{"id":33069,"date":"2019-10-21T15:00:40","date_gmt":"2019-10-21T11:00:40","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=33069"},"modified":"2019-10-21T15:56:16","modified_gmt":"2019-10-21T11:56:16","slug":"%c9%99dal%c9%99t-r%c9%99sulova-ismayil-sixlinin-yaradiciliginda-muharib%c9%99-movzusu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=33069","title":{"rendered":"\u018fdal\u0259t R\u018fSULOVA.&#8221;\u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcharib\u0259 m\u00f6vzusu&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26126\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_-300x200.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox oxunan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri d\u0259 \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131d\u0131r. O\u00e7erk, hekay\u0259, povest v\u0259 romanlar\u0131nda hiss v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini t\u0259svir ed\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ke\u00e7mi\u015fin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f, tarixi hadis\u0259l\u0259ri obyektiv i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n   \u0130smay\u0131l Q\u0259hr\u0259man o\u011flu \u015e\u0131xl\u0131 1919-cu il mart\u0131n 22-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015feir-s\u0259n\u0259t \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131nan Qazax mahl\u0131n\u0131n \u0130kinci \u015e\u0131xl\u0131 k\u0259ndind\u0259 do\u011fulmu\u015f, lakin ilk t\u0259hsilini Kosalar k\u0259nd m\u0259kt\u0259bind\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. Qazaxda Pedaqoji texnikumu bitirmi\u015fdir. Bir ne\u00e7\u0259 il sonra Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutunda oxuyark\u0259n B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si ba\u015flanm\u0131\u015f, t\u0259hsilini yar\u0131m\u00e7\u0131q qoyaraq c\u0259bh\u0259y\u0259 getmi\u015fdir.<br \/>\n    Bir \u00e7ox yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z kimi o da yazma\u011fa \u015feir il\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259tbuatda ilk \u015feiri &#8220;Qu\u015flar&#8221; ad\u0131 il\u0259 \u00e7ap edilmi\u015fdir. (1938-ci il \u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti 24 noyabr) Qo\u015fma jan\u0131r\u0131nda olan \u015feirl\u0259rind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n duy\u011fular\u0131 s\u0259mimi olsa da, bunlar he\u00e7 d\u0259 s\u0259n\u0259t u\u011furu hesab edilm\u0259mi\u015fdir.<br \/>\n    \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131 K\u00fcr q\u0131ra\u011f\u0131 obalarda, X\u0259z\u0259r sahilind\u0259ki paytaxt \u015f\u0259h\u0259rd\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259 ik\u0259n m\u00fctali\u0259 etdiyi says\u0131z-hesabs\u0131z b\u0259dii v\u0259 elmi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259, m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu \u00e7oxlu c\u0259bh\u0259 hadis\u0259l\u0259rind\u0259, insanlar\u0131n talel\u0259rind\u0259 bir yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi h\u0259mi\u015f\u0259 axtar\u0131\u015fda olmu\u015fdur. \u015eeir yazmaqdan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259si h\u0259yat\u0131n geni\u015f l\u00f6vh\u0259l\u0259rini h\u0259rt\u0259r\u0259fli s\u0259m\u0259r\u0259li axtar\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirdi. \u0130samay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131 orduya getdiyi vaxtdan q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra do\u011fma k\u0259ndl\u0259rin\u0259 qay\u0131td\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u0259d\u0259k h\u0259yat\u0131nda ba\u015f vermi\u015f \u0259n vacib hadis\u0259l\u0259ri \u00f6z g\u00fcnd\u0259lik d\u0259ft\u0259rind\u0259 qeyd etmi\u015fdir.<br \/>\n     &#8220;C\u0259bh\u0259 g\u00fcnd\u0259likl\u0259ri&#8221; nin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00f6z\u00fcd\u00fcr. O, t\u0259mkinli qorxu bilm\u0259y\u0259n c\u0259sur bir \u0259sg\u0259rdir. M\u00fcharib\u0259nin d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rini, says\u0131z qanl\u0131 faci\u0259l\u0259ri h\u0259r g\u00fcn c\u0259bh\u0259 yollar\u0131nda gors\u0259 d\u0259, onun z\u0259rif q\u0259lbi da\u015fa d\u00f6nm\u00fcr. M\u0259rh\u0259m\u0259t hissi, insan\u0131n ya\u015famaq h\u00fcququna d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t onu bir an olsa bel\u0259 t\u0259rk etmir. S\u0259ng\u0259rd\u0259, \u00e7aylar\u0131 ke\u00e7\u0259nd\u0259, d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 cumanda h\u0259lak olan h\u0259r bir \u0259sg\u0259rin arxas\u0131nda t\u0259kc\u0259 onun \u00f6z\u00fcn\u00fc yox, min bir \u0259zabla, \u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirmi\u015f ata-anas\u0131n\u0131, yax\u0131nlar\u0131n\u0131, pu\u00e7 olmu\u015f x\u0259yallar\u0131 g\u00f6r\u00fcr.<br \/>\n      M\u00fcharib\u0259 onun \u00fc\u00e7\u00fcn insani olan h\u0259r \u015feyin: xo\u015fb\u0259xt h\u0259yat arzular\u0131n\u0131n, yax\u0131nlara m\u0259h\u0259bb\u0259tin, s\u0259daq\u0259t v\u0259 \u0259xlaq\u0131n, xeyirxahl\u0131q v\u0259 g\u00f6z\u0259lliyin faci\u0259sidir. O, d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259 anlay\u0131r ki, m\u00fcharib\u0259 d\u0259 h\u0259yatd\u0131r, ya\u015famaq t\u0259rzidir. M\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri olan  silah yolda\u015flar\u0131 il\u0259 v\u0259t\u0259ni h\u0259mi\u015f\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 saxlay\u0131r. Bilir ki, hiss\u0259 qap\u0131lmaq, m\u00fcdhi\u015f faci\u0259l\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda z\u0259ifl\u0259m\u0259k daha b\u00f6y\u00fck faci\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259tinliyini itirmir, do\u011fma Kosalar k\u0259ndind\u0259n Almaniya torpaqlar\u0131na q\u0259d\u0259r \u00f6z \u0259sg\u0259r borcunu qorxu v\u0259 yor\u011funluq bilm\u0259d\u0259n, d\u00f6z\u00fcm v\u0259 s\u0259brl\u0259, yerin\u0259 yetirir.<br \/>\n     Yaz\u0131\u00e7\u0131 h\u0259r bir \u0259sg\u0259r kimi ke\u00e7diyi yerin, azad edil\u0259n k\u0259ndl\u0259rin, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin qan bahas\u0131na \u00fcz\u00fcb ke\u00e7dikl\u0259ri \u00e7aylar\u0131 tikdikl\u0259ri k\u00f6rp\u00fcl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rm\u0131r. Onlar\u0131 y\u0131\u011fcam detallarla t\u0259svir edir, \u00e7\u00fcnki \u0259sg\u0259r taleyind\u0259ki qa\u00e7\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 bilir. M\u00fcharib\u0259 davam etdikc\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n insanlar\u0131n say\u0131 da art\u0131q \u00e7oxal\u0131r.<br \/>\n     Yaz\u0131\u00e7\u0131 c\u0259bh\u0259d\u0259 \u0259sg\u0259r iyn\u0259-sap\u0131 il\u0259 tikib d\u00fcz\u0259ltdiyi d\u0259ft\u0259r\u00e7\u0259l\u0259ri odlu-alovlu g\u00fcnl\u0259rin qiym\u0259tli yadigar\u0131 kimi qoruyub saxlam\u0131\u015fd\u0131r. \u00dc\u00e7 ild\u0259n art\u0131q zaman\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n g\u00fcnd\u0259likl\u0259rin saralm\u0131\u015f, b\u0259z\u0259n d\u0259 pozulub getm\u0259kd\u0259 olan sahif\u0259l\u0259rini \u00e7evirdikc\u0259 Qafqaz da\u011flar\u0131n\u0131n u\u00e7urum d\u0259r\u0259l\u0259ri, Kuban \u00e7ay\u0131n\u0131n q\u0259z\u0259bli l\u0259p\u0259l\u0259ri, Qara d\u0259nizin q\u0131rm\u0131z\u0131 qan r\u0259ngin\u0259 \u00e7alan mavi dal\u011falar\u0131, Belarusiya me\u015f\u0259l\u0259rinin \u015faxtas\u0131, h\u0259r add\u0131m\u0131 u\u011frunda \u00f6l\u00fcm-dirim m\u00fcbariz\u0259si ged\u0259n Litva \u015f\u0259h\u0259rinin k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri, istehkamlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 canlan\u0131rd\u0131. \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131n\u0131n d\u0259niz desant\u00e7\u0131s\u0131 kimi xidm\u0259t etdiyi batalyon 1945-ci ilin 9 may\u0131nda Almaniyan\u0131n Fri\u015f-qaf k\u00f6rf\u0259zind\u0259, Baltik sular\u0131nda q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 sona yetmi\u015fdir.<br \/>\n      Yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rinin birind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &#8220;C\u0259bh\u0259 yollar\u0131 \u00e7ox a\u011f\u0131r v\u0259 uzun olur. H\u0259r d\u0259qiq\u0259 bir il\u0259 d\u00f6n\u00fcr, torpa\u011f\u0131n h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131 sonu g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n m\u0259saf\u0259y\u0259 \u00e7evrilir. Getdikc\u0259 gedirs\u0259n, dizin-dizin s\u00fcr\u00fcn\u00fcrs\u0259n, qara-\u00e7ov\u011funa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u0259n, m\u0259rmil\u0259r diksindirir, bombalar partlay\u0131r, yan\u0131nda insan n\u0259f\u0259si, insan h\u0259nirtisi axtar\u0131rsan. S\u0259ng\u0259r dostun yar\u0131 yolda qal\u0131r, onun isti \u0259li ovcunda soyuyur, k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bilmirs\u0259n&#8221;.<br \/>\n      Aradan ill\u0259r ke\u00e7ib, f\u0259sill\u0259r dolansa da n\u0259mli s\u0259ng\u0259rl\u0259rin ac\u0131s\u0131 unudulmur. B\u0259z\u0259n yuxuda i\u015f\u0131ql\u0131 pulemyot g\u00fcll\u0259l\u0259ri \u00fcst\u00fcn\u0259 u\u00e7u\u015fur, g\u00f6y\u0259 sovrulan torpa\u011f\u0131n alt\u0131nda qal\u0131rsan. Yer l\u0259rz\u0259y\u0259 g\u0259lir, kim is\u0259 \u00fcst\u00fcn\u0259 at\u0131l\u0131r, kimi is\u0259 vurub yer\u0259 s\u0259rirs\u0259n, qulaqlar\u0131nda minamyot, bar\u0131t t\u00fcst\u00fcs\u00fc s\u0259ni bo\u011fur, yuxudan h\u00f6vlanak ay\u0131l\u0131rsan&#8230;<br \/>\n      B\u0259z\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f yolda\u015flar\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 n\u00fcmun\u0259vi yerin\u0259 yetirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 komandanl\u0131qdan ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcrnam\u0259l\u0259r&#8221;, d\u00f6\u015f ni\u015fan\u0131, medallar, q\u0131rm\u0131z\u0131 ulduz ordeni; bir d\u0259 sa\u011f\u0131nda-solunda vuru\u015fan, h\u0259lak olan silah v\u0259 m\u0259sl\u0259k dostlar\u0131n\u0131n \u0259ziz xatir\u0259si g\u00f6zl\u0259rinin \u00f6n\u00fcnd\u0259n getmir.<br \/>\n(\u0130.\u015e\u0131xl\u0131. &#8220;C\u0259bh\u0259 yollar\u0131&#8221;. &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221;, 1968-ci il 17 fevral).<br \/>\n     M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 bir s\u0131ra hekay\u0259l\u0259ri v\u0259 &#8220;Ker\u00e7 sular\u0131&#8221; adl\u0131 povestini d\u0259 \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131 B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sin\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. Yaz\u0131\u00e7\u0131 bu \u0259s\u0259rind\u0259 c\u0259bh\u0259 yolda\u015flar\u0131n\u0131n \u0259hval-ruhiyy\u0259sini, m\u00fcharib\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin ki\u00e7ik bir par\u00e7as\u0131n\u0131 \u015f\u0259xsi m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda \u0259ks etdirmi\u015fdir. Qara d\u0259niz sular\u0131nda \u015fidd\u0259tli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r, fa\u015fist i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015f Kr\u0131m sahill\u0259rin\u0259 od-alov i\u00e7\u0259risin\u0259 desant \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131; insan irad\u0259sinin \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldiyi a\u011f\u0131r s\u0131naqlar \u0259s\u0259rd\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks olunur. Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fcn d\u0259h\u015f\u0259tini, \u00e7oxlu qanlar\u0131n t\u00f6k\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc, lakin d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 x\u0131rdaca \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn bel\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259rhumiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 qurbanlar bahas\u0131na ba\u015fa g\u0259ldiyini geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fs\u0259rd\u0259 adlar\u0131 qeyd olunanlar i\u015f\u0259risind\u0259 top\u00e7u \u0130lyas, kapitan Aslan, d\u00fckan\u00e7\u0131 Dimitriyev v\u0259 mi\u00e7man Abbas\u0131n bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri \u015f\u00fcca\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda geni\u015f m\u0259lumat verilmi\u015fdir. Lakin n\u0259 ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n sur\u0259tl\u0259r n\u0259 d\u0259 &#8220;Ker\u00e7 sular\u0131&#8221; \u0259s\u0259ri B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131 kifay\u0259tl\u0259ndirm\u0259mi\u015fdir.<br \/>\n    \u018fdib daha sonralar &#8220;Odlu \u00e7arpazlar&#8221; adl\u0131 pyes yazm\u0131\u015f, v\u0259 h\u0259min \u0259s\u0259r 1985-ci ild\u0259 C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131 ad\u0131na G\u0259nc\u0259 D\u00f6vl\u0259t Dram Teat\u0131r\u0131nda tama\u015faya qoyulmu\u015fdur. Onun m\u00fcharib\u0259 t\u0259\u0259ssuratlar\u0131na \u0259saslanan \u0259s\u0259rl\u0259ri m\u0259n\u0259vi safl\u0131q, \u0259xlaqi ucal\u0131q, vicdani pakl\u0131q kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6n plana \u00e7\u0259km\u0259sind\u0259dir.<br \/>\n    Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u00fcslubi keyfiyy\u0259tl\u0259ri hekay\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 qabar\u0131q \u015f\u0259kilind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Y\u0131\u011fcaml\u0131q, dilin obrazl\u0131l\u0131\u011f\u0131, r\u0259vanl\u0131\u011f\u0131, t\u0259svirl\u0259rin \u0259lvanl\u0131\u011f\u0131 \u0259dibin ilk f\u0259aliyy\u0259t ill\u0259rin\u0259 m\u0259xsus &#8220;Ayr\u0131lan yollar&#8221;, &#8220;D\u0259li k\u00fcr&#8221; roman\u0131nda da g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131n\u0131n bir yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi formala\u015fmas\u0131 dem\u0259k olar ki, iri h\u0259cmli \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. &#8220;D\u0259li k\u00fcr&#8221; \u0259s\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00fcdudlar\u0131ndan uzaqlarda da yax\u015f\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n    &#8220;Ayr\u0131lan yollar&#8221; roman\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 g\u0259nc q\u0259hr\u0259manlar\u0131n m\u0259n\u0259vi al\u0259mini a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan oxucular v\u0259 t\u0259nqid\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir. \u018fs\u0259rd\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131 Zeyn\u0259bl\u0259 traktor\u00e7u \u018flinin, aqranom \u0130mranla k\u0259nd m\u00fc\u0259llimi N\u0259rgizin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259ti t\u0259bii t\u0259svirl\u0259r vasit\u0259si il\u0259 verilmi\u015fdir.<br \/>\n     &#8220;Ayr\u0131lan yollar&#8221; \u0259s\u0259ri 50-ci ill\u0259rin bir \u00e7ox roman v\u0259 povestl\u0259ri kimi kolxoz k\u0259ndin\u0259, m\u0259hsuldarl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur.<br \/>\n         XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131ndak\u0131 Az\u0259rbaycan k\u0259ndind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n &#8220;D\u0259li k\u00fcr&#8221; \u0259s\u0259ri t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 verilmi\u015fdir. \u018fs\u0259rd\u0259ki Cahandar a\u011fa, M\u0259l\u0259k, \u015eamxal, G\u00fcl\u0259s\u0259r, \u015eahnigar, Pristav, \u018fhm\u0259d, Qoca day\u0131, \u00c7\u0259rk\u0259z sur\u0259tl\u0259ri ah\u0259ngdar \u015f\u0259kild\u0259 bir-birini tamamlay\u0131r. Tarixi faktlar\u0131n roman\u0131n h\u0259r s\u0259hif\u0259sind\u0259 hiss olunmas\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 q\u0259l\u0259minin z\u0259nginliyini bildirir. Roman  Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcrq\u0131ra\u011f\u0131 k\u0259ndind\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259rin motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fs\u0259rd\u0259 bir yanda Molla Sad\u0131q v\u0259 onun m\u00fcridl\u0259ri, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 is\u0259 anbarlar\u0131na iyirmi k\u0259ndin g\u0259liri toplanan Cahandar a\u011fa k\u0259ndin \u0259n n\u00fcfuzlu adamlar\u0131ndan idi. Cahandar a\u011fa son d\u0259r\u0259c\u0259 bitgin obrazd\u0131r. O, s\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r at belind\u0259 \u0259li silahl\u0131 dola\u015fma\u011f\u0131, \u00f6z ail\u0259sini t\u0259cav\u00fcz v\u0259 basq\u0131nlardan qoruma\u011f\u0131 bacar\u0131rd\u0131. Yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tini t\u0259msil ed\u0259n pristavla onun silahl\u0131 adamlar\u0131 yan\u0131nda s\u0259rt dan\u0131\u015fmaqdan da \u00e7\u0259kinmirdi. Qonaqsev\u0259rliyi il\u0259 k\u0259nd\u0259 yeni g\u0259lmi\u015f insanlara da h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131rd\u0131. K\u0259nd m\u0259kt\u0259bin\u0259 yeni t\u0259yin olunmu\u015f m\u00fc\u0259lliml\u0259r, \u00c7ernyaevski v\u0259 \u018fhm\u0259di \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259y\u0259n k\u0259nd qo\u00e7ular\u0131n\u0131 Cahandar a\u011fan\u0131n t\u0259rki-silah etm\u0259si \u0259s\u0259rin \u0259n g\u0259rgin epizodlar\u0131ndand\u0131r.<br \/>\n      \u018fs\u0259rd\u0259 molla Sad\u0131\u011f\u0131n f\u0131r\u0131ldaqlar\u0131na qar\u015f\u0131 ay\u0131q olan Cahandar a\u011fa k\u0259nd ruhanisinin \u0259m\u0259ll\u0259rini \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131q adland\u0131r\u0131rd\u0131. Cahandar a\u011fan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus \u00e7ox m\u00fcbahis\u0259li olan bir qeyr\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131. \u0130st\u0259kli bac\u0131s\u0131 \u015eahnigar\u0131  mahiyy\u0259tini bel\u0259 anlamad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcridl\u0259r m\u0259clisind\u0259 i\u015ftirak etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z \u0259li il\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259y\u0259n, cavab qaytard\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ziz o\u011flu \u015eamxal\u0131 d\u00f6y\u00fcb evd\u0259n qovan Cahandar a\u011fa bu c\u00fcr hadis\u0259l\u0259r\u0259 laqeyid qala bilmir, h\u0259yacan ke\u00e7irirdi. Lakin bu deyil\u0259nl\u0259rin he\u00e7 biri onu at\u0131n\u0131n yal\u0131n\u0131n v\u0259 quyru\u011funun q\u0131rx\u0131lmas\u0131 q\u0259d\u0259r yand\u0131r\u0131b yaxm\u0131r. Q\u0259z\u0259bind\u0259n az qala \u00fcr\u0259yi prtlaya Cahandar a\u011fa g\u00f6z\u00fcnd\u0259n art\u0131q ist\u0259diyi Q\u0259m\u0259r at\u0131n\u0131 \u00f6zg\u0259l\u0259rin o k\u00f6kd\u0259 g\u00f6rm\u0259sini v\u0259 t\u0259n\u0259 vurmas\u0131n\u0131 e\u00e7itm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259h\u0259r alatorandan sis-duman \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015f u\u00e7uruma apar\u0131b g\u00fcll\u0259 il\u0259 vurur.<br \/>\n     Cahandar a\u011fa d\u0259liqanl\u0131 v\u0259 zal\u0131m m\u00fclk\u0259dard\u0131r. Kas\u0131b g\u0259mi\u00e7i o\u011flu t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0131z\u0131n\u0131n qa\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 q\u0259z\u0259bind\u0259n ba\u011f\u0131r\u0131r, d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131 bu s\u00f6zl\u0259r dediyimizi s\u00fcbut edir: &#8220;S\u00fcm\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc it s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u0259 calad\u0131n!..&#8221;<br \/>\n    Cahandar a\u011fa sur\u0259tini m\u00fc\u0259llif b\u00fct\u00fcn daxili ziddiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 t\u0259svir etmi\u015fdir. X\u0131rdaca bir ehtiyyats\u0131zl\u0131q \u00fcst\u00fcnd\u0259 bac\u0131s\u0131 \u015eahnigar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259kl\u0259 namusunu l\u0259k\u0259d\u0259n qoruyan Cahandar a\u011fa  \u00f6zg\u0259nin k\u0259binli arvad\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb qa\u00e7anda kimins\u0259 namusuna l\u0259k\u0259 vurdu\u011funun f\u0259rqin\u0259 varm\u0131r&#8230;<br \/>\n     \u018fs\u0259rd\u0259 Cahandar a\u011fan\u0131n h\u0259yat\u0131 g\u00fccl\u00fc sars\u0131nt\u0131lar v\u0259 t\u0259lat\u00fcml\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 ke\u00e7ir. \u015eahnigar\u0131n q\u0259tli b\u0259zi ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin onunla yadla\u015fmas\u0131na, do\u011fma q\u0131z\u0131n\u0131n qa\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131, r\u0259smi h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015f ver\u0259n ixtilaflar vaxt\u0131il\u0259 bir s\u00f6z\u00fcn\u00fc iki el\u0259m\u0259y\u0259nl\u0259rin indi \u00fcz\u00fcn\u0259 durmas\u0131 Cahandar a\u011faya \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. Cahandar a\u011fa art\u0131q z\u0259man\u0259nin d\u0259yi\u015fdiyini ad\u0259t etdiyi \u0259l\u00e7atmaz, \u00fcnyetm\u0259z igidlik, m\u00fclk\u0259dar h\u0259yat t\u0259rzinin sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss edir.<br \/>\n    \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131 Cahandar a\u011fa obraz\u0131n\u0131  \u00f6z m\u00f6vqeyind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259k\u0259n, qorxan adam deyil; lakin Rusiya \u0130mperiyas\u0131n\u0131n Qafqaz\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259si il\u0259 araya g\u0259l\u0259n mane\u0259l\u0259r\u0259, onlar\u0131 do\u011furan ictimai-siyasi s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 t\u0259k qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi.<br \/>\nCahandar a\u011fan\u0131n bir xarakter kimi faci\u0259si d\u0259 bundan do\u011furdu.<br \/>\n    \u00d6z sonbe\u015fiyi \u018f\u015fr\u0259fi Qori seminariyas\u0131nda rusca t\u0259hsil alma\u011fa qoymas\u0131 da xarakderind\u0259ki ziddiyy\u0259tli fikirl\u0259rind\u0259n qaynaqlan\u0131rd\u0131. Cahandar a\u011fa bir t\u0259r\u0259fd\u0259n g\u00f6r\u00fcr ki, rusca savadl\u0131 olma\u011f\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, bunu z\u0259man\u0259 \u00f6z\u00fc t\u0259l\u0259b edir; dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 davran\u0131\u015f\u0131nda v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 z\u0259riflik, adamlara qar\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 h\u0259ssasl\u0131q m\u00fc\u015fahid\u0259 etdiyi \u018f\u015fr\u0259fin davran\u0131\u015flar\u0131 onun \u00fcr\u0259yini a\u00e7m\u0131r. Cahandar a\u011fa o\u011flunun simas\u0131nda h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l polad kimi \u0259yilm\u0259z, at\u0131b-tutan bir o\u011ful g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirdi.<br \/>\n    Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n &#8220;D\u0259li K\u00fcr&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0259srin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycan k\u0259ndinin ictimai v\u0259ziyy\u0259ti maraql\u0131 b\u0259dii t\u0259svirl\u0259rl\u0259 verilmi\u015fdir. \u0130lk s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259sas hadis\u0259l\u0259rin c\u0259r\u0259yan etdiyi G\u00f6yt\u0259p\u0259 k\u0259ndinin torpaqdan g\u00fccl\u0259 se\u00e7il\u0259n qara damlar aras\u0131nda g\u00f6z\u0259 d\u0259y\u0259n kir\u0259midli evl\u0259r, \u0259s\u0259rd\u0259 canl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir edilir. Aya\u011f\u0131na geym\u0259y\u0259 bir c\u00fct \u00e7ar\u0131q tapa bilm\u0259y\u0259n Qoca day\u0131, maddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n evl\u0259n\u0259 bilm\u0259y\u0259n \u00c7\u0259rk\u0259z, yaylaq yerind\u0259 x\u0259cal\u0259tli g\u00f6r\u00fcnm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00f6r\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 bulaq suyu qaynadan G\u00fcl\u0259s\u0259r, uzaq s\u0259f\u0259r\u0259 yola sald\u0131\u011f\u0131 o\u011fluna cib x\u0259rcliyi tapa bilm\u0259y\u0259n \u018fmin\u0259 xala, &#8220;b\u0259yl\u0259 bostan \u0259kib ta\u011f\u0131 \u00e7iynind\u0259 bit\u0259n&#8221; R\u00fcst\u0259m ki\u015fi v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 k\u0259ndd\u0259ki qara torpaq damlar\u0131n sakinl\u0259ridir.<br \/>\n    G\u0259zdikc\u0259 qurtarmayan \u0259kin yerl\u0259rinin, qoyun s\u00fcr\u00fcl\u0259rinin, mal-qaran\u0131n sahibi Cahandar a\u011fa halal-haram\u0131 \u00e7oxdan qar\u0131\u015fd\u0131rm\u0131\u015f Molla Sad\u0131q kimil\u0259r is\u0259 h\u0259min t\u0259k-t\u0259k g\u00f6z\u0259 d\u0259y\u0259n kir\u0259midli da\u015f evl\u0259rin sakinl\u0259rdir. Be\u015f-alt\u0131 metrlik \u0259kin yeri arzusu \u00f6m\u00fcrl\u00fck \u00fcr\u0259yind\u0259 qalan Qoca day\u0131 il\u0259, \u0259trafda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259tini bilm\u0259y\u0259n \u018f\u015fr\u0259f aras\u0131ndak\u0131 dialoq \u00e7ox s\u0259ciyy\u0259vidir:<br \/>\n     &#8211; Torpaq tap\u0131lar, ay qoca day\u0131, fikir el\u0259m\u0259.<br \/>\n     &#8211; Hardan tap\u0131lar, ay bala?<br \/>\n     &#8211; N\u0259 \u00e7oxdur allah\u0131n torpa\u011f\u0131&#8230;<br \/>\n     &#8211; Allah\u0131n torpa\u011f\u0131n\u0131 b\u0259nd\u0259l\u0259r \u00e7oxdan qamarlay\u0131blar. \u00d6ls\u0259l\u0259r d\u0259 \u0259ll\u0259rind\u0259n bir qar\u0131\u015f da verm\u0259zl\u0259r&#8230;<br \/>\n     Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 d\u00f6vr\u00fcn m\u00fcr\u0259kk\u0259b tarixi \u015f\u0259raiti haqq\u0131nda b\u0259dii t\u0259s\u0259vv\u00fcr oyad\u0131r. Rus i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan tarix boyu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vuru\u015fan qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259rb meydan\u0131 olmaqdan g\u00f6z a\u00e7a bilmir. Rus iperiyas\u0131n\u0131n qayda-qanunlar\u0131 Az\u0259rbaycanda \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rsada dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n xalq ikiqat ictimai z\u00fclm\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Bir \u00e7ox \u0259kin yerl\u0259ri, me\u015f\u0259 v\u0259 qoruqlar ov yeri elan edildi. Sad\u0259 camaat\u0131n bu yerl\u0259r\u0259 daxil olmas\u0131 yasaq edildi. \u0130nsanlar\u0131n arzulamad\u0131qlar\u0131 bir h\u0259yat ba\u015fland\u0131. Qabaqc\u0131l rus, avropa yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 aliml\u0259rinin ictimai b\u0259rab\u0259rlik haqq\u0131nda fikirl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif kanallar vasit\u0259siil\u0259 Qafqaza, Az\u0259rbaycana yol tapd\u0131.<br \/>\n      \u018fs\u0259rd\u0259 maraql\u0131 epizodlar \u0259sas\u0131nda g\u00f6st\u0259rildiyi kimi, h\u00f6kum\u0259tin h\u0259r c\u00fcr qada\u011fan t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 baxmayaraq qabaqc\u0131l fikirl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 i\u015find\u0259 x\u00fcsus\u0259n Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131 \u0259sas rol oynay\u0131rd\u0131.<br \/>\n     Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f N\u0259riman N\u0259rimanov, C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli, Firuddin K\u00f6\u00e7\u0259rli v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 h\u0259min seminariyada t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131lar.<br \/>\n     &#8220;D\u0259li K\u00fcr&#8221; roman\u0131ndak\u0131 \u00c7ernyayevski, Kipyani, Semyonov bu seminariyan\u0131n i\u015f\u0131ql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259ri, Petrov is\u0259 \u00e7arizmin yeritdiyi m\u00fcrt\u0259ce siyas\u0259tin t\u0259msil\u00e7il\u0259ridir. Seminariyan\u0131n direktoru t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r maarif xadimi Semyonov qaranl\u0131q bir gec\u0259d\u0259 dostu v\u0259 m\u0259sl\u0259kda\u015f\u0131 \u00c7ernyayevskiy\u0259 s\u0259man\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k deyir: &#8220;Orada z\u00fclm\u0259t i\u00e7ind\u0259 par\u0131ldayanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fczm\u00fc? Bir bax\u0131n nec\u0259d\u0259 sayr\u0131\u015f\u0131rlar. Bel\u0259 bir qaranl\u0131q gec\u0259 yer k\u00fcr\u0259si \u00fcz\u0259rin\u0259 qara p\u0259rd\u0259 salmaq, onu \u00f6rt-bast\u0131r etm\u0259k ist\u0259yir. \u0130\u015f\u0131q is\u0259 onu de\u015fir? Ordan-burdan s\u00fcz\u00fcl\u00fcb par\u0131lday\u0131r, \u00f6z\u00fcn\u0259 yol a\u00e7\u0131r kim\u0259 is\u0259 i\u015f\u0131q sa\u00e7\u0131r&#8221;&#8230;<br \/>\n     Seminariyan\u0131n direktoru Semiyonov \u0259n yax\u015f\u0131 m\u00fc\u0259lliml\u0259rini onlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259rd\u0259n olan l\u0259yaq\u0259tli \u015fagirdl\u0259rini zaman\u0131n\u0131n qaranl\u0131q g\u00f6yl\u0259rind\u0259ki ulduzlarla, ordan s\u00fcz\u00fcl\u0259n i\u015f\u0131q zola\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcqais\u0259 ed\u0259r\u0259k oxucular\u0131n yeni tipli ziyal\u0131lar\u0131na qar\u015f\u0131 r\u0259\u011fb\u0259tini art\u0131r\u0131r.<br \/>\n      Yuxar\u0131dak\u0131 qeydl\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi &#8220;D\u0259li K\u00fcr&#8221; roman\u0131 dramatik toqqu\u015fmalar, q\u00fcvv\u0259tli xarakterl\u0259rl\u0259 \u0259hat\u0259 edilmi\u015fdir.<br \/>\n      &#8220;D\u0259li k\u00fcr&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 (1957-1967) t\u0259svirl\u0259r daha canl\u0131, hadis\u0259l\u0259rin t\u0259qdimi daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 verilmi\u015fdir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259qrib\u0259n on il davam etmi\u015f yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u0259m\u0259yinin b\u0259hr\u0259si olan &#8220;D\u0259li k\u00fcr&#8221; \u0130.\u015e\u0131xl\u0131n\u0131n h\u0259cmc\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u0259s\u0259ri olaraq qalmay\u0131b, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u00e7ox qiym\u0259tli n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259dndir. Bu \u0259s\u0259r yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n d\u0259rin psixoloji, g\u00fccl\u00fc xarakter yaratmaq bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n keyfiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir.<br \/>\n      C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131 ad\u0131na &#8220;Az\u0259rbaycanfilm&#8221; studiyas\u0131 1970-ci ild\u0259 \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131n\u0131n ssenarisi \u0259sas\u0131nda eyni adl\u0131 b\u0259dii film \u00e7\u0259kmi\u015fdir.<br \/>\n     \u0130.\u015e\u0131xl\u0131 &#8220;D\u0259li K\u00fcr&#8221; d\u0259n \u0259vv\u0259l d\u0259, sonra da bir s\u0131ra maraql\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r yazm\u0131\u015f, onlar\u0131n bir qismini m\u0259tbuatda &#8220;M\u0259nim r\u0259qibim&#8221;, &#8220;M\u0259ni itirm\u0259yin&#8221;, kitablar\u0131nda n\u0259\u015fr etdirmi\u015fdir.<br \/>\n     &#8220;K\u00f6yn\u0259k&#8221;, &#8220;Q\u0131z\u0131l ilan&#8221;, &#8220;Sap\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259dir&#8221;, &#8220;\u0130l\u011f\u0131m&#8221; v\u0259 sair \u0259s\u0259rl\u0259ri s\u00fcbut edir ki, \u0259dib x\u0131rda formal\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u0259 h\u0259yati probleml\u0259r qald\u0131rmaq, onlar\u0131 canl\u0131 insan sur\u0259tl\u0259ri \u0259sas\u0131nda h\u0259ll etm\u0259k sah\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259k bacar\u0131q sahibi olmu\u015fdur.<br \/>\n     \u0130.\u015e\u0131xl\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131 bilavasit\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259, institutla, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 t\u0259dris prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. O, on ill\u0259r boyu ali m\u0259kt\u0259bd\u0259 d\u0259rs demi\u015fdir. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutunda Xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131 kafedras\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 m\u00fcdiri olmu\u015fdur.<br \/>\n     \u018fdib elmi i\u015fl\u0259rl\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f, t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri aparm\u0131\u015fd\u0131r. Xalq yaza\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Mehdi H\u00fcseynin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyay\u0131 yazm\u0131\u015f, \u0259dibin on cildlik k\u00fclliyat\u0131n\u0131n t\u0259rtib\u00e7isi v\u0259 elmi \u015f\u0259rh\u00e7isi olmu\u015fdur.<br \/>\n     \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rimizin ehtiyyac\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq &#8220;xarici \u0259d\u0259biyyat tarixi&#8221; (1970) v\u0259 &#8220;XX \u0259sr  xarici \u0259d\u0259biyyat tarixi&#8221; (1974) d\u0259rslikl\u0259rini yazm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n     O, m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n birinci katibi olmu\u015fdur. Milli \u0259d\u0259biyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin inki\u015faf\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq 75 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259tiil\u0259 Respublikan\u0131n &#8220;\u015e\u00f6hr\u0259t ordeni&#8221; il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir.<br \/>\n     \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131 b\u0259zi q\u0259l\u0259m dostlar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri az \u00e7ap olunan yaz\u0131\u00e7\u0131d\u0131r. Lakin onun \u0259s\u0259rl\u0259rinin b\u0259diiliyi v\u0259 \u0259lvanl\u0131\u011f\u0131 oxucular t\u0259r\u0259find\u0259n sevil\u0259r\u0259k oxunur, ssenarisi \u0259sas\u0131nda \u00e7\u0259kilmi\u015f filml\u0259rin\u0259 maraqla bax\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>AMEA \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutu XX \u0259sr \u015f\u00f6b\u0259si                                                                          <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox oxunan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri d\u0259 \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131d\u0131r. O\u00e7erk, hekay\u0259, povest v\u0259 romanlar\u0131nda hiss v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini t\u0259svir ed\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ke\u00e7mi\u015fin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f, tarixi hadis\u0259l\u0259ri obyektiv i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130smay\u0131l Q\u0259hr\u0259man o\u011flu \u015e\u0131xl\u0131 1919-cu il mart\u0131n 22-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015feir-s\u0259n\u0259t \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131nan Qazax mahl\u0131n\u0131n \u0130kinci \u015e\u0131xl\u0131 k\u0259ndind\u0259 do\u011fulmu\u015f, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-33069","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33069","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33069"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33070,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33069\/revisions\/33070"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}