{"id":41763,"date":"2022-10-28T11:00:00","date_gmt":"2022-10-28T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=41763"},"modified":"2022-10-28T12:44:50","modified_gmt":"2022-10-28T08:44:50","slug":"anara-qirx-sual-ii-hiss%c9%99-xalq-yazicisi-anara-yeni-isiq-uzu-gormus-soz-dunyasi-bescildliyinin-ucuncu-v%c9%99-dorduncu-cildl%c9%99ri-haqqinda-suallar","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=41763","title":{"rendered":"Anara q\u0131rx sual (II hiss\u0259)\u00a0&#8211; Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Anara yeni i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f &#8220;S\u00f6z d\u00fcnyas\u0131&#8221; be\u015fcildliyinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc v\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc cildl\u0259ri haqq\u0131nda suallar"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/photo_9493.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"434\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/photo_9493.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-41774\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/photo_9493.jpg 700w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/photo_9493-300x186.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/news\/muzakire\/9447-anara-qirx-sual\">\u018fvv\u0259li burada<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; \u0130sa Mu\u011fanna haqq\u0131nda &#8220;Q\u0259rib\u0259 d\u00fcnyan\u0131n adam\u0131&#8221; adl\u0131 \u00fcmum\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 \u00e7ox maraql\u0131 m\u0259qal\u0259nizd\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n &#8220;\u0130deal&#8221;a q\u0259d\u0259rki yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan imtinas\u0131n\u0131, &#8220;\u0130deal&#8221; roman\u0131nda tarixi dekonstruksiya \u00e7abas\u0131n\u0131, elmiliyin b\u0259diiliyi \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259sini onun k\u0259sirl\u0259ri kimi g\u00f6st\u0259rir, bir s\u00f6zl\u0259, H\u00fcseynov \u0130san\u0131 q\u0259bul edir, \u0130sa Mu\u011fannan\u0131 is\u0259 \u0259sas\u0259n etmirsiniz. Q\u0259bul etm\u0259diyiniz c\u0259h\u0259tl\u0259r postmodernist n\u0259sr\u0259 m\u0259xsus g\u00f6st\u0259ricil\u0259rdir. Bu yana\u015fman\u0131z\u0131 modernist bir yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n postmodernizm\u0259 ke\u00e7\u0259n dig\u0259r bir yaz\u0131\u00e7\u0131ya m\u00fcnasib\u0259ti kimi anlamaq olarm\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Postmodernizm haqq\u0131nda n\u0259z\u0259ri yaz\u0131lardan da, bu c\u0259r\u0259yana aid edil\u0259n d\u00fcnya yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131ndan da az-\u00e7ox x\u0259b\u0259rim var. Amma h\u0259l\u0259 d\u0259 d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259mi\u015f\u0259m ki, bu c\u0259r\u0259yan\u0131n mahiyy\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. H\u0259r \u015feyin inkar\u0131, \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lki b\u00fct\u00fcn yaz\u0131lara ironik, h\u0259tta a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 m\u00fcnasib\u0259t? B\u0259s, inkar etdiyinin, \u0259l\u0259 sald\u0131\u011f\u0131n\u0131n, g\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fcn yerin\u0259 s\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u00fcn qoydu\u011fun, yaratd\u0131\u011f\u0131n n\u0259dir? M\u0259s\u0259l\u0259 bundad\u0131r. \u018fg\u0259r postmodernizmin \u0259sas prinsipi destruksiya, y\u0259ni \u00f6z\u00fcn ortaya bir \u015fey \u00e7\u0131xarmadan m\u00f6vcud m\u0259\u015fhur m\u0259tnl\u0259ri ba\u015f-ayaq etm\u0259kdirs\u0259, la\u011fa qoymaqd\u0131rsa, onda bizim \u0259d\u0259biyyatda ilk postmodernist Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir olub. B\u00f6y\u00fck F\u00fczulinn lirik q\u0259z\u0259ll\u0259rini ironik \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim ed\u0259n b\u00f6y\u00fck Sabir. Amma, ax\u0131, Sabirin m\u0259qs\u0259di F\u00fczulini al\u00e7altmaq, \u0259l\u0259 salmaq deyildi, m\u0259qs\u0259d F\u00fczulinin m\u0259\u015fhur \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k c\u0259hal\u0259ti, avaml\u0131\u011f\u0131 qam\u00e7\u0131lamaq idi. Bizim postmodernistl\u0259rin m\u0259qs\u0259di n\u0259dir, n\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rlar, kiml\u0259r\u0259s\u0259 sata\u015fmaqdan savay\u0131 m\u00fch\u00fcm ictimai qay\u0259l\u0259ri varm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;\u0130deal&#8221;, \u015f\u00fcbh\u0259siz, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259rli romanlar\u0131ndan biridir. Amma m\u0259nim\u00e7\u00fcn (b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu, subyektiv yana\u015fmad\u0131r) m\u0259hz &#8220;Teleqram&#8221;, &#8220;Saz&#8221;, &#8220;T\u00fct\u0259k s\u0259si&#8221; n\u0259srimizd\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f yaratm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/anar%20anar.jpg\" alt=\"\" width=\"701\" height=\"812\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Sabir \u018fhm\u0259dliy\u0259 h\u0259sr etdiyiniz &#8220;A\u011fr\u0131l\u0131 \u00f6m\u00fcr&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259nizd\u0259 yaz\u0131rs\u0131n\u0131z ki, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n kolxoz qurulu\u015funa qar\u015f\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015f &#8220;D\u00fcnyan\u0131n ar\u015f\u0131n\u0131&#8221; roman\u0131 d\u0259rc olunandan sonra \u0259s\u0259r k\u0259skin ideoloji t\u0259nqid\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b, bu bar\u0259d\u0259 DTK-ya aray\u0131\u015f verilib, qocaman sovet yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri &#8220;M\u0259n qoymaram ki, Sabir \u018fhm\u0259dov m\u0259nim qurdu\u011fum kolxozu da\u011f\u0131ts\u0131n&#8221; deyib. O a\u011fsaqqal yaz\u0131\u00e7\u0131 kim idi v\u0259 kolxoz qurulu\u015funun da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vaxta kimi ya\u015fad\u0131m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; G\u0259l bu sual\u0131n &#8211; cavab verm\u0259y\u0259c\u0259yim yegan\u0259 sual kimi qals\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Bu kitablardak\u0131 yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 iki qism\u0259 b\u00f6l\u0259rdim: \u0130sa Mu\u011fanna, Sabir \u018fhm\u0259dli, Yusif S\u0259m\u0259do\u011flu, Fikr\u0259t Qoca, Maqsud v\u0259 R\u00fcst\u0259m \u0130brahimb\u0259yov qarda\u015flar\u0131, Vaqif S\u0259m\u0259do\u011flu, Ramiz R\u00f6v\u015f\u0259n, Afaq M\u0259sud, Vaqif Bayatl\u0131 Od\u0259r haqda yaz\u0131\u00e7\u0131 Anar; M\u0259mm\u0259d Araz, X\u0259lil Rza, Cabir Novruz, Tofiq Bayram, N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259&#8230; v\u0259 dig\u0259r bir \u00e7oxlar\u0131 haqda is\u0259 s\u0259dr Anar yaz\u0131b. Adama el\u0259 g\u0259lir ki, ikinci qrup yaz\u0131\u00e7\u0131larla ayr\u0131-ayr\u0131 zamanlar v\u0259 f\u0259rqli planetl\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f, birinci qrup adamlarla s\u00f6z\u00fcn f\u0259zas\u0131, ikinci qrupla is\u0259 s\u00f6z\u00fcn m\u00fcst\u0259visind\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, birincil\u0259rd\u0259n q\u0259lbin ist\u0259yi, ikincil\u0259rd\u0259n is\u0259 a\u011fl\u0131n h\u00f6km\u00fc il\u0259 yazm\u0131s\u0131n\u0131z.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259n n\u0259 yazm\u0131\u015famsa, h\u0259tta yubileyl\u0259rl\u0259, ya r\u0259smi t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131lar &#8211; s\u0259mimi yazm\u0131\u015fam, y\u0259ni he\u00e7 k\u0259s haqq\u0131nda bo\u011fazdan yuxar\u0131 s\u00f6z s\u00f6yl\u0259m\u0259mi\u015f\u0259m. Amma bu yaz\u0131lar\u0131n t\u0259snifat\u0131n\u0131 verm\u0259k &#8211; hans\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi, hans\u0131n\u0131 s\u0259dr kimi yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131rmaq m\u0259nlik deyil.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Fikr\u0259t Qoca bir yaz\u0131s\u0131nda sizi bel\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirir: &#8220;Siz\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, Anar\u0131 tan\u0131y\u0131rs\u0131n\u0131z?.. Anar asan tan\u0131na bil\u0259c\u0259k insanlardan deyil. Adama el\u0259 g\u0259lir ki, ham\u0131ya a\u00e7\u0131qd\u0131r, ancaq, \u0259slind\u0259, \u00f6z i\u00e7ind\u0259 d\u0259rind\u0259n d\u0259rind\u0259 gizl\u0259nib. \u00dcnsiyy\u0259tlidir, guya ki, \u00e7oxlu dostu var. Diqq\u0259t ets\u0259n, g\u00f6r\u0259c\u0259ks\u0259n ki, yalq\u0131zd\u0131r, t\u0259nhad\u0131r. N\u0259 q\u0259m? Allah da t\u0259nhad\u0131r&#8221;. Bu aray\u0131\u015fla raz\u0131s\u0131n\u0131zm\u0131? M\u0259s\u0259l\u0259n, do\u011frudanm\u0131, &#8220;d\u0259rind\u0259n d\u0259rin\u0259&#8221; ged\u0259nd\u0259 Fikr\u0259t Qoca dostunuz deyildi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Fikr\u0259t Qoca \u0259n yax\u0131n, \u0259n s\u0259mimi, \u0259n etibarl\u0131 dostlar\u0131mdan idi. V\u0259 y\u0259qin ki, m\u0259ni \u0259n yax\u015f\u0131 tan\u0131yan adamlardand\u0131. Odur ki, t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131m haqq\u0131nda q\u0259na\u0259ti d\u0259 y\u0259qin, do\u011frudur. T\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n \u0259n a\u011f\u0131r\u0131 insanlar aras\u0131nda yalq\u0131z olmaqd\u0131r. B\u0259y\u0259m bu m\u0259nim \u0259s\u0259rl\u0259rimd\u0259n ayd\u0131n olmur?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Arxiviniz\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7ox diqq\u0259tlisiniz. Y\u0259qin ki, \u0259d\u0259biyyat tariximizd\u0259 sizin kimi s\u0259liq\u0259li arxivi olan ikinci yaz\u0131\u00e7\u0131m\u0131z olmay\u0131b. M\u0259nim &#8220;O Adam&#8221; poemam haqq\u0131nda on alt\u0131 il qabaq yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u0259qal\u0259nin \u0259lyazmas\u0131n\u0131 saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6r\u0259nd\u0259 heyr\u0259t el\u0259dim. \u0130nan\u0131ram ki, Yusif S\u0259m\u0259do\u011flunun vaxtil\u0259 &#8220;ax\u0131r ki, s\u0259nin d\u0259 bir keyfiyy\u0259li q\u0259lyan\u0131n olsun&#8221; dey\u0259 ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 q\u0259lyan\u0131 da saxlay\u0131rs\u0131n\u0131z. Yan\u0131lm\u0131ram ki?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Yan\u0131lm\u0131rsan. Be\u015f il bundan qabaq a\u011f\u0131r \u00fcr\u0259k \u0259m\u0259liyyat\u0131ndan sonra h\u0259kiml\u0259rin q\u0259ti h\u00f6km\u00fcyl\u0259 q\u0259lyan \u00e7\u0259km\u0259yi bird\u0259f\u0259lik atsam da, Yusifin h\u0259diyy\u0259sini onun xatir\u0259sind\u0259n \u0259n munis yadigar kim saxlay\u0131ram.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; \u018fkr\u0259m \u018fylisli yaz\u0131rd\u0131: &#8220;Yusifin &#8220;Q\u0259tl g\u00fcn\u00fc&#8221; roman\u0131n\u0131 m\u0259n realist Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn tarixi boyunca dilimizd\u0259 yaranm\u0131\u015f \u0259n maraql\u0131 n\u0259sr \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biri hesab edir\u0259m&#8221;. H\u0259mi\u015f\u0259 hiss etmi\u015f\u0259m ki, &#8220;izm&#8221; konusunu el\u0259 d\u0259 sevmir, bunu ciddi \u00f6n\u0259mi olmayan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259si hesab edirsiniz. Buna baxmayaraq, sual\u0131n cavab\u0131 m\u0259n\u0259 maraql\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn verm\u0259li olacam. \u018f.\u018fylislinin dediyi kimi, do\u011frudanm\u0131, &#8220;Q\u0259tl g\u00fcn\u00fc&#8221; realist \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259sidir? Yoxsa, sizc\u0259, \u018f.\u018fylisli bu termini konseptual planda, daha geni\u015f anlamda i\u015fl\u0259dib?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u018fkr\u0259m \u018fylislinin &#8220;Q\u0259tl g\u00fcn\u00fc&#8221; roman\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn tarixi boyunca dilimizd\u0259 yaranm\u0131\u015f \u0259n maraql\u0131 n\u0259sr \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n&#8221; biri hesab etm\u0259sil\u0259 tamamil\u0259 raz\u0131yam. B\u0259lk\u0259 &#8220;biri&#8221; yox&#8221;, &#8220;birincisi&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fc i\u015fl\u0259d\u0259rdim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Yusif S\u0259m\u0259do\u011flunun &#8220;Q\u0259tl g\u00fcn\u00fc&#8221; roman\u0131 ad\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u00f6l\u00fcm m\u00f6vzusuna h\u0259sr olunub. V\u0259 siz haql\u0131 olaraq yaz\u0131rs\u0131n\u0131z: &#8220;&#8230;min illik poeziyam\u0131z tarixind\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc Vaqif kimi ciddi q\u0259bul el\u0259y\u0259n, \u00f6l\u00fcml\u0259 bu q\u0259d\u0259r maraqlanan ikinci \u015fairimiz olmay\u0131b&#8221;. Sizc\u0259, S\u0259m\u0259do\u011flular\u0131n \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hr\u0259m m\u00fcnasb\u0259tind\u0259 vaxts\u0131z itirdikl\u0259ri atalar\u0131na qovu\u015fmaq kimi \u015f\u00fcuralt\u0131 ist\u0259yin rolu var\u0131yd\u0131m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00c7\u0259tin cavab veril\u0259si suald\u0131r. Ola bilsin haql\u0131san. Atalar\u0131n\u0131 yetkinlik \u00e7a\u011flar\u0131nda itirmi\u015f Yusifin d\u0259, Vaqifin d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u00f6l\u00fcm motivl\u0259rinin \u00e7oxlu\u011fu bu b\u00f6y\u00fck itkinin t\u0259siril\u0259 ola bil\u0259r. B\u0259lk\u0259 d\u0259, bel\u0259dir. Amma b\u0259lk\u0259 d\u0259, yox. B\u0259lk\u0259, bu ovqat onlar\u0131n daxili d\u00fcnyaduyumlar\u0131yla ba\u011fl\u0131 idi. H\u0259r ikisinin vaxts\u0131z \u00f6l\u00fcml\u0259rinin \u00f6nc\u0259d\u0259n v\u0259hyl\u0259 duyulmas\u0131ndand\u0131. Bunu kim d\u0259qiq t\u0259yin ed\u0259 bil\u0259r ki&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Bu s\u00f6zl\u0259r siz\u0259 m\u0259xsusdur: &#8220;&#8230;g\u0259nclikd\u0259 dostlar\u0131 daha \u00e7ox qazan\u0131rsan, ya\u015fl\u0131 vaxt\u0131nda is\u0259 daha \u00e7ox itirirs\u0259n. Dair\u0259 daral\u0131r, daral\u0131r. V\u0259 bu getdikc\u0259 daralan dair\u0259nin i\u00e7ind\u0259 m\u0259nim\u00e7\u00fcn Vaqif S\u0259m\u0259do\u011flu h\u0259mi\u015f\u0259 qalacaq&#8221;. Daralan dair\u0259nin i\u00e7ind\u0259 daha kim\u0259r qal\u0131b? V\u0259 dair\u0259ni son ill\u0259r g\u0259ncl\u0259r hesab\u0131na geni\u015fl\u0259ndirdiyiniz d\u0259 hiss olunur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0130zah\u0131n d\u00fczd\u00fcr. Daralan dair\u0259nin i\u00e7ind\u0259 m\u0259nim n\u0259slimd\u0259n t\u0259k-t\u00fckl\u0259r qal\u0131b. Yeni n\u0259sill\u0259r\u0259 m\u0259nsub olan insanlarla \u00fcnsiyy\u0259tim bir n\u00f6v t\u0259skinlikdir. Amma o da var ki, he\u00e7 k\u0259s he\u00e7 k\u0259si \u0259v\u0259z etmir. B\u0259z\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m. B\u0259lk\u0259, Allah\u0131n m\u0259n\u0259 l\u00fctfkarl\u0131qla b\u0259x\u015f etdiyi uzun \u00f6mr\u00fcn bir m\u00fch\u00fcm m\u0259nas\u0131 da varm\u0131\u015f. \u00d6mr\u00fcm\u00fcn uzad\u0131lmas\u0131 itirdiyim insanlar\u0131 yaz\u0131lar\u0131mda ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcnm\u00fc\u015f. Eyni zamanda, bir d\u0259f\u0259 ya\u015fan\u0131lm\u0131\u015f \u00f6mr\u00fc bir daha xatir\u0259l\u0259rind\u0259, yaz\u0131lar\u0131nda ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn. Bu bax\u0131mdan Marsel Prustun h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q t\u0259cr\u00fcb\u0259si m\u0259n\u0259 t\u0259s\u0259lli verir. Ya\u015fanm\u0131\u015f h\u0259yat\u0131n, qeyb olmu\u015f ill\u0259rin sora\u011f\u0131n\u0131 bir daha yaz\u0131lar\u0131nla almaq olurmu\u015f. Bu m\u00f6vzuda m\u0259nim \u015feirim d\u0259 var. &#8220;Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn iki vaxt\u0131 var, ya\u015famaq zaman\u0131, yazmaq zaman\u0131. Ya\u015famaq zaman\u0131 bitdi, t\u00fck\u0259ndi, g\u0259ldi ya\u015famaqdan yazmaq zaman\u0131&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Vaqif S\u0259m\u0259do\u011fluna h\u0259sr etdiyniz &#8220;Allahla s\u00f6hb\u0259t&#8221; adl\u0131 qiym\u0259tli m\u0259qal\u0259nizd\u0259 yaz\u0131rs\u0131n\u0131z: &#8220;Poeziya h\u0259yat\u0131n \u00f6l\u00fcm \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259sidir&#8221;. \u00d6l\u00fcm sizin \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259dir &#8211; \u0259b\u0259di yoxluq, yoxsa bir d\u00fcnyadan o birin\u0259 getm\u0259k? \u018fg\u0259r ikincidirs\u0259, bir d\u00fcnyadak\u0131 h\u0259yat\u0131 ba\u015fqa d\u00fcnyadak\u0131 h\u0259yat \u0259v\u0259zl\u0259yirs\u0259, o, sad\u0259c\u0259 ani bir k\u00f6rp\u00fc deyilmi v\u0259 bel\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131rm\u0131 \u00f6l\u00fcm deyil\u0259n \u015fey yoxdur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00d6l\u00fcm\u00fcn mahiyy\u0259ti v\u0259 o d\u00fcnyan\u0131n olub-olmamas\u0131 o q\u0259d\u0259r ciddi m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, bunu bir m\u00fcsahib\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 edib \u0259sasland\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. M\u0259n bu bar\u0259d\u0259 firikl\u0259rimi qism\u0259n &#8220;Gec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri&#8221;nd\u0259 ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fam.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Bir d\u0259f\u0259 R\u0259sul Rza g\u0259nc Vaqifin \u015feirl\u0259rini oxuyub v\u0259 zarafatla deyib: &#8220;Vaqif \u00e7ox ir\u0259li gedib. G\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcm\u00fc y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131m&#8221;. Bilir\u0259m ki, s\u00f6hb\u0259t iki g\u00f6rk\u0259mli \u015faird\u0259n gedir, \u00fcst\u0259lik, biri atan\u0131z, ikincisi yax\u0131n dostunuzdur. Sizi dilemma qar\u015f\u0131s\u0131nda qoysam da, sual\u0131 ver\u0259c\u0259m. Sizc\u0259, Ustad bu s\u00f6zl\u0259rl\u0259 \u00f6z ard\u0131c\u0131l\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259 t\u0259vaz\u00f6karl\u0131q el\u0259mirdimi? Vaqif S\u0259m\u0259do\u011flunun el\u0259 bir \u015feiri varm\u0131 ki, R\u0259sul Rzan\u0131n &#8220;V\u0259siyy\u0259t&#8221;ind\u0259n ir\u0259li getsin:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>&#8230;\u00d6l\u00fcl\u0259r geri d\u00f6n\u0259 bils\u0259ydi,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>m\u0259n bu ota\u011fa bir d\u0259 g\u0259l\u0259rdim,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>burda uzun bir d\u0259qiq\u0259<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>dinc\u0259l\u0259rdim&#8230;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>C\u0259nn\u0259td\u0259 i\u015fim yoxdur,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>getm\u0259r\u0259m, d\u0259v\u0259t ets\u0259l\u0259r bel\u0259,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>C\u0259h\u0259nn\u0259mi s\u00f6nd\u00fcr\u00fcb,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>b\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00fcl\u0259r<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>ora gets\u0259l\u0259r bel\u0259&#8230;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>M\u0259n xo\u015fb\u0259xt olard\u0131m<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>tabutumu \u00f6z\u00fcm apara bils\u0259m,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>ad\u0131m\u0131, xatir\u0259mi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>yaz\u0131l\u0131 nitql\u0259rd\u0259n,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>s\u0259rin ahlardan qopara bils\u0259m!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Vaqifin hans\u0131sa \u015feirini (indi yad\u0131mda deyil) atama oxuyanda, do\u011frudan da, zarafatla o s\u00f6zl\u0259ri dedi. Atam\u0131n bu s\u00f6zl\u0259rini oldu\u011fu kimi g\u0259tir\u0259rk\u0259n onu da \u0259lav\u0259 etmi\u015fdim ki, he\u00e7 bir vaxt atamdan ba\u015fqa bir \u015fairl\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8211; ist\u0259r n\u0259silda\u015flar\u0131, ist\u0259r daha cavanlar\u0131 olsun &#8211; bel\u0259 bir s\u00f6z e\u015fitm\u0259mi\u015fdim. El\u0259 bu da Vaqifin poeziyas\u0131n\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirdiyinin g\u00f6st\u0259ricisidir. \u00d6z\u00fc d\u0259 bu s\u00f6zl\u0259ri el\u0259 vaxtda deyirdi ki, o zaman \u0259d\u0259bi \u0259ks\u0259riyy\u0259t Vaqifi, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u015fair saym\u0131rd\u0131. Y\u0259qin, Sizin n\u0259sil bunu he\u00e7 c\u00fcr d\u0259rk ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k. Nec\u0259 olub ax\u0131, &#8220;sazla yaz\u0131&#8221;, &#8220;canla qan\u0131&#8221; qafiy\u0259l\u0259ndir\u0259 bil\u0259n h\u0259r bir qrafoman \u015fair say\u0131ls\u0131n, Vaqif kimi unikal s\u0259n\u0259tkar \u015fair say\u0131lmas\u0131n? Atam\u0131n sitat g\u0259tirdiyin &#8220;V\u0259siyy\u0259t&#8221; \u015feirini m\u0259n d\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. Amma bu \u015feiri d\u0259, ba\u015fqa sevdiyim g\u00f6z\u0259l \u015feirl\u0259rini d\u0259 Vaqifin \u015feirl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 qoymaq ist\u0259m\u0259zdim, H\u0259r\u0259nin \u0259d\u0259biyyatda \u00f6z yeri var v\u0259 he\u00e7 k\u0259s he\u00e7 k\u0259sin yerini dar el\u0259mir. \u018fsas olur ki, \u00d6Z yerini bil\u0259s\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Yevgeni Yevtu\u015fenko deyirdi: &#8220;M\u0259n altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131lar n\u0259slini qaralama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fanlara nifr\u0259t edir\u0259m. Bel\u0259 inkar\u00e7\u0131 m\u00fcnasib\u0259tin \u0259sas\u0131nda bizim n\u0259sl\u0259 nifr\u0259t durur&#8221;. Bu fikrin, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, h\u0259qiq\u0259t pay\u0131 var. Amma insan t\u0259bi\u0259tin\u0259 m\u0259xsus bu h\u0259s\u0259dd\u0259n altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131lar\u0131n \u00f6zl\u0259rind\u0259 d\u0259 yoxdurmu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u015e\u00fcbh\u0259siz, h\u0259r n\u0259sild\u0259 oldu\u011fu kimi, altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131lar n\u0259slind\u0259n olanlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 d\u0259 ba\u015fqas\u0131n\u0131n u\u011furuna q\u0131sqananlar, ancaq \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u0259y\u0259n\u0259nl\u0259r v\u0259 \u00f6zl\u0259rini layiq oldu\u011fundan qat-qat uca g\u00f6rm\u0259k iddias\u0131nda olanlar var. Amma Yevtu\u015fenkonun s\u00f6zl\u0259ri &#8211; onlar\u0131 el\u0259 bizim \u0259d\u0259biyyata da aid etm\u0259k olar &#8211; daha \u00e7ox sonrak\u0131lardan k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 alt\u0131m\u0131\u015f\u0131nc\u0131lara nifr\u0259tl\u0259 yana\u015fanlara \u00fcnvanlan\u0131b. Ax\u0131, bizim altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131lardan he\u00e7 biri sonra g\u0259l\u0259n n\u0259sill\u0259rd\u0259n he\u00e7 k\u0259s haqq\u0131nda &#8220;filank\u0259sin qan\u0131n\u0131 \u015f\u0259rb\u0259t kimi i\u00e7\u0259rdim&#8221; dem\u0259yib, he\u00e7 bir sonra g\u0259l\u0259nl\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 etiraflar etm\u0259yib: &#8220;Bilir\u0259m ki, filank\u0259s\u0259 b\u00f6htan at\u0131ram, onu \u015f\u0259rl\u0259yir\u0259m, amma bunu q\u0259sd\u0259n edir\u0259m ki, qan\u0131 qarals\u0131n, \u015f\u0259k\u0259ri arts\u0131n, t\u0259zyiqi y\u00fcks\u0259lsin, m\u0259n d\u0259 bir az rahatlan\u0131m&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Yax\u015f\u0131 rahat olmaq \u00fcsuludur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizd\u0259 d\u0259 b\u0259zil\u0259ri kumir sayd\u0131qlar\u0131, pornoqrafik romanlar m\u00fc\u0259llifi Sorokin &#8220;alt\u0131m\u0131\u015f\u0131nc\u0131larla m\u00fcbariz\u0259 yaln\u0131z onlar\u0131 fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n aradan g\u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259 apar\u0131la bil\u0259r&#8221; s\u00f6zl\u0259rini h\u0259yat devizl\u0259ri se\u00e7mi\u015fl\u0259r. Normal \u0259d\u0259bi yar\u0131\u015fda uduzacaqlar\u0131n\u0131 \u00f6nc\u0259d\u0259n bildikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmidl\u0259ri yaln\u0131z kiml\u0259rins\u0259 \u00f6lm\u0259sin\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Bir d\u0259f\u0259 \u0259v\u0259zsiz t\u0259nqid\u00e7imiz Ya\u015far Qarayevin yubileyind\u0259 apar\u0131c\u0131l\u0131q el\u0259y\u0259nd\u0259 unudub yubilyara s\u00f6z verm\u0259misiniz. Bu qeyri-adi olay\u0131 nec\u0259 xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Utanc hissiyl\u0259. Bilmir\u0259m nec\u0259 oldu ki, d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259diyim v\u0259 yubiley gec\u0259sini m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m Ya\u015fara t\u0259dbirin sonunda s\u00f6z verm\u0259yi unutdum. D\u00fczd\u00fcr, Ya\u015far alic\u0259nabl\u0131qla bu &#8220;q\u0259rib\u0259liyin&#8221; \u00fcst\u00fcn\u00fc vurmad\u0131, amma m\u0259n bunu h\u0259mi\u015f\u0259 x\u0259cal\u0259t duy\u011fusuyla xat\u0131rlay\u0131ram.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; M\u0259nc\u0259, &#8220;S\u00f6z d\u00fcnyas\u0131&#8221;nda \u0259n i\u015f\u0131ql\u0131 yaz\u0131 &#8220;k\u00f6hn\u0259 dostunuz&#8221;, &#8220;t\u0259z\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259niniz&#8221; \u018fkr\u0259m \u018fylisliy\u0259, \u00f6z t\u0259birinizl\u0259 des\u0259k, &#8220;\u018fki balaya&#8221; h\u0259sr el\u0259diyiniz v\u0259 1969-cu ild\u0259 &#8220;Komsomolskaya pravda&#8221;da d\u0259rc olunan &#8220;\u0130\u015f\u0131ql\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259&#8221;dir. M\u0259qal\u0259d\u0259 yaz\u0131rs\u0131n\u0131z: &#8220;\u018fd\u0259biyyat h\u0259r n\u00f6v insan\u0131n b\u0259ra\u0259t qazanmas\u0131d\u0131r&#8221;. \u018fkr\u0259m \u018fylisli d\u0259, sizc\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u0131n b\u0259ra\u0259t verdiyi adamlar s\u0131ras\u0131na daxildirmi? Yaz\u0131\u00e7\u0131 olmaq kollaborasionizm\u0259 haqq qazand\u0131r\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Yax\u015f\u0131 bildiyin kimi, vaxtil\u0259 \u018fkr\u0259m \u018fylisliyl\u0259 yax\u0131n dost olmu\u015fuq. Dost oldu\u011fumuz ill\u0259rd\u0259 bel\u0259 o m\u0259nim he\u00e7 bir yaz\u0131m haqq\u0131nda xo\u015f bir s\u00f6z dem\u0259s\u0259 d\u0259, m\u0259n onun ilk yaz\u0131lar\u0131n\u0131 b\u0259y\u0259nmi\u015f\u0259m v\u0259 \u018fkr\u0259m haqq\u0131nda Moskva v\u0259 Bak\u0131 m\u0259tbuat\u0131nda t\u0259rifli yaz\u0131lar yazm\u0131\u015fam. M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz pozulandan, h\u0259tta &#8220;Da\u015f yuxular\u0131&#8221;ndan sonra da onun t\u0259kl\u0259nm\u0259sini ist\u0259m\u0259diyim\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox ill\u0259r qabaq rus dilind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131m v\u0259 &#8220;Komsomolskaya pravda&#8221; q\u0259zetind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f m\u0259qal\u0259ni \u0259rinm\u0259yib dilimiz\u0259 \u00e7evirdim, &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc edildi. \u018fkr\u0259md\u0259n, t\u0259bii ki, he\u00e7 bir s\u0259s \u00e7\u0131xmad\u0131. &#8220;Da\u015f yuxular\u0131&#8221; da ba\u015fqa m\u0259tbuat orqanlar\u0131ndan \u00e7ox sonra \u00e7\u0131xan v\u0259 \u018fkr\u0259min \u0259vv\u0259lki u\u011furlar\u0131n\u0131 danmadan bu povesti q\u0131nayan yaz\u0131 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin b\u0259yanat\u0131 oldu. B\u00fct\u00fcn olub ke\u00e7\u0259nl\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, \u015f\u00fcbh\u0259siz, \u018fkr\u0259m \u0259vv\u0259ll\u0259r yazd\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7ox u\u011furlu \u0259s\u0259rl\u0259riyl\u0259 \u0259d\u0259biyyat tariximizd\u0259 qalacaq. Amma ad\u0131n\u0131n l\u0259k\u0259siz qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259k &#8220;Da\u015f yuxular\u0131&#8221; yazmas\u0131ndan pe\u015fman oldu\u011funu etiraf etsin v\u0259 \u0259n az\u0131 qa\u00e7q\u0131nlardan onlar haqq\u0131nda dedikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fczr ist\u0259sin. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259lbi geni\u015fdi. Bel\u0259 bir etirafdan sonra, b\u0259lk\u0259 d\u0259, bu d\u00f6n\u00fckl\u00fcy\u00fc ona ba\u011f\u0131\u015flar. &#8220;Yaz\u0131\u00e7\u0131 olmaq kollaborasionizm\u0259 haqq qazand\u0131rm\u0131r&#8221; fikrind\u0259 is\u0259 haql\u0131san.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fair\u0259, vaxtil\u0259 ekranlar\u0131n g\u00f6z\u0259li olmu\u015f Nur\u0259ngiz G\u00fcn\u0259 h\u0259sr el\u0259diyiniz &#8220;\u015eeirimizin Nur\u0259ngiz g\u00fcn\u00fc&#8221; adl\u0131 yaz\u0131n\u0131z &#8220;Yadda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n Nur\u0259ngiz g\u00fcn\u00fc&#8230;&#8221; c\u00fcml\u0259siyl\u0259 bitir. Nur\u0259ngiz xan\u0131mla ba\u011fl\u0131 yadda\u015f\u0131n\u0131zda n\u0259l\u0259r var?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nur\u0259ngiz xan\u0131m\u0131 \u015fair\u0259 kimi tan\u0131nmaqdan \u0259vv\u0259l radio-televiziyada i\u015fl\u0259diyim ill\u0259rd\u0259n onu mahir diktor v\u0259 g\u00f6z\u0259l b\u0259dii qira\u0259t ustas\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirdim. Sonralar n\u0259sr v\u0259 \u015feir sah\u0259sind\u0259 maraql\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r yaratd\u0131. \u0130\u015f\u0131ql\u0131, \u00fcz\u00fcg\u00fcl\u0259r, \u00fcnsiyy\u0259tli qad\u0131n idi. \u00d6l\u00fcm\u00fc ham\u0131m\u0131z\u0131 k\u0259d\u0259rl\u0259ndirdi. Allah r\u0259hm\u0259t el\u0259sin. M\u0259mnunam ki, q\u0131z\u0131 Jal\u0259 xan\u0131m anas\u0131n\u0131n xatir\u0259sini, ad\u0131n\u0131 ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Sizin \u00fcmum\u0259n s\u00f6z d\u00fcnyan\u0131z\u0131n \u0259n \u0259sas m\u0259qamlar\u0131ndan biri, b\u0259lk\u0259 d\u0259 birincisi insan v\u0259 zaman qar\u015f\u0131durmas\u0131d\u0131r. &#8220;S\u00f6z d\u00fcnyas\u0131&#8221;n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc cildind\u0259 Rafael H\u00fcseynova h\u0259sr etdiyiniz &#8220;Vaxt v\u0259 baxt haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 deyirsiniz: &#8220;Vaxt\u0131n s\u0131na\u011f\u0131ndan \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 ke\u00e7m\u0259k Baxt\u0131n qap\u0131s\u0131n\u0131n \u0259b\u0259diyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r&#8221;. \u018fb\u0259diyy\u0259t sizin \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259dir &#8211; bu d\u00fcnyada insan\u0131n ad\u0131n\u0131n \u0259b\u0259dil\u0259\u015fm\u0259si, onun heyk\u0259ll\u0259\u015fm\u0259si, yoxsa ruhun axir\u0259td\u0259ki xilas\u0131, \u0259b\u0259di c\u0259nn\u0259t s\u0259ad\u0259ti?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u018fd\u0259biyyat\u0131n baqiliyi h\u0259yat\u0131n faniliyin\u0259 \u00fcsyand\u0131r. Bu \u00e7ox ciddi m\u00f6vzuda \u0259lav\u0259 bir s\u00f6z dem\u0259y\u0259 ehtiyac duymuram.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Bu kitablar\u0131n qurulu\u015funun f\u0259ls\u0259fi altyap\u0131s\u0131nda zamana qalib g\u0259l\u0259n v\u0259 ya m\u0259\u011flub olan insan durur. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc cildd\u0259 oldu\u011fu kimi, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc cildd\u0259 d\u0259 bu insanlar b\u00fct\u00f6v bir qalereyad\u0131r: Ayd\u0131n M\u0259mm\u0259dov, N\u00fcsr\u0259t K\u0259s\u0259m\u0259nli, Arif \u018fmraho\u011flu, Nis\u0259b\u0259yim, Adil Mirseyid, Sabir B\u0259\u015firov, Nizam\u0259ddin \u015e\u0259msizad\u0259, \u00c7ingiz Abdullayev, M\u00f6vlud S\u00fcleymanl\u0131, \u00c7ingiz \u018flio\u011flu, Ramiz R\u00f6v\u015f\u0259n, Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131, Afaq M\u0259sud, Vaqif Bayatl\u0131 Od\u0259r, Kamal Abdulla, \u0130sa H\u0259bibb\u0259yli, Vilay\u0259t Quliyev, Natiq R\u0259sulzad\u0259, Elmira Axundova, Kamil V\u0259li N\u0259rimano\u011flu, Vahid \u018fziz, Nizami C\u0259f\u0259rov, Az\u0259r Turan, El\u00e7in H\u00fcseynb\u0259yli, Tehran \u018fli\u015fano\u011flu, R\u0259\u015fad M\u0259cid, Elxan Zal Qaraxanl\u0131, Salam, \u018flizad\u0259 Nuri, S\u0259lim Babullao\u011flu, \u0130lqar F\u0259hmi, P\u0259rvin v\u0259 n\u0259hay\u0259t, \u00f6vladlar\u0131n\u0131z &#8211; G\u00fcnel v\u0259 Tural! Kitab\u0131 oxuyub qapay\u0131ram v\u0259 v\u0259fat\u0131ndan art\u0131q iki il ke\u00e7\u0259n Nis\u0259b\u0259yimin s\u0259si g\u0259lir: &#8220;\u018fd\u0259biyyat siz\u0259 \u0259man\u0259t, Anar m\u00fc\u0259llim! \u018flvida, \u0259d\u0259biyyat, \u0259lvida, Anar!&#8221;. Uzun s\u00fcr\u0259n a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259likd\u0259n tezlikl\u0259 \u00f6l\u0259c\u0259yini bil\u0259n, san\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u0259ri qalan bir yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n dig\u0259r yaz\u0131\u00e7\u0131ya \u0259d\u0259biyyat\u0131 bel\u0259 tap\u015f\u0131rmas\u0131 n\u0259inki Az\u0259rbaycan, b\u0259lk\u0259 d\u0259, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda analoqu olmayan hadis\u0259dir. Bir t\u0259klifim var: d\u00fcnyan\u0131 vaxts\u0131z t\u0259rk el\u0259mi\u015f bu istedadl\u0131 \u015fair\u0259nin xatir\u0259sini ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onun ad\u0131na poeziya m\u00fckafat\u0131 t\u0259sis etm\u0259k v\u0259 bunu h\u0259r il \u0259n yax\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 nail olan \u015fair\u0259l\u0259r\u0259 verm\u0259k olarm\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nis\u0259b\u0259yim h\u0259qiqi qiym\u0259tini h\u0259l\u0259 d\u0259 almam\u0131\u015f \u00e7ox istedadl\u0131 v\u0259 nakam taleli \u015fair\u0259 idi. O, a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259 olan vaxtda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259r \u00e7ox t\u0259sirlidir. T\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131m\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131da ifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 sa\u011falmaz x\u0259st\u0259liy\u0259 d\u00fc\u00e7ar olmu\u015f insana azac\u0131q da olsa t\u0259s\u0259lli verm\u0259k ist\u0259dim. Onun \u00f6l\u00fcmqaba\u011f\u0131 m\u0259n\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zl\u0259r d\u0259, b\u0259lk\u0259, bu yaz\u0131ma cavabd\u0131r. T\u0259klifinl\u0259 raz\u0131yam, Nis\u0259b\u0259yimin ad\u0131na n\u0259 \u015f\u0259kild\u0259s\u0259 bir m\u00fckafat t\u0259sis etm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; &#8220;S\u00f6z d\u00fcnyas\u0131&#8221;n\u0131 oxuyanda R\u0259sul Rzan\u0131n &#8220;\u0130nsan \u015f\u0259kli&#8221; \u015feiri yada d\u00fc\u015f\u00fcr. Amma bir f\u0259rql\u0259: o \u00f6z s\u0259rgisin\u0259 ancaq q\u0259hr\u0259manlar\u0131n \u015f\u0259klini as\u0131rd\u0131, siz is\u0259 h\u0259m d\u0259 antiq\u0259hr\u0259manlar\u0131 as\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu antiq\u0259hr\u0259manlar\u0131 bir ne\u00e7\u0259 qism\u0259 b\u00f6lm\u0259k olar: b\u0259zil\u0259ri n\u0259 vaxtsa sizinl\u0259 siyasi, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 karyera m\u00fcst\u0259visind\u0259 qar\u015f\u0131durmada olublar. Amma s\u0131rf \u0259d\u0259bi-estetik, uzaqba\u015f\u0131 ideoloji z\u0259mind\u0259 fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131nda olduqlar\u0131n\u0131z da var, m\u0259s\u0259l\u0259n, Kamal Abdulla, yaxud Az\u0259r Turan. Kamal Abdullan\u0131n &#8220;Yar\u0131m\u00e7\u0131q \u0259lyazma&#8221; roman\u0131nda D\u0259d\u0259 Qorqudun ba\u015f\u0131ndan m\u00fcq\u0259dd\u0259slik hal\u0259sini \u00e7\u0131xarmas\u0131, y\u0259ni postmodernist \u0259s\u0259r yazmas\u0131 sizi t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirir. Bu roman\u0131n yaz\u0131lmas\u0131ndan 20 il ke\u00e7ib, D\u0259d\u0259 Qorqud \u00f6z D\u0259d\u0259liyind\u0259n n\u0259s\u0259 itiribmi? Sizc\u0259, h\u0259r hans\u0131 m\u0259tn\u0259 onun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 metodun \u015f\u0259rtl\u0259ri daxilind\u0259 yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r, yoxsa b\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 vahid, \u00fcmumi bir rakursdan baxmaq?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Haqq\u0131nda yazd\u0131qlar\u0131m\u0131n he\u00e7 birini antiq\u0259hr\u0259man saym\u0131ram. \u0130nt\u0259has\u0131 b\u0259zil\u0259riyl\u0259 \u00f6z \u00fcslublar\u0131nda bir q\u0259d\u0259r s\u0259rt, b\u0259zil\u0259riyl\u0259 nisb\u0259t\u0259n m\u00fclayim \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcbahis\u0259 edir\u0259m. H\u0259mi\u015f\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 alim kimi y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirdiyim Kamal Abdulla m\u0259nim \u0259n etibarl\u0131 dostlar\u0131mdand\u0131r v\u0259 onun t\u0259k m\u0259n\u0259 deyil, o\u011flum Turala da xeyirxah m\u00fcnasib\u0259tini he\u00e7 vaxt unutmuram. Kamal haqq\u0131nda iki yaz\u0131mda onun n\u0259srini, dramaturgiyas\u0131n\u0131 v\u0259 \u015fair-t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259tini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015f\u0259m, Kamal\u0131 m\u00fck\u0259mm\u0259l realist yaz\u0131\u00e7\u0131 hesab edir\u0259m v\u0259 h\u0259tta \u00f6z\u00fc q\u0259bul ets\u0259 bel\u0259, onu he\u00e7 v\u0259chl\u0259 postmodernist, illah da bu c\u0259r\u0259yan\u0131n Az\u0259rbaycan variant\u0131na aid ed\u0259 bilm\u0259r\u0259m. M\u0259qal\u0259l\u0259rimd\u0259n birind\u0259 Kamal\u0131n D\u0259d\u0259 Qorqudla ba\u011fl\u0131 b\u0259dii yaz\u0131lar\u0131nda m\u0259qbul saymad\u0131\u011f\u0131m m\u0259qamlar\u0131 qeyd etmi\u015fdim, bunu \u015fi\u015firdib ara vurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fanlar olsa da, Kamal yet\u0259rinc\u0259 m\u00fcdrik v\u0259 \u0259dal\u0259tli ziyal\u0131 kimi h\u0259r \u015feyi d\u00fczg\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259ndirdi. Q\u0259dim yunanlar demi\u015f Kamal dostumdur, amma h\u0259qiq\u0259t daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. D\u0259d\u0259 Qorqud obraz\u0131na yana\u015fmas\u0131 haqq\u0131nda \u0259vv\u0259lki fikrimd\u0259 qal\u0131ram.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Az\u0259r Turan\u0131n &#8220;Kaman\u00e7a kompleksi&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f m\u0259\u011flubiyy\u0259timizin s\u0259b\u0259bini erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ifrat humanizmd\u0259 g\u00f6rm\u0259sin\u0259 etiraz ed\u0259r\u0259k yaz\u0131rs\u0131n\u0131z: &#8220;Az\u0259r Turan he\u00e7 bir erm\u0259ni yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 &#8220;Kaman\u00e7a&#8221; pyesi yazm\u0131r dey\u0259nd\u0259 bundan utanmaq yox, bununla q\u00fcrur duymaq laz\u0131md\u0131r dem\u0259k ist\u0259yirs\u0259n&#8221;. Sizc\u0259, biz n\u0259inki C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin &#8220;Kaman\u00e7a&#8221; pyesini, h\u0259tta \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n &#8220;D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221;, &#8220;X\u0259ms\u0259&#8221;, &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221; kimi \u015fah \u0259s\u0259rl\u0259rini \u0259limizd\u0259 tutub, erm\u0259nil\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131\u011fa gets\u0259k, Qaraba\u011f\u0131 azad ed\u0259 bil\u0259rdikmi? H\u0259tta s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalanandan sonra da erm\u0259nil\u0259rin silah\u0131 yer\u0259 qoymamas\u0131 t\u0259sdiq etmirmi ki, &#8220;Quran&#8221; oxumaqla donuz dar\u0131dan \u00e7\u0131xmaz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Savad\u0131n\u0131, q\u0259l\u0259mini layiqinc\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirdiyim Az\u0259r Turan\u0131n bir fikriyl\u0259 raz\u0131la\u015fmam\u0131\u015fd\u0131m. Az\u0259r Birinci Qaraba\u011f sava\u015f\u0131nda u\u011fursuzlu\u011fumuzu &#8220;Kaman\u00e7a kompleksi&#8221; il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259r\u0259k, hardasa milli m\u0259rh\u0259m\u0259t hissini z\u0259r\u0259rli say\u0131rd\u0131. Onun bu, z\u0259nnimc\u0259, s\u0259hv q\u0259na\u0259tin\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck z\u0259f\u0259r m\u00fcharib\u0259miz cavab verdi. Ayd\u0131n oldu ki, Mirz\u0259 C\u0259lilin &#8220;Kaman\u00e7a&#8221; pyesind\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015f humanizm, insanl\u0131q prinsipl\u0259ri xalq\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259 \u0259zmi \u00fc\u00e7\u00fcn Zori Balayanlar\u0131n hay-k\u00fcy\u00e7\u00fc &#8220;patriotizmind\u0259n&#8221; daha k\u0259s\u0259rli imi\u015f. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, Az\u0259rbaycan kinosunun yeti\u015fdirdiyi g\u0259ncl\u0259r canlar\u0131, qanlar\u0131 bahas\u0131na \u015eu\u015fan\u0131n s\u0131ld\u0131r\u0131m qayal\u0131qlar\u0131yla durma\u015faraq d\u00fc\u015fm\u0259ni m\u0259hv etdil\u0259r. Raffinin, Sero Xanzadyan\u0131n, Silva Kaputikyan\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259riyl\u0259 yeti\u015fmi\u015f erm\u0259ni g\u0259ncl\u0259rinin f\u0259rarilikl\u0259rin\u0259 imkan verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 z\u0259ncirl\u0259 s\u0259ng\u0259rl\u0259r\u0259 ba\u011flay\u0131rm\u0131\u015flar. Yalan\u00e7\u0131 v\u0259 saxta &#8220;v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik&#8221;, ba\u015fqa xalqlara nifr\u0259t a\u015f\u0131lamaq n\u0259tic\u0259d\u0259 \u00f6z xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na b\u0259lalar a\u00e7\u0131r. 44 g\u00fcnl\u00fck z\u0259f\u0259r sava\u015f\u0131m\u0131z h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n da\u015fnak \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fdi: \u018fs\u0259d CAHANG\u0130R<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>(Davam\u0131 g\u0259l\u0259n say\u0131m\u0131zda)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/\">https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fvv\u0259li burada &#8211; \u0130sa Mu\u011fanna haqq\u0131nda &#8220;Q\u0259rib\u0259 d\u00fcnyan\u0131n adam\u0131&#8221; adl\u0131 \u00fcmum\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 \u00e7ox maraql\u0131 m\u0259qal\u0259nizd\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n &#8220;\u0130deal&#8221;a q\u0259d\u0259rki yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan imtinas\u0131n\u0131, &#8220;\u0130deal&#8221; roman\u0131nda tarixi dekonstruksiya \u00e7abas\u0131n\u0131, elmiliyin b\u0259diiliyi \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259sini onun k\u0259sirl\u0259ri kimi g\u00f6st\u0259rir, bir s\u00f6zl\u0259, H\u00fcseynov \u0130san\u0131 q\u0259bul edir, \u0130sa Mu\u011fannan\u0131 is\u0259 \u0259sas\u0259n etmirsiniz. Q\u0259bul etm\u0259diyiniz c\u0259h\u0259tl\u0259r postmodernist n\u0259sr\u0259 m\u0259xsus g\u00f6st\u0259ricil\u0259rdir. Bu yana\u015fman\u0131z\u0131 modernist bir yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-41763","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-musahib"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41763"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41775,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41763\/revisions\/41775"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}