{"id":45652,"date":"2023-04-17T09:00:00","date_gmt":"2023-04-17T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=45652"},"modified":"2023-04-18T07:36:16","modified_gmt":"2023-04-18T03:36:16","slug":"ilk-az%c9%99rbaycan-operettasinin-mu%c9%99llifi-zulfuqar-hacib%c9%99yli","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=45652","title":{"rendered":"\u0130lk Az\u0259rbaycan operettas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi &#8211; Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yli"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2023\/1\/1000x669\/16817158274401037703_1000x669.jpg\" alt=\"\" width=\"703\" height=\"906\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yovun do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. O, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun qarda\u015f\u0131 v\u0259 Niyazi Ta\u011f\u0131zad\u0259nin atas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, anadan olmas\u0131n\u0131n 139-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olan g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r bu g\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck sevgi v\u0259 maraqla qar\u015f\u0131lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yov 1884-c\u00fc il aprelin 17-d\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. U\u015faql\u0131q ill\u0259ri bu ecazkar musiqi be\u015fiyind\u0259 ke\u00e7ib. Erk\u0259n ya\u015flar\u0131ndan \u015f\u0259h\u0259rin musiqi m\u0259clisl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak edib, istedadl\u0131 xan\u0259nd\u0259l\u0259rin ifas\u0131nda xalq mahn\u0131lar\u0131n\u0131 dinl\u0259yib. Dem\u0259k olar ki, \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259d\u0259ni ab-havas\u0131n\u0131n ona g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yat yolunu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kd\u0259 xeyli t\u0259siri olub. G\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan musiqiy\u0259 \u0259b\u0259di ba\u011flanan Z.Hac\u0131b\u0259yov ilk biliyini xalq musiqisind\u0259n al\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>O d\u00f6vrd\u0259 &#8211; y\u0259ni XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 opera v\u0259 operetta yazmaq Az\u0259rbaycan musiqisind\u0259 yenilik idi. Onun yaratd\u0131\u011f\u0131-b\u0259st\u0259l\u0259diyi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n biri \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d operas\u0131d\u0131r. O vaxt bu \u0259s\u0259r ictimai-m\u0259d\u0259ni h\u0259yatda b\u00f6y\u00fck mara\u011fa s\u0259b\u0259b olur. \u018fs\u0259rin s\u0259ciyy\u0259viliyi onda idi ki, opera xalq musiqisi il\u0259 Avropa musiqisinin sintezini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Z.Hac\u0131b\u0259yov bir s\u0131ra librettolara musiqi yaz\u0131r. O, ilk Az\u0259rbaycan operettas\u0131 \u201c50 ya\u015f\u0131nda cavan\u201d \u0259s\u0259rinin m\u00fc\u0259llifidir. Operetta Az\u0259rbaycan s\u0259hn\u0259sind\u0259 komediya janr\u0131n\u0131n ilk n\u00fcmun\u0259si say\u0131l\u0131r. H\u0259m m\u0259tni, h\u0259m d\u0259 musiqisi Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yov t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lan \u0259s\u0259r sad\u0259 v\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259li m\u0259zmuna malik \u00fc\u00e7p\u0259rd\u0259li v\u0259 d\u00f6rd\u015f\u0259killidir. \u018fs\u0259rin ilk tama\u015fas\u0131 1911-ci ilin aprel ay\u0131nda Tiflis \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 G\u00fcrc\u00fc Zad\u0259ganlar\u0131 Teatr\u0131nda olub. Sonralar operetta Bak\u0131da, Nax\u00e7\u0131vanda, \u0130r\u0259vanda v\u0259 \u015eu\u015fada g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Z.Hac\u0131b\u0259yov bir s\u0131ra librettolara musiqi yaz\u0131r. O, 1917-ci ild\u0259 \u201c\u00dc\u00e7 a\u015fiq v\u0259 ya M\u0259likm\u0259mm\u0259d\u201d adl\u0131 fantastik s\u00fcjet\u0259 malik bir operan\u0131n s\u0259hn\u0259y\u0259 qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi geyiml\u0259r d\u0259 haz\u0131rlatm\u0131\u015fd\u0131r. Buna baxmayaraq, sovet h\u00f6kum\u0259tinin t\u0259zyiqi n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259s\u0259r tama\u015faya qoyulmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>XX \u0259srin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 m\u0259\u015fhurla\u015fan \u201cK\u0259nd q\u0131z\u0131\u201d, \u201c\u00c7oban q\u0131z\u201d v\u0259 \u201c\u018fsg\u0259r n\u0259\u011fm\u0259si\u201d b\u0259st\u0259kar\u0131n ilk mahn\u0131lar\u0131 say\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan klassik musiqisinin formala\u015fmas\u0131nda da Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yovun rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yli 1932-ci ild\u0259 \u201cK\u00f6l\u0259 qad\u0131nlar\u0131n r\u0259qsi\u201d adl\u0131 simfonik pyes b\u0259st\u0259l\u0259yib. Bundan ba\u015fqa, Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yov bir s\u0131ra kantatalar da yarad\u0131b. 1935-ci ild\u0259 o\u011flu \u2013 Niyazi il\u0259 birlikd\u0259 C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n eyniadl\u0131 pyesi \u0259sas\u0131nda \u00e7\u0259kil\u0259n ilk s\u0259sli Az\u0259rbaycan filmin\u0259 \u2013 &#8220;Almaz&#8221;a musiqi yaz\u0131b. Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yovun son \u0259s\u0259ri 1950-ci ild\u0259 Zakir Ba\u011f\u0131rovla birlikd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 kantata olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 r\u0259ngar\u0259ngdir. Milli musiqi x\u0259zin\u0259miz\u0259 b\u0259x\u015f etdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r \u00e7oxdur. \u0130stedadl\u0131 b\u0259st\u0259kar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rinin h\u0259r birini ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda s\u0259n\u0259t m\u0259b\u0259dimizin q\u0131z\u0131l k\u0259rpici hesab etm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 qeyd ed\u0259k ki, o d\u00f6vrd\u0259 &#8211; 1937-ci il repressiyas\u0131n\u0131n ac\u0131 yell\u0259ri Hac\u0131b\u0259ylil\u0259r n\u0259slind\u0259n d\u0259 yan ke\u00e7mir. Bu g\u00f6rk\u0259mli n\u0259slin g\u00f6z\u0259l yadigarlar\u0131 do\u011fma yurd-yuvalar\u0131ndan p\u0259r\u0259n-p\u0259r\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcr. B\u0259zil\u0259ri m\u00fchacir\u0259t edir, \u00f6m\u00fcrl\u0259rini q\u00fcrb\u0259td\u0259 ba\u015fa vururlar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ox ke\u00e7mir ki, \u0130kinci Cahan sava\u015f\u0131 ba\u015flay\u0131r. M\u00fcharib\u0259 ac\u0131 r\u00fczgar\u0131n s\u0259mtini d\u0259yi\u015fir. \u00d6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rl\u0259r\u0259, milli t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 bir az yum\u015falma hiss olunur. Lakin 37-ci ilin ab-havas\u0131, y\u0259ni qorxusu tam \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015fdi&#8230; Buna baxmayaraq, \u00dczeyir v\u0259 Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yov qarda\u015flar\u0131 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131 \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259r\u0259, ziddiyy\u0259tli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259tan\u0259tl\u0259 sin\u0259 g\u0259rirl\u0259r. B\u00f6y\u00fck d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k milli musiqimizin inki\u015faf\u0131nda \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259ni \u0259sirg\u0259mirl\u0259r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, onlar\u0131n yazd\u0131qlar\u0131 bir \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259r d\u00f6vr\u00fcn t\u0259qibl\u0259rin\u0259, qada\u011falar\u0131na m\u0259ruz qal\u0131r, ill\u0259rl\u0259 arxivl\u0259rd\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Ancaq sonda haqq-\u0259dal\u0259t \u00f6z yerini tutur &#8211; h\u0259r iki b\u0259st\u0259kar qarda\u015f\u0131n xidm\u0259tl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yov milli musiqimizin inki\u015faf\u0131 yolunda g\u00f6st\u0259rdiyi xidm\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 1943-c\u00fc ild\u0259 \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Musiqili Teatr\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259t xadiml\u0259rind\u0259n biri kimi Z.Hac\u0131b\u0259yov respublikan\u0131n ictimai-m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda da f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rib. Bu sah\u0259d\u0259 olduqca \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Lakin yaz\u0131b ba\u015fa \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259diyi \u00e7oxlu sayda \u0259s\u0259rl\u0259ri qal\u0131b. Arxivd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif janrda yazd\u0131\u011f\u0131 yar\u0131m\u00e7\u0131q qalm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri var.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6mr\u00fcn\u00fcn son g\u00fcnl\u0259rin\u0259 kimi yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olan Z.Hac\u0131b\u0259yova vaxts\u0131z \u0259c\u0259l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u015fl\u0259ri tamamlama\u011fa aman vermir. O, 1950-ci ilin pay\u0131z\u0131nda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Ancaq Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yovun ad\u0131 Az\u0259rbaycan musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259lik qald\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yovun do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. O, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun qarda\u015f\u0131 v\u0259 Niyazi Ta\u011f\u0131zad\u0259nin atas\u0131d\u0131r. AZ\u018fRTAC&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, anadan olmas\u0131n\u0131n 139-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olan g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r bu g\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck sevgi v\u0259 maraqla qar\u015f\u0131lan\u0131r. Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yov 1884-c\u00fc il aprelin 17-d\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. U\u015faql\u0131q ill\u0259ri bu ecazkar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-45652","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45652"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45671,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45652\/revisions\/45671"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}