{"id":44809,"date":"2023-02-24T14:00:00","date_gmt":"2023-02-24T10:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=44809"},"modified":"2023-02-24T17:33:57","modified_gmt":"2023-02-24T13:33:57","slug":"nargis-ismayilova-usaqlarina-yerli-kanallari-qadagan-ed%c9%99n-valideynl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=44809","title":{"rendered":"Nargis \u0130SMAYILOVA.&#8221;U\u015faqlar\u0131na yerli kanallar\u0131 qada\u011fan ed\u0259n valideynl\u0259r&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Nargis.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Nargis.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-44811\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Dil m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259r daim g\u00fcnd\u0259m\u0259 \u00e7evrilm\u0259yi bacar\u0131r. \u018fl\u0259lx\u00fcsus da Az\u0259rbaycan dili.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 b\u00f6y\u00fck-ki\u00e7ik aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzu Az\u0259rbaycan dili m\u0259s\u0259l\u0259si olub. Bu yax\u015f\u0131 hald\u0131rm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Fikrimc\u0259 bu m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259nfi v\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ri m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p>1. M\u0259nfi t\u0259r\u0259fi odur ki, m\u0259s\u0259l\u0259ni g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlayan \u0259ks\u0259r insanlar\u0131 dilimizin inki\u015faf\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fcr. Onlar sad\u0259c\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 kort\u0259bii reaksiyalar ver\u0259r\u0259k, konformist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 s\u0259rgil\u0259yirl\u0259r. Onlar\u0131 dild\u0259n \u00e7ox, dil bar\u0259d\u0259 \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin m\u00fcdafi\u0259si maraqland\u0131r\u0131r. Sanki bir n\u00f6v\u00fc, \u0259g\u0259r bel\u0259 adland\u0131rmaq d\u00fczg\u00fcn olarsa, \u201chaql\u0131 olma\u011fa ehtiyac\u201d sindromu ya\u015fay\u0131rlar. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 onlar\u0131n haql\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>G\u0259lin a\u00e7\u0131q dan\u0131\u015faq, dilimizin inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n auditoriya bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u00fctali\u0259 edirmi? Onlar\u0131n kitab r\u0259find\u0259 (t\u0259bii \u0259g\u0259r bel\u0259 bir r\u0259fl\u0259ri varsa) Az\u0259rbaycan dilind\u0259 kitablar\u0131n say\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?<\/p>\n\n\n\n<p><br>Yox hirsl\u0259nm\u0259, \u0259ziz oxucu&#8230; N\u0259 \u00e7oxdur kitab r\u0259find\u0259ki kitablar\u0131 oboy r\u0259ngin\u0259 uy\u011fun i\u00e7i il\u0259 maraqlanmadan alanlar&#8230; Dilin inki\u015faf\u0131, bu dili d\u00fczg\u00fcn \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259n, bu dild\u0259 dan\u0131\u015fmaqdan, yazmaqdan, m\u00fctali\u0259d\u0259n ke\u00e7ir. D\u00fcnya dill\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq h\u0259r bir dild\u0259 al\u0131nmalar m\u00f6vcuddur. Dil\u00e7il\u0259r daha \u00e7ox bu tipli s\u00f6zl\u0259ri ya \u00f6z\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259, ya da s\u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k, yeni s\u00f6zl\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259m\u0259y\u0259 (g\u00fclm\u0259li g\u00f6r\u00fcnm\u0259d\u0259n, dilin etnik-tarixi k\u00f6k\u00fcn\u0259 sadiq qalaraq) \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Dil \u00f6yr\u0259nm\u0259k, onun t\u0259bli\u011fi m\u0259s\u0259l\u0259si \u00e7ox vacibdir. Ancaq o vaxt bu vacib m\u0259qam \u00f6z m\u0259ram\u0131n\u0131 qoruya bil\u0259r ki, s\u0259nin \u00f6z dilin\u0259 z\u0259rb\u0259 vurmas\u0131n. Bu g\u00fcn g\u00fcnd\u0259md\u0259 olmal\u0131 \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, dilimizin al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r hesab\u0131na \u201cmodernl\u0259\u015fdirilm\u0259\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu modernl\u0259\u015fm\u0259d\u0259 diqq\u0259tli olmaq vacibdir, fikrimc\u0259 bu da, modern \u015eeyx N\u0259srullah sindromudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Dilin \u0259n g\u00f6z\u0259l m\u00fcdafi\u0259si, qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 bu dild\u0259 dan\u0131\u015fmaqla h\u0259yata ke\u00e7ir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0130ngilis dilini istifad\u0259 etm\u0259s\u0259k unuduruq\u201d, \u201crus dilind\u0259 dan\u0131\u015fmasan \u00f6yr\u0259n\u0259 bilm\u0259zs\u0259n\u201d m\u0259ntiqi il\u0259 daim \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n v\u0259 \u00f6z dilind\u0259 p\u0259lt\u0259k \u0259das\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015fanlara (\u00f6z dilini hardasa unudanlara) n\u0259z\u0259r salaq. Onlar bu g\u00fcn, Bak\u0131da h\u0259r yerd\u0259dirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7\u0259n d\u0259f\u0259 bir hadis\u0259nin \u015fahidi oldum, kitab ma\u011fazas\u0131nda bir u\u015fa\u011f\u0131 salamlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201csalam, balaca\u201d dedim, reaksiya verm\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cB\u0259lk\u0259 d\u0259, u\u015faq lal-kard\u0131r\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si k\u00fcl\u0259k kimi beynimd\u0259n ke\u00e7mi\u015fdi ki, u\u015fa\u011f\u0131n atas\u0131n\u0131n s\u0259si beynimin divarlar\u0131n\u0131 l\u0259rz\u0259y\u0259 sald\u0131. \u201cHello\u201d deyin, cavab ver\u0259c\u0259k. O do\u011fulandan evd\u0259ki b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan dilli kanallar\u0131 ba\u011flam\u0131\u015fam. Ancaq ingilis dilind\u0259ki verili\u015fl\u0259ri, cizgi filml\u0259ri izl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun ad\u0131 inki\u015fafd\u0131rm\u0131, yoxsa f\u0259lak\u0259t? \u0130ngilis bunu \u00f6z \u00f6vlad\u0131na ed\u0259rdimi? Yaxud Nigeryal\u0131? U\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6rp\u0259likd\u0259n beyinl\u0259rin\u0259 h\u0259kk olunan m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r, yadda\u015flar\u0131nda qalan s\u00f6zl\u0259r \u00e7o\u0445 \u00f6n\u0259mlidir. U\u015fa\u011fa n\u0259l\u0259ri t\u0259bli\u011f ets\u0259n, o da \u0259v\u0259zind\u0259 bunu qaytaracaq. Nec\u0259 deyibl\u0259r: \u201cN\u0259 t\u00f6k\u0259rs\u0259n a\u015f\u0131na, o da \u00e7\u0131xar qa\u015f\u0131\u011f\u0131na\u201d.<br><br><br>V\u0259 n\u0259hay\u0259t \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fctali\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, kitab ma\u011fazalar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f qrafikl\u0259ri daha \u00e7ox xarici dild\u0259 olan kitablar\u0131n, yaxud t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131<br>g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259 bel\u0259dirs\u0259, onda biz son vaxtlar n\u0259yi m\u00fcdafi\u0259 edirdik?<\/p>\n\n\n\n<p>Ancaq t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, zaman d\u0259yi\u015filib. X\u00fcsusil\u0259 g\u0259ncl\u0259r d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na b\u0259l\u0259d olma\u011fa daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. Kafkadan, Markezd\u0259n, Coysdan dan\u0131\u015fmaqdan yorulmayan m\u00fchitimiz \u00f6z do\u011fma \u0259d\u0259biyyat\u0131na \u00f6gey m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259yir. T\u0259nqid\u00e7il\u0259rimiz, yazarlar\u0131m\u0131z t\u0259nqid ed\u0259nd\u0259 d\u0259, t\u0259rif dey\u0259nd\u0259 d\u0259 xarici m\u00fc\u0259llifl\u0259rd\u0259n sitat g\u0259tirirl\u0259r. Borxes deyib ki&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259, evin i\u00e7i, sonra \u00e7\u00f6l\u00fc fikrin\u0259 sadiq qalaraq dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u00f6z dilini, \u00f6z \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 bilm\u0259y\u0259n bir g\u0259nclik \u00f6lk\u0259mizin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r? Ax\u0131 biz v\u0259t\u0259nimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6vlad yeti\u015fdiririk. Az\u0259rbaycan oxucusu da Az\u0259rbaycan yazar\u0131na, do\u011fma \u0259d\u0259biyyat\u0131na \u015fans verm\u0259lidir&#8230; \u018flb\u0259tt\u0259 ki, xarici dild\u0259 m\u00fctali\u0259 etm\u0259k, oxumaq, yazmaq d\u00fcnyaya inteqrasiya bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox vacibdir. Ancaq dediyimiz kimi&#8230; bu \u201c\u00f6nc\u0259 evin i\u00e7i, sonra \u00e7\u00f6l\u00fc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131n\u0131 m\u00fcsb\u0259t c\u00fcml\u0259l\u0259rl\u0259 bitirm\u0259k arzusunda oldu\u011fum (2. M\u0259s\u0259l\u0259nin m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fi) \u00fc\u00e7\u00fcn son zamanlar yaranan bu birliyin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, yeni bir dal\u011fas\u0131 olacaq. Bizl\u0259r d\u0259 buna dilimizi qoruyaq \u015f\u00fcar\u0131 il\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259c\u0259yik. Dilimiz he\u00e7 bir dill\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259d\u0259n, kompleksl\u0259rd\u0259n, sindromlardan azad olaraq, onun s\u0131rf Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 etdiyi, qorudu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn daha y\u00fcks\u0259k s\u0259sl\u0259 sev\u0259c\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/kulis.az\/\">https:\/\/kulis.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dil m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259r daim g\u00fcnd\u0259m\u0259 \u00e7evrilm\u0259yi bacar\u0131r. \u018fl\u0259lx\u00fcsus da Az\u0259rbaycan dili. Qeyd ed\u0259k ki, son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 b\u00f6y\u00fck-ki\u00e7ik aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u00f6vzu Az\u0259rbaycan dili m\u0259s\u0259l\u0259si olub. Bu yax\u015f\u0131 hald\u0131rm\u0131? Fikrimc\u0259 bu m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u0259nfi v\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ri m\u00f6vcuddur. 1. M\u0259nfi t\u0259r\u0259fi odur ki, m\u0259s\u0259l\u0259ni g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlayan \u0259ks\u0259r insanlar\u0131 dilimizin inki\u015faf\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fcr. Onlar sad\u0259c\u0259 bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-44809","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44809","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44809"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44812,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44809\/revisions\/44812"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}