{"id":34831,"date":"2020-03-03T08:00:44","date_gmt":"2020-03-03T04:00:44","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=34831"},"modified":"2020-03-03T12:23:02","modified_gmt":"2020-03-03T08:23:02","slug":"34831","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=34831","title":{"rendered":"USTAD M\u0259h\u0259mm\u0259d N\u018fR\u0130MANO\u011eLU.&#8221; Unudulmu\u015f unudulmazlar &#8220;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"775\" height=\"959\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/83396978_606262566882754_4916919538743771136_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-34820\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/83396978_606262566882754_4916919538743771136_n.jpg 775w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/83396978_606262566882754_4916919538743771136_n-242x300.jpg 242w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/83396978_606262566882754_4916919538743771136_n-768x950.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 775px) 100vw, 775px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>DA\u011eLARIN B\u018fXT\u018fV\u018fR DUSTA\u011eI<\/p>\n\n\n\n<p>BU G\u00dcN UNUDULMAZ \u015eA\u0130R-AL\u0130M\u0130M\u0130Z \u018fNV\u018fR RZANIN K\u018fLB\u018fC\u018fRD\u018f D\u00dcNYAYA G\u00d6Z A\u00c7DI\u011eI G\u00dcND\u00dcR!<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259zan vaxt\u0131 bahar bilin \u018fnv\u0259ri<br>Da\u011f \u00e7ay\u0131 t\u0259k \u00e7a\u011flama\u011fa g\u0259l\u0259rdi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Safla\u015fmaq, durula\u015fmaq, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259, k\u00f6k\u00fcm\u00fcz\u0259<br>&#8211; safl\u0131\u011f\u0131m\u0131za qay\u0131tmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 \u018fnv\u0259r Rzan\u0131n \u015feirl\u0259rin\u0259 \u00fcz tuturam<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259lbi poetik duy\u011fulular\u0131n q\u0259rib\u0259 bir d\u00fcnyas\u0131 var: \u00fcmidsizl\u0259\u015f\u0259nd\u0259, q\u0259lbini q\u0259m-k\u0259d\u0259r, h\u0259tta, sevinc bel\u0259 \u00e7u\u011flayanda t\u0259bi\u0259t\u0259 \u00fcz tutur: g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri ya\u015fay\u0131r, hissl\u0259rini dig\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u2013 oxucular\u0131 il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259sir. \u00c7\u00fcnki tutumlu poetik deyiml\u0259rd\u0259 t\u0259bi\u0259t g\u00f6z\u0259llikl\u0259rin\u0259 \u00e7ul\u011fa\u015fm\u0131\u015f insan m\u0259n\u0259viyyat\u0131, f\u0259rdi f\u0259al d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri boylan\u0131r. Hissl\u0259rin t\u0259bii axar\u0131nda me\u015f\u0259l\u0259r p\u0131\u00e7\u0131lda\u015f\u0131r, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcr, qayalar\u0131n g\u00f6z ya\u015f\u0131n\u0131n \u0259tri bulaqlardan dad\u0131l\u0131r.<br>M\u0259qs\u0259dim he\u00e7 d\u0259 onlar\u0131n \u00fcmumilikd\u0259 haqq\u0131nda s\u00f6z a\u00e7maq deyil. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixin\u0259 adlar\u0131 yaz\u0131lanlardan biri, k\u00f6nl\u00fcnd\u0259ki silsil\u0259 da\u011flara s\u00f6yk\u0259nib, h\u0259l\u0259 sovetl\u0259r d\u00f6n\u0259mind\u0259 Bak\u0131da g\u00f6zl\u0259rini K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollara dik\u0259n, ulu yurdu \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259ribs\u0259y\u0259n \u018fnv\u0259r Rza \u0259d\u0259bi simalar aras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 say\u0131l\u0131b-se\u00e7ildi des\u0259k, biz d\u0259 haqqa tap\u0131nm\u0131\u015f olar\u0131q.<br>\u015eairin \u0259d\u0259bi bioqrafiyas\u0131na q\u0131sa n\u0259z\u0259r salmaqla fikrimiz\u0259, m\u0259ram v\u0259 m\u0259qs\u0259dimiz\u0259 k\u00f6rp\u00fc salmaq pis olmazd\u0131: \u018fnv\u0259r \u0130smayil oglu Rzayev 1939-cu il mart\u0131n 3-d\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun A\u015fa\u011f\u0131 Ayr\u0131m k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. 1957-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Dovl\u0259t Pedaqoji Xarici Dill\u0259r \u0130nstitutunun \u0130ngilis dili fak\u00fclt\u0259sini bitirmi\u015fdir. &#8220;Goz i\u015f\u0131\u011f\u0131&#8221; adl\u0131 ilk \u015feiri 1962-ci ild\u0259 &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc edilmi\u015fdir.1967-ci ild\u0259 m\u0259zunu oldugu h\u0259min fak\u00fclt\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259llim, 1972-ci ild\u0259 kafedra m\u00fcdiri, 1979-ci ild\u0259n is\u0259 dosent kimi f\u0259aliyy\u0259t gost\u0259rmisdir.1985-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyin\u0259 \u00fczv q\u0259bul olunmu\u015f \u015fairin \u00f6mr\u00fc d\u0259 yollar\u0131 kimi q\u0131sa oldu: 1987-ci il iyunun 8-d\u0259 Moskvada v\u0259fat ed\u0259n \u015fair-alim v\u0259siyy\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u00f6z do\u011fma k\u0259ndl\u0259rind\u0259 d\u0259fn edilmi\u015fdir.<br>&#8220;G\u00f6z i\u015f\u0131\u011f\u0131&#8221; adl\u0131 ilk \u015feiri &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetinin 10 fevral 1962-ci il tarixli say\u0131nda \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra o, b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. D\u00f6vri m\u0259tbuatda \u015feirl\u0259ri v\u0259 b\u0259dii t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u015fair Bayronun &#8220;\u015eilyon m\u0259hbusu&#8221;, &#8220;Mazepa&#8221;, &#8220;Parizina&#8221; poemalar\u0131n\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f, &#8220;\u0130ngilis poeziyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri&#8221; m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si alm\u0131\u015fd\u0131r.<br>\u018fnv\u0259r Rza q\u0259lbi poetik duy\u011fularla cilalanm\u0131\u015f \u015fair v\u0259 bacar\u0131ql\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i-alim idi. V.\u015eeksprin, G.Bayronun poemalar\u0131n\u0131 ingilisc\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir. Bunlardan ba\u015fqa, o, S.Vur\u011funun &#8220;Vaqif&#8221; dram\u0131n\u0131 ingilis dilin\u0259, G.Bayronun &#8220;\u00c7ay\u0131ld Haroldun S\u0259yah\u0259ti&#8221; poemas\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f, vaxts\u0131z \u00f6l\u00fcm imkan verm\u0259mi\u015fdir ki, onlar\u0131 tamamlas\u0131n.<br>B\u0259ri ba\u015fdan dey\u0259k ki, \u015fair o b\u0259xt\u0259v\u0259rl\u0259rd\u0259n deyildi ki, \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201d cild-cild n\u0259\u015fr edilib kitabxanalarda oxucu g\u00f6zl\u0259sin.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitablar\u0131n\u0131n say\u0131na yox,<br>\u015feirl\u0259rinin sanbal\u0131na g\u00f6r\u0259 sevil\u0259n \u015fair<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fnv\u0259r Rzan\u0131n c\u0259mi 4-5 kitab\u0131 (\u201cS\u0259nsiz\u201d (1969), \u201cK\u00f6nl\u00fcm\u0259 bahar d\u00fc\u015f\u00fcb\u201d(1970), \u201cN\u0259 yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck\u201d(1985), \u201cB\u0259xt\u0259v\u0259r dustaq\u201d(\u015feirl\u0259r v\u0259 poemalar,1994) v\u0259 \u201cK\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar\u201d(2010) n\u0259\u015fr edildi ki, onun da ikisini \u00f6z\u00fc g\u00f6rm\u0259di.<br>Sonuncu \u201cK\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar\u201d\u0131nda dem\u0259k olar ki, \u015fairin k\u00fclliyyat\u0131 toplanm\u0131\u015fd\u0131r. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda o q\u0259d\u0259r d\u0259 s\u0259xav\u0259tl\u0259 n\u0259\u015fr edilm\u0259y\u0259n b\u00fct\u00fcn \u015feiri, poemalar\u0131, h\u0259m\u00e7inin ingilis dilind\u0259n birba\u015fa t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri d\u0259 bu kitabdad\u0131r. Canl\u0131 xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n klassik v\u0259 m\u00fcasir m\u0259zmun v\u0259 mahiyy\u0259tini kamil bil\u0259n \u015fairin \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259b\u0259diya\u015far \u0259d\u0259bi bir irsdir.<br>K\u00f6nl\u00fcm\u0259-g\u00f6z\u00fcm\u0259, s\u00f6z\u00fcm\u0259 yaz\u0131lan \u018fnv\u0259r Rza haqq\u0131nda ustad A\u015f\u0131q Q\u0259mke\u015f Allahverdid\u0259n, \u015fair m\u00fc\u0259llimim \u0130dris Verdiyevd\u0259n, bac\u0131s\u0131 o\u011flu Bahadur Sad\u0131q o\u011flundan (sonralar is\u0259 Az\u0259rbaycan Dill\u0259r Universitetinin m\u00fc\u0259llimi S\u0259f\u0259r \u0130sg\u0259nd\u0259rlid\u0259n, daim yana-yana dan\u0131\u015fan \u201cAz\u0259rn\u0259\u015fr\u201din ba\u015f redaktoru \u018fl\u00f6vs\u0259t A\u011falarovdan, \u015fair-alim Adil C\u0259mild\u0259n, filologa \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u0130lham M\u0259mm\u0259dlid\u0259n, \u015fair Yusif H\u00fcsynd\u0259n, alim-\u015fair Mirvari Verdiyevadan\u2026) e\u015fitdikl\u0259rim \u015fairi m\u0259n\u0259 bir az da sevdirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ist\u0259yir\u0259m ki, \u018fl\u00f6vs\u0259t m\u00fc\u0259llimin fikirl\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259nim. Deyir ki, \u201c\u018fnv\u0259ri yad\u0131na sal\u0131rsanm\u0131 he\u00e7\u201d? Bu s\u0259rl\u00f6vh\u0259 il\u0259 yaz\u0131s\u0131n\u0131 oxumaq olmur \u018fl\u00f6vs\u0259t m\u00fc\u0259llimin. A\u00e7\u0131\u011f\u0131, g\u00f6z ya\u015flar\u0131ma hakim k\u0259sil\u0259 bilm\u0259yib sona kimi oxuyuram. \u00d6z yaz\u0131m\u0131 yar\u0131m\u00e7\u0131q saxlamaq ist\u0259yir\u0259m, \u018fnv\u0259r Rzan\u0131n q\u0131sadan-q\u0131sa, lakin d\u0259rin m\u0259nal\u0131, nakam \u00f6mr\u00fc kimi. N\u0259 yax\u015f\u0131 ki, q\u0259dirbil\u0259nl\u0259rimiz az deyil. \u018fl\u00f6vs\u0259t m\u00fc\u0259llim deyir ki, c\u0259mi \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olub \u015fairl\u0259. H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc d\u0259 q\u0259lbin\u0259 \u0259n \u0259ziz v\u0259 unudulmayacaq xatir\u0259 kimi yaz\u0131l\u0131b:<br>\u015eairimizin adlar\u0131n\u0131 yuxar\u0131da \u00e7\u0259kdiyim kitablar\u0131n\u0131n h\u0259r birini, sad\u0259c\u0259, v\u0259r\u0259ql\u0259m\u0259mi\u015f\u0259m. \u018fnv\u0259r Rza \u015feirl\u0259rinin dill\u0259r \u0259zb\u0259r olmas\u0131na kims\u0259nin \u015f\u00fcbh\u0259si varsa, \u0259n az\u0131, k\u0259lb\u0259c\u0259rlil\u0259ri dill\u0259ndirsin! Lakin bu yaz\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fairin 1994-c\u00fc ild\u0259 \u201cAz\u0259rn\u0259\u015fr\u201dd\u0259 o\u011flu P\u0259rvizin t\u0259rtib\u00e7iliyi, \u018fl\u00f6vs\u0259t A\u011falarovun redaktorlu\u011fu il\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f \u201cB\u0259xt\u0259v\u0259r dustaq\u201d kitab\u0131n\u0131 yenid\u0259n v\u0259r\u0259ql\u0259dim. K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259n didirgin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz 24 il \u0259rzind\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u015fair bu q\u0259d\u0259r m\u0259n\u0259 do\u011fma olmam\u0131\u015fd\u0131. G\u00f6z ya\u015flar\u0131mla sulad\u0131\u011f\u0131m h\u0259r s\u0259hif\u0259d\u0259n da\u011f\u00e7i\u00e7\u0259yi, novruzg\u00fcl\u00fc, n\u0259rgiz, b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259 c\u00fcc\u0259rirdi, sanki&#8230; K\u0259lb\u0259c\u0259rin bu m\u0259sum bax\u0131\u015fl\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri d\u0259 \u018fnv\u0259rsizl\u0259\u015fib el\u0259 bil, sol\u011fun idil\u0259r. Amma \u015feirl\u0259ri el\u0259 t\u0259z\u0259t\u0259rdir ki:<br>Yadd\u0131\u015f\u0131m\u0131 xatir\u0259l\u0259r k\u00f6t\u0259kl\u0259r,<br>Yadda\u015f\u0131mda p\u00f6hr\u0259l\u0259n\u0259r k\u00f6t\u00fckl\u0259r.<br>Qay\u0131danda yol verm\u0259y\u0259 g\u0259dikl\u0259r,<br>Bir b\u0259xt\u0259v\u0259r dustaq olam da\u011flara.<br>Aman Allah! Bak\u0131dan K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 &#8211; ata yurduna d\u00f6n\u0259nd\u0259 imana-din\u0259 g\u0259l\u0259n \u015fair geri qay\u0131tmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00f6l\u00fcm dil\u0259yirmi\u015f. H\u0259l\u0259 bir siz \u015fair f\u0259hmin\u0259, duyumuna bax\u0131n: da\u011flar\u0131n ya\u011f\u0131 \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259yini o zamanlardan hiss edirmi\u015f:<br>Da\u011flar o\u011flu, da\u011fa qoyma ya\u011f\u0131n\u0131,<br>Aldatd\u0131lar, uzaq sand\u0131q yax\u0131n\u0131.<br>\u018fritmi\u015f\u0259m \u00fcr\u0259yimin ya\u011f\u0131n\u0131,<br>Ay batanda \u00e7\u0131raq olam da\u011flara.<br>\u018fl\u00f6vs\u0259t m\u00fc\u0259llim d\u00fcz yaz\u0131b ki, \u018fnv\u0259r Rza Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00fcmum\u0259n b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u015fairidir. H\u0259min kitab\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u015firin s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri, \u015feiriyy\u0259ti, s\u00f6z x\u0259zin\u0259si incil\u0259rind\u0259n \u0259rma\u011fanlar\u0131 qalm\u0131\u015f M\u0259mm\u0259d Aslan\u0131m\u0131z yaz\u0131b: \u201cQuzeyd\u0259 qar suland\u0131\u201d. Yen\u0259 d\u0259 orijinal deyim, yen\u0259 d\u0259 tap\u0131nt\u0131\u0131, yen\u0259 d\u0259 M\u0259mm\u0259d Aslan \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu. Xat\u0131rlay\u0131ram ki, \u015fair Yusif H\u00fcseynin d\u0259 bir kitab\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fcn\u0259 d\u0259 qeyri-adi bir s\u0259rl\u00f6vh\u0259 se\u00e7mi\u015fdi: \u201cQar\u0259m\u0259ng\u00fcl\u201d. Amma a\u00e7mas\u0131nda yazm\u0131\u015fd\u0131 ki, mart ay\u0131nda qar\u0131 de\u015fib boylanan h\u0259min g\u00fcl\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 pe\u015f\u0259m\u0259ng\u00fcl d\u0259 deyilirdi. Yusifi is\u0259 h\u0259min g\u00fcl\u0259 b\u0259nz\u0259dir, lakin onun d\u0259rdi el\u0259c\u0259 \u0259mib boylanan, b\u00f6y\u00fcy\u0259n kimi t\u0259qdim edirdi:<br>Quzeyd\u0259 qar suland\u0131,<br>\u00dcr\u0259yim qars\u0131land\u0131.<br>Yaz g\u0259lm\u0259yib, yaland\u0131,<br>Anams\u0131z da yaz olar?!<br>\u018fnv\u0259r Rza ruhunu hiss etdinizmi? T\u0259bi\u0259ti d\u0259 do\u011fma anas\u0131 kimi sev\u0259n \u015fair anas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n a\u011fr\u0131-ac\u0131s\u0131n\u0131 \u015feir\u0259 g\u00f6r\u00fcn nec\u0259 hopdurub?<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259 yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, n\u0259 yax\u015f\u0131 yen\u0259!<\/p>\n\n\n\n<p>Da\u011flar m\u00f6vzusu \u018fnv\u0259r Rza poeziyas\u0131n\u0131n ana x\u0259tti olub. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 k\u0259nd \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259ribs\u0259y\u0259n \u018fnv\u0259r m\u00fc\u0259llimin burnunun ucu bilirsiz n\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6tr\u00fc g\u00f6yn\u0259yirmi\u015f? Do\u011fuldu\u011fu el-oba, u\u015faql\u0131\u011f\u0131, sad\u0259 insanlar, qohumlar-dostlar, ana t\u0259bi\u0259tin f\u00fcsunkar gu\u015f\u0259l\u0259ri&#8230;<br>Bu da y\u0259h\u0259rl\u0259yib mindiyim boz da\u015f,<br>K\u00f6vr\u0259lm\u0259, \u00fcr\u0259yim, tab g\u0259tir, tabla\u015f.<br>\u00d6mr\u00fcm\u00fcn l\u0259zz\u0259ti a k\u00f6hn\u0259 dam-da\u015f,<br>N\u0259 yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, n\u0259 yax\u015f\u0131 yen\u0259!<br>N\u0259y\u0259 vur\u011fun olubsa onun poetic ifad\u0259sini el\u0259 verib ki, q\u0259lbimiz\u0259, k\u00f6ks\u00fcm\u00fcz\u0259 bulaq suyu kimi s\u00fcz\u00fcl\u00fcb:<br>Vur\u011fundur buy ala, yamaca \u018fnv\u0259r,<br>Meyl ed\u0259r yarp\u0131za, umaca \u018fnv\u0259r.<br>Ay quzu otaran balaca \u018fnv\u0259r,<br>N\u0259 yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, n\u0259 yax\u015f\u0131 yen\u0259!<br>\u018fnv\u0259r Rza poetikas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu bir d\u0259 ondad\u0131r ki, \u015fairin \u015feirl\u0259rin\u0259 b\u0259st\u0259l\u0259n\u0259n mahn\u0131lar zaman ke\u00e7dikc\u0259 sanki m\u00fcasirl\u0259\u015fir, g\u0259nc n\u0259slin ruhunu ox\u015fay\u0131r v\u0259 dill\u0259r \u0259zb\u0259rin\u0259 \u00e7evrilir. M\u0259rhum m\u00fc\u011f\u0259nnimiz N\u0259zak\u0259t M\u0259mm\u0259dovan\u0131n ifas\u0131nda \u201cEl\u0259 baxma\u2026\u201d mahn\u0131s\u0131 is\u0259 \u00f6zg\u0259 bir ovqat yarad\u0131r insanda. Bax\u0131\u015flar\u0131n s\u00f6hb\u0259ti, sevginin, lal m\u0259h\u0259bb\u0259tin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc dinl\u0259yicid\u0259 bax el\u0259 h\u0259min m\u00fcq\u0259dd\u0259s anlar\u0131 ya\u015fad\u0131r.<br>N\u0259hay\u0259t, onu da dem\u0259yi borc bilir\u0259m ki, bu s\u0259tirl\u0259ri a\u011f ka\u011f\u0131za k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259mi\u015fd\u0259n bir g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetind\u0259n g\u0259l\u0259n z\u0259ng m\u0259ni h\u0259m diksindirdi, h\u0259m d\u0259 k\u00f6vr\u0259ltdi. \u018fnv\u0259r Rza poeziyas\u0131n\u0131 sev\u0259n, K\u0259lb\u0259c\u0259rin \u0259d\u0259bi m\u00fchitinin t\u0259bli\u011find\u0259 yorulmayan, k\u0259lb\u0259c\u0259rlil\u0259rin did\u0259rginlik ill\u0259rind\u0259 daim yanlar\u0131nda olan, d\u0259rdl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259n Qurban Sad\u0131qov idi bu d\u0259f\u0259 z\u0259ng edib \u015fairin do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc unudub-unutmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 soru\u015fan. Sa\u011f olsun. Amma bilmirdi ki, \u015fairin \u201cK\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar\u201d \u015feiri il\u0259 m\u0259n onsuz da bir m\u0259n\u0259vi yol ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131m, \u00fcz\u00fc da\u011flara.<br>K\u0259lb\u0259c\u0259rin h\u0259sr\u0259tind\u0259n qovurulan \u015fair onun yollar\u0131n\u0131 el\u0259 inc\u0259 notlarla t\u0259svir edir ki, sanki qo\u015fulub onunla o da\u011flara gedirs\u0259n. Amma bird\u0259n fikrin dola\u015f\u0131r, dumana d\u00fc\u015f\u00fcb az\u0131rsan. Haralardan ke\u00e7ib getmir ki, bu yollar:<br>Min bulaqdan i\u00e7ib gedir,<br>Qayalar\u0131 bi\u00e7ib gedir.<br>\u00dcr\u0259yimd\u0259n ke\u00e7ib gedir,<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar.<br>\u201cQala d\u0259rdim\u201d kitab\u0131mda \u015fairin bu \u015feirin\u0259 \u00fcz tutub yazd\u0131\u011f\u0131m \u201cK\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar\u201d r\u0259difli g\u0259rayl\u0131 il\u0259 fikrim\u0259 n\u00f6qt\u0259 qoyur v\u0259 \u018fnv\u0259r Rzaya bir daha \u0259b\u0259dilik, \u00f6lm\u0259zlik, k\u0259lb\u0259c\u0259rsizliy\u0259 d\u00f6zm\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 is\u0259 h\u0259sr\u0259tl\u0259rin\u0259 son qoyulmas\u0131n\u0131 arzulay\u0131ram.<br>Yazda \u0259ri\u015f-ar\u011fac olur<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar.<br>Yayda \u00f6r\u00fc\u015f-arxac olur,<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar.<br>(\u018fnv\u0259r Rza)<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r ne\u00e7\u0259 ildi ba\u011fl\u0131d\u0131r,<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar?!<br>Sin\u0259miz kimi da\u011fl\u0131d\u0131r<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ha\u00e7alanm\u0131r ne\u00e7\u0259 k\u0259nd\u0259,<br>Yol\u00e7usu yox birc\u0259 b\u0259nd\u0259.<br>Bir yax\u015f\u0131 bax, g\u00f6r n\u0259 g\u00fcnd\u0259,<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fc\u015fm\u0259ni azd\u0131ra bilmir,<br>Q\u0259brini qazd\u0131ra bilmir,<br>Yaz\u0131s\u0131n yozdura bilmir<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ot bas\u0131bd\u0131, yoxdu izim,<br>Q\u0131r\u0131l\u0131b taq\u0259tim, dizim,<br>Qurban olum siz\u0259 \u00f6z\u00fcm,<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar.<\/p>\n\n\n\n<p>Sizd\u0259n ke\u00e7ib atam, anam,<br>Sizd\u0259n ke\u00e7ib, bac\u0131m, sonam,<br>Sizd\u0259n \u00f6tr\u00fc x\u0259st\u0259 canam,<br>K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar.<\/p>\n\n\n\n<p>Yox, dey\u0259s\u0259n bel\u0259 olarsa da\u011flar\u0131n b\u0259xt\u0259v\u0259r dusta\u011f\u0131n\u0131n ruhu bizd\u0259n inciy\u0259r. El\u0259 ilk v\u0259 son s\u00f6z d\u0259 \u018fnv\u0259r Rzam\u0131z\u0131nk\u0131 olsun:<br>Da\u011flar elsiz, \u00e7\u00f6l t\u00fct\u0259ksiz, \u00e7\u0259m\u0259n lal,<br>M\u0259n bu d\u0259rdi oxlama\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m.<br>Yazda n\u0259 var, yaylaqlar\u0131n pay\u0131zda,<br>V\u0259fas\u0131n\u0131 yoxlama\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>Susuzyurdum t\u0259k m\u0259cm\u0259yi, t\u0259k sini,<br>\u015eair kimi s\u00f6zl\u0259 h\u00f6r\u00fcb k\u00f6ks\u00fcn\u00fc.<br>G\u00f6zl\u0259 \u00e7\u0259kib bu da\u011flar\u0131n \u0259ksini,<br>\u00dcr\u0259yimd\u0259 saxlama\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6y t\u0259p\u0259l\u0259r sar\u0131 \u00f6rp\u0259k b\u00fcr\u00fcn\u00fcr,<br>Duman, \u00e7iskin aya\u011f\u0131ma s\u00fcr\u00fcn\u00fcr.<br>Ata yurdu, qarda\u015f yeri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr,-<br>Bir doyunca a\u011flama\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>Nax\u0131\u015f olur bi\u00e7in\u00e7inin h\u0259r v\u0259ri,<br>Q\u0131z\u0131l pay\u0131z ilham\u0131m\u0131n s\u0259rv\u0259ri.<br>X\u0259zan vaxt\u0131 bahar bilin \u018fnv\u0259ri,-<br>Da\u011f \u00e7ay\u0131yam, \u00e7a\u011flama\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u018fnv\u0259r Rzan\u0131 xat\u0131rlayark\u0259n\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fnv\u0259r Rzan\u0131 xat\u0131rlamaq n\u0259 q\u0259d\u0259r savbd\u0131rsa, bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 a\u011frl\u0131d\u0131r, ac\u0131l\u0131d\u0131r.Onu tan\u0131yanlardan kim sakit, t\u0259mkinl\u0259 (\u018fnv\u0259r Rzan\u0131n \u00f6z\u00fc kimi) onun haqq\u0131nda s\u00f6z a\u00e7a bil\u0259r? He\u00e7 kim m\u0259nc\u0259\u2026<br>Pay\u0131zd\u0131 yen\u0259 d\u0259. \u015fairin \u00fcr\u0259kda\u011flayn \u015feirl\u0259rind\u0259n biri ya\u015fatd\u0131 g\u00f6zl\u0259rimi:<\/p>\n\n\n\n<p>Da\u011flar elsiz, \u00e7\u00f6l t\u00fct\u0259ksiz, \u00e7\u0259m\u0259n lal,<br>M\u0259n bu d\u0259rdi oxlama\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m.<br>Yazda n\u0259 var, yaylaqlar\u0131n pay\u0131zda,<br>V\u0259fas\u0131n\u0131 yoxlama\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>Unutmayaq ki, aradan ill\u0259r ke\u00e7s\u0259 d\u0259, \u015fairin h\u0259min fikirl\u0259ri bahar t\u0259rav\u0259tini qoruyub saxlay\u0131b. Daha d\u0259h\u015f\u0259tlisi is\u0259 odur ki, biz o d\u0259rdi oxlaya bilmirik. D\u0259rd bizi h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131b, bir-bir \u00e7\u0259t\u0259n \u00e7ubu\u011fu kimi q\u0131r\u0131l\u0131r\u0131q. Daha nax\u0131\u015f olmur bi\u00e7in\u00e7inin h\u0259r v\u0259ri, q\u0131z\u0131l pay\u0131z ilha\u0131n\u0131n s\u0259rv\u0259ri, \u00e7ox da x\u0259zan vaxt\u0131 bahr bil\u0259k \u018fnv\u0259ri, da\u011f \u00e7ay\u0131 t\u0259k \u00e7a\u011flama\u011fa g\u0259lmir ki\u2026<br>D\u00f6n\u00fcb g\u00f6zl\u0259rimd\u0259 ya\u015fa,<br>Axam K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259n \u00f6tr\u00fc.<br>\u00d6vlad ola bilm\u0259dims\u0259,<br>Yoxam K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259n \u00f6tr\u00fc!<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0131\u011fm\u0131\u015fam d\u0259rdi \u00fcr\u0259y\u0259,<br>Q\u0259mn\u0259n \u0259riy\u0259-\u0259riy\u0259.<br>D\u00f6n\u00fcb \u015fim\u015f\u0259y\u0259, n\u0259r\u0259y\u0259<br>\u00c7axam K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259n \u00f6tr\u00fc?<\/p>\n\n\n\n<p>Qurbanam d\u0259r\u0259-d\u00fcz\u00fcn\u0259,<br>D\u00f6ym\u0259sin bizsiz dizin\u0259.<br>D\u00fc\u015fm\u0259ninin sa\u011f g\u00f6z\u00fcn\u0259<br>Oxam K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259n \u00f6tr\u00fc&#8230;.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u018fnv\u0259r Rza yuxuma g\u0259lmi\u015fdimi deyim, yoxsa, m\u0259n \u018fnv\u0259r Rzal\u0131 ill\u0259rin h\u0259sr\u0259tiyn\u0259n yuxlam\u0131\u015fd\u0131m, bilmir\u0259m, g\u00f6rd\u00fcm ki, \u015fairin s\u0259si g\u0259lir, h\u0259m d\u0259 q\u0259mgin-q\u0259mgin:<br>Aya\u011f\u0131nda bir balaca yer ver\u0259,<br>Ba\u015fmaq olam, dolaq olam da\u011flara.<br>Ya d\u0259 \u0259kib sin\u0259sind\u0259 c\u00fcc\u0259rd\u0259,<br>Pal\u0131d olam, qovaq olam da\u011flara.<\/p>\n\n\n\n<p>Yadda\u015f\u0131m\u0131 xatir\u0259l\u0259r k\u00f6t\u00fckl\u0259r,<br>Yadda\u015f\u0131mda p\u00f6hr\u0259l\u0259n\u0259r k\u00f6t\u00fckl\u0259r.<br>Qay\u0131danda yol verm\u0259y\u0259 g\u0259dikl\u0259r,<br>Bir b\u0259xt\u0259v\u0259r dustaq olam da\u011flara.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7a\u015f\u011f\u0131n d\u00f6vran \u0259m\u0259lini azd\u0131m\u0131,<br>Da\u015f kitaba qanla tarix yazd\u0131m\u0131?!<br>K\u00f6vr\u0259ltm\u0259r\u0259m, \u00f6zc\u0259 d\u0259rdi azd\u0131m\u0131,<br>Bir yandan da m\u0259n da\u011f olam da\u011flara?<\/p>\n\n\n\n<p>Da\u011flar o\u011flu, da\u011fa qoyma ya\u011f\u0131n\u0131!<br>Aldatd\u0131lar, uzaq sand\u0131q yax\u0131n\u0131!<br>\u018fritmi\u015f\u0259m \u00fcr\u0259yimin ya\u011f\u0131n\u0131,<br>Ay batanda \u00e7\u0131raq olam da\u011flara.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6n\u00fcl, el\u0259 duydu\u011funu saf-\u00e7\u00fcr\u00fck,<br>Bu da\u011flardan ayr\u0131 ke\u00e7\u0259n \u00f6m\u00fcr \u2013 y\u00fck.<br>Bir yer ver\u0259 balas\u0131na \u00f6m\u00fcrl\u00fck,<br>\u0130st\u0259mir\u0259m qonaq olam da\u011flara.<br>&#8230;Bir \u015faird\u0259ki f\u0259hm\u0259 bax, \u0130lahi, tanr\u0131?! S\u0259n bu hikm\u0259ti onun q\u0259lbin\u0259 nec\u0259 vermi\u015fdin ki, K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 k\u0259lb\u0259c\u0259rsizlik d\u0259rdini, h\u0259sr\u0259tini ya\u015fad\u0131rd\u0131n \u018fnv\u0259r Rzaya?! H\u0259l\u0259 n\u0259 qa\u00e7\u011f\u0131nl\u0131q-k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u00fck vard\u0131 onda n\u0259 d\u0259 o da\u011flardan ayr\u0131 ke\u00e7\u0259n y\u00fck \u00f6mr\u00fc!<br>\u201c\u018fnv\u0259r Rzan\u0131 xat\u0131rlayark\u0259n\u201d&#8230;. n\u0259l\u0259r d\u00fc\u015fm\u00fcr ki, yada. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259n\u0259n \u018fnv\u0259r Rza il\u0259 h\u0259ms\u00f6hb\u0259t olub d\u0259rdl\u0259\u015fs\u0259k d\u0259, \u015firin hikm\u0259tli s\u0259sini maqnitafon lentind\u0259n e\u015fitmi\u015f\u0259m. S. Vur\u011funun, D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u015firin n\u0259f\u0259si, avaz\u0131 kimi yadda\u015f\u0131ma hopub. Amma \u015fairl\u0259 ill\u0259rl\u0259 bir s\u00fcfr\u0259 arxas\u0131nda oturub onu dinl\u0259y\u0259n v\u0259 yadad\u015f\u0131na ac\u0131l\u0131-\u015firinli xatir\u0259l\u0259r yazan bir n\u0259f\u0259r tan\u0131y\u0131ram. \u0130nsan lo\u011fmn\u0131 oldu\u011funu k\u0259lb\u0259c\u0259rlil\u0259rd\u0259n savay\u0131, \u00f6lk\u0259 \u0259hlisi d\u0259 bildi v\u0259 tan\u0131d\u0131. K\u0259lb\u0259c\u0259rin a\u011f\u0131r v\u0259 m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli m\u00fchasir\u0259 ill\u0259rind\u0259 lampa i\u015f\u0131\u011f\u0131na bel\u0259 c\u0259rrahiyy\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 apararaq ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 n\u00f6v-cavan k\u00f6n\u00fcll\u00fc v\u0259 Milli Ordu \u0259sg\u0259rl\u0259rimizi amans\u0131z v\u0259 vaxts\u0131z \u00f6l\u00fcm\u00fcn p\u0259nc\u0259sind\u0259n xilas ed\u0259n doktor \u018fli \u0130smay\u0131lovun k\u00f6n\u00fcl adam\u0131 oldu\u011funu bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 duydum v\u0259 t\u0259sdiql\u0259di ki, vallah, kitab m\u00fc\u0259llifi olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 dil\u00e7i-\u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131 olmal\u0131san, n\u0259 d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131-\u015fair. Q\u0259lbin v\u0259 q\u0259l\u0259min k\u00f6n\u00fcl bul\u011f\u0131ndan su i\u00e7irs\u0259 s\u0259n fikrini d\u00fcz\u00fcb-qo\u015f bil\u0259rs\u0259n. \u201c\u018fnv\u0259r Rzan\u0131 xat\u0131rlayark\u0259n&#8230;\u201d kitab\u0131n\u0131 birn\u0259f\u0259s\u0259 oxuyub (h\u0259m d\u0259 mar\u015frut avtobusunda, 20 Yanvar-M\u00fc\u015ffiqabad yolunda) d\u0259rind\u0259n n\u0259f\u0259s alanda k\u0259lb\u0259c\u0259rlil\u0259rin yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u018fli M\u00fcseyib o\u011fluna minn\u0259tdrl\u0131\u011f\u0131m\u0131 ifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259k s\u00f6z tapmad\u0131m. Fikrimi q\u0259lm\u0259 al\u0131b s\u00f6zl\u0259 ifad\u0259 edib \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn gec\u0259nin bir al\u0259mind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n, fikirl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n, ka\u011f\u0131z-zad qaralamadan birba\u015fa kompyuterin klaviyaturas\u0131ndak\u0131 h\u0259rfl\u0259r\u0259 s\u0131\u011fal \u00e7\u0259kir barmaqlar\u0131m. X\u0259yallanm\u0131\u015fam, r\u0259hm\u0259tlik \u018fli Qurban Dastan\u00e7\u0131 demi\u015fk\u0259n, m\u0259ni m\u0259nd\u0259n al\u0131b aparan xatir\u0259 kitab\u0131n\u0131n h\u0259r s\u0259hif\u0259sind\u0259n d\u0259rd boylan\u0131r. D\u0259rd b\u00fcr\u00fcy\u00fcb d\u00f6rdbir yan\u0131m\u0131.<br>Qalaq-qalaq qald\u0131rm\u0131\u015fam,<br>Qalaqlan\u0131b qala d\u0259rdim.<br>B\u00f6y\u00fcy\u00fcbd\u00fc, qocal\u0131bd\u0131,<br>M\u0259nim kimi bala d\u0259rdim.<\/p>\n\n\n\n<p>Da\u011fdan a\u015f\u0131b d\u00fcz\u0259 g\u0259ldik,<br>H\u0259sr\u0259tl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldik.<br>T\u0259hqir ed\u0259n g\u00f6z\u0259 g\u0259ldik,<br>Bir ney laz\u0131m \u00e7ala d\u0259rdim.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flim yetmir \u0259t\u0259yin\u0259,<br>Da\u011fda \u00e7oban t\u00fct\u0259yin\u0259.<br>Bu f\u0259l\u0259yin k\u00f6t\u0259yin\u0259<br>D\u00f6n\u00fcb qara qula d\u0259rdim.<br>Bir-birind\u0259n \u0259ziz v\u0259 unudulmaz xatir\u0259l\u0259r dil a\u00e7an kitab\u0131n n\u0259 redaktoru var, n\u0259 d\u0259 \u00f6n s\u00f6z\u00fc. Do\u011frusu, bu qeyri-adi, \u201cstandartlara ba\u015f \u0259ym\u0259y\u0259n\u201d, \u0259slind\u0259, \u201cs\u0131\u011f\u0131\u015fmayan\u201d kitab, n\u0259d\u0259ns\u0259, m\u0259n\u0259 \u00e7ox do\u011fma t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flad\u0131. Yaln\u0131z ona g\u00f6r\u0259 yox ki, el\u0259c\u0259 ilk s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259n \u015firin v\u0259 bu xatir\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259llifinin kimliyi, haradan g\u0259lib hara getm\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 burda maraql\u0131 tarix s\u0259hif\u0259l\u0259nir. Bir d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 ki, \u018fnv\u0259r Rza b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t olaraq t\u0259qdim olunur oxuculara. M\u0259nc\u0259, h\u0259tta, k\u0259lb\u0259c\u0259rlil\u0259rin \u00f6zl\u0259rinin \u00e7oxu bilmirdi ki, \u018fnv\u0259r Rzan\u0131n n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259sind\u0259 ne\u00e7\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r olub v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min \u0259n\u0259n\u0259 \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 davam etdirilir.<br>M\u0259n burada K\u0259lb\u0259c\u0259rin son m\u0259skunla\u015fma tarixinin d\u0259 izin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u00fc\u0259llifin f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaya, qeyd etm\u0259y\u0259 bilm\u0259r\u0259m. \u018flb\u0259tt\u0259, tarixi ulu olan yurdumuzda m\u0259skunla\u015fmalar bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 olub, \u0259g\u0259r m\u0259\u015fhur Zar k\u0259ndinin ad\u0131 \u201cMin bir gec\u0259\u201d na\u011f\u0131llar\u0131nda \u00e7\u0259kilirs\u0259, \u015e\u0259hrizad\u0131n ad\u0131 Zar \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n g\u00f6r\u00fcr\u00fcl\u00fcbs\u0259, dem\u0259k, K\u0259lb\u0259c\u0259r qaim-q\u0259dim yurdlardand\u0131r. Onun tarixi da\u015flara h\u0259kk olunub. Sad\u0259c\u0259, sonuncu m\u0259skunla\u015fma 400-500 ili \u0259hat\u0259 edir.<br>Bel\u0259likl\u0259, kitab\u0131 v\u0259r\u0259ql\u0259yir v\u0259 orada dil a\u00e7an xatir\u0259l\u0259rl\u0259 o ill\u0259r\u0259 d\u00f6n\u00fcr\u00fck. \u018fnv\u0259r Rzan\u0131n 5-6 ya\u015f\u0131nda olark\u0259n m\u00fchrib\u0259 ill\u0259rind\u0259 \u00e7\u0259kdikl\u0259r (z\u00fclm-zill\u0259t v\u0259 m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r), K\u0259lb\u0259c\u0259rin \u00f6t\u0259n \u0259srin 30-cu ill\u0259rinin \u00fcsyanlar\u0131, repressiya qurbanlar\u0131, erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n q\u0259fil h\u00fccumlar\u0131, M\u0259\u015f\u0259di C\u0259mil kimi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin Soltan b\u0259yl\u0259 dostlu\u011fu v\u0259 bunun m\u00fcqabilind\u0259 el-elin arxa-daya\u011f\u0131 olmas\u0131, erm\u0259nil\u0259rin h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131&#8230;<br>Kitab\u0131, m\u0259n\u0259 qalarsa, K\u0259lb\u0259c\u0259rin tarixin\u0259 giri\u015f hesab ed\u0259rdim, \u018fnv\u0259r Rza il\u0259 ba\u011fl\u0131 xatir\u0259l\u0259rl\u0131 ba\u011fl\u0131 olsa da&#8230;.<br>C\u0259mi-c\u00fcml\u0259tan\u0131 4-c\u0259 kitab\u0131 i\u015f\u0131q \u00fc\u00e7\u00fc g\u00f6r\u00fcb, onlardan ikisi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, ikisi is\u0259 son ill\u0259r-\u018fnv\u0259rsiz qald\u0131\u011fm\u0131z v\u0259 haraylad\u0131\u011f\u0131m\u0131z did\u0259rginlik, K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259n uzaqlarda, K\u0259lb\u0259c\u0259r h\u0259sr\u0259tiyl\u0259 g\u00f6y\u00fcm-g\u00f6yn\u0259diyimiz bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259. \u201cK\u00f6nl\u00fc\u0259 bahar d\u00fc\u015f\u00fcb\u201d (b\u0259xtin\u0259 x\u0259zan yaz\u0131lan \u015fairin), \u201cN\u0259 yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, n\u0259 yax\u015f\u0131 yen\u0259\u201d, \u201cB\u0259xt\u0259v\u0259r dustaq\u201d bizi yamnca a\u011flad\u0131r, sin\u0259mizi da\u011flad\u0131r \u201cK\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 ged\u0259n yollar\u201d. Kitablar\u0131n i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u0259sind\u0259 elimizin v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259rli ziyal\u0131lar\u0131 Eldar H\u00fcmb\u0259t o\u011flu H\u0259s\u0259novla \u201cAz\u0259rn\u0259\u015fr\u201din ba\u015f redaktoru, t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyi il\u0259 k\u0259lb\u0259c\u0259rlil\u0259rinin sevimli v\u0259 d\u0259rd orta\u011f\u0131 kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z publisist \u018fl\u00f6vs\u0259t A\u011falarovun xidm\u0259tl\u0259ri, maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259kl\u0259ri d\u0259 x\u00fcsusi qeyd edilm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r. \u018fli H\u0259kim bu inc\u0259 m\u0259qama q\u0259d\u0259r h\u0259ssasl\u0131q g\u00f6st\u0259rib.<br>\u015eairin Moskvada x\u0259st\u0259xanada yan\u0131na gedib, onu sonuncu d\u0259f\u0259 ziyar\u0259t ed\u0259n \u018fl\u00f6vs\u0259t A\u011falarovun da bu m\u0259qam\u0131 k\u0259d\u0259r hissil\u0259 \u00f6z yaz\u0131lar\u0131nda qeyd etm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyildi. \u015eair bak\u0131da o zamanlar ya\u015fayan c\u0259mi 5-6 k\u0259lb\u0259c\u0259rli ziyal\u0131lar\u0131n sevimlisin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Onlar\u0131n aras\u0131ndan \u018fl\u00f6vs\u0259t A\u011falarovun se\u00e7ilm\u0259si d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyildi.<br>\u015eairin h\u0259m d\u0259 alim kimi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyatd\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259rini xatir\u0259l\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alan m\u00fc\u0259llif burada da \u0259n laz\u0131ml\u0131, \u00fcmummilli fikirl\u0259ri \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259, sanki \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 elm v\u0259 \u0259d\u0259bi t\u0259nqidd\u0259n x\u0259b\u0259rdar \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas kimi hiss etdirir. \u201cD\u00fcnya, s\u0259ni ta alm\u0131ram vecim\u0259\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li xatir\u0259sind\u0259 \u018fli h\u0259kim yaz\u0131r: \u201c&#8230;\u018fnv\u0259r Rza V\u0259t\u0259nini, mill\u0259tini \u00fcr\u0259kd\u0259n sev\u0259n insan idi. Az\u0259rbaycan\u0131n ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259sini, i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmas\u0131n\u0131 \u00e7ox a\u011fr\u0131l\u0131 q\u0259bul edirdi. \u018fn b\u00f6y\u00fck arzusu Az\u0259rbaycan\u0131 m\u00fcst\u0259qil g\u00f6rm\u0259k idi. \u018ffsuslar olsun ki, o, bu g\u00fcnl\u0259ri \u2013Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 qovu\u015fdu\u011funu g\u00f6rm\u0259di.<br>\u018f.Rza \u015feirl\u0259rind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u0259, ictimai qurulu\u015fa etiraz notlar\u0131 \u00e7oxdur. Sovet qurulu\u015funun \u0259d\u0259biyyata, \u015feir\u0259 t\u0259l\u0259bi bel\u0259 idi: \u201cyaz\u0131lan h\u0259r bir \u0259s\u0259r partiyal\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d. H\u0259tat, a\u015f\u0131qlard a o vaxt y\u00fcks\u0259k tribunalardan oxuyard\u0131lar: \u201dQ\u0259minizm\u0259 (kommunizm\u0259) gedirik biz!. Lakin o zamanlar xalq aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f bel\u0259 bir bir \u015feir d\u0259 vard\u0131:<br>Ba\u015f\u0131m\u0131zda motal papaq,<br>\u018flimizd\u0259 zo\u011fal \u00e7omaq,<br>A\u011f \u015falvarda qara yamaq<br>Kommunizm\u0259 gedirik biz\u201d!<br>\u201cD\u00fcnya, s\u0259ni ta alm\u0131ram vecim\u0259\u201d \u015feirinin sonuncu b\u0259ndini oxuyuram. \u015eair g\u00f6r\u00fcn nec\u0259 \u201ct\u0259r\u0259nn\u00fcm\u201d edir o d\u00f6vr\u00fc v\u0259 bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 d\u0259 s\u0259sl\u0259nir. \u015eeiriyy\u0259tin d\u0259 sevilm\u0259yi m\u0259hz bundad\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u00f6z aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259mi\u015f olsun:<br>\u015eah X\u0259taim namus, qeyr\u0259t s\u0259hif\u0259m,<br>Dilimiz\u0259 heyk\u0259l qoyduq \u201cQorqud\u201du.<br>Kim deyir ki, m\u0259n aciz\u0259m, z\u0259if\u0259m?!<br>K\u00f6l\u0259liyin bir ad\u0131 da qorxudu.<br>Qorxunun da g\u00fcc\u00fc \u00e7atmaz g\u00fcc\u00fcm\u0259,<br>D\u00fcnya, s\u0259ni ta alm\u0131ram vecim\u0259.<br>Kitab\u0131n d\u0259y\u0259rini art\u0131ran, maral\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran s\u0259b\u0259bl\u0259r az deyil. Onlardan biri d\u0259 \u018fli \u0130smay\u0131lovun (bu xatir\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259llifinin) haqq\u0131nda ayr\u0131-ayr\u0131 n\u0259\u015frl\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif imzalar\u0131n sahibl\u0259rinin d\u0259y\u0259rli fikirl\u0259rinin yer almas\u0131d\u0131r. Burada kiml\u0259rin ad\u0131 yoxdur k&#8230; Abdulla Qurbaninin, \u201cMurovun q\u0259m karvan\u0131\u201d, Aslan Meyraml\u0131n\u0131n, \u201cBiz ged\u0259rik, xeyirxahlar qaland\u0131\u201d, \u201c\u201d \u015eamil D\u0259lida\u011f, \u201c\u201dK\u0259lb\u0259c\u0259rin q\u0259m dastan\u0131, viran olan g\u00fcl\u00fcstan\u0131\u201d, Zimistan H\u0259s\u0259novla M\u0259h\u0259mm\u0259d N\u0259rimano\u011flunun, \u201cK\u018fLB\u018fC\u018fR-Az\u0259rbaycan\u0131n qala qap\u0131s\u0131\u201d, \u018fli Uluxanl\u0131n\u0131n, \u201cQartall\u0131 da\u011flar\u201d, \u018fl\u0259sg\u0259r A\u011fdabanl\u0131n\u0131n, \u201c\u0130br\u0259t\u201d kitablar\u0131nda \u018fli h\u0259kimin K\u0259lb\u0259c\u0259rin o a\u011f\u0131r, m\u00fchasir\u0259 ill\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi t\u0259m\u0259nnas\u0131z xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131r.<br>&#8230;H\u0259, gec\u0259 ke\u00e7ir&#8230;M\u0259n is\u0259 \u201c\u018fnv\u0259r Rzan\u0131 xat\u0131rlayrk\u0259n\u201d kitab\u0131 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259y\u0259m. \u018fslind\u0259, m\u0259n kitab\u0131n m\u00fc\u0259llifi il\u0259 h\u0259ms\u00f6hb\u0259t olmaq, ona bu misilsiz x\u0259zin\u0259ni bir araya g\u0259tirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn minn\u0259tdarl\u0131q etm\u0259k ist\u0259yirdim. Buna macal vard\u0131m\u0131? Telefonun \u201cVatsapp\u201d xidm\u0259ti il\u0259 m\u00fc\u0259llif m\u0259ni kitab\u0131n t\u0259qdimat\u0131na d\u0259v\u0259t etdiyini yazd\u0131. M\u0259mnum oldum. B\u00fct\u00fcn bu t\u0259m\u0259nnas\u0131z xidm\u0259tl\u0259riniz\u0259 g\u00f6r\u0259 Siz\u0259, sad\u0259c\u0259, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr el\u0259m\u0259k azd\u0131r, h\u0259kim, \u00e7\u00fcnki \u015f\u0259fal\u0131 \u0259ll\u0259rinizl\u0259 bel\u0259 bir m\u00fcq\u0259dd\u0259s i\u015fi d\u0259 g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz. Bunun \u0259v\u0259zini he\u00e7 kim, he\u00e7 bir m\u00fckafat \u00f6d\u0259y\u0259 bilm\u0259z. Sizin q\u0131z\u0131l kimi \u0259liniz oldu\u011funu bilirdik, q\u0259lbinizin d\u0259 el\u0259 bu c\u00fcr oldu\u011funu \u00f6yr\u0259ndik. Buna g\u00f6r\u0259 var olun!<br>&#8230;Bu da son. Yox, h\u0259l\u0259 he\u00e7 n\u0259yin sonu olmay\u0131b. \u018fnv\u0259r Rza xalq\u0131n sevimli \u015fairidir, r\u0259smi ad ona q\u0131y\u0131lmasa da&#8230; M\u0259rhum \u015fairimiz B\u0259hm\u0259n V\u0259t\u0259no\u011flunun 70 illik yubileyind\u0259 bak\u0131dak\u0131 indiki Heyd\u0259r \u018fliyev Saray\u0131nda (o zamanlar \u201cRespublika\u201d adlan\u0131rd\u0131) Xalq \u015fairi, k\u0259lb\u0259c\u0259rlilrin d\u0259 sevimlisi Z\u0259limxan Yaqub bir tutarl\u0131 v\u0259 yadda\u015flara yaz\u0131lan fikir i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259k dedi ki, \u201c&#8230;.B\u0259hm\u0259n, s\u0259n q\u0259m el\u0259m\u0259 ki, s\u0259ni t\u0259qdim ed\u0259nd\u0259 \u201cXalq \u015fairi\u201d f\u0259xri ad\u0131 dem\u0259di. Amma, siz bu ada xalq t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7oxdan layiqsiniz. Ona g\u00f6r\u0259 ki, saz\u0131n sin\u0259sin\u0259 yaz\u0131lan eirl\u0259rin m\u00fc\u0259llifi xalq\u0131n \u0259sl \u015fairl\u0259ridir. Bu s\u0131rada, \u018fnv\u0259r Rza, D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u015fir, M\u0259mm\u0259d Aslan&#8230; kimi s\u00f6z azmanlar\u0131 da var.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d N\u018fR\u0130MANO\u011eLU<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DA\u011eLARIN B\u018fXT\u018fV\u018fR DUSTA\u011eI BU G\u00dcN UNUDULMAZ \u015eA\u0130R-AL\u0130M\u0130M\u0130Z \u018fNV\u018fR RZANIN K\u018fLB\u018fC\u018fRD\u018f D\u00dcNYAYA G\u00d6Z A\u00c7DI\u011eI G\u00dcND\u00dcR! X\u0259zan vaxt\u0131 bahar bilin \u018fnv\u0259riDa\u011f \u00e7ay\u0131 t\u0259k \u00e7a\u011flama\u011fa g\u0259l\u0259rdi&#8230; Safla\u015fmaq, durula\u015fmaq, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259, k\u00f6k\u00fcm\u00fcz\u0259&#8211; safl\u0131\u011f\u0131m\u0131za qay\u0131tmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 \u018fnv\u0259r Rzan\u0131n \u015feirl\u0259rin\u0259 \u00fcz tuturam Q\u0259lbi poetik duy\u011fulular\u0131n q\u0259rib\u0259 bir d\u00fcnyas\u0131 var: \u00fcmidsizl\u0259\u015f\u0259nd\u0259, q\u0259lbini q\u0259m-k\u0259d\u0259r, h\u0259tta, sevinc bel\u0259 \u00e7u\u011flayanda t\u0259bi\u0259t\u0259 \u00fcz tutur: g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri ya\u015fay\u0131r, hissl\u0259rini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-34831","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34831","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34831"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34831\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34840,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34831\/revisions\/34840"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34831"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}