f6rm\u0259tli ha\u00e7\u0131lar\u0131ndan olan Hac\u0131 M\u0259mm\u0259d ki\u015finin qap\u0131s\u0131na da bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 g\u0259libmi\u015f. O, s\u00f6z\u00fcn\u0259 bel\u0259 ba\u015flay\u0131b: \u201cHac\u0131, ne\u00e7\u0259 ildir ki, Tiflisd\u0259 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d ad\u0131nda m\u0259cmu\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Ancaq oxucusu azd\u0131r. Bu, m\u0259cmu\u0259nin ba\u011flanmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Biz ona h\u0259r c\u0259h\u0259td\u0259n k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259liyik. G\u0259li\u015fimd\u0259n m\u0259qs\u0259d sizi h\u0259min m\u0259cmu\u0259y\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ri yazmaqd\u0131r\u201d&#8230;<br \/>\nHac\u0131 M\u0259mm\u0259d ki\u015fi \u201cdinsiz-imans\u0131z\u201d bir jurnala m\u00fc\u015ft\u0259ri yaz\u0131lmaq ist\u0259m\u0259s\u0259 d\u0259 qap\u0131s\u0131na g\u0259l\u0259ni \u0259libo\u015f qaytarmay\u0131b, ki\u015fiy\u0259 bir q\u0131z\u0131l onluq verir v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131r ki, onu \u201cyet\u0259n\u0259 yetib, yetm\u0259y\u0259n\u0259 da\u015f atan\u201d bir m\u0259cmu\u0259y\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ri yazmas\u0131n. K\u0259narda oturub, b\u00fct\u00fcn bu s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri dinl\u0259y\u0259n M\u0259mm\u0259d\u0259li bir h\u0259ft\u0259d\u0259n sonra po\u00e7tdan q\u0259zet  v\u0259 m\u0259ktublar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda \u015f\u0259killi bir jurnal da g\u00f6r\u00fcr. H\u0259min g\u00fcnd\u0259n o, atas\u0131ndan gizlin bu jurnal\u0131 oxuma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Jurnal o\u011flan\u0131n m\u0259n\u0259vi al\u0259min\u0259, ictimai \u015f\u00fcuruna el\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259sir edir ki, h\u0259min vaxtlar Bak\u0131da \u00e7\u0131xan \u201c\u0130qbal\u201d, \u201cS\u0259dayi-h\u0259qq\u201d q\u0259zetl\u0259rind\u0259 \u0130r\u0259vandan x\u0259b\u0259rl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n M\u0259mm\u0259d\u0259li \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d kimi m\u00f6t\u0259b\u0259r jurnala da yazma\u011fa h\u0259v\u0259sl\u0259nir. Ilk yaz\u0131s\u0131n\u0131n m\u00f6vzusunu qon\u015fular\u0131 Mir Qafar a\u011fa adl\u0131 bir m\u00f6vhumat\u00e7\u0131n\u0131n evind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n dini s\u00f6hb\u0259tl\u0259rd\u0259n  al\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, \u00f6z m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259sini d\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb yezn\u0259si, \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din \u0130r\u0259van m\u00fcxbirl\u0259rind\u0259n olan \u018fli M\u0259hzunla Tiflis\u0259 gedir. M\u00fc\u0259llif yaz\u0131r: \u201cErt\u0259si g\u00fcn Tiflisd\u0259 olduq. Yezn\u0259m m\u0259ni birba\u015f \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131ndan olan dostu \u018fliqulu N\u0259c\u0259fovun (Q\u0259mk\u00fcsar\u0131n) evin\u0259 apard\u0131. Sabah\u0131s\u0131 g\u00fcn \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d idar\u0259sin\u0259 getdik. Mirz\u0259 il\u0259 redaksiyada g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck. O, stol arxas\u0131nda oturub n\u0259 is\u0259 yaz\u0131rd\u0131. Biziml\u0259 s\u0259mimi salamla\u015fd\u0131qdan sonra \u018fli M\u0259hzuna i\u015far\u0259 ed\u0259r\u0259k soru\u015fdu:<br \/>\n\u2013 Bu cavan o\u011flan kimdir?<br \/>\n\u2013 Bu, balaca mollan\u0259sr\u0259ddin\u00e7idir. Yaz\u0131s\u0131 var, jurnala g\u0259tirib.<br \/>\nF\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 edib \u201c\u018flh\u0259m qira\u0259txan\u0259si\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 yaz\u0131n\u0131 cibimd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131b stolun \u00fcst\u00fcn\u0259 qoydum. Mirz\u0259 m\u0259ktubu n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259-ke\u00e7ir\u0259 m\u0259nd\u0259n soru\u015fdu:<br \/>\n\u2013 N\u0259 bar\u0259d\u0259 yazm\u0131san?<br \/>\nUtana-utana yaz\u0131n\u0131n m\u0259zmununu dan\u0131\u015fd\u0131m. C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 diqq\u0259tl\u0259 m\u0259n\u0259 qulaq as\u0131r, yeri g\u0259ldikc\u0259 b\u0259zi suallar verirdi. \u0130dar\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xanda Mirz\u0259 m\u0259n\u0259 mehribanl\u0131qla \u0259l verib dedi:<br \/>\n\u2013 Biziml\u0259 \u0259laq\u0259 saxla, yaz\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m&#8230; \u201d<br \/>\n1913-c\u00fc ilin sonlar\u0131nda t\u0259qdim etdiyi h\u0259min yaz\u0131 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din 29 yanvar, 1914-c\u00fc il tarixli 3-c\u00fc say\u0131nda d\u0259rc olunur. \u0130lk yaz\u0131s\u0131 \u00fcst\u0259 m\u00f6vhumat x\u0259nc\u0259rinin l\u0259zz\u0259tini dadan M.Nasir jurnal\u0131n m\u0259sl\u0259kin\u0259 daha b\u00f6y\u00fck inamla ba\u011flan\u0131r. 1915-ci ild\u0259n \u201cDirilik\u201d, \u201cTuti\u201d, \u201cA\u00e7\u0131q s\u00f6z\u201d, sonralarsa \u201cYeni fikir\u201d kimi q\u0259zet v\u0259 jurnallarda \u00e7\u0131x\u0131\u015flar etdiyind\u0259n, h\u0259m d\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n ne\u00e7\u0259 il \u0259dibl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 bilmir.  N\u0259hay\u0259t, 1925-ci- ild\u0259 M.C\u0259lill\u0259 Borjomid\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan m\u00fc\u0259llif h\u0259min g\u00fcn\u00fc bel\u0259 xat\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131: \u201cM\u0259nim b\u00f6y\u00fck satirikl\u0259 ikinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm 1925-ci ild\u0259 Borjomda oldu. O, stansiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda dayan\u0131b ged\u0259n-g\u0259l\u0259n qatarlar\u0131 qar\u015f\u0131lay\u0131rd\u0131. M\u0259n\u0259 bel\u0259 g\u0259ldi ki, Mirz\u0259 stansiyaya hans\u0131sa tan\u0131\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 ya qohumunu qar\u015f\u0131lama\u011fa g\u0259lib. Ona yax\u0131nla\u015f\u0131b salamla\u015fd\u0131m. Diqq\u0259tl\u0259 baxandan sonra tan\u0131d\u0131 v\u0259 \u201cnec\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u00fcs\u0259n\u201d, deyib m\u0259ni b\u0259rk-b\u0259rk qucaqlad\u0131. Hal-\u0259hvaldan sonra m\u0259ni sor\u011fu-suala tutdu. Ayd\u0131n oldu ki, Mirz\u0259 n\u00f6vb\u0259ti m\u0259zuniyy\u0259tini Borjomda ke\u00e7irir v\u0259 stansiyada g\u00f6r\u00fcnm\u0259yini bel\u0259 izah etdi:<br \/>\n\u2013 Adam sanatoriyada dar\u0131x\u0131r. H\u0259rd\u0259n stansiyaya g\u0259lir\u0259m, gedib-g\u0259l\u0259nl\u0259r\u0259 bax\u0131ram ki, b\u0259lk\u0259 tan\u0131\u015flarla rastla\u015fd\u0131m.<br \/>\nBundan sonra Mirz\u0259 bir \u015f\u00fc\u015f\u0259 s\u00fcd ald\u0131 v\u0259 biz birlikd\u0259 bufet\u0259 daxil olduq. O g\u00fcn bizim s\u00f6hb\u0259timiz uzun \u00e7\u0259kdi\u201d.<br \/>\n1927-ci ild\u0259 M.Nasir Bak\u0131da \u201cKommunist\u201d q\u0259zetind\u0259 i\u015f\u0259 d\u0259v\u0259t olunandan  sonra \u0259dibl\u0259 s\u0131x\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri \u00f6z axar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. M.Nasir xat\u0131rlay\u0131r ki, o zaman Az\u0259rbaycan dilind\u0259 olan b\u00fct\u00fcn q\u0259zetl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131 da yeni \u0259lifba il\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bunun da q\u0259zetl\u0259rin v\u0259 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d m\u0259cmu\u0259sinin tiraj\u0131na m\u0259nfi t\u0259siri oldu. Mirz\u0259 C\u0259lil bu bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7araq dedi:<br \/>\n\u2013 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d yeni \u0259lifbaya \u00fcr\u0259kd\u0259n t\u0259r\u0259fdard\u0131r. Lakin yeni \u0259lifba il\u0259 savadl\u0131 az oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn jurnal\u0131m\u0131z\u0131n oxucular\u0131 xeyli azalm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nM\u0259n bu s\u00f6zl\u0259rin cavab\u0131nda \u0259dib\u0259 dedim ki, bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Nuxa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ezamiyy\u0259t\u0259 ged\u0259c\u0259y\u0259m, s\u00f6z verir\u0259m ki, orada \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn yeni abun\u0259\u00e7il\u0259r y\u0131\u011f\u0131m. M\u0259n v\u0259dim\u0259 \u0259m\u0259l etdim. Nuxa ip\u0259k zavodlar\u0131n\u0131 g\u0259zib, alt\u0131 ayl\u0131q olmaq \u015f\u0259rtil\u0259 m\u0259cmu\u0259y\u0259 360 abun\u0259\u00e7i c\u0259lb etdim. 900 manat pul al\u0131b Bak\u0131ya g\u0259tirdim. Mirz\u0259 C\u0259lil bu puldan bir q\u0259d\u0259rini r\u0259ssama v\u0259 yerd\u0259 qalan\u0131n\u0131 da m\u0259tb\u0259\u0259y\u0259 verib k\u00f6hn\u0259 borclardan qurtard\u0131\u201d. Bundan sonra yaz\u0131\u00e7\u0131 xat\u0131rlay\u0131r ki, Nuxada olark\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin sanitariya c\u0259h\u0259td\u0259n pis saxlanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 bir yaz\u0131 yaz\u0131b \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131na vermi\u015fdim. Yaz\u0131 bir aydan art\u0131q redaksiyada qald\u0131. Bir g\u00fcn bunu Mirz\u0259 C\u0259lil\u0259 xat\u0131rladanda dedi: \u201cYad\u0131mdad\u0131r, ancaq yaz\u0131n \u00e7ox uzundur. Uzun yaz\u0131n\u0131 oxumurlar. Q\u0131sa v\u0259 m\u0259zmunlu yazma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f! \u018fg\u0259r yazsayd\u0131n ki, Nuxaya getmi\u015fdim, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 it-pi\u015fik \u00f6l\u00fcs\u00fc g\u00f6r\u00fcb bir salavat \u00e7evirdim, onda ham\u0131 bil\u0259c\u0259kdi ki, kommunxoz pis i\u015fl\u0259yir. Daha buna t\u0259fsilat n\u0259 laz\u0131md\u0131r&#8230;\u201d<br \/>\nM.Nasir xatir\u0259sinin ba\u015fqa bir yerind\u0259 jurnalda katib i\u015fl\u0259diyi fakta da ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259r\u0259k yaz\u0131r ki, \u201cyay\u0131n isti g\u00fcnl\u0259rind\u0259n biri idi. \u201cKommunist\u201d q\u0259zeti redaksiyas\u0131nda oturmu\u015fdum. Mirz\u0259 i\u00e7\u0259ri girdi. Salam-kalamdan sonra s\u00f6z\u0259 bu m\u00fcq\u0259ddim\u0259 il\u0259 ba\u015flad\u0131:<br \/>\n\u2013 M\u0259mm\u0259d\u0259li, \u00e7ox istidir. Bu yay\u0131 hara ged\u0259c\u0259ks\u0259n? M\u0259nim fikrim Borjoma getm\u0259kdir. M\u0259n h\u0259r il Borjoma gedir\u0259m.<br \/>\nSonra \u0259sl m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k dedi:<br \/>\n\u2013 \u018fli N\u0259zmi yolda\u015f sabahdan m\u0259zuniyy\u0259t\u0259 gedir. Onun yerini b\u0259lk\u0259 s\u0259n idar\u0259 ed\u0259s\u0259n? Ancaq katib\u0259 verm\u0259y\u0259 pulumuz yoxdur. Yaz\u0131-zad yaz\u0131b z\u0259hm\u0259t haqq\u0131n\u0131 qonorardan \u00e7\u0131xararsan.<br \/>\nM\u0259n raz\u0131 olub s\u0259h\u0259ri i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131m\u201d.<br \/>\nMaraql\u0131d\u0131r ki, bir il sonra m\u00fc\u0259llif bu m\u00f6vzuya yenid\u0259n qay\u0131d\u0131r. \u201cV\u0131\u015fka\u201d q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc etdirdiyi \u201cB\u00f6y\u00fck satirik haqq\u0131nda xatir\u0259l\u0259r\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 yadda\u015f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u0259r\u0259k \u0259dibl\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259, xatir\u0259l\u0259rin\u0259 bir ba\u015fqa istiqam\u0259td\u0259n i\u015f\u0131q sal\u0131r. Burada o, C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin b\u0259z\u0259n q\u0259l\u0259m yolda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n haqs\u0131z ittiham\u0131na, jurnal\u0131n \u00fcnvan\u0131na s\u0259sl\u0259n\u0259n q\u0131na\u011fa v\u0259 bunu do\u011furan s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirir. \u201cKommunist\u201d q\u0259zeti redaksiyas\u0131n\u0131n klubunda \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din 25 illik f\u0259aliyy\u0259til\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n M.Nasir yaz\u0131r: \u201cM\u0259ruz\u0259d\u0259n sonra m\u00fczakir\u0259l\u0259r ba\u015fland\u0131. \u00c7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259nl\u0259rin aras\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131 Salman M\u00fcmtaz da var idi. O, jurnal\u0131 k\u0259skin t\u0259nqid etdi: \u201cBu 25 ild\u0259 jurnal\u0131n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri olub. Xalq onu m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 oxuyub. N\u0259d\u0259ns\u0259 ax\u0131r vaxtlar jurnal \u0259vv\u0259lki maraqla oxunmur. Yaz\u0131lar maraql\u0131 deyil, karikaturalar m\u0259zmunsuzdu\u201d. Bu s\u00f6zl\u0259r Mirz\u0259ni b\u0259rk q\u0131c\u0131qland\u0131rd\u0131. Ham\u0131da bel\u0259 bir fikir yarand\u0131 ki, Mirz\u0259 yekun s\u00f6z\u00fcnd\u0259 natiqin cavab\u0131n\u0131 nec\u0259 laz\u0131md\u0131 ver\u0259c\u0259k. M. C\u0259lil \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Salman M\u00fcmtaz\u0131n \u00fcnvan\u0131na xeyli t\u0259rifl\u0259r s\u00f6yl\u0259di v\u0259 onun jurnalla uzun ill\u0259r v\u0259 yax\u0131ndan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd etdi. \u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n sonunda o dedi: Bununla yana\u015f\u0131 dem\u0259liy\u0259m ki, yolda\u015f Salman M\u00fcmtaz\u0131n karikaturas\u0131 bizim jurnalda meydana \u00e7\u0131xanda m\u0259n Bak\u0131da olmam\u0131\u015fam\u201d.<br \/>\nM\u00fc\u0259llif qeyd edir ki, Mirz\u0259nin dedikl\u0259ri zalda bir canlanma yarad\u0131r. H\u0259r k\u0259s d\u0259 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259yirdi ki, s\u00f6hb\u0259t hans\u0131 karikaturadan gedir v\u0259 o n\u0259 vaxt \u00e7ap olunub. N\u0259hay\u0259t, ayd\u0131n olur ki, Salman M\u00fcmtaz b\u00f6y\u00fck \u015fairl\u0259rd\u0259n Nizami, Firdovsi S\u0259di, F\u00fczulini Az\u0259rbaycan dilin\u0259 \u00e7ox z\u0259if t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib, bundan \u0259lav\u0259 onlardan b\u0259zisinin \u0259s\u0259rl\u0259rini \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fc kimi vermi\u015fdi. Karikaturada \u015fairl\u0259r etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq \u0259ll\u0259rini q\u0259bird\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131b, S. M\u00fcmtaz\u0131n yaxas\u0131ndan yap\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar.<br \/>\nEl\u0259 h\u0259min ilin 4 iyin tarixind\u0259 M.Nasir \u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201d q\u0259zetind\u0259 ba\u015fqa bir xatir\u0259si il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Burda m\u00fc\u0259llif \u0259n \u00e7ox onunla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan, jurnalda ged\u0259c\u0259k materiallar\u0131 haz\u0131rlamaqda Mirz\u0259y\u0259 etdiyi k\u00f6m\u0259klikd\u0259n, \u201cSaray xala\u201d adl\u0131 felyetonunun yaz\u0131lma tarixind\u0259n b\u0259hs edir.<br \/>\nXatir\u0259d\u0259 oxuyuruq: \u201cBir g\u00fcn Mirz\u0259 redaksiyada oturub m\u00fcxbir yaz\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zd\u0259n ke\u00e7irir, jurnalda ged\u0259si m\u0259ktublar\u0131 se\u00e7ib-haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259n\u0259 verirdi. El\u0259 bu vaxt qoca bir qad\u0131n \u00e7iynind\u0259 xurcun i\u00e7\u0259ri girdi. Mirz\u0259 tez yerind\u0259n qalx\u0131b, Saray xala adl\u0131 bu qad\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131lad\u0131, yan\u0131nda oturtdu. Qad\u0131n xurcundan xeyli \u0259zik-\u00fcz\u00fck ka\u011f\u0131z \u00e7\u0131xard\u0131b Mirz\u0259y\u0259 verdi v\u0259 dedi:<br \/>\n\u2013  S\u0259m\u0259da\u011fa A\u011famal\u0131o\u011flunun yan\u0131ndan g\u0259lir\u0259m. Bu ka\u011f\u0131zlar\u0131 ona g\u00f6st\u0259rdim. M\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rd\u00fc ki, \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d\u0259 apar\u0131m.<br \/>\nKa\u011f\u0131zlardan v\u0259 Saray xalan\u0131n s\u00f6zl\u0259rind\u0259n ayd\u0131n oldu ki,  onun o\u011flu bar\u0259sind\u0259 bir k\u0259nd soveti s\u0259drinin katibi haqs\u0131zl\u0131q etmi\u015fdir. Saray xala q\u0259za m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u015fikay\u0259t etmi\u015f, lakin onun \u015fikay\u0259tl\u0259rin\u0259 laz\u0131mi \u0259h\u0259miyy\u0259t ver\u0259n olmam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nMirz\u0259 bu bar\u0259d\u0259 jurnala yazma\u011f\u0131 m\u0259n\u0259 tap\u015f\u0131rd\u0131. Tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 yerin\u0259 yetirdim. \u201cSaray xala\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259ni Mirz\u0259 C\u0259lil\u0259 t\u0259qdim etdim. O, m\u0259qal\u0259y\u0259 bu s\u00f6zl\u0259ri \u0259lav\u0259 etdi: \u201c\u018fg\u0259r sa\u011fl\u0131q olsa, i\u015fd\u0259n ba\u015f\u0131m\u0131z ay\u0131lsa, Saray xalan\u0131n yeddi ild\u0259n b\u0259ri y\u0131\u011f\u0131b saxlad\u0131\u011f\u0131 ka\u011f\u0131zlar\u0131 birc\u0259-birc\u0259 v\u0259r\u0259ql\u0259yib, oradak\u0131 \u201cg\u00f6z\u0259l\u201d rezolyusiyalarla \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din oxucular\u0131n\u0131 tan\u0131\u015f ed\u0259rik\u201d.<br \/>\nH\u0259min yaz\u0131 \u201cQar\u0131nqulu b\u0259y\u201d imzas\u0131 il\u0259 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din 1928-ci ild\u0259 \u00e7\u0131xan birinci n\u00f6mr\u0259sind\u0259 \u00e7ap edildi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u0259nim ist\u0259r inqilabdan \u0259vv\u0259l, ist\u0259rs\u0259 sonra \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131nda \u201cQar\u0131nqulu\u201d, \u201cQar\u0131nqulu b\u0259y\u201d, \u201cAna\u015f qurba\u011fa\u201d, \u201cFil-fil\u201d imzalar\u0131 il\u0259 \u00e7oxlu yaz\u0131m d\u0259rc olunmu\u015fdur\u201d.<br \/>\nM.Nasirin \u201cSaray xala\u201d felyetonunda t\u0259svir olunmu\u015f m\u0259mur bigan\u0259liyi, s\u00fcr\u00fcnd\u00fcrm\u0259\u00e7iliyi kimi hallarla bu g\u00fcn d\u0259 rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan  m\u00f6vzunun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b, onu oxuculara t\u0259qdim edirik.<\/p>\n<p>\u201cSARAY XALA\u201d<\/p>\n<p>Ke\u00e7\u0259nl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rlil\u0259r k\u0259ndlil\u0259rin xatirini \u00e7ox ist\u0259yirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 k\u0259ndlil\u0259r \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rlil\u0259r onlar\u0131 \u0259l\u0259 sal\u0131b, oynad\u0131b g\u00fcl\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<br \/>\nBel\u0259 i\u015fl\u0259r\u0259 Tiflisd\u0259 \u015eeytan bazar\u0131nda, \u0130r\u0259vanda M\u0259scid \u00e7arsusunda, G\u0259nc\u0259d\u0259 \u00dcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc bazarda, Bak\u0131da Quba meydan\u0131nda v\u0259 qeyri \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 bu kimi bazar v\u0259 meydan\u00e7alarda tez-tez rast g\u0259lm\u0259k olurdu.<br \/>\nBir g\u00fcn \u0130r\u0259vanda M\u0259scid \u00e7arsusunda b\u0259rk bir gurultu vard\u0131. Dedim n\u0259 x\u0259b\u0259rdir? Dedil\u0259r: Bazara bir xam k\u0259ndli g\u0259lib. U\u015fa\u011f\u0131 azarl\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Hac\u0131 Qafar \u0259mid\u0259n nabat almaq ist\u0259yir. Hac\u0131 Qafar \u0259mi d\u0259 k\u0259ndlini \u0259l\u0259 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyir:<br \/>\n\u201cH\u0259kim k\u0259bl\u0259 M\u0259mm\u0259d\u0259linin yan\u0131na get, degin\u0259n nabat versin. \u018fg\u0259r d\u00fckanda olan nabatdan vers\u0259, alma. Degin\u0259n onu ist\u0259mir\u0259m. Evd\u0259 olan nabatdan ver\u201d.<br \/>\nK\u0259ndli gedib, Hac\u0131 Qafar \u0259mi \u00f6yr\u0259d\u0259n kimi deyir. S\u00f6z buradad\u0131r ki, k\u0259bl\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259linin arvad\u0131n\u0131n ad\u0131 Nabat oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn o saat qan\u0131r ki, bunu bicl\u0259r \u00f6yr\u0259dib. O da ba\u015flay\u0131r k\u0259ndlini sar\u0131ma\u011fa. O biri qon\u015fular da buna qo\u015fulub, bazarda b\u00f6y\u00fck bir hay-k\u00fcy d\u00fc\u015f\u00fcb.<br \/>\nH\u0259r\u00e7\u0259nd o vaxtdan uzun m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7ir. Adam el\u0259 bilir ki, yaddan \u00e7\u0131x\u0131b gedib. Ancaq indi bizim b\u0259zi q\u0259zalar\u0131m\u0131zda insan c\u00fcrb\u0259c\u00fcr i\u015fl\u0259r\u0259 rast g\u0259l\u0259nd\u0259 \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 deyir:<br \/>\n\u2013 Ey dili-qafil, yen\u0259 d\u0259 hac\u0131 qafarlar v\u0259 yen\u0259 d\u0259 h\u0259kim k\u0259rbalayi m\u0259mm\u0259d\u0259lil\u0259r v\u0259 yen\u0259 d\u0259 xam k\u0259ndlil\u0259r v\u0259 onlar\u0131 incid\u0259nl\u0259r vard\u0131r.<br \/>\n\u018fg\u0259r qulaq assan\u0131z, Quba q\u0259zas\u0131ndan siz\u0259 bir balaca hekay\u0259 na\u011f\u0131l ed\u0259c\u0259y\u0259m. Hekay\u0259 bu q\u0259rar il\u0259dir:<br \/>\n20-ci ild\u0259 Saray xala adl\u0131 bir l\u0259zgi qad\u0131n\u0131n o\u011flu yerli qa\u00e7aqlar t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl olunur. M\u0259qtulun arvad\u0131 g\u00f6z\u0259l olub v\u0259 azdan-\u00e7oxdan var\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259nd \u015fura s\u0259dri katibinin buna g\u00f6z\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcr. Ax\u0131rda el\u0259 olur ki, c\u00fcrb\u0259c\u00fcr \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259l\u0259r vasit\u0259sl\u0259 m\u0259qtulun anas\u0131 evd\u0259n bay\u0131ra at\u0131l\u0131r, arvad\u0131 da k\u0259nd \u015furas\u0131 katibi al\u0131r. Bu katibin ikinci arvad\u0131 olur. Saray xala \u00f6z haqq\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259za m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259lib \u015fikay\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. Ancaq n\u0259d\u0259ns\u0259 Saray xalan\u0131n verdiyi \u0259riz\u0259l\u0259r h\u0259r yanda bo\u015fa \u00e7\u0131x\u0131r. Ax\u0131rda Saray xala q\u0259zan\u0131n b\u0259zi i\u015f\u00e7il\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u0259yl\u0259nc\u0259 v\u0259 t\u0259frih al\u0259ti olur. Bu, \u0259lin\u0259 ka\u011f\u0131z yaz\u0131b verir, o, idar\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. O idar\u0259 d\u0259 verib, bu idar\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rir. Saray xala yeddi il i\u00e7\u0259risind\u0259 idar\u0259d\u0259n-idar\u0259y\u0259 veril\u0259n ka\u011f\u0131zlar\u0131 toplay\u0131b, b\u00f6y\u00fck bir xurcunla idar\u0259l\u0259rin d\u0259rdin\u0259 \u00e7ar\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcn\u0259n Bak\u0131ya g\u0259lmi\u015fdi. M\u0259n onun ka\u011f\u0131zlar\u0131na baxd\u0131m. O ka\u011f\u0131zlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l rezalyusiyalar v\u0259 \u015feirl\u0259r d\u0259 vard\u0131r ki, onlar il\u0259 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d oxucular\u0131n\u0131 tan\u0131\u015f etm\u0259k ist\u0259rdim.<br \/>\nM\u0259s\u0259l\u0259n, bir n\u0259f\u0259r Saray xalan\u0131n ka\u011f\u0131z\u0131na bu rezalyusiya qoymu\u015fdur: \u201cH\u0259s\u0259n! Saray xalan\u0131n \u015f\u0259rrin m\u0259nim ba\u015f\u0131mdan r\u0259dd et!\u201d<br \/>\n\u0130kinci rezalyusiya: \u201cD\u0259rda ki, razi-p\u00fcnhan xah\u0259d \u015fod a\u015fikara\u201d  . (\u018fvv\u0259l-ax\u0131r bu sirr a\u015fkar olacaqd\u0131r\u2013\u015e.N. )<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc rezalyusiya: \u201cG\u0259l-g\u0259l eyl\u0259 m\u0259nim d\u0259rdim\u0259 \u00e7ar\u0259, Saray, n\u0259 imi\u015f, s\u00f6yl\u0259 n\u0259 \u00e7ar\u0259\u201d.<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc rezalyusiya: \u201cSaray xala, haray xala, tufan xala, m\u0259zlum xala, bizi bu c\u0259nab xala t\u0259ng\u0259 g\u0259tirib\u201d&#8230;<br \/>\nBu rezalyusiyalar\u0131n ham\u0131s\u0131nda b\u00f6y\u00fck q\u0259za idar\u0259 m\u00fcdirl\u0259rinin imzas\u0131 v\u0259 m\u00f6h\u00fcr\u00fc d\u0259 vard\u0131r.<br \/>\n\u018fg\u0259r sa\u011fl\u0131q olsa, i\u015fd\u0259n ba\u015f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131lsa, Saray xalan\u0131n yeddi ild\u0259n b\u0259ri saxlad\u0131\u011f\u0131 ka\u011f\u0131zlar\u0131 birc\u0259-birc\u0259 v\u0259r\u0259ql\u0259yib, o g\u00f6z\u0259l rezalusiya v\u0259 onlar\u0131n m\u00fc\u0259llifl\u0259ri il\u0259 oxucular\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131\u015f ed\u0259rik.<br \/>\nM\u00fcxlisiniz: Qar\u0131nqulu b\u0259y<br \/>\n\u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d, 1928, \u21161, 6 yanvar\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YAZI\u00c7I-PUBL\u0130S\u0130sT M\u018fMM\u018fD\u018fL\u0130 NAS\u0130R\u0130N YADDA\u015eINDAN S\u018fH\u0130F\u018fL\u018fR G\u00f6rk\u0259mli \u0259dib, yaz\u0131\u00e7\u0131-publisist C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin \u015fah \u0259s\u0259ri sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131n\u0131n yaranmas\u0131ndan 107 il \u00f6tm\u0259sin\u0259 baxmayaraq o, bu g\u00fcn d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q elminin t\u0259dqiqat predmeti olaraq \u00f6yr\u0259nilm\u0259kd\u0259dir. Z\u0259nnimc\u0259, \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din ya\u015fam tarixinin maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Mirz\u0259 C\u0259lil kimi g\u00f6rk\u0259mli \u0259dibl\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 dostluq ed\u0259n v\u0259 ustad\u0131n h\u0259yat\u0131na, m\u0259n\u0259vi al\u0259min\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-32070","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32070","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32070"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32070\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32075,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32070\/revisions\/32075"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}