{"id":46019,"date":"2023-05-07T04:00:00","date_gmt":"2023-05-07T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=46019"},"modified":"2023-05-07T14:15:24","modified_gmt":"2023-05-07T10:15:24","slug":"onun-lent%c9%99-aldigi-s%c9%99n%c9%99dli-filml%c9%99r-tariximizin-%c9%99sl-kino-salnam%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=46019","title":{"rendered":"Onun lent\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dli filml\u0259r tariximizin \u0259sl kino salnam\u0259sidir"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2023\/2\/1000x669\/1683433948629472700_1000x669.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kino tariximizd\u0259 layiqli iz qoyan, d\u0259rin m\u0259zmunlu yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yadda\u015flarda \u0259b\u0259dil\u0259\u015f\u0259n s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131zdan biri d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f rejissor, Xalq artisti Muxtar Dada\u015fovdur. Muxtar Dada\u015fov ustad operator olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 kinorejissor kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. Onun lent\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dli filml\u0259r tariximizin \u0259sl kino salnam\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn Xalq artisti, kinorejissor, ssenarist, aktyor v\u0259 operator Muxtar Dada\u015fovun v\u0259fat\u0131ndan 25 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>O, 1913-c\u00fc il sentyabr\u0131n 11-d\u0259 Bak\u0131da anadan olub. H\u0259l\u0259 erk\u0259n ya\u015flar\u0131ndan tale onun yolunu b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259t m\u0259b\u0259dind\u0259n sal\u0131r. Bel\u0259 ki, Akademik Milli Dram Teatr\u0131n\u0131n s\u0259hn\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli dramaturq C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n \u201cSevil\u201d tama\u015fas\u0131nda G\u00fcnd\u00fcz rolunu oynay\u0131r. Bu, onun h\u0259yat\u0131nda yeni s\u0259hif\u0259l\u0259r a\u00e7\u0131r. Q\u0259lbind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259t ustalar\u0131 il\u0259 bir yerd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq arzular\u0131 ba\u015f qald\u0131r\u0131r. 1929-cu ild\u0259 G\u0259nc Tama\u015fa\u00e7\u0131lar Teatr\u0131nda rejissor assistenti kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. Eyni zamanda, tama\u015falarda ki\u00e7ik rollar oynay\u0131r. 1931-ci ild\u0259 kinostudiyada operator assistenti v\u0259zif\u0259sin\u0259 d\u00fcz\u0259lir. Bir s\u0131ra s\u0259n\u0259dli v\u0259 b\u0259dii filml\u0259rin lent\u0259 al\u0131nmas\u0131nda i\u015ftirak edir. 1933-c\u00fc ild\u0259 ali operator t\u0259hsili almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Moskvaya gedir. Orada da bir s\u0131ra filml\u0259rin \u00e7\u0259kili\u015find\u0259 i\u015ftirak edir. T\u0259hsilini ba\u015fa vurduqdan sonra b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259rl\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 d\u00f6n\u00fcr, kinostudiyada operator i\u015fin\u0259 qay\u0131d\u0131r. 1935-ci ild\u0259 \u201cR\u0259qs ed\u0259n ba\u011falar\u201d b\u0259dii filminin (Abdulla \u015eaiqin \u201cOyun\u00e7u ba\u011fa\u201d hekay\u0259si \u0259sas\u0131nda) qurulu\u015f\u00e7u operatoru olur.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vr\u00fcn m\u00fch\u00fcm ictimai-siyasi hadis\u0259l\u0259ri onun lent\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dli filml\u0259rin \u0259sas m\u00f6vzusunu t\u0259\u015fkil edib. \u201cAna yurdum, Az\u0259rbaycan\u201d, \u201cAraz\u0131n o tay\u0131nda\u201d, \u201cSabir\u201d, \u201cK\u00fcr\u201d, \u201cS\u0259ad\u0259t yolu il\u0259\u201d v\u0259 s. filml\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259nin \u0259srar\u0259ngiz t\u0259bi\u0259ti, tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri kino dili il\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>O, kino haqq\u0131nda dan\u0131\u015fanda dey\u0259rmi\u015f: \u201cKino h\u0259yat\u0131n aynas\u0131d\u0131r. Sabir demi\u015fk\u0259n, \u201cd\u00fcz\u00fc-d\u00fcz, \u0259yrini-\u0259yri\u201d \u0259ks etdirm\u0259y\u0259 qadir olan m\u00f6c\u00fcz\u0259dir. O, m\u0259n\u0259n saf, can\u0131n\u0131 s\u0259n\u0259t\u0259 f\u0259da ed\u0259n istedadl\u0131 v\u0259 professional \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259lind\u0259 olmal\u0131d\u0131r\u201d. Do\u011frudan da, o, kinoya q\u0259lb\u0259n ba\u011fl\u0131 olub. Ekran \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 f\u0259rdilik qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcb. 1953-c\u00fc ild\u0259 lent\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cAraz\u0131n o tay\u0131nda\u201d filmind\u0259 qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 problem b\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan ideyas\u0131ndan g\u00fcc al\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Muxtar Dada\u015fov 1945-ci ild\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n \u201cAr\u015f\u0131n mal alan\u201d filmind\u0259 operator k\u00f6m\u0259k\u00e7isi olub. Xalq artisti Leyla B\u0259dirb\u0259yli bu filmin \u00e7\u0259kili\u015fl\u0259rind\u0259n s\u00f6z d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259, Muxtar Dada\u015fovu aktyorun daxili al\u0259min\u0259 n\u00fcfuz etm\u0259yi bacaran s\u0259n\u0259tkar kimi xarakteriz\u0259 etmi\u015fdi. \u201cK\u0259ndlil\u0259r\u201d, \u201cYeni horizont\u201d, \u201cV\u0259t\u0259n o\u011flu\u201d, \u201cSualt\u0131 qay\u0131q T-9\u201d b\u0259dii filml\u0259ri d\u0259 onun operator kameras\u0131 vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata v\u0259siq\u0259 al\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Qurulu\u015f\u00e7u rejissor kimi is\u0259 deb\u00fct\u00fc \u201cQanun namin\u0259\u201d b\u0259dii filmi olur. Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 S\u00fcleyman R\u0259himovun \u201cMehman\u201c povesti \u0259sas\u0131nda \u00e7\u0259kdiyi filmin ssenarisini d\u0259 \u00f6z\u00fc yaz\u0131r. Filmd\u0259 ba\u015f rola k\u0259nardan aktyor (\u015eimali Osetiyadan Bimbulat Vatayev) d\u0259v\u0259t olunsa da, ekran \u0259s\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z rol al\u0131b: Adil \u0130sg\u0259nd\u0259rov, Rza T\u0259hmasib, Mustafa M\u0259rdanov, N\u0259cib\u0259 M\u0259likova, N\u0259sib\u0259 Zeynalova, Hac\u0131baba Ba\u011f\u0131rov&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Muxtar Dada\u015fovun \u201cBak\u0131da k\u00fcl\u0259kl\u0259r \u0259sir\u201d filmi m\u00fcharib\u0259 m\u00f6vzusunda \u00e7\u0259kil\u0259n d\u0259y\u0259rli ekran \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ndir. O, m\u00fcharib\u0259 m\u00f6vzusunda h\u0259l\u0259 1943-c\u00fc ild\u0259 \u201cBak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcr\u201d adl\u0131 s\u0259n\u0259dli film \u00e7\u0259kmi\u015fdi. Maraql\u0131d\u0131r ki, o, m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fi vaxt\u0131 S.Vur\u011funu, \u00dc.Hac\u0131b\u0259ylini, kimya\u00e7\u0131 alim Y.M\u0259mm\u0259d\u0259liyevi, neft\u00e7il\u0259rd\u0259n G.\u018fliyevi, A.Nematullan\u0131, R.R\u00fcst\u0259movu v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131 bu film\u0259 \u00e7\u0259kir. Sonra bu filmi geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k \u201cBak\u0131-42\u201d ad\u0131 il\u0259 lent\u0259 al\u0131r. Ancaq istedadl\u0131 rejissor fantaziyas\u0131n\u0131 bu filmd\u0259 d\u0259 yekunla\u015fd\u0131rm\u0131r. N\u0259hay\u0259t 1974-c\u00fc ild\u0259 \u201cBak\u0131da k\u00fcl\u0259kl\u0259r \u0259sir\u201d b\u0259dii filmini \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k ist\u0259diyin\u0259 nail olur. Filmd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 arxa v\u0259 \u00f6n c\u0259bh\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi h\u00fcn\u0259ri, casuslar\u0131n if\u015fa edilm\u0259sind\u0259 q\u0259hr\u0259man k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131lar\u0131n ay\u0131q-say\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131n \u00e7ox c\u0259sar\u0259tli \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131n\u0131n neft m\u0259d\u0259nl\u0259rinin partlad\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 ustal\u0131qla \u0259ks etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>O, h\u0259m d\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 rejissor olub. \u00c7\u0259kdiyi tarixi filml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ngin material toplayar, sonra onlar\u0131 lent\u0259 alard\u0131. \u201cN\u0259riman N\u0259rimanov\u201d s\u0259n\u0259dli filminin (1966) \u00e7\u0259kili\u015fi zaman\u0131 da bel\u0259 olub. N.N\u0259rimanovun Genuya konfrans\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n kadrlar\u0131 Moskva arxivl\u0259rinin birind\u0259n tap\u0131r. Sonra h\u0259min kadrlar\u0131 filmd\u0259 canland\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Muxtar Dada\u015fovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan kinosunun 50 ild\u0259n art\u0131q bir d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 edir. Ekran \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rilib. Onun \u201cS\u0259ad\u0259t yolu il\u0259\u201d filmi Moskvada \u00dcmumittifaq festival\u0131nda q\u0131z\u0131l medala, \u201cN\u0259riman N\u0259rimanov\u201d filmi Tiflis festival\u0131nda x\u00fcsusi m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. S\u0259n\u0259tkar\u0131n g\u0259rgin v\u0259 yarad\u0131c\u0131 \u0259m\u0259yi d\u00f6vl\u0259timiz t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilib. O, \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, Xalq artisti f\u0259xri adlar\u0131na v\u0259 \u201c\u015e\u00f6hr\u0259t\u201d ordenin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 olub.<\/p>\n\n\n\n<p>1998-ci il may\u0131n 7-d\u0259 v\u0259fat ed\u0259n s\u0259n\u0259tkar bu g\u00fcn d\u0259 s\u0259n\u0259tsev\u0259rl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u00f6rm\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 yad edilir. \u00c7\u0259kdiyi ekran \u0259s\u0259rl\u0259ri xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259ri kimi qorunub saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kino tariximizd\u0259 layiqli iz qoyan, d\u0259rin m\u0259zmunlu yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yadda\u015flarda \u0259b\u0259dil\u0259\u015f\u0259n s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131zdan biri d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f rejissor, Xalq artisti Muxtar Dada\u015fovdur. Muxtar Dada\u015fov ustad operator olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 kinorejissor kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. Onun lent\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dli filml\u0259r tariximizin \u0259sl kino salnam\u0259sidir. AZ\u018fRTAC&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn Xalq artisti, kinorejissor, ssenarist, aktyor v\u0259 operator Muxtar Dada\u015fovun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-46019","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46019"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46019\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46032,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46019\/revisions\/46032"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}