{"id":46025,"date":"2023-05-07T08:00:00","date_gmt":"2023-05-07T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=46025"},"modified":"2023-05-07T15:02:12","modified_gmt":"2023-05-07T11:02:12","slug":"%c9%99d%c9%99bi-yaddasimizin-heyd%c9%99r-%c9%99liyev-m%c9%99qami-xalq-sairi-n%c9%99riman-h%c9%99s%c9%99nzad%c9%99-il%c9%99-sohb%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=46025","title":{"rendered":"\u018fD\u018fB\u0130 YADDA\u015eIMIZIN HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV M\u018fQAMI \u2013 Xalq \u015fairi N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259 il\u0259 s\u00f6hb\u0259t"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Xalq-sairi-N\u0259riman-H\u0259s\u0259nzad\u0259.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Xalq-sairi-N\u0259riman-H\u0259s\u0259nzad\u0259-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-46043\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Siyas\u0259t v\u0259 \u0259d\u0259biyyat! Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 insana qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn, silah v\u0259 g\u00fcc\u00fcn meydan sulad\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda elmin, a\u011f\u0131l\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc sanki ikinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li n\u0259sn\u0259 kimi \u00f6n\u0259mini itirm\u0259y\u0259 meyill\u0259nir. Bel\u0259 situasiyalar\u0131n b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 s\u0259rgil\u0259ndiyi m\u0259qamlar az olmay\u0131b. N\u0259 bilm\u0259k olar? B\u0259lk\u0259, d\u00fcnyada ilk \u015feir par\u00e7as\u0131, sonradan \u0259d\u0259biyyat say\u0131lacaq ilk yaz\u0131 n\u00fcmun\u0259si insan\u0131n insan, t\u0259bi\u0259t v\u0259 <a><\/a>d\u00fcnya \u00fcz\u0259rind\u0259 a\u011fal\u0131\u011f\u0131na m\u00fcxalif ovqatdan \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lib. D\u00fcnya tarixi h\u00f6kmdar v\u0259 s\u0259n\u0259tkar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin sonsuz sayda n\u00fcmun\u0259sini tan\u0131y\u0131r. Zaman\u0131n insana xidm\u0259ti o andan ba\u015flay\u0131r ki, onun s\u00fckan\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xs zamanla yol getm\u0259yi bacar\u0131r. XX \u0259sr daxilind\u0259 iki d\u0259f\u0259 milli insanla bah\u0259m, milli \u0259d\u0259biyyat\u0131n da b\u0259xti onda g\u0259tirdi ki, h\u0259min d\u00f6n\u0259min idar\u0259etm\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 \u018flah\u0259zr\u0259t Zaman Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 h\u0259val\u0259 etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq \u015fairi N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259ni redaksiyam\u0131za d\u0259v\u0259t edib Heyd\u0259r \u018fliyev Zaman\u0131ndak\u0131 bir m\u0259qamdan \u2013 onun \u0259d\u0259biyyatdak\u0131 obraz\u0131ndan dan\u0131\u015fma\u011fa q\u0259rar verdik.<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 AK\u0130MOVA<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 Akimova: \u2013 N\u0259riman m\u00fc\u0259llim, bu ilin may ay\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcld\u00fcn\u00fcz. \u0130st\u0259rdim, el\u0259 bu m\u0259qamdan ba\u015flayaq s\u00f6hb\u0259t\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259: \u2013 H\u0259. El\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z oldu ki m\u0259n\u0259 bunu e\u015fitm\u0259k. Dem\u0259li, Roma Papas\u0131 Fransisk Bak\u0131ya g\u0259lmi\u015fdi. M\u0259n d\u0259 h\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 d\u0259v\u0259t olunanlar s\u0131ras\u0131nda idim. Bird\u0259n bizi saxlad\u0131lar ki, prezident ke\u00e7ir. Xan\u0131m\u0131 Mehriban \u018fliyeva da onunla idi. C\u0259nab prezident v\u0259 Mehriban xan\u0131m ke\u00e7\u0259nd\u0259 m\u0259niml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Bu diqq\u0259t onlar\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. M\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259l\u0259 h\u0259r \u015feyd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz idim. Bir ne\u00e7\u0259 aydan sonra m\u0259n\u0259 z\u0259ng g\u0259ldi ki, bir yer\u0259 getmirs\u0259n? Dedim, yox. Dedil\u0259r, Bak\u0131da ol. Sonra dedil\u0259r ki, s\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fcs\u0259n. O q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck sevinc ya\u015fad\u0131m ki, s\u00f6zl\u0259 ifad\u0259 ed\u0259 bilmir\u0259m. O anda yaln\u0131z bunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: \u2013 ka\u015f Sara xan\u0131m (h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u2013 E.A.) sa\u011f olayd\u0131. Bu sevinci onunla b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259ydim. Adam bel\u0259 b\u00f6y\u00fck sevincl\u0259ri b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 do\u011fmas\u0131n\u0131 axtar\u0131r h\u0259mi\u015f\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 Akimova: \u2013 N\u0259riman m\u00fc\u0259llim, Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u00e7i, d\u00f6vl\u0259t adam\u0131 olub. Amma onun eyni zamanda \u0259d\u0259biyyatla\u015fan obraz\u0131 da var. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyatdak\u0131 bu obraz\u0131 sizin \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 ifad\u0259 edir?<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259: \u2013 \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0259d\u0259biyyata sevgini, qay\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir. Onun \u0259d\u0259biyyatdak\u0131 xidm\u0259tl\u0259rini saymaqla qurtaran deyil. Yaz\u0131\u00e7\u0131lar, \u015fairl\u0259r onun h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259, himay\u0259sind\u0259 idil\u0259r. Yubileyl\u0259r, m\u00fckafatlar, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131 \u015f\u0259rd\u0259n, b\u00f6htandan qoruma hallar\u0131, istedadl\u0131 h\u0259r k\u0259sin d\u0259y\u0259rini verm\u0259k kimi c\u0259h\u0259tl\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin xarakterind\u0259 ba\u015fl\u0131ca yer tuturdu. Yaz\u0131\u00e7\u0131 hiss edirdi ki, onun yiy\u0259si var. \u00c7\u00fcnki Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131n yiy\u0259si idi. V\u0259 bu xalq\u0131n he\u00e7 bir istedadl\u0131 s\u0259n\u0259tkar\u0131 onun diqq\u0259tind\u0259n k\u0259nar qalm\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 Akimova: \u2013 H\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck sevgi vard\u0131 onda. Bu sevgini Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z\u00fc d\u0259 daim, d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 qeyd etmi\u015fdi, &#8220;\u0259d\u0259biyyat\u0131 o q\u0259d\u0259r sevir\u0259m ki, \u0259d\u0259biyyatla, \u015feirl\u0259, bizim m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7ox xo\u015fdur&#8221;, \u2013 demi\u015fdi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n birind\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259: \u2013 T\u0259kc\u0259 sevm\u0259k deyildi, n\u0259f\u0259s al\u0131rd\u0131. Bizi yan\u0131na sal\u0131b apar\u0131rd\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259. B\u00fcrolara gedirdik biz. Bizi n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 d\u0259v\u0259t edirdi. H\u0259m d\u0259 \u00e7ox oxuyurdu. Heyd\u0259r \u018fliyevin y\u00fcks\u0259k natiqlik qabiliyy\u0259ti, \u015feiri, dram \u0259s\u0259rini duymaq bacar\u0131\u011f\u0131 onun geni\u015f m\u00fctali\u0259sinin b\u0259hr\u0259si idi. \u00d6z\u00fc oxuyurdu kitablar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131. Bir d\u0259f\u0259 b\u00fcroda oturmu\u015fduq. Dedi, m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir, bizd\u0259 Pu\u015fkin m\u00f6vzusunda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun &#8220;Pu\u015fkinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 \u015e\u0259rq poemas\u0131&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259n ba\u015fqa \u0259s\u0259r yoxdu. M\u0259n dedim ki, var, yolda\u015f \u018fliyev. M\u0259n Pu\u015fkinl\u0259 ba\u011fl\u0131 poema yazm\u0131\u015fam o d\u00f6vrl\u0259 ba\u011fl\u0131. Gec\u0259 saat 1-d\u0259 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n birinci katibi \u0130mran Qas\u0131mov z\u0259ng el\u0259di m\u0259n\u0259 ki, Heyd\u0259r \u018fliyev poeman\u0131 ist\u0259yib. &#8220;Z\u00fcmr\u00fcd qu\u015fu&#8221; idi poeman\u0131n ad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>O, tama\u015falarda i\u015ftirak edirdi, sonda b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sl\u0259 yarad\u0131c\u0131 hey\u0259tl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Bir \u015fairin, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n ehtiyac\u0131, s\u0131x\u0131nt\u0131s\u0131 olsa, ona maddi, m\u0259n\u0259vi dayaq olurdu. \u00d6z\u00fc d\u0259 t\u0259k \u0259d\u0259biyyat yox ki. B\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 diqq\u0259tli idi. Yad\u0131ma g\u0259lir, B\u0259rd\u0259y\u0259 zona m\u00fc\u015favir\u0259sin\u0259 getmi\u015fdik. Pamb\u0131q\u00e7\u0131, Sosialist \u018fm\u0259yi Q\u0259hr\u0259man\u0131 T\u0259rlan xan\u0131m Musayeva il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck. M\u0259n o g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n sonra g\u0259lib bir \u015feir yaz\u0131b q\u0259zetd\u0259 \u00e7ap etdirdim. Gec\u0259 saatlar\u0131nda bir d\u0259 g\u00f6rd\u00fcm Emin Sabito\u011flu z\u0259ng el\u0259yir. Dedi o \u015feiri g\u00f6nd\u0259r m\u0259n\u0259, o tap\u015f\u0131r\u0131b ki, h\u0259min \u015feir\u0259 mahn\u0131 b\u0259st\u0259l\u0259yim. Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra Emin o \u015feir\u0259 el\u0259 g\u00f6z\u0259l musiqi b\u0259st\u0259l\u0259di ki. &#8220;T\u0259rlan bac\u0131&#8221; adl\u0131 o mahn\u0131 dill\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r\u0259 bu c\u00fcr diqq\u0259tli idi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fcz i\u015fin yan\u0131nda idi, d\u00fcz adamla dost idi. \u0130\u015fini ki yax\u015f\u0131 tutursan, o adama b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. Yaz\u0131\u00e7\u0131larla, aliml\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 tariximizin el\u0259 m\u0259qamlar\u0131na toxunur, el\u0259 yaz\u0131lmam\u0131\u015f, lakin mill\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib olan qatlar\u0131n\u0131 qald\u0131r\u0131rd\u0131 ki, onun geni\u015fmiqyasl\u0131 m\u00fctali\u0259sin\u0259 heyran olmamaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 Akimova: \u2013 Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259m sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, h\u0259m d\u0259 v\u0259fat\u0131ndan sonra yaz\u0131\u00e7\u0131lar onun haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259l\u0259r, kitablar yazma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Anar, El\u00e7in, Z\u0259limxan Yaqub, M\u00f6vlud S\u00fcleymanl\u0131, Elmira Axundova, H\u00fcseynbala Mir\u0259l\u0259mov, S\u0259yyad Aran&#8230; &#8220;\u0130deal&#8221; m\u00fc\u0259llifi \u0130sa H\u00fcseynovun m\u0259tbu etirafi var ki, &#8220;\u0130deal&#8221;\u0131 yazanda Heyd\u0259r \u018fliyevi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u0259yir. Bu m\u0259qam B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin, M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n etiraflar\u0131nda, X\u0259lil Rzan\u0131n \u015fair m\u00f6vqeyind\u0259 var. Ya\u015far Qarayev son yaz\u0131lar\u0131ndan birind\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, D\u0259d\u0259 Qorqudun, Nizaminin, F\u00fczulinin, \u018fl\u0259kb\u0259r Sabirin, Mirz\u0259 C\u0259lilin, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259nin, H\u00fcseyn Cavidin&#8230; g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259rin v\u0259hd\u0259tini, \u0259m\u0259li ger\u00e7\u0259kliyini Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131nda tap\u0131rd\u0131&#8230;. Siz d\u0259 bir kitab yaz\u0131b onunla ba\u011fl\u0131 xatir\u0259l\u0259rinizi b\u00f6l\u00fc\u015fm\u00fcs\u00fcz: &#8220;M\u0259nim \u0259d\u0259bi taleyim. Zamanla, tarixl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f&#8221;. Y\u0259ni b\u00fct\u00f6v bir epoxa yazarlar n\u0259sli \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131n\u0131n rolunu d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 vur\u011fulam\u0131\u015f, s\u0259mimi etiraf anlar\u0131ndan tutmu\u015f, altf\u0259ls\u0259f\u0259 m\u0259qamlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259ndiyi yerl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r onun bu rolunu \u00f6n\u0259ms\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259: \u2013 \u00c7\u00fcnki Heyd\u0259r \u018fliyev el\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131, \u015fair olmad\u0131 ki, onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n s\u00fckutla adlas\u0131n. Xat\u0131rlay\u0131ram ki, ikinci d\u0259f\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n kimi 1994-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq M.F\u00fczulinin, Mirz\u0259 C\u0259lilin yubileyl\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259si haqda f\u0259rman verdi. 1999-cu ild\u0259 &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221; dastan\u0131n\u0131n 1300 illiyinin elmi ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259\u015fkil etdi. \u00d6z\u00fc d\u0259 s\u0259r\u0259ncam ver\u0259nd\u0259 bu yubileyl\u0259r il boyu davam edirdi. Klassik abid\u0259l\u0259rin, s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z\u0131n irsin\u0259 x\u00fcsusi h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015f\u0131rd\u0131. Niy\u0259 edirdi bunu? \u0130st\u0259yirdi d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rs\u0131n ki, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ox\u0259srlik, z\u0259ngin, tarixi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti var. Onun \u00e7ox yay\u0131lan fikri var: &#8220;M\u0259n f\u0259xr edir\u0259m ki, az\u0259rbaycanl\u0131yam&#8221;. Bunu bizl\u0259r\u0259 demirdi ki, q\u0131z\u0131m. Onu ba\u015fqalar\u0131na e\u015fitdirirdi. Hans\u0131 r\u0259hb\u0259r, birinci katib bu s\u00f6z\u00fc deyib? D\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda f\u0259rmanlar imzalam\u0131\u015fd\u0131 m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda. Bunun da s\u0259b\u0259bi vard\u0131. R\u0259hb\u0259r kimi d\u0259rk edirdi ki, xalq\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n ba\u015fl\u0131ca amil onun dilidir. Bir d\u0259 T\u0259briz nisgili var idi Heyd\u0259r \u018fliyevin. H\u00fcseyn Cavidin n\u0259\u015fini uzaq Sibird\u0259n v\u0259t\u0259n\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi. Cavidi niy\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda basd\u0131rmaq ist\u0259di, burda yox? S\u00f6hb\u0259t gedirdi bu bar\u0259d\u0259 h\u0259min \u0259r\u0259f\u0259l\u0259r. M\u0259n yan\u0131nda durmu\u015fdum, kiml\u0259rl\u0259s\u0259 s\u00f6hb\u0259t ed\u0259nd\u0259 dedi, el\u0259 Nax\u00e7\u0131van yax\u015f\u0131d\u0131 ki, T\u0259brizd\u0259n g\u0259l\u0259nd\u0259 onu ziyar\u0259t el\u0259yib g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259r. Bura q\u0259d\u0259r d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc Heyd\u0259r \u018fliyev. Bir d\u0259f\u0259 m\u0259n onun yan\u0131nda olanda dedi ki, m\u0259n bir q\u0259rar verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn on d\u00f6rd yerd\u0259n m\u0259lumat al\u0131ram, ondan sonra q\u0259rar verir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 Akimova: \u2013 \u015e\u0259hriyar\u0131 \u00e7ox sevm\u0259si d\u0259 T\u0259briz nisgili il\u0259 \u0259laq\u0259li ola bil\u0259rdimi?<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259: \u2013 \u015e\u0259hriyar v\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun. Onlar\u0131n \u015feirini dinl\u0259y\u0259nd\u0259 k\u00f6vr\u0259lirdi. Adam indi d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nd\u0259 m\u0259\u0259tt\u0259l qal\u0131r. O c\u00fcr d\u0259mir irad\u0259li insan poeziya, \u015feirl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fanda sanki ba\u015fqa al\u0259m\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. M\u0259nim taleyim el\u0259 g\u0259tirib ki, ata nisgili ya\u015fam\u0131\u015fam u\u015faq ya\u015f\u0131mdan, amma qar\u015f\u0131ma yax\u015f\u0131 insanlar \u00e7\u0131x\u0131b. Nazim Hikm\u0259t, Mir C\u0259lal v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev. Bu \u00fc\u00e7 \u015f\u0259xsiyy\u0259tin m\u0259nim \u00f6m\u00fcr yolumda x\u00fcsusi rolu olub. Heyd\u0259r \u018fliyev is\u0259 m\u0259nim taleyimd\u0259n ke\u00e7\u0259n parlaq \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 bir d\u0259f\u0259 bir s\u00f6z demi\u015fdim. \u00c7ox xo\u015funa g\u0259lmi\u015fdi. Demi\u015fdim ki, c\u0259nab Heyd\u0259r \u018fliyev, sizin yan\u0131n\u0131zda adam \u00f6z\u00fcn\u0259 ox\u015fay\u0131r. O q\u0259d\u0259r s\u0259mimi dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki adamla. M\u0259nim yad\u0131mdad\u0131, bir d\u0259f\u0259 r\u0259hm\u0259tlik Heyd\u0259r \u018fliyev plenuma g\u0259lirdi. G\u0259ldi oturdu. Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Anara t\u0259klif el\u0259dik ki, Heyd\u0259r \u018fliyev r\u0259yas\u0259t hey\u0259tin\u0259 d\u0259v\u0259t olunsun. Heyd\u0259r \u018fliyev etiraz etdi. \u00c7ox s\u0259mimi, sad\u0259 insan idi. Daim xalq\u0131n i\u00e7ind\u0259 olurdu, \u0259sl xalq adam\u0131 idi. Onun haqq\u0131nda saatlarla dan\u0131\u015fmaq olar. Bir detal\u0131 deyim burda. Akademik Milli Dram Teatr\u0131nda &#8220;B\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq bilsin&#8221; pyesimin tama\u015fas\u0131yd\u0131. Teatr\u0131n ba\u015f rejissoru v\u0259 tama\u015fan\u0131n rejissoru M\u0259rahim F\u0259rz\u0259lib\u0259yovla yana\u015f\u0131 oturmu\u015fduq. Az\u0259rbaycan KP MK-n\u0131n B\u00fcro \u00fczvl\u0259ri ulu \u00f6nd\u0259r ba\u015fda olmaqla tama\u015faya baxma\u011fa g\u0259lmi\u015fdil\u0259r. N\u0259rimanov rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n xalq artisti M\u0259lik Dada\u015fov monoloq dediyi yerd\u0259 bird\u0259n &#8220;ya\u015fas\u0131n, b\u00f6y\u00fck rus xalq\u0131&#8221;, &#8220;b\u00f6y\u00fck rus xalq\u0131na e\u015fq olsun&#8221; kimi pyesd\u0259 olmayan s\u00f6zl\u0259r i\u015fl\u0259tdi. M\u0259rahiml\u0259 m\u0259n bir-birimizin \u00fcz\u00fcm\u00fcz\u0259 baxd\u0131q v\u0259 he\u00e7 bir s\u00f6z dem\u0259dik. Tama\u015fadan sonra M\u0259lik m\u00fc\u0259llimd\u0259n soru\u015fdum ki, niy\u0259 bel\u0259 dedin? Ax\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 el\u0259 s\u00f6zl\u0259r yox idi. Cavab verdi ki, s\u0259hn\u0259nin ortas\u0131nda Az\u0259rbaycan, azadl\u0131q, neft, mill\u0259t haqq\u0131nda misralar\u0131 dey\u0259nd\u0259 B\u00fcro \u00fczvl\u0259rind\u0259n ikisi \u00fcz\u00fcm\u0259 el\u0259 s\u0259rt baxd\u0131 ki, \u00f6z\u00fcm\u00fc itirdim, dediyim misralar a\u011fz\u0131mda yar\u0131m\u00e7\u0131q qald\u0131. Tez \u00f6z\u00fcmd\u0259n \u0259lav\u0259l\u0259r etdim. Bel\u0259 bir m\u00fchitd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m \u00f6z\u00fc c\u0259sar\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi, h\u0259m d\u0259 bizi c\u0259sar\u0259t\u0259 s\u0259sl\u0259yirdi. Sonralar &#8220;N\u0259riman N\u0259rimanov&#8221; poemas\u0131 \u0259sas\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m &#8220;B\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq bilsin&#8221; \u0259s\u0259rim SSR\u0130 \u00fczr\u0259 ke\u00e7iril\u0259n pyes m\u00fcsabiq\u0259sin\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015fdu. 600 pyesd\u0259n Moskvada tama\u015faya qoyulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn on bir pyes se\u00e7ilmi\u015fdi. &#8220;B\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq bilsin&#8221; on bir pyesin biriydi. Bak\u0131da Milli Akademik Dram Teatr\u0131 tama\u015fan\u0131 Respublika D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131na t\u0259qdim etdi, m\u0259lum oldu ki, bir s\u0259s \u00e7atm\u0131r. &#8220;Atab\u0259yl\u0259r&#8221; m\u0259nzum pyesimd\u0259 d\u0259 bel\u0259 oldu. Akademik teatr m\u00fckafata t\u0259qdim etdi. Yen\u0259 dedil\u0259r ki, bir s\u0259s \u00e7atm\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyev bir d\u0259f\u0259 yen\u0259 Akademik teatra g\u0259lmi\u015fdi, &#8220;Hamlet&#8221; tama\u015fas\u0131na baxma\u011fa. Fasil\u0259 zaman\u0131 \u00e7ay s\u00fcfr\u0259si arxas\u0131nda s\u0259mimi s\u00f6hb\u0259t \u0259snas\u0131nda demi\u015fdi ki, &#8220;Atab\u0259yl\u0259r&#8221; \u0259s\u0259ri h\u0259r g\u00fcn g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki bu, milli tariximizdir. Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin s\u0259dri c\u0259nab Vasif Tal\u0131bova t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m ki, &#8220;Atab\u0259yl\u0259r&#8221; \u0259s\u0259rini Nax\u00e7\u0131van Teatr\u0131 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015fad\u0131r. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n s\u0259ks\u0259n illiyind\u0259 &#8220;Atab\u0259yl\u0259r&#8221; tama\u015fas\u0131 g\u00f6st\u0259rildi, c\u0259nab prezident \u0130lham \u018fliyev v\u0259 Birinci vitse-prezident Mehriban xan\u0131m \u018fliyeva tama\u015faya baxd\u0131lar. Bu da m\u0259nim taleyim idi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 Akimova: \u2013 N\u0259riman m\u00fc\u0259llim, uzun ill\u0259r &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetind\u0259 ba\u015f redaktor i\u015fl\u0259misiz. Bildiyimiz q\u0259d\u0259rinc\u0259, bu v\u0259zif\u0259y\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 t\u0259yin olunmusuz.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259: \u2013 El\u0259dir, q\u0131z\u0131m, &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetinin ba\u015f redaktoru v\u0259zif\u0259sin\u0259 m\u0259ni Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259yin etmi\u015fdi. Dem\u0259li, m\u0259s\u0259l\u0259 nec\u0259 oldu? Gec\u0259 saat bir rad\u0259l\u0259rind\u0259 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n birinci katibi \u0130mran Qas\u0131mov ev\u0259 z\u0259ng vurdu ki, Birinci, y\u0259ni Heyd\u0259r \u018fliyev s\u0259nin r\u0259yini bilm\u0259k ist\u0259yir. \u2013 S\u0259n\u0259 b\u00f6y\u00fck etimadd\u0131r, \u2013 dedi. M\u0259n bunlar\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcm. X\u0259b\u0259r q\u0259fild\u0259n oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259r\u0259dd\u00fcd etdim. O vaxt Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131nda h\u0259m partiya t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n katibi, h\u0259m &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; jurnal\u0131nda poeziya \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri i\u015fl\u0259yirdim. \u018fd\u0259biyyat fondunun direktoru v\u0259zif\u0259sini d\u0259 katiblik m\u0259n\u0259 tap\u015f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. S\u0259h\u0259risi Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259bulunda oldum. S\u00f6hb\u0259timiz o q\u0259d\u0259r s\u0259mimi ke\u00e7di ki. \u00d6z\u00fcm d\u0259 m\u0259\u0259tt\u0259l qalm\u0131\u015fd\u0131m. Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259klif etdi ki, b\u0259lk\u0259, Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n partiya katibliyind\u0259 d\u0259 qal\u0131b i\u015fl\u0259y\u0259s\u0259n? \u00dcr\u0259yimd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm ki, iki v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k a\u011f\u0131r olar m\u0259n\u0259. Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir yarad\u0131c\u0131l\u0131q t\u0259\u015fkilat\u0131 oldu\u011funu \u00f6z\u00fc bilirdi. Partiya \u00fczvl\u00fck haqlar\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda verm\u0259yi unudurdular. \u0130\u015fl\u0259diyim alt\u0131 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 f\u0259aliyy\u0259timi m\u00fcsb\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdi. Amma el\u0259 bil \u00fcr\u0259yimi e\u015fitdi. &#8220;Yax\u015f\u0131, onda get q\u0259zetd\u0259 i\u015fl\u0259&#8221;, \u2013 dedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 Akimova: \u2013 Bir d\u0259f\u0259 sizin bel\u0259 bir fikrinizi oxumu\u015fdum ki, m\u0259n &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetini Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 bir yerd\u0259 haz\u0131rlay\u0131rd\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259: \u2013 B\u0259li, Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259n\u0259 ilk g\u00fcnd\u0259n q\u0259zet bar\u0259d\u0259, q\u0259zet\u00e7ilik i\u015fi bar\u0259d\u0259 qiym\u0259tli tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini verdi. Bu t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259tli i\u015f plan\u0131m, yarad\u0131c\u0131l\u0131q proqram\u0131m oldu. O s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 minn\u0259tdarl\u0131qla xat\u0131rlay\u0131ram. Heyd\u0259r \u018fliyev &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetinin ba\u015f redaktorundan tutmu\u015f, redaksiya hey\u0259tin\u0259, \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na q\u0259d\u0259r ham\u0131s\u0131n\u0131 tan\u0131yan v\u0259 h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n birinci \u015f\u0259xsiyy\u0259tiydi. O, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131, yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131, m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259tbuat i\u015f\u00e7il\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndirir, onlar\u0131n \u0259m\u0259yin\u0259, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259t edirdi. Heyd\u0259r \u018fliyev &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetinin h\u0259m ideya m\u00fc\u0259llifiydi, h\u0259m d\u0259 birinci abun\u0259\u00e7isi v\u0259 oxucusuydu. Heyd\u0259r \u018fliyev istedadlar\u0131 se\u00e7ib ir\u0259li \u00e7\u0259kir, yax\u015f\u0131lar\u0131 qoruyur, qiym\u0259tl\u0259ndirir, \u0259dal\u0259ti m\u00fcdafi\u0259 edirdi. Biz bilirdik ki, o, q\u0259zetimizin h\u0259r n\u00f6mr\u0259sini oxuyur, laz\u0131m g\u0259l\u0259nd\u0259 orda yaz\u0131lanlara \u00f6z s\u0259viyy\u0259sind\u0259 reaksiya verirdi. Bir maraql\u0131 \u0259hvalat\u0131 dan\u0131\u015f\u0131m siz\u0259. Dem\u0259li, q\u0259zetd\u0259 &#8220;Ayran \u0259hvalat\u0131&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 \u00e7ap etmi\u015fdik. M\u0259qal\u0259d\u0259 s\u0259rin ayran i\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lib n\u00f6vb\u0259y\u0259 duran f\u0259hl\u0259nin n\u00f6vb\u0259sinin \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131, d\u00f6y\u00fclm\u0259si v\u0259 n\u0259hay\u0259t, 4 il i\u015f almas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n a\u011f\u0131r taleyi t\u0259svir edilirdi. D\u00f6y\u00fcl\u0259n d\u0259 h\u0259min adam idi, \u00fcst\u0259lik, tutulan da. M\u0259qal\u0259ni redaksiyan\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Sabir M\u0259mm\u0259dov yazm\u0131\u015fd\u0131. Q\u0131saca deyim ki, Heyd\u0259r \u018fliyev o m\u0259qal\u0259ni oxuyandan sonra Respublika Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sinin s\u0259dri, m\u0259rhum Abdulla \u0130brahimova z\u0259ng vurub tap\u015f\u0131r\u0131q vermi\u015fdi ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259ni ara\u015fd\u0131rs\u0131n. O da m\u0259n\u0259, redaksiyaya z\u0259ng vurdu. Biz g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck. F\u0259hl\u0259 burax\u0131ld\u0131. M\u0259rhum Abdulla \u0130brahimov deyirdi ki, Ali M\u0259hk\u0259m\u0259nin q\u0259rar\u0131 Ali Sovetin q\u0259rar\u0131 il\u0259 eyni q\u00fcvv\u0259d\u0259dir. Sizin q\u0259zetin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ndan sonra biz kollegiyan\u0131n q\u0259rar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etdik. Bir h\u0259ft\u0259 sonra m\u0259nim yan\u0131ma, x\u0259st\u0259xanaya \u00f6z h\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 ucaboy bir cavan g\u0259ldi. Dedi, m\u0259n &#8220;Ayran \u0259hvalat\u0131&#8221;ndak\u0131 h\u0259min o\u011flanam. B\u00fct\u00fcn bunlar ulu \u00f6nd\u0259rin mill\u0259t\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131yd\u0131. &#8220;Qoy \u0259dal\u0259t z\u0259f\u0259r \u00e7als\u0131n&#8221; Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259n sevdiyi v\u0259 tez-tez s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikir idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u0259h\u0259bb\u0259ti d\u0259 n\u00fcmun\u0259ydi. M\u0259n \u0130sg\u0259nd\u0259r Makedoniyal\u0131dan \u00fcz\u00fc b\u0259ri \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck h\u00f6kmdar, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 tan\u0131y\u0131ram ki, onlar \u00f6z sevdiyi xan\u0131m\u0131n\u0131n xatir\u0259sini \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirmi\u015f, onlar\u0131n abid\u0259si zaman-zaman insanlar\u0131n ziyar\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Maraql\u0131d\u0131r ki, onlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fc d\u0259 t\u00fcrkd\u00fc. Sevdikl\u0259ri xan\u0131mlar\u0131 da t\u00fcrk q\u0131z\u0131d\u0131. Abid\u0259l\u0259ri tik\u0259n memarlar, heyk\u0259lt\u0259ra\u015flar da t\u00fcrk olublar. XII \u0259srd\u0259 Atab\u0259yl\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Atab\u0259y \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259niz b\u00f6y\u00fck memar \u018fc\u0259minin z\u0259kas\u0131yla Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli &#8220;M\u00f6min\u0259 xatun&#8221; t\u00fcrb\u0259si ucald\u0131b. XVII \u0259srd\u0259 Mo\u011fol h\u00f6kmdar\u0131 Cahan \u015fah t\u00fcrk memar\u0131 ustad M\u0259h\u0259mm\u0259d \u0130sa \u0259f\u0259ndiy\u0259 sifari\u015f ver\u0259r\u0259k, M\u00fcmtaz Mahal Banu B\u0259yimin xatir\u0259sini \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, Hindistan\u0131n Aqra \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 &#8220;Tacmahal&#8221; t\u00fcrb\u0259sini tikdirib. Bir d\u0259 XX \u0259srd\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin banisi Heyd\u0259r \u018fliyevin ist\u0259yil\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n xatir\u0259sin\u0259 \u0259n g\u00f6z\u0259l, \u0259n bax\u0131ml\u0131 heyk\u0259li b\u00f6y\u00fck heyk\u0259lt\u0259ra\u015f \u00d6m\u0259r Eldarov yarad\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Elnar\u0259 Akimova: \u2013 \u018fn yaddaqalan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz hans\u0131 olub, N\u0259riman m\u00fc\u0259llim?<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259: \u2013 Onunla h\u0259r g\u00f6r\u00fc\u015f indiki kimi yad\u0131mdad\u0131r. Amma b\u0259zi xatir\u0259l\u0259rim daha unudulmazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259l\u0259 1985-ci ilin avqust ay\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 Moskvada, &#8220;Novo-devi\u00e7ye&#8221; q\u0259biristan\u0131nda Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n m\u0259zar\u0131 \u00fcst\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 ona Z\u0259rif\u0259 xan\u0131ma h\u0259sr etdiyim \u015feiri oxumu\u015fdum. O da \u0259lyazmam\u0131 al\u0131b qoltuq cibin\u0259 qoymu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim burada g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz is\u0259 tamam t\u0259sad\u00fcf\u0259n olmu\u015fdu. M\u0259n ax\u015fam\u00fcst\u00fc saat 6 rad\u0259l\u0259rind\u0259 bir d\u0259st\u0259 q\u0131z\u0131lg\u00fcll\u0259 m\u0259zar\u0131 ziyar\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015fdim. Bir saat sonra Ulu \u00f6nd\u0259r d\u0259 oraya g\u0259ldi. Biz g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n, bel\u0259c\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<p>O vaxt q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u00f6hb\u0259t zaman\u0131 m\u0259n \u015feiri ona oxuyandan sonra haql\u0131 bir irad\u0131 olmu\u015fdu:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n d\u0259fnin\u0259 niy\u0259 g\u0259lm\u0259mi\u015fdin? \u2013 demi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259yat\u0131mda, b\u0259lk\u0259 d\u0259 ilk d\u0259f\u0259ydi ki, s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 deyil\u0259n s\u00f6z\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131, siql\u0259tini hiss edirdim. M\u0259nsiz d\u0259 Moskvada ke\u00e7iril\u0259n o m\u0259rasim\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u00fcb g\u0259lmi\u015fdi. Nec\u0259 olub ki, milyon insan\u0131n i\u00e7ind\u0259 onun s\u0259rrast g\u00f6zl\u0259ri m\u0259ni d\u0259 axtar\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>O suala cavab verm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi. B\u0259lk\u0259, he\u00e7 \u00f6z\u00fc d\u0259 cavab g\u00f6zl\u0259mirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, m\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n d\u0259fnind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k ist\u0259yirdim. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ovaxtk\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259y\u0259 d\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdim. Cavab vermi\u015fdil\u0259r ki, Moskvada d\u0259fn m\u0259rasimind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k r\u0259smi protokol \u00fczr\u0259 olacaq. Y\u0259ni biz s\u0259ni apara bilm\u0259rik.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar\u0131n he\u00e7 birini ona dem\u0259dim. El\u0259 bil \u00fcr\u0259yimd\u0259n ke\u00e7\u0259nl\u0259ri e\u015fitdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u00d6z\u00fcn g\u0259l\u0259ydin! \u2013 dedi. Tez d\u0259 s\u00f6hb\u0259ti d\u0259yi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Moskvaya g\u0259lm\u0259yimin s\u0259b\u0259bini soru\u015fdu: dedim Sara a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259di. Moskvada yat\u0131r. X\u0259st\u0259xanan\u0131n ad\u0131n\u0131 da dedim.<\/p>\n\n\n\n<p>Dinm\u0259di. Qolundak\u0131 saata baxd\u0131. Hiss etdim ki, getm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259c\u0259 ayr\u0131ld\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259tirdiyim g\u00fcl d\u0259st\u0259sini Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n q\u0259bri \u00fcst\u0259 qoymu\u015fdum. \u018ftraf\u0131na d\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f dib\u00e7\u0259kl\u0259rd\u0259 t\u0259z\u0259, \u0259tirli g\u00fcll\u0259r \u0259kilmi\u015fdi. Yan\u0131ndak\u0131 q\u0259birl\u0259rin birind\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk \u015fairi Nazim Hikm\u0259t, o birind\u0259 b\u00f6y\u00fck rus \u015fairi Sergey Yesenin d\u0259fn edilmi\u015fdi. M\u0259zar\u00fcst\u00fc ki\u00e7ik barelyefl\u0259ri qoyulmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259h\u0259risi g\u00fcn saat 12 rad\u0259l\u0259rind\u0259 x\u0259st\u0259xanaya, Saran\u0131n yan\u0131na qay\u0131danda g\u00f6rd\u00fcm ki, m\u0259ni axtar\u0131rlar. Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fcn\u0259n x\u0259st\u0259xanan\u0131n ba\u015f h\u0259kimi, akademik Trapeznikova z\u0259ng vurub x\u0259st\u0259nin v\u0259ziyy\u0259til\u0259 maraqlan\u0131b. Bu kifay\u0259t idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sara deyirdi, qalxan kimi \u00f6z\u00fcm gedib Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q ed\u0259c\u0259y\u0259m. Ona dualar edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sara h\u0259kiml\u0259rin dediyind\u0259n bir il art\u0131q ya\u015fad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259rl\u0259 bir d\u0259f\u0259 d\u0259 \u0130stanbulda t\u0259sad\u00fcf\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcm. Onda m\u0259n Respublika Ali Sovetin\u0259 deputat se\u00e7ilmi\u015fdim. O vaxt art\u0131q Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131van-\u0130qd\u0131r Dostluq k\u00f6rp\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259kdirmi\u015fdi. \u00dcr\u0259kd\u0259n t\u0259brik el\u0259dim. G\u00fcl\u00fcms\u0259yib &#8220;b\u0259s k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na niy\u0259 g\u0259lm\u0259mi\u015fdin?&#8221; \u2013 dey\u0259 soru\u015fdu. Bir fikri n\u00fcmun\u0259 g\u0259tirdim orda. T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisinin spikerinin dediyi: &#8220;Sabah laz\u0131m g\u0259ls\u0259, o Dostluq k\u00f6rp\u00fcs\u00fcnd\u0259n Az\u0259ri qarda\u015flar\u0131na k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrk tanklar\u0131 ke\u00e7\u0259c\u0259k&#8221; \u2013 s\u00f6zl\u0259rini dedim ulu \u00f6nd\u0259r\u0259. S\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 g\u00fcl\u00fcms\u0259di. Raz\u0131l\u0131q el\u0259di. Bir d\u0259 1991-ci ild\u0259 ba\u015f tutan bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz \u0259zizdi m\u0259n\u0259. Dem\u0259li, m\u0259n \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259rl\u0259 \u2013 Xalq \u015fairi B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259, \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas alim R\u00fcst\u0259m \u018fliyev v\u0259 \u015fair, alim Qas\u0131m Qas\u0131mzad\u0259 il\u0259 Nax\u00e7\u0131vana, onunla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 getmi\u015fdik. Orada s\u00f6hb\u0259t zaman\u0131 mill\u0259t, v\u0259t\u0259n yolunda sars\u0131nt\u0131lar ke\u00e7ir\u0259n bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tin nec\u0259 m\u00f6hk\u0259m irad\u0259y\u0259 v\u0259 ruh y\u00fcks\u0259kliyin\u0259 sahib oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcb milli q\u00fcrur hissi ke\u00e7irm\u0259yimi xat\u0131rlay\u0131ram. Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259n\u0259vi enerjiy\u0259 \u00e7evrilib ruhumda ya\u015fay\u0131r sanki. Allah ona r\u0259hm\u0259t el\u0259sin! H\u0259mi\u015f\u0259 deyir\u0259m, Az\u0259rbaycan Heyd\u0259r \u018fliyevin yeni t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. Sevinir\u0259m ki, onun b\u00f6y\u00fck yolunu \u0130lham \u018fliyev davam etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siyas\u0259t v\u0259 \u0259d\u0259biyyat! Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 insana qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn, silah v\u0259 g\u00fcc\u00fcn meydan sulad\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda elmin, a\u011f\u0131l\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc sanki ikinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li n\u0259sn\u0259 kimi \u00f6n\u0259mini itirm\u0259y\u0259 meyill\u0259nir. Bel\u0259 situasiyalar\u0131n b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 s\u0259rgil\u0259ndiyi m\u0259qamlar az olmay\u0131b. N\u0259 bilm\u0259k olar? B\u0259lk\u0259, d\u00fcnyada ilk \u015feir par\u00e7as\u0131, sonradan \u0259d\u0259biyyat say\u0131lacaq ilk yaz\u0131 n\u00fcmun\u0259si insan\u0131n insan, t\u0259bi\u0259t v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-46025","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46025","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46025"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46025\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46044,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46025\/revisions\/46044"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}