{"id":34750,"date":"2020-02-26T09:00:06","date_gmt":"2020-02-26T05:00:06","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=34750"},"modified":"2020-02-26T16:59:28","modified_gmt":"2020-02-26T12:59:28","slug":"26-fevral-1992-ci-il-xocali-soyqirimi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=34750","title":{"rendered":"26 fevral 1992-ci il-XOCALI Soyq\u0131r\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/xocali.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-34754\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p> <strong>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p>1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Xank\u0259ndi (Stepanakert) \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259kliyi il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini z\u0259bt etdil\u0259r.<br>H\u00fccumdan \u0259vv\u0259l, fevral\u0131n 25-i ax\u015fam \u00e7a\u011f\u0131ndan \u015f\u0259h\u0259r toplardan v\u0259 a\u011f\u0131r zirehli texnikadan \u015fidd\u0259tli at\u0259\u015f\u0259 tutulma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yan\u011f\u0131nlar ba\u015f vermi\u015f v\u0259 fevral\u0131n 26-\u0131 s\u0259h\u0259r saat 5 rad\u0259l\u0259rind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r tam alova b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259, erm\u0259ni \u0259hat\u0259sind\u0259 olan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qalm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r \u0259hali yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcmidi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmu\u015fdur.<br>Ancaq bu niyy\u0259t ba\u015f tutmad\u0131. \u015e\u0259h\u0259ri yerl\u0259 yeksan etmi\u015f erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri v\u0259 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n h\u0259rbi\u00e7il\u0259ri dinc \u0259haliy\u0259 divan tutdular.<br>Bu q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 613 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olmu\u015fdur, onlardan:<br><strong>u\u015faqlar &#8211; 63 n\u0259f\u0259r;<\/strong><br><strong><strong>qad\u0131nlar &#8211; 106 n\u0259f\u0259r;<\/strong>&nbsp;<br><strong>qocalar &#8211; 70 n\u0259f\u0259r.<\/strong><\/strong><br><strong>8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdir.<\/strong><br><strong><strong>25 u\u015faq h\u0259r iki valideynini itirmi\u015fdir.<\/strong><br><strong>130 u\u015faq valideynl\u0259rind\u0259n birini itirmi\u015fdir<\/strong><\/strong><br><strong>487 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015fd\u0131r, onlardan:<\/strong><br><strong>u\u015faqlar &#8211; 76 n\u0259f\u0259r;<\/strong><br><strong>1275 n\u0259f\u0259r \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/strong><br><strong><strong>150 n\u0259f\u0259r itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/strong><br><strong>D\u00f6vl\u0259tin v\u0259 \u0259halinin \u0259mlak\u0131na 01.04.1992-ci il tarixin\u0259 olan qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 5 mlrd. rubl d\u0259y\u0259rind\u0259 ziyan vurulmu\u015fdur.<\/strong><\/strong><br>Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r Erm\u0259nistan SSR-in d\u0259st\u0259yi v\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin s\u0259hl\u0259nkarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 1988-ci ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in t\u0259rkib hiss\u0259si olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si iddias\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u0259sas\u0131nda yaranm\u0131\u015f Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli, qanl\u0131 faci\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259r verir.<br><strong>Xocal\u0131 &#8211; \u0259sas h\u0259d\u0259f<\/strong><br>Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin Xocal\u0131ya h\u00fcc\u00fcmunu \u015f\u0259h\u0259rin co\u011frafi m\u00f6vqeyi \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi. 7000 \u0259halisi olan Xocal\u0131 Xank\u0259ndind\u0259n 10 km c\u0259nub-\u015f\u0259rqd\u0259, Qaraba\u011f da\u011f silsil\u0259sind\u0259 v\u0259 A\u011fdam-\u015eu\u015fa, \u018fsk\u0259ran -Xank\u0259ndi yollar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 yerl\u0259\u015fir. Qaraba\u011fdak\u0131 yegan\u0259 hava liman\u0131 da Xocal\u0131dad\u0131r.<br>Xocal\u0131 \u0259halinin tarix\u0259n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 yerdir v\u0259 q\u0259dim tarixi adib\u0259l\u0259r indiy\u0259 q\u0259d\u0259r qalmaqdad\u0131r. Xocal\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda bizim e.\u0259. XIV-VII \u0259srl\u0259r\u0259 aid edil\u0259n Xocal\u0131-G\u0259d\u0259b\u0259y m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin abid\u0259l\u0259ri yerl\u0259\u015fir. Burada son b\u00fcr\u00fcnc v\u0259 ilkin d\u0259mir d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 aid edil\u0259n d\u0259fn abid\u0259l\u0259ri &#8211; da\u015f qutular, kurqanlar v\u0259 nekropollar tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin burada memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri &#8211; dair\u0259vi q\u0259bir (1356-1357-ci ill\u0259r) v\u0259 mavzoley (XIV \u0259sr) vard\u0131r. Arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v da\u015f, b\u00fcr\u00fcnc, s\u00fcm\u00fck b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131, gild\u0259n ev \u0259\u015fyalar\u0131 v\u0259 s. tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Tap\u0131lm\u0131\u015f muncuq d\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 Assuriya \u015fah\u0131 Adadnerarinin (bizim e.\u0259. 807-788-ci ill\u0259r) ad\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br>\u018fhali \u0259sas\u0259n \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck, heyvandarl\u0131q, ar\u0131\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 toxuculuq fabriki, 2 orta m\u0259kt\u0259b v\u0259 2 natamam orta m\u0259kt\u0259b var idi.<br>Son ill\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq F\u0259rqan\u0259d\u0259n (\u00d6zb\u0259kistan) qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f 54 m\u0259hs\u0259ti-t\u00fcrk\u00fc ail\u0259si, h\u0259m\u00e7inin Erm\u0259nistandan v\u0259 Xank\u0259ndind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n b\u0259zil\u0259ri \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar.<br>Sonralar erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi etiraf etmi\u015fdir ki, erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin ilk \u0259sas v\u0259zif\u0259si Xocal\u0131 platsdarm\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si, bu m\u0259nt\u0259q\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259n \u018fsk\u0259ran-Xank\u0259ndi yolunun bo\u015fald\u0131lmas\u0131, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan hava liman\u0131n\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si idi.<br>&#8220;Xocal\u0131 platsdarm\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si&#8221; s\u00f6zl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t yetirin. \u0130ndi s\u00f6yl\u0259nil\u0259n bu ifad\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n, k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 u\u015faqlar\u0131n, qad\u0131nlar\u0131n, qocalar\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bini ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rir.<br><strong>Faci\u0259nin xronikas\u0131<\/strong><br>Xocal\u0131 1991-c\u0131 ilin oktyabr\u0131ndan blokadada idi. Oktyabr\u0131n 30-da avtomobil \u0259laq\u0259si k\u0259silmi\u015f v\u0259 yegan\u0259 n\u0259qliyyat vasit\u0259si vertolyot qalm\u0131\u015fd\u0131. Xocal\u0131ya sonuncu vertolyot 1992-ci il yanvar\u0131n 28-d\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin s\u0259mas\u0131nda m\u00fclki vertolyotun vurulmas\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 40 n\u0259f\u0259rin h\u0259lak\u0131ndan sonra is\u0259 bu \u0259laq\u0259 d\u0259 k\u0259silmi\u015fdi. Yanvar\u0131n 2-d\u0259n \u015f\u0259h\u0259r\u0259 elektrik verilmirdi. \u015e\u0259h\u0259r ancaq \u0259halinin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rin c\u0259surlu\u011fu say\u0259sind\u0259 ya\u015fay\u0131r v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunurdu. \u015e\u0259h\u0259rin m\u00fcdafi\u0259si \u0259sas\u0259n at\u0131c\u0131 silahlarla silahlanm\u0131\u015f yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259si, milis v\u0259 Milli Ordunun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu.<br>Fevral\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan ba\u015flayaraq Xocal\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u00fchasir\u0259sin\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 h\u0259r g\u00fcn toplardan, a\u011f\u0131r texnikadan at\u0259\u015fl\u0259r\u0259, erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259rinin h\u0259ml\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131.<br>Xocal\u0131ya h\u00fccuma haz\u0131rl\u0131q fevral\u0131n 25-d\u0259 ax\u015fam 366-c\u0131 alay\u0131n h\u0259rbi texnikas\u0131n\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f m\u00f6vqel\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u015e\u0259h\u0259r\u0259 h\u00fccum toplardan, tanklardan, &#8220;Alazan&#8221; tipli zenit toplardan 2 saatl\u0131q at\u0259\u015fd\u0259n sonra ba\u015fland\u0131. Xocal\u0131ya \u00fc\u00e7 istiqam\u0259td\u0259n h\u00fccum apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u0259hali \u018fsk\u0259ran istiqam\u0259tind\u0259 qa\u00e7ma\u011fa m\u0259cbur olmu\u015fdu. Tezlikl\u0259 ayd\u0131n olmu\u015fdur ki, bu, m\u0259krli hiyl\u0259 imi\u015f. Nax\u00e7evanik k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u0259halinin qar\u015f\u0131s\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259silmi\u015f v\u0259 onlar g\u00fcll\u0259borana tutulmu\u015flar. Qarl\u0131 a\u015f\u0131r\u0131mlarda v\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 z\u0259ifl\u0259mi\u015f, taq\u0259td\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f insanlar\u0131n \u00e7ox hiss\u0259si m\u0259hz \u018fsk\u0259ran-Nax\u00e7evanik d\u00fcz\u00fcnd\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla m\u0259hv edilmi\u015fdir.<br>Bu hadis\u0259l\u0259r regiona \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri \u018fli \u018fkb\u0259r Vilay\u0259tinin vasit\u0259\u00e7ilik missiyas\u0131 il\u0259 s\u0259f\u0259ri g\u00fcnl\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf etmi\u015fdir. O, fevral\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n hakimiyy\u0259t r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259 fevral\u0131n 27-d\u0259 Qaraba\u011fa, sonra is\u0259 Erm\u0259nistana s\u0259f\u0259r planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq t\u0259r\u0259fl\u0259rin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 fevral\u0131n 27-d\u0259n mart\u0131n 1-d\u0259k \u00fc\u00e7g\u00fcnl\u00fck at\u0259\u015fk\u0259s elan edilmi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259r ona m\u0259h\u0259l qoymad\u0131lar v\u0259 v\u0259dl\u0259rin\u0259 xilaf \u00e7\u0131xd\u0131lar.<br>Ox\u015far v\u0259ziyy\u0259t fevral\u0131n 12-d\u0259 Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n missiyas\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin t\u0259hlili m\u0259qs\u0259dil\u0259 Qaraba\u011fa g\u0259ldiyi zaman da ba\u015f vermi\u015fdi. Missiya sonra Yerevana v\u0259 Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r etm\u0259li idi. M\u0259hz fevral\u0131n 12-d\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u015eu\u015fan\u0131n Mal\u0131b\u0259yli v\u0259 Qu\u015f\u00e7ular k\u0259ndl\u0259ri qar\u0259t edilmi\u015f v\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, t\u0259kc\u0259 Mal\u0131b\u0259ylid\u0259 50 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, yaralanm\u0131\u015f v\u0259 \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br>H\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Xocal\u0131 sakinl\u0259rinin k\u00f6m\u0259yin\u0259 \u00e7ata bilm\u0259di, h\u0259tta meyitl\u0259rin g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si bel\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Bu zaman is\u0259 erm\u0259nil\u0259r vertolyotlarla, a\u011f geyimli x\u00fcsusi qruplarla me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 gizl\u0259nmi\u015f insanlar\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131 apar\u0131r, a\u015fkar edil\u0259nl\u0259ri \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyurdular.<br>Fevral\u0131n 28-d\u0259 t\u0259rkibind\u0259 yerli jurnalistl\u0259r d\u0259 olan qrup 2 vertolyotla az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u0259lak olduqlar\u0131 yer\u0259 \u00e7ata bildil\u0259r. G\u00f6rd\u00fckl\u0259ri m\u0259nz\u0259r\u0259 ham\u0131n\u0131 d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259tirdi &#8211; d\u00fcz\u0259nlik c\u0259s\u0259dl\u0259rl\u0259 dolu idi. \u0130kinci vertolyotun havadan m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 baxmayaraq, erm\u0259nil\u0259rin g\u00fccl\u00fc at\u0259\u015fi alt\u0131nda ancaq 4 meyiti g\u00f6t\u00fcrm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn oldu. Mart\u0131n 1-d\u0259 yerli v\u0259 xarici jurnalistl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 hadis\u0259 yerind\u0259 daha da d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259ziyy\u0259t m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmu\u015fdur. Meyitl\u0259rin skalplar\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, qulaqlar\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r orqanlar\u0131n\u0131n k\u0259silm\u0259si, g\u00f6zl\u0259rinin \u00e7\u0131xard\u0131lmas\u0131, \u0259traflar\u0131n k\u0259silm\u0259si, \u00e7oxsayl\u0131 b\u0131\u00e7aq v\u0259 g\u00fcll\u0259 yaralar\u0131, a\u011f\u0131r texnika il\u0259 \u0259zilm\u0259l\u0259r, yand\u0131r\u0131lma hallar\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir.<br>Bu v\u0259h\u015filikl\u0259r haqq\u0131nda xarici m\u0259tbuat\u0131n yazd\u0131qlar\u0131ndan:<br><strong>Krua l&#8217;Eveneman jurnal\u0131<\/strong>(Paris), 25 fevral 1992-ci il: Erm\u0259nil\u0259r Xocal\u0131ya h\u00fccum etmi\u015fl\u0259r. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya eyb\u0259c\u0259r hala sal\u0131nm\u0131\u015f meyitl\u0259rin \u015fahidi oldu. Az\u0259rbaycanl\u0131lar minl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259r bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259r verirl\u0259r.<br><strong>Sandi Tayms q\u0259zeti<\/strong>&nbsp;(London), 1 mart 1992-ci il: Erm\u0259ni \u0259sg\u0259rl\u0259ri minl\u0259rl\u0259 ail\u0259ni m\u0259hv etmi\u015fl\u0259r.<br><strong>Faynen\u015fl Tayms q\u0259zeti<\/strong>&nbsp;(London), 9 mart 1992-ci il: Erm\u0259nil\u0259r A\u011fdama t\u0259r\u0259f ged\u0259n d\u0259st\u0259ni g\u00fcll\u0259l\u0259mi\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar 1200-\u0259 q\u0259d\u0259r c\u0259s\u0259d saym\u0131\u015flar.<br>Livanl\u0131 kinooperator t\u0259sdiq etmi\u015fdir ki, onun \u00f6lk\u0259sinin varl\u0131 da\u015fnak icmas\u0131 Qaraba\u011fa silah v\u0259 adam g\u00f6nd\u0259rir.<br><strong>Tayms q\u0259zeti<\/strong>&nbsp;(London), 4 mart 1992-ci il: \u00c7oxlar\u0131 eyb\u0259c\u0259r hala sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r, k\u00f6rp\u0259 q\u0131z\u0131n ancaq ba\u015f\u0131 qalm\u0131\u015fd\u0131r.<br><strong>\u0130zvestiya<\/strong>&nbsp;(Moskva), 4 mart 1992-ci il: Videokamera qulaqlar\u0131 k\u0259silmi\u015f u\u015faqlar\u0131 g\u00f6st\u0259rdi. Bir qad\u0131n\u0131n sif\u0259tinin yar\u0131s\u0131 k\u0259silmi\u015fdir. Ki\u015fil\u0259rin skalplar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br><strong>Faynen\u015fl Tayms q\u0259zeti<\/strong>(London), 14 mart 1992-ci il: General Polyakov bildirmi\u015fdir ki, 366-c\u0131 alay\u0131n 103 n\u0259f\u0259r erm\u0259ni h\u0259rbi\u00e7isi Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda qalm\u0131\u015fd\u0131r.<br><strong>Le Mond q\u0259zeti<\/strong>(Paris), 14 mart 1992-ci il: A\u011fdamda olan xarici jurnalistl\u0259r Xocal\u0131da \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar aras\u0131nda skalplar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, d\u0131rnaqlar\u0131 \u00e7\u0131xard\u0131lm\u0131\u015f 3 n\u0259f\u0259ri g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u0259r. Bu az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259bli\u011fat\u0131 deyil, bu reall\u0131qd\u0131r.<br><strong>\u0130zvestiya<\/strong>(Moskva), 13 mart 1992-ci il: Mayor Leonid Kravets:M\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n t\u0259p\u0259d\u0259 y\u00fcz\u0259 yax\u0131n meyit g\u00f6rd\u00fcm. Bir o\u011flan\u0131n ba\u015f\u0131 yox idi. H\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f qad\u0131n, u\u015faq, qocalar g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<br><strong>Valer aktuel jurnal\u0131<\/strong>&nbsp;(Paris), 14 mart 1992-ci il: Bu &#8220;muxtar regionda&#8221; erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015flarla birlikd\u0259 m\u00fcasir texnikaya, o c\u00fcml\u0259d\u0259n vertolyotlara malikdirl\u0259r. ASALA-n\u0131n Suriya v\u0259 Livanda h\u0259rbi d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259ri v\u0259 silah anbarlar\u0131 vard\u0131r. Erm\u0259nil\u0259r y\u00fczd\u0259n art\u0131q m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rind\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k Qaraba\u011fdak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 m\u0259hv etmi\u015fl\u0259r.<br>R. Patrik, \u0130ngilt\u0259r\u0259nin &#8220;Fant men nyus&#8221; tele\u015firk\u0259tinin jurnalisti (hadis\u0259 yerind\u0259 olmu\u015fdur):Xocal\u0131dak\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259r\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin g\u00f6z\u00fcnd\u0259 he\u00e7 n\u0259 il\u0259 haqq qazand\u0131rmaq olmaz.<br>&#8220;Memorial&#8221; h\u00fcquq-m\u00fcdafi\u0259 m\u0259rk\u0259zinin hesabat\u0131ndan:<br><strong>Xocal\u0131<\/strong><br>1991-ci ilin pay\u0131z\u0131ndan erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0259n blokadaya al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdan daxili qo\u015funlar \u00e7\u0131xar\u0131landan sonra is\u0259 tam blokadada idi. 1992-ci ilin yanvar\u0131ndan Xocal\u0131ya elektrik enerjisi verilmirdi. \u018fhalinin bir hiss\u0259si \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etmi\u015fdi, ancaq Xocal\u0131 \u0130cra hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 E.M\u0259mm\u0259dovun t\u0259kidli m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin\u0259 baxmayaraq dinc \u0259halinin tam evakuasiyas\u0131 olunmam\u0131\u015fd\u0131.<br>1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259 Xocal\u0131ya erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin h\u00fccumu ba\u015fland\u0131.<br><strong>H\u00fccumun i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131<\/strong><br>H\u00fccumda zirehli texnikan\u0131n- zirehli ma\u015f\u0131nlar\u0131n, piyadalar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n v\u0259 tanklar\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 Artsax\u0131n Milli Azadl\u0131q Ordusunun (AMAO) hiss\u0259l\u0259ri i\u015ftirak edirdi.<br><strong>Sovet Ordusunun 366-c\u0131 alay\u0131n\u0131n h\u0259rbi\u00e7il\u0259rinin i\u015ftirak\u0131<\/strong><br>T\u0259qrib\u0259n b\u00fct\u00fcn Xocal\u0131 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n\u0131n s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 h\u00fccumda 366-c\u0131 alay\u0131n\u0131n h\u0259rbi\u00e7il\u0259ri i\u015ftirak edirdi, h\u0259tta onlardan b\u0259zil\u0259ri \u015f\u0259h\u0259r\u0259 d\u0259 girmi\u015fdil\u0259r.<br><strong>H\u00fccumun gedi\u015fat\u0131<\/strong><br>Xocal\u0131 fevral\u0131n 25-d\u0259 saat 23-d\u0259n toplardan at\u0259\u015f\u0259 tutulma\u011fa ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f massivind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n kazarma v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 n\u00f6qt\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Piyada hiss\u0259l\u0259r \u015f\u0259h\u0259r\u0259 fevral\u0131n 26-\u0131 saat 1-4 aras\u0131 girmi\u015fdir.<br>Sonuncu m\u00fcdafi\u0259 n\u00f6qt\u0259si saat 7-d\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdir.<br>\u015e\u0259h\u0259rin g\u00fcll\u0259boran\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 dinc \u0259halinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f miqdarda \u0259mlak\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br><strong>\u018fhalinin \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn azad d\u0259hliz<\/strong><br>A\u011fdam v\u0259 Bak\u0131da Memorial\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri Xocal\u0131ya h\u00fccum zaman\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etmi\u015f 60 n\u0259f\u0259rl\u0259 sor\u011fu-sual etmi\u015fl\u0259r. Soru\u015fulanlardan ancaq biri s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir ki, d\u0259hliz bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131 olmu\u015fdur.<br>Azad d\u0259hlizl\u0259 qa\u00e7an \u0259hali Az\u0259rbaycan\u0131n A\u011fdam rayonuna qovu\u015fan \u0259razid\u0259 g\u00fcll\u0259y\u0259 tutulmu\u015fdur v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u00e7oxlu sayda insan h\u0259lak olmu\u015fdur.<br><strong>\u015e\u0259h\u0259rd\u0259 qalm\u0131\u015f \u0259halinin m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131<\/strong><br>\u015e\u0259h\u0259r erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n z\u0259bt edil\u0259nd\u0259 orada 300 dinc \u0259hali, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 86 m\u0259sh\u0259ti-t\u00fcrk\u00fc qalm\u0131\u015fd\u0131.<br>H\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, 1992-ci il mart\u0131n 3-n\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 700-d\u0259n art\u0131q \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 v\u0259 A\u011fdam yolunda \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f Xocal\u0131 sakini t\u0259hvil verilmi\u015fdir. Onlar\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini qad\u0131nlar v\u0259 u\u015faqlar t\u0259\u015fkil edirdi.<br>\u018fsir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u0259hali v\u0259 Xocal\u0131 m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rinin saxlan\u0131lma \u015f\u0259raiti<br>M\u00fcv\u0259qq\u0259ti saxlan\u0131lma t\u0259cridxanas\u0131n\u0131n r\u0259isi mayor Xa\u00e7aturyan h\u0259tta bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259lik t\u0259klikd\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa icaz\u0259 verm\u0259di. T\u0259sad\u00fcf\u0259n bir d\u0259f\u0259 bel\u0259 s\u00f6hb\u0259t etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn oldu.<br><strong>Xocal\u0131 sakinl\u0259rinin \u0259mlak\u0131<\/strong><br>\u015e\u0259h\u0259rd\u0259n qa\u00e7an Xocal\u0131 sakinl\u0259ri h\u0259tta z\u0259ruri \u0259\u015fyalar\u0131 bel\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259 bilm\u0259mi\u015fdil\u0259r. Erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Xocal\u0131dan \u00e7\u0131xard\u0131qlar\u0131 sakinl\u0259r d\u0259 \u0259mlaklar\u0131ndan he\u00e7 n\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259mi\u015fdil\u0259r.<br>Memorial\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 az\u011f\u0131n, he\u00e7 n\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmayan soy\u011fun\u00e7ulu\u011fun \u015fahidi olmu\u015flar. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 qalan \u0259mlak Stepanakert v\u0259 yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin \u0259halisi t\u0259r\u0259find\u0259n da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. \u00c7ox evl\u0259rin darvazalar\u0131nda onlar\u0131n yeni sahibl\u0259rinin adlar\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br><strong>Al\u0131nm\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si<\/strong><br>Xocal\u0131n\u0131n z\u0259bt olunmas\u0131 \u00fczr\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat zaman\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin dinc \u0259halisin\u0259 qar\u00e7\u0131 k\u00fctl\u0259vi zorak\u0131l\u0131q t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir.<br>Azad d\u0259hliz bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat Xocal\u0131n\u0131n \u0259halisinin \u00e7oxuna \u00e7atd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r.<br>Azad d\u0259hliz v\u0259 onun yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 \u0259razid\u0259 dinc \u0259halinin k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na he\u00e7 bir c\u0259hdl\u0259 haqq qazand\u0131rmaq olmaz.<br>Xocal\u0131ya h\u00fccumda M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyinin ordusuna m\u0259xsus olan 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n h\u0259rbi\u00e7il\u0259ri i\u015ftirak etmi\u015fdir.<br>Memorial H\u00fcquq-m\u00fcdafi\u0259 M\u0259rk\u0259zi t\u0259sdiq edir ki, Xocal\u0131ya h\u00fccum zaman\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri Cenevr\u0259 konvensiyas\u0131na, h\u0259m\u00e7inin \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan Haqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sinin (BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 10.12.1948-ci ild\u0259 q\u0259bul etmi\u015fdir) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 madd\u0259l\u0259rin\u0259 kobud qaydada ziddir:<br><strong>Madd\u0259 2.<\/strong>&nbsp;H\u0259r bir \u015f\u0259xs dilind\u0259n, dinind\u0259n, milliyy\u0259tind\u0259n v\u0259 dig\u0259r s\u0259b\u0259bd\u0259n, f\u0259rq qoyulmadan bu B\u0259yannam\u0259d\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f b\u00fct\u00fcn h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlara malik olmal\u0131d\u0131r.<br><strong>Madd\u0259 3.<\/strong>&nbsp;H\u0259r k\u0259sin ya\u015famaq, azadl\u0131q v\u0259 \u015f\u0259xsi toxunulmazl\u0131q h\u00fcququ vard\u0131r.<br><strong>Madd\u0259 5.<\/strong>&nbsp;\u0130nsan l\u0259yaq\u0259tini al\u00e7aldan, insaniyy\u0259tlikd\u0259n k\u0259nar v\u0259 q\u0259ddar h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r qada\u011fand\u0131r.<br><strong>Madd\u0259 9.<\/strong>&nbsp;\u00d6zba\u015f\u0131na h\u0259bsl\u0259r, saxlan\u0131lmalar v\u0259 ya qovulmalar qada\u011fand\u0131r.<br><strong>Madd\u0259 17.<\/strong>H\u0259r bir insan\u0131n \u0259mlaka malik olma h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 insan\u0131n \u0259mlakdan \u00f6zba\u015f\u0131na m\u0259hrum edilm\u0259si qada\u011fand\u0131r.<br>Silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 v\u0259 h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131 qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si B\u0259yannam\u0259sin\u0259 (BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 14.12.19748-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul etmi\u015fdir) kobud qaydada ziddir.<br><strong>366-c\u0131 alay<\/strong><br>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131nda 366-c\u0131 alay\u0131n rolunu x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<br>Bu alay \u015eu\u015fa v\u0259 Xocal\u0131n\u0131n, Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259ndl\u0259rinin at\u0259\u015f\u0259 tutulmas\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir. Alaydan qa\u00e7m\u0131\u015f h\u0259rbi\u00e7il\u0259rin ifad\u0259l\u0259ri bu faktlar\u0131 s\u00fcbut edir v\u0259 h\u0259rbi hiss\u0259nin \u015f\u0259xsi hey\u0259tinin m\u0259n\u0259vi durumu v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r. 366-c\u0131 alay\u0131n t\u0259cili sur\u0259td\u0259 Xank\u0259ndid\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 da bu alay\u0131n Xocal\u0131 hadis\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir.<br>H\u0259rbi hiss\u0259nin komanda hey\u0259tinin m\u0259n\u0259viyyats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 o h\u0259dd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r ki, guya \u0259halinin m\u00fcqavim\u0259ti il\u0259 rastla\u015fd\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 alay\u0131n s\u0259rb\u0259st \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259dil\u0259r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n desant diviziyas\u0131n\u0131n q\u00fcvv\u0259l\u0259ri c\u0259lb edilm\u0259li oldu. Ancaq bu q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u0259l\u0259n\u0259d\u0259k alay\u0131n 103 n\u0259f\u0259ri, \u0259sas\u0259n erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f h\u0259rbi\u00e7\u0131 \u0259mr\u0259 tabe olmaqdan boyun qa\u00e7\u0131raraq Qaraba\u011fda qald\u0131lar. Alay\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n cinay\u0259t s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 alay\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na m\u0259sul olan dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tsizliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259rbi texnikan\u0131n bir hiss\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n zirehli texnika erm\u0259nil\u0259r\u0259 t\u0259hvil verildi. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin t\u00f6r\u0259dilm\u0259si, separat\u00e7\u0131l\u0131q h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin davam etdirilm\u0259sin\u0259 r\u0259vac verildi. Bunun \u00f6z\u00fc d\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131nda birba\u015fa i\u015ftirak\u0131n s\u00fcbutudur!<br>Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri v\u0259 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n \u015f\u0259xsi hey\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin at\u0259\u015f\u0259 tutulmas\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f \u00fczvl\u0259ri Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f vandalizmin \u0259sas cinay\u0259tkarlar\u0131d\u0131r.<br>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259rinin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri insan haqlar\u0131n\u0131n kobud pozulmas\u0131, beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi aktlara &#8211; Cenevr\u0259 konvensiyas\u0131, \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan Haqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259si, V\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar bar\u0259d\u0259 Beyn\u0259lxaq Sazi\u015f, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 v\u0259 h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131 qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si B\u0259yannam\u0259sin\u0259 h\u0259yas\u0131zcas\u0131na m\u0259h\u0259l qoyulmamas\u0131d\u0131r.<br>Bu faci\u0259d\u0259 h\u0259m\u00e7inin, Az\u0259rbaycan\u0131n o vaxtk\u0131 siyasi v\u0259 h\u0259rbi r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 g\u00fcnahkard\u0131r. Ayaz M\u00fct\u0259llibov Az\u0259rbaycan\u0131n Prezidenti v\u0259 Ali Ba\u015f Komandan\u0131 olaraq \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyininn v\u0259 onun v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259sinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 kimi Qaraba\u011fda,o c\u00fcml\u0259d\u0259n Xocal\u0131da ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6rm\u0259mi\u015fdir. \u00d6lk\u0259nin ali v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsi kimi Konstitusiya qaydas\u0131n\u0131n, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, insanlar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259di. Onlar h\u0259tta q\u0131r\u011f\u0131n ba\u015f ver\u0259nd\u0259n sonra, xalq\u0131n q\u0259z\u0259bind\u0259n qorxaraq ac\u0131 h\u0259qiq\u0259ti bilm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kindil\u0259r v\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 cinay\u0259tkarlar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri az\u011f\u0131nl\u0131qlar\u0131n h\u0259qiqi miqyas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar gizl\u0259dildi.<br><strong>Tarix unutmayacaqd\u0131r<\/strong><br>Az\u0259rbaycan Milli M\u0259clisi (Parlamenti) h\u0259r il fevral\u0131n 26-n\u0131 &#8220;Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc&#8221; elan etmi\u015fdir. H\u0259r il fevral\u0131n 26-da saat 17.00-da Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sini yad edir.<br>Do\u011fma yurdlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 48 rayonuna s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015f Xocal\u0131 sakinl\u0259ri Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin \u0259dal\u0259tli h\u0259lli, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn d\u0259f edilm\u0259si, \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpa edilm\u0259si \u00fcmidi il\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. Onlar d\u00fcnya xalqlar\u0131na, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara haqq-\u0259dal\u0259ti v\u0259 h\u0259qiq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k, Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f terrorizm, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 faktlar\u0131n\u0131 pisl\u0259m\u0259k bar\u0259d\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r edirl\u0259r.<br>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcnahkarlar\u0131, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131lar\u0131 layiqli c\u0259zalar\u0131na \u00e7atmal\u0131d\u0131rlar. Cinay\u0259t c\u0259zas\u0131z qala bilm\u0259z. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, XX \u0259srd\u0259 soyq\u0131r\u0131m v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 hadis\u0259l\u0259ri ba\u015f vermi\u015f tarixi s\u0259hif\u0259l\u0259r olmu\u015fdur. Xocal\u0131 faci\u0259si onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tlil\u0259rin\u0259 aiddir. Hal-haz\u0131rda bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259r hans\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 i\u015ftirak\u0131 olmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r h\u0259l\u0259lik \u00f6z vicdanlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda cavabdehdirl\u0259r, ancaq vaxt g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 onlar tarixin m\u0259hk\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda cavab verm\u0259li olacaqlar.<br>Tarix he\u00e7 n\u0259yi unutmur.<br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Xank\u0259ndi (Stepanakert) \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259kliyi il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini z\u0259bt etdil\u0259r.H\u00fccumdan \u0259vv\u0259l, fevral\u0131n 25-i ax\u015fam \u00e7a\u011f\u0131ndan \u015f\u0259h\u0259r toplardan v\u0259 a\u011f\u0131r zirehli texnikadan \u015fidd\u0259tli at\u0259\u015f\u0259 tutulma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yan\u011f\u0131nlar ba\u015f vermi\u015f v\u0259 fevral\u0131n 26-\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-34750","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34750"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34750\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34757,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34750\/revisions\/34757"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}