{"id":46723,"date":"2023-06-21T08:00:00","date_gmt":"2023-06-21T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=46723"},"modified":"2023-06-23T10:43:05","modified_gmt":"2023-06-23T06:43:05","slug":"bu-gun-gork%c9%99mli-%c9%99dib-abbasqulu-aga-bakixanovun-dogum-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=46723","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli \u0259dib Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovun do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2023\/2\/1200x630\/16873287772524147056_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan elmi-f\u0259ls\u0259fi fikir tarixin\u0259, b\u0259dii-estetik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259 bir s\u0131ra \u0259sasl\u0131 yenilikl\u0259ri, m\u00fct\u0259r\u0259qqi add\u0131mlar\u0131, \u00e7oxistiqam\u0259tli maarif\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 daxil olan Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovun elmi-\u0259d\u0259bi irsi d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn qabaqc\u0131l ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n &#8211; tarix\u00e7il\u0259rin, m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin, \u0259dibl\u0259rin diqq\u0259tini \u00e7\u0259kmi\u015f, d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov \u00f6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259rbi xadim, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131-alim kimi tan\u0131nmaqla yana\u015f\u0131, b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259 sevilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli \u0259dibin anadan olmas\u0131ndan 229 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov 1794-c\u00fc il iyunun 21-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u018fmircan (k\u00f6hn\u0259 ad\u0131 Xil\u0259) k\u0259ndind\u0259 Bak\u0131 xanlar\u0131 n\u0259slind\u0259n olan II Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d xan\u0131n ail\u0259sind\u0259 anadan olub. S\u0259kkiz ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r Bak\u0131da ya\u015fay\u0131b, u\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk d\u00f6vr\u00fcn\u00fc Ab\u015feronun \u018fmircan, Ma\u015fta\u011fa, Balaxan\u0131, Ramana k\u0259ndl\u0259rind\u0259 ke\u00e7irib. Atas\u0131 xanl\u0131q taxt\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u00f6z \u0259misi o\u011flu H\u00fcseynqulu xana uduzduqdan sonra m\u0259cburiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda qalaraq ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 Qubaya, vaxt\u0131 il\u0259 yax\u0131n qohumu olan F\u0259t\u0259li xan\u0131n ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 Amsar k\u0259ndin\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259li olub. 1819-cu ild\u0259 Abbasqulu a\u011fa general Yermolovun d\u0259v\u0259ti il\u0259 Tiflis\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k Qafqaz Ba\u015f H\u0259rbi \u0130dar\u0259sind\u0259 \u015f\u0259rq dill\u0259ri t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan elmi tarixind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yer tutan Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov \u201cQanuni-Q\u00fcdsi\u201d, \u201c\u018fsrar\u00fcl-m\u0259l\u0259k\u00fct\u201d, \u201cT\u0259hzib\u00fcl-\u0259xlaq\u201d, \u201cEyn\u00fcl-mizan\u201d, \u201cG\u00fcl\u00fcstani-\u0130r\u0259m\u201d kimi \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6hr\u0259t qazan\u0131b. Dil, co\u011frafiya, tarix, astronomiya, m\u0259ntiq, psixologiya v\u0259 dig\u0259r elml\u0259r\u0259 aid \u0259s\u0259rl\u0259ri onun h\u0259rt\u0259r\u0259fli bir alim oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. H\u0259m\u00e7inin Amerikan\u0131n k\u0259\u015ffind\u0259n v\u0259 bu qit\u0259d\u0259n b\u0259hs ed\u0259n \u201cK\u0259\u015ff\u00fcl-q\u0259raib\u201d v\u0259 d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atmayan \u201c\u00dcmumi co\u011frafiya\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifidir. Bak\u0131xanov pedaqoji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, u\u015faqlar\u0131n v\u0259 g\u0259ncl\u0259rin t\u0259rbiy\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini &#8220;T\u0259hzib\u00fcl-\u0259xlaq&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. O, d\u0259rin \u0259xlaqi-f\u0259ls\u0259fi m\u0259zmuna malik olan bu \u0259s\u0259rind\u0259 c\u0259miyy\u0259t haqq\u0131ndak\u0131 fikirl\u0259rini bir sistem \u015f\u0259klind\u0259 \u015f\u0259rh ed\u0259r\u0259k, g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda n\u0259cib \u0259xlaq normalar\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Alimin \u0259n d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259ri is\u0259, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz uzun ill\u0259r boyu apard\u0131\u011f\u0131 ciddi t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015f \u201cG\u00fcl\u00fcstani-\u0130r\u0259m\u201d \u0259s\u0259ridir. Bu \u0259s\u0259rl\u0259 o eyni zamanda, Az\u0259rbaycan tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. Az\u0259rbaycan v\u0259 Da\u011f\u0131stan xalqlar\u0131n\u0131n tarixind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n \u201cG\u00fcl\u00fcstani-\u0130r\u0259m\u201d faktlarla olduqca z\u0259ngindir. M\u00fc\u0259llif \u0259s\u0259ri yazark\u0259n bir s\u0131ra arxeoloji t\u0259dqiqatlar aparm\u0131\u015f, tarixi abid\u0259l\u0259rd\u0259n, k\u00f6hn\u0259 binalar\u0131n qal\u0131qlar\u0131ndan, sikk\u0259l\u0259rd\u0259n, pad\u015fahlar\u0131n v\u0259 xanlar\u0131n f\u0259rmanlar\u0131ndan, milli \u0259fsan\u0259l\u0259rd\u0259n, dini kitablardan, &#8220;Avesta&#8221;dan, ya\u015fl\u0131 n\u0259slin na\u011f\u0131l v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259rind\u0259n, s\u0259yyahlar\u0131n yol qeydl\u0259rind\u0259n, g\u00fcrc\u00fc v\u0259 l\u0259zgi salnam\u0259l\u0259rind\u0259n, \u00e7oxlu \u015f\u0259rq m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n, q\u0259dim yunan, q\u0259dim Roma, Az\u0259rbaycan, rus aliml\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin m\u00fcq\u0259ddim\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 Da\u011f\u0131stan\u0131n q\u0131sa co\u011frafi t\u0259sviri verilir, q\u0259dim yunan, \u0259r\u0259b v\u0259 rus m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 istinad edil\u0259r\u0259k bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin xalqlar\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi, dili v\u0259 dinl\u0259ri haqq\u0131nda maraql\u0131 m\u0259lumatlar yer al\u0131r. \u201cG\u00fcl\u00fcstani-\u0130r\u0259m\u201d \u0259s\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 Nuhun tufan\u0131, Y\u0259cuc v\u0259 M\u0259cuc, skifl\u0259r, massagetl\u0259r, x\u0259z\u0259rl\u0259r, Sasani h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 hakimiyy\u0259ti, \u0130slam d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131, \u0259r\u0259b qo\u015funlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycana g\u0259lm\u0259si, h\u0259min d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u015eirvan v\u0259 Da\u011f\u0131standa ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r, monqol istilas\u0131, h\u00fclakil\u0259rin v\u0259 teymuril\u0259rin hakimiyy\u0259ti, S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131, \u015eirvan\u015fahlar s\u00fclal\u0259si, &#8220;G\u00fcl\u00fcstan&#8221; adl\u0131 yerd\u0259 Rusiya v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131na q\u0259d\u0259r olan geni\u015f bir tarixi d\u00f6vr\u00fc \u0259hat\u0259 edib. Bak\u0131xanov 1828-ci ild\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 m\u0259rasimind\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i kimi i\u015ftirak edib. Q\u00fcdsi t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 \u015feirl\u0259r yaz\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rk\u0259mli \u0259dib 1847-ci ild\u0259 M\u0259kk\u0259d\u0259n M\u0259din\u0259y\u0259 ged\u0259rk\u0259n v\u0259ba x\u0259st\u0259liyind\u0259n v\u0259fat edib v\u0259 Vadiyi-Fatim\u0259 adlanan yerd\u0259 d\u0259fn olunub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan elmi-f\u0259ls\u0259fi fikir tarixin\u0259, b\u0259dii-estetik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259 bir s\u0131ra \u0259sasl\u0131 yenilikl\u0259ri, m\u00fct\u0259r\u0259qqi add\u0131mlar\u0131, \u00e7oxistiqam\u0259tli maarif\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 daxil olan Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovun elmi-\u0259d\u0259bi irsi d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn qabaqc\u0131l ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n &#8211; tarix\u00e7il\u0259rin, m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin, \u0259dibl\u0259rin diqq\u0259tini \u00e7\u0259kmi\u015f, d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov \u00f6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259rbi xadim, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131-alim kimi tan\u0131nmaqla yana\u015f\u0131, b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-46723","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46723"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46735,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46723\/revisions\/46735"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}