{"id":47766,"date":"2023-11-22T18:00:00","date_gmt":"2023-11-22T14:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=47766"},"modified":"2023-11-23T08:11:14","modified_gmt":"2023-11-23T04:11:14","slug":"z%c9%99hra-h%c9%99simova-%c9%99hm%c9%99d-umidin-qar-qoxusu-%c9%99s%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=47766","title":{"rendered":"Z\u0259hra H\u018f\u015e\u0130MOVA.&#8221; \u018fhm\u0259d \u00dcmidin \u201cQar qoxusu\u201d \u0259s\u0259ri&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Z\u0259hra-H\u0259simova.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"769\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Z\u0259hra-H\u0259simova-769x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-47717\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Z\u0259hra-H\u0259simova-769x1024.jpg 769w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Z\u0259hra-H\u0259simova-225x300.jpg 225w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Z\u0259hra-H\u0259simova-768x1023.jpg 768w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Z\u0259hra-H\u0259simova.jpg 1000w\" sizes=\"auto, (max-width: 769px) 100vw, 769px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00a0<strong><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/\"><\/a><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/\">\u201cT\u00fcrkay\u201d ayl\u0131q \u0259d\u0259biyyat d\u0259rgisinin r\u0259smi elektron orqan\u0131-Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131<\/a>n\u0131n Sumqay\u0131t B\u00fcrosunun R\u0259hb\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bir \u00e7ox d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131m m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 rast g\u0259lin\u0259n v\u0259 haqq\u0131nda \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7e\u015fidli fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirilmi\u015f&nbsp; dedektiv janr\u0131 T\u00fcrk ad\u0259biyyat\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 laz\u0131m olan yeri daha gec alm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ke\u00e7d\u0131yi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ki \u0259sas \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 detektiv janr m\u00f6vzusuna dem\u0259k olar ki, he\u00e7 toxunulmam\u0131\u015f, h\u0259tta inan\u0131lmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 bu m\u00f6vzudan yan ke\u00e7ilm\u0131\u015fd\u0131r .<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 12 sentyabr 1980-ci il darbesind\u0259n sonra \u00fczv\u00fc oldu\u011fu T\u00fcrkiy\u0259 Kominist Partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Moskvaya ideoloji e\u011fitim \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259ril\u0259n Ahmet \u00dcmit, T\u00fcrkiy\u0259nin dedektiv janri sah\u0259sind\u0259ki \u0259n yetkin isimlerinden olmu\u015f, ist\u0259r \u00fcslub, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u00f6vzunu t\u0259svir etm\u0259k bax\u0131mindan \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 se\u00e7il\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259riyl\u0259 \u00f6lk\u0259sind\u0259 \u00e7ox da yayg\u0131n olmayan janr\u0131n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259ri yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&#8220;Bab-\u0131 esrar \u201c, *K\u0131rlang\u0131\u00e7 \u00c7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131&#8221;, &#8220;Sis ve Gece&#8221;, *&#8221;Sultan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek&#8221; v\u0259 s. kimi dedektiv romanlar\u0131n m\u00fc\u0259llifi olan yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n Sovetl\u0259r Birliyinin h\u0259l\u0259 m\u00f6vcud oldu\u011fu ill\u0259rd\u0259 bizzat ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 g\u0259ncliyind\u0259 t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 Rusiyadak\u0131 t\u0259hsil m\u0259rk\u0259zind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc, hiss etdikl\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;Kar Kokusu roman\u0131nda ilk diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259kan se\u00e7imidir. Hadis\u0259l\u0259r qar, q\u0131\u015f, qiyam\u0259t \u00fc\u00e7lemesinin v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil etdiyi bir \u00f6lk\u0259d\u0259-Rusiyada ba\u015f verir. \u018fs\u0259rd\u0259ki intriqa bir yanda ortaq ideallar\u0131 u\u011fruna can\u0131n\u0131 qoymu\u015f g\u0259nc TKP \u00fczvl\u0259ri, dig\u0259rnda is\u0259 &#8220;yolda\u015f&#8221; dedikl\u0259rin\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259k v\u0259 ya buna g\u00f6z yumacaq q\u0259d\u0259r makam sevdal\u0131s\u0131 olan insanlar ara\u015f\u0131ndad\u0131r . Karakter anlat\u0131m\u0131 v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 kommunizm f\u0259ls\u0259f\u0259sini devrimci romantizm \u00fcslubu il\u0259 t\u0259svirinin daha dominant oldu\u011fu \u0259s\u0259rd\u0259 hadis\u0259l\u0259r d\u00fcsl\u0259rinin \u00f6lk\u0259sin\u0259 ideolojik t\u0259hsil almaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lmi\u015f partiya \u00fczv\u00fc olan Mehmetin old\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Son n\u0259f\u0259sini ver\u0259rk\u0259n bel\u0259 t\u0259k m\u0259yuslu\u011fu \u00f6lk\u0259sind\u0259n minl\u0259rl\u0259 kilometr uzaqda talihsizce oldurulm\u0259si olan Metmet obraz\u0131 il\u0259 Ahmet Umit sanki \u00f6l\u00fcm haqq\u0131ndak\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini \u0259s\u0259rd\u0259 ilk v\u0259 son d\u0259f\u0259 t\u0259svir ed\u0259r\u0259k , \u00f6l\u00fcm il\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u0259\u015fmi\u015f ah\u0259ngini oxucuya hiss el\u0259tdirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015fdur. Dem\u0259k olar ki, \u0259s\u0259rd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn obrazlar\u0131n aksioloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini inc\u0259 detallarla i\u015fl\u0259y\u0259n m\u00fc\u0259llif, bir-birin\u0259 zidd olan xarakterl\u0259ri yaratmaqla \u0259slind\u0259 oxucunu bir dilemma qar\u015f\u0131s\u0131nda qoyaraq d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 vadar edir. Ist\u0259r T\u00fcrk, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 rus obrazlar\u0131n\u0131n \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdiyi \u0259s\u0259rd\u0259 Leonid, C\u0259mil, K\u0259r\u0259m, Hikm\u0259t , Nikolay, Viktor, Asaf,&nbsp; Ilya, Durmu\u015f, Ild\u0131r\u0131m,&nbsp; \u015eerif, Turgut v\u0259 ba\u015fqa obrazlar\u0131n h\u0259m i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 h\u0259m d\u0259 d\u0131\u015f ya\u015fant\u0131lar\u0131 &nbsp;yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n daha inc\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259nmi\u015fdir . Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n cinay\u0259t, qatil, soru\u015fdurma, \u015f\u00fcbh\u0259li kimi dedektiv janra xas olan x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri t\u00fcm\u00fcyle kendisinde bulundurdu\u011fu roman\u0131n\u0131 el\u0259 aid oldu\u011fu bu janr bax\u0131m\u0131ndan t\u0259hlil etdikd\u0259 sanki \u0259s\u0259rd\u0259ki m\u0259qs\u0259din cinay\u0259ti \u00e7\u00f6zmekden \u00e7ox , cinay\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b olan m\u00fchiti v\u0259 h\u0259min ortamdak\u0131 insanlar\u0131 anlamaq v\u0259 ya anlatmaqdan ibar\u0259t oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. M\u00fc\u0259llif t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259s\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259n etibar\u0259n inc\u0259-inc\u0259 i\u015fl\u0259nmi\u015f detallar ilk bax\u0131\u015fdan a\u011f\u0131r g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259 , \u0259s\u0259rd\u0259ki cinay\u0259tin hipotez &nbsp;\u015f\u0259klind\u0259 &nbsp;h\u0259llind\u0259 b\u00f6y\u00fck rol oynayaraq sonrak\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259 onun estetik z\u00f6vq\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r. \u018fs\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259ki hadis\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7 &nbsp;istiqam\u0259td\u0259 t\u0259hlil etm\u0259k olar : Kurkinodak\u0131 oyuncaq ma\u011fazas\u0131nda tap\u0131lan \u015fifr\u0259li mesaj, Mehmetin q\u0259tli v\u0259 K\u0259r\u0259min intihar\u0131. \u018fs\u0259rin sonrak\u0131 b\u00f6l\u00fcml\u0259rind\u0259ki hadis\u0259l\u0259r m\u0259hz bu iki m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda c\u0259r\u0259yan edir. S\u00fcjet x\u0259ttind\u0259 \u00e7\u00f6z\u00fclmeyen bir s\u0131ra &nbsp;d\u00fcy\u00fcml\u0259rin oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz \u0259s\u0259rd\u0259, &nbsp;x\u00fcsusil\u0259, gizli t\u0259\u015fkilat \u00fczvl\u0259rinin bir-birl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdikl\u0259ri semiotik i\u015far\u0259l\u0259rin K.Marks v\u0259 F.Engelsin ortaq q\u0259l\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan \u201cManifesto\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 t\u0259svir edilm\u0259si, &nbsp;h\u0259r k\u0259sin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259&nbsp; \u201cM\u0259hz n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu kitab?\u201d &nbsp;sual\u0131n\u0131 meydana g\u0259tirm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, \u0259s\u0259rd\u0259 bu sual cavabs\u0131z qal\u0131r. Hadis\u0259l\u0259r\u0259 \u0130ntuisional (enst\u00fcisyonalist) t\u0259rzd\u0259 yana\u015fd\u0131qda is\u0259 bunun s\u0259b\u0259binin, kommunizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 i\u00e7\u0259risind\u0259 olan M\u0130T t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n aralar\u0131na yerl\u0259\u015fdirdiyi g\u00f6zc\u00fc il\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn, &nbsp;marksizm ideologiyas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6lk\u0259sind\u0259n kilometrl\u0259rl\u0259 uzaq bir \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015f partiya \u00fczvl\u0259rinin d\u0259rind\u0259n ba\u011fl\u0131 olduqlar\u0131 idealar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 bar\u0131nd\u0131ran v\u0259 h\u0259m\u00e7inin, &nbsp;h\u0259min ideyalar\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 bir kitabdan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259yinin ilk ba\u015fda he\u00e7 kimin a\u011fl\u0131na g\u0259lm\u0259m\u0259si oldu\u011funu, el\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n kitab\u0131n da \u0259s\u0259rin sonlar\u0131nda yax\u0131n a\u015fkarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Ill\u0259rdir kommunist partiyas\u0131 \u00fczvl\u0259rin\u0259 m\u00fc\u0259llimlik ed\u0259n Leonidin, bir vaxtlar partiyan\u0131n qurucular\u0131ndan olan Asaf\u0131n yan\u0131na getm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259s\u0259rk\u0259n q\u0259tl edil\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259si&nbsp; Mehmetin cans\u0131z b\u0259d\u0259nini tapmas\u0131 v\u0259 bir-birl\u0259rin\u0259 zidd xarakter\u0259 sahib iki rus polisinin soru\u015fdurmalar\u0131 il\u0259 cinay\u0259tin kim t\u0259r\u0259find\u0259n, hans\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 i\u015fl\u0259ndiyi haqq\u0131nda m\u0259lumat sahibi oluruq. Soru\u015fdurman\u0131 aparan Viktor v\u0259 Nikolay f\u0259rqli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib olsalar da ,h\u0259r ikisi hadis\u0259l\u0259r\u0259 reduksional \u015f\u0259kild\u0259 yana\u015faraq ilk \u0259vv\u0259l &nbsp;g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259ki faktlara \u0259sas\u0259n, \u015eerif, K\u0259r\u0259m, Nejat v\u0259 C\u0259mild\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nirl\u0259r. Lakin biz bu sor\u011fuda polisl\u0259rin \u201cSu\u00e7u \u0131spatlanana kadar herkes masumdur\u201d yox, \u201cSu\u00e7suzlu\u011fu \u0131spatlanana kadar herkes zanl\u0131d\u0131r.\u201d inam\u0131 il\u0259 davrand\u0131\u011f\u0131na \u015fahid oluruq. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 , C\u0259milin sor\u011fusu zaman\u0131 Viktorun \u00f6z fikrini h\u0259qiq\u0259t olub-olmad\u0131\u011f\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259y\u0259r\u0259k (v\u0259hml\u0259) , hadis\u0259nin relativistik c\u0259h\u0259tl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almadan q\u0259rarlar verm\u0259si v\u0259 bunun qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda , b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin, Leonidin telefon s\u0131ras\u0131nda t\u0259sad\u00fcf \u0259s\u0259ri rast g\u0259ldiyi s\u0259rxo\u015f Aleksey say\u0259sind\u0259 \u00e7\u00f6z\u00fclm\u0259si , \u0259slind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259s\u0259rinin m\u00f6vzusunu h\u0259sr etdiyi kommunizmin h\u0259m d\u0259 t\u0259nqidi c\u0259h\u0259tl\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259sinin bir yolu kimi t\u0259svir oluna bil\u0259r. \u018fs\u0259rin bir s\u0131ra b\u00f6lm\u0259l\u0259rind\u0259 kommunizmin \u0259sas atributlar\u0131ndan say\u0131lan v\u0259 \u201ceyni istiqam\u0259td\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 bildir\u0259n \u201cyolda\u015f&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn absurdlu\u011funu da g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yaz\u0131\u00e7\u0131, roman\u0131nda \u201cyolda\u015f\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259nqidi simvolikas\u0131n\u0131 t\u0259svir etm\u0259kl\u0259 , \u201c\u00fcslub a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131&#8221; adland\u0131r\u0131lan v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn tez-tez i\u015fl\u0259tdiyi detallar\u0131n \u0259slind\u0259 \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131\u201d oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. &nbsp;\u018fs\u0259rd\u0259ki ziddiyy\u0259tl\u0259r bir n\u00f6v apar\u0131lan sor\u011fular zaman\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. Bel\u0259 ki, milliy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq eyni ideologiya \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fmi\u015f insanlar\u0131n bir-birl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259tin anlardak\u0131 m\u0259nfi davran\u0131\u015flar, m\u0259s\u0259l\u0259n , rus polisl\u0259rinin , h\u0259tta \u00f6z milliyy\u0259tind\u0259n olan Asaf\u0131n cinay\u0259td\u0259n sonra ilk olaraq T\u00fcrk qrupundan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nm\u0259si , C\u0259milin sor\u011fusunda i\u015fg\u0259nc\u0259y\u0259 g\u00f6z yummas\u0131 v\u0259 b\u00fcten bunlar\u0131n \u201cyolda\u015f\u201d s\u00f6z\u00fc il\u0259 g\u00f6zard\u0131 edilm\u0259si \u0259s\u0259rd\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla i\u015fl\u0259nmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn bunlar ba\u015f ver\u0259rk\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259lil\u0259rd\u0259n biri olan K\u0259r\u0259m m\u0259ktub buraxaraq intihar edir. H\u0259r zaman onlar\u0131 hadis\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 do\u011fru aparacaq b\u0259sit faktlara y\u00f6n\u0259l\u0259n rus polisl\u0259ri, bu d\u0259f\u0259 K\u0259r\u0259min bir t\u0259l\u0259b\u0259 oldu\u011funu unudaraq \u0259l yaz\u0131s\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu ara\u015fd\u0131rmaq \u0259v\u0259zin\u0259 &nbsp;yenid\u0259n bir qatil axtar\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131x\u0131rlar. \u018fs\u0259ri oxudu\u011fumuz zaman cinay\u0259tin i\u015fl\u0259nm\u0259 m\u0259qam\u0131ndan qatilinin v\u0259 g\u00f6rc\u00fcn\u00fcn kimliyinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildiyi ana q\u0259d\u0259r bir s\u0131ra cavab\u0131 olmayan suallarla qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q . M\u0259s\u0259l\u0259n, polisl\u0259rin g\u00f6zc\u00fc v\u0259 qatil olaraq d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fc C\u0259milin \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r\u0259 son qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rildiyi v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda M\u0130T polisinin oldu\u011fu metro stansiyas\u0131nda g\u00fcl\u0259rk\u0259n Boris t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7\u0259kilmi\u015f \u015f\u0259kli a\u015fkarland\u0131qdan sonra biz bu \u201csinsi&#8221; g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn kim\u0259 v\u0259 ya n\u0259y\u0259 do\u011fru y\u00f6n\u0259ldiyinin izah\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259d\u0259n K\u0259r\u0259min qatil, Mehmetin is\u0259 g\u00f6zc\u00fc oldu\u011funu \u00f6yr\u0259nirik. Bundan ba\u015fqa , roman\u0131n sonunda M\u0130T t\u0259r\u0259find\u0259n partiya \u00fczvl\u0259rinin aras\u0131na s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f polis oldu\u011funu \u00f6yr\u0259ndiyimiz Mehmetin m\u0259hz Asaf\u0131n yan\u0131na t\u0259l\u0259s\u0259r\u0259k vacib bir m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ged\u0259rk\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si d\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259s\u0259rd\u0259 \u00f6z gizliliyini qoruyaraq qal\u0131r. &nbsp;Bir s\u00f6zl\u0259, sonda qurban bildiyimizin \u0259slind\u0259 el\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 , qatil bildiyimizin is\u0259 qurban oldu\u011fu ger\u00e7\u0259yi il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bir d\u00f6vr\u00fcn v\u0259 onun devrimcil\u0259rinin ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131n belgesel tad\u0131nda sunuldu\u011fu romanda, bir-birl\u0259rin\u0259 ist\u0259r zidd, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 identik olan obrazlar\u0131n &nbsp;daxili duy\u011fular\u0131n\u0131 v\u0259 bunun xarici m\u00fchit\u0259 yans\u0131mas\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri dialoq v\u0259 monoloqlar \u015f\u0259klind\u0259 \u0259ks etdirilmi\u015fdir.&nbsp; \u018fs\u0259rin ilk s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n etibar\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n &nbsp;\u0259n yax\u015f\u0131 ifad\u0259 edilmi\u015f &nbsp;olaraq g\u00f6z\u0259 \u00e7arpan obraz, Beyn\u0259lxalq Leninizm Institutunda TKP \u00fczvl\u0259rin\u0259 d\u0259rs dey\u0259n Leoniddir.&nbsp; \u00d6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini h\u0259r zaman \u00f6n\u0259ms\u0259y\u0259r\u0259k , dig\u0259rl\u0259rinin onun haqq\u0131ndak\u0131 fikirl\u0259rini ald\u0131rmamas\u0131 &nbsp;v\u0259 bunlar\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 dem\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259m\u0259si Leonidin romandak\u0131 obrazlardan aksioloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Leonid yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n prototipi kimi d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259 bil\u0259r . Ahmet \u00dcmit t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259 d\u0259rsl\u0259rinin \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan birinin m\u00fcst\u0259qil d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 oldu\u011fu Leonidin Sovetl\u0259r Birliyi haqq\u0131ndak\u0131 t\u0259nqidi fikirl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 paralellikl\u0259r, &nbsp;yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n prototipinin m\u0259hz bu obraz oldu\u011funu bizl\u0259r\u0259 bir daha hiss el\u0259tdirir .&nbsp; H\u0259tta \u0259s\u0259rd\u0259ki s\u00f6z\u00fcyl\u0259 simas\u0131 eyni, b\u00fct\u00fcn duy\u011fular\u0131 \u00fcz\u00fcn\u0259 yans\u0131yan t\u0259k obraz olmas\u0131n\u0131 da Ahmet \u00dcmitin roman i\u00e7\u0259risind\u0259ki reaksiyas\u0131 il\u0259 d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k bil\u0259rik. 10 il \u00f6nc\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Larissan\u0131 itirdikd\u0259n sonra alkol tedavisi g\u00f6rm\u00fc\u015f , zamanla b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiml\u0259r ya\u015fam\u0131\u015f bu obraz\u0131n k\u00f6hn\u0259 dostu Andrey Alegovi\u00e7 il\u0259 dialoqlar\u0131nda Nit\u015fe, \u015eopenhauer kimi ekzistensializm n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rini oxumas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r,&nbsp; ill\u0259rin onda yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi v\u0259 h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sini d\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259 biirik . Onu bir n\u00f6v h\u0259yata yenid\u0259n ba\u011flayan m\u00fc\u0259llimlik pe\u015f\u0259sini deontoloji qaydalara sadiq \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259n Leonid , \u015eopenhauer f\u0259ls\u0259f\u0259sinin t\u0259m\u0259lini t\u0259\u015fkil ed\u0259n idrak qaramsarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar ed\u0259r\u0259k, intuisional nisbiyiliyi &nbsp;qaramsar ger\u00e7\u0259klikd\u0259n \u00fcst\u00fcn tuturdu. Kommunizmin v\u0259t\u0259ni say\u0131lan bir \u00f6lk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olaraq yarad\u0131lm\u0131\u015f obraz\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259n t\u0259svir edilmi\u015f \u201cT\u00fcrk\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 d\u00fcnyada h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa d\u0259y\u0259c\u0259k \u201cnikbin \u00fcmidl\u0259r\u201d in bir simvoludur. \u00d6lk\u0259sind\u0259 bir zamanlar h\u00f6km s\u00fcrm\u00fc\u015f devrimci ate\u015finin hal-haz\u0131rda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 alev almas\u0131n\u0131 sanki bu \u00f6lk\u0259nin g\u0259ncl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u0259n m\u00fc\u0259llim t\u00fcrk v\u0259 rus d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259,&nbsp; inanc b\u0259nz\u0259rliyin\u0259 &nbsp;k\u00f6n\u00fcld\u0259n inan\u0131r. Cinay\u0259tin h\u0259llind\u0259 b\u00f6y\u00fck rol sahibi olan bu obraz\u0131 yaradaraq ,yaz\u0131\u00e7\u0131 sanki varolu\u015fcu marksizm ideyalar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259kl\u0259, h\u0259m\u00e7inin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tarixi d\u00f6n\u0259min \u201cazad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u201c prinsipi il\u0259 oxucunu ba\u015f-ba\u015fa qoyur . \u015eopenhauerin rasional f\u0259ls\u0259f\u0259sinin do\u011furdu\u011fu ger\u00e7\u0259klikl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259siz, r\u0259ngl\u0259riyl\u0259 ya\u015fa\u015fayan, sor\u011fuda bel\u0259 irrasional d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin\u0259 sadiq qalan v\u0259 bununla da hadis\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 ba\u015f rol oynayaraq haql\u0131 \u00e7\u0131xan bu obraz\u0131n xarakterik v\u0259 h\u0259m\u00e7inin ziddiyy\u0259tli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc sor\u011fu zaman\u0131 g\u00f6st\u0259rir . \u018fs\u0259rd\u0259ki cinay\u0259t v\u0259 intihar\u0131n septik c\u0259h\u0259tl\u0259rini t\u0259hlil etdiyimiz zaman da t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259skikliyini t\u0259nqid\u00e7i v\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259\u00e7i olmamaq kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n bir m\u00fc\u0259llimin rus polisl\u0259rini paranoyak adland\u0131rmas\u0131n\u0131 \u0259slind\u0259 onun daxili ziddiy\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nikolay v\u0259 Viktorun b\u0259sit faktlar\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259ri say\u0259sind\u0259 g\u0259ldikl\u0259ri n\u0259tic\u0259y\u0259 inanmayaraq \u00f6z septik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin arxas\u0131nca ged\u0259n Leonidin, fikrimizc\u0259,&nbsp; bu yolun sonunda u\u011furlu olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi, h\u0259m\u00e7inin onun empati sahibi olmas\u0131 v\u0259 relavistik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzidir.&nbsp; H\u0259r n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rin \u00f6z h\u0259qiq\u0259tinin oldu\u011funa inanan Leonid, q\u0259hr\u0259man olaraq tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 olan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259rini sad\u0259c\u0259 faktlarla deyil, h\u0259m\u00e7inin onlar\u0131n ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131rmaqla do\u011frulay\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n bu obraz\u0131n ist\u0259r \u00f6z x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 dig\u0259rl\u0259ri haqq\u0131ndak\u0131 fikirl\u0259ri il\u0259 toxunmaq ist\u0259diyi m\u0259s\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259, fikrimizc\u0259,&nbsp; \u201cINSAN\u201d problemidir. Leonid ,bir ekzistensialist oxucusu olaraq insan t\u0259bi\u0259tinin m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyini v\u0259 bu m\u00fcr\u0259kk\u0259blikd\u0259n do\u011fan d\u0259yi\u015fk\u0259nliyini qavray\u0131r . Lakin \u0259s\u0259rd\u0259ki \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t qanunlar\u0131 il\u0259 ah\u0259ngidir. Bel\u0259 bir c\u0259miyy\u0259tin olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u0259sit biri z\u0259nn ed\u0259n bir m\u00fc\u0259llimin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini \u201ctuhafl\u0131q\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r . H\u0259m d\u0259 s\u0259mimiyy\u0259tsiz davran\u0131\u015flar\u0131, g\u00f6st\u0259ri\u015fli c\u00fcml\u0259l\u0259ri v\u0259 bacar\u0131ql\u0131 aktyorlu\u011fu olan Ilya kimi m\u00fc\u0259lliml\u0259rin oldu\u011fu bir \u0259hat\u0259d\u0259&#8230;. . &nbsp;B\u0259lk\u0259 d\u0259 &nbsp;\u0259traf\u0131ndak\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n normal adland\u0131r\u0131lmaq \u00f6z\u00fcn\u0259 yadla\u015fmaq olard\u0131 ki, Yuriy Konstantinl\u0259 s\u00f6hb\u0259tind\u0259 biz Leonidin bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n narahat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bilirik. Saxta davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat t\u0259rzi edinmi\u015f insanlar\u0131n \u0259hat\u0259sind\u0259 ki\u00e7ik bir s\u0259mimiyy\u0259tsiz yalan \u0259slind\u0259 \u00f6z \u201cm\u0259n&#8221; in\u0259 yadla\u015fma\u011f\u0131n ilk add\u0131m\u0131 kimi d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir\u0259 bil\u0259r . &nbsp;Bu absurdlu\u011fu \u0259s\u0259rd\u0259 tam olaraq ya\u015fayan obraz is\u0259 \u0130ld\u0131r\u0131md\u0131r ki, bir M\u0130T zaman\u0131 kimi m\u00fcxt\u0259lif kimlikl\u0259rin onda yaratd\u0131\u011f\u0131 yadl\u0131q hissi onun sad\u0259c\u0259 zahiri g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na t\u0259sir edib \u00f6z \u201cm\u0259n&#8221; ind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu robotla\u015fm\u0131\u015f kimlikl\u0259rin i\u00e7\u0259risind\u0259 is\u0259 \u0130ld\u0131r\u0131m, sad\u0259c\u0259 ail\u0259sinin yan\u0131na getdikd\u0259 \u201cm\u0259n\u201d in\u0259 d\u00f6n\u00fcrd\u00fc. &nbsp;\u018fs\u0259rd\u0259 T\u00fcrk t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin t\u0259r\u0259fini tutmas\u0131 il\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131lan Leonidin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissi yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k , \u0259slind\u0259 onu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini sor\u011fulayanlar\u0131nk\u0131ndan daha \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu ger\u00e7\u0259yi \u0259ks olunmu\u015fdur . Zat\u0259n \u0259n ba\u015f\u0131ndan etibar\u0259n onun t\u00fcrkl\u0259ri, t\u00fcrk t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rini sevm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi kimi , onlara baxark\u0259n \u00f6z \u00f6lk\u0259sinin co\u015f\u011fun d\u00f6vr\u00fcn\u00fc xat\u0131rlanmas\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.&nbsp; H\u0259yata olan onca ironik bax\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 ,yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6z dili il\u0259 des\u0259k \u201c\u00f6lk\u0259 insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259, davran\u0131\u015flar\u0131na hopurdu&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Leonidin \u0259traf\u0131ndak\u0131 robotla\u015fm\u0131\u015f kimliy\u0259 sahib olanlardan biri d\u0259 Asafd\u0131r. Dogmatik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259r zaman vacib biri kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Asaf obraz\u0131 il\u0259 , insan ziddiyy\u0259tl\u0259rini onlar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259svir etm\u0259yi bacaran yaz\u0131\u00e7\u0131 \u201cyolda\u015f&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn bir simvolikadan ba\u015fqa bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 fikrini &nbsp;oxucuya bir daha izah edir. \u201cYolda\u015f&#8221; dediyi Mehmetin cinay\u0259tind\u0259n m\u0259nf\u0259\u0259t&nbsp; g\u00fcd\u0259r\u0259k \u0259vv\u0259lki g\u00fcc\u00fcn\u00fc geri g\u0259tirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Asaf dogmatizm\u0259 xas olan ita\u0259t\u00e7ilik prinsipini bel\u0259 \u00f6z xeyrin\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 olan bir obrazd\u0131r.&nbsp; Leonidin \u0259ksin\u0259 \u00fcz\u00fcnd\u0259ki mimikalar\u0131n duy\u011fular\u0131n\u0131&nbsp; yans\u0131tmamas\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ill\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirils\u0259 d\u0259, q\u0259lbi il\u0259 simas\u0131 bir olan Leonidin onunla eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 sahibi olmas\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, &nbsp;bunu bir sinsilik \u0259lam\u0259ti adland\u0131rmaq &nbsp;daha ger\u00e7\u0259kci olard\u0131. Sinifl\u0259rin, t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin olmad\u0131\u011f\u0131 bir ideologiya olan kommunizm d\u00f6n\u0259mind\u0259ki ziddiyy\u0259tl\u0259ri m\u0259hz bu obraz say\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. Leonidin \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259 daxil etdiyi soru\u015fdurmadan &nbsp;\u00f6z\u00fcn\u00fc partiyan\u0131n qurucular\u0131ndan &nbsp;olmas\u0131 kimi bir s\u0259b\u0259bl\u0259 uzaq tutma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Asaf\u0131n \u0259slind\u0259 i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndak\u0131 r\u0259hb\u0259rlik, \u00fcst s\u0131n\u0131f ruhunu ortaya \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu obraz\u0131 tradisional v\u0259 sosializm c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259hlil ets\u0259k , qar\u015f\u0131m\u0131za ilk s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 kimi ya\u015fl\u0131 oldu\u011funu var sayaraq \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 ifrat d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ba\u011fl\u0131 , dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 is\u0259 bir zamanlar partiyan\u0131n qurucular\u0131ndan&nbsp; olmas\u0131n\u0131n ya\u015fl\u0131 vaxt\u0131nda verdiyi \u00f6zg\u00fcv\u0259nl\u0259 \u201cm\u0259n&#8221; i qabarm\u0131\u015f&nbsp; bencil birini g\u00f6r\u00fcr\u00fck . Lakin sevilm\u0259diyi TKP \u00fczvl\u0259rinin i\u015fl\u0259rin\u0259 zorla qar\u0131\u015fmas\u0131 v\u0259 soru\u015fdurmaya daxil olma \u00e7abas\u0131 onun sahib oldu\u011fu bencilliyini v\u0259 ya \u201cm\u0259n\u201d ini tatmin etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yox, hadis\u0259l\u0259ri \u00f6z m\u0259nafeyin\u0259 g\u00f6r\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259yini t\u0259msil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fs\u0259rd\u0259 zidd xarakterl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r, Asaf kimil\u0259rinin t\u0259bli\u011f etdiyi dogmatik v\u0259 &nbsp;komforist ideyalar\u0131 m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k onunla eyni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri payla\u015fan Hikm\u0259t kimi obrazlar da vard\u0131r.&nbsp; \u0130lk bax\u0131\u015fda Asafla b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq onu da tradisional bir obraz kimi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsa da \u0259s\u0259rin sonrak\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259ki bir s\u0131ra davran\u0131\u015flar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bilm\u0259y\u0259n&nbsp; komforist adland\u0131rma\u011f\u0131 do\u011fru q\u0259bul edirik. Romanda yenilikl\u0259r\u0259 qapal\u0131 bir obraz kimi t\u0259svir olunsa da, fikrimizc\u0259,&nbsp; onu narahat ed\u0259n yenilikl\u0259r deyil, onlar\u0131n yarada bil\u0259c\u0259yi n\u0259tic\u0259l\u0259ridir. Leonid obraz\u0131 il\u0259 ba\u015fdan-sona tan\u0131\u015f olark\u0259n \u0259s\u0259rd\u0259ki b\u00fct\u00fcn xarakterl\u0259ri onun tam \u0259ksi adland\u0131rm\u0131\u015f olsaq da Hikm\u0259ti onun ekzistensialist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259n zidd obraz kimi d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259k , s\u0259hv etmi\u015f olmar\u0131q. Daha d\u0259qiq des\u0259k, Hikm\u0259tin i\u00e7ind\u0259ki bo\u015flu\u011fun ad\u0131 el\u0259 m\u0259hz ekzistensializm, z\u0259ifliyi bununla \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bilm\u0259m\u0259sidir . \u00c7\u00fcnki Asaf onlar\u0131n qrup \u015f\u0259klind\u0259 toplant\u0131 etm\u0259l\u0259ri fikrin\u0259 etiraz etm\u0259si Hikm\u0259ti d\u0259 narahat etm\u0259sin\u0259 baxmayaraq b\u0259z\u0259n sorumlulu\u011fu \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259n atmaq, b\u0259z\u0259n is\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 girm\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259\u011flubiyy\u0259tin g\u0259tirdiyi ruh d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fcy\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 ona aid olmayan v\u0259 ya Asaf kimil\u0259rin t\u0259bli\u011fl\u0259ri il\u0259 aid etdiril\u0259n q\u0259rarlar\u0131 q\u0259bul edir, bir s\u0131ra hallarda is\u0259 sanki buna m\u0259cburmu\u015f kimi bir t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Romanda iki rus polisi var ki, bir-birl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi olaraq Leonid v\u0259 Hikm\u0259t q\u0259d\u0259r zidd d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259 sahibdirl\u0259r. \u018fslind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n kommunizmin t\u0259nqidi c\u0259h\u0259tl\u0259rini t\u0259svir etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn mahir \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259diyini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fcz bu obrazlar ya\u015f c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Onlardan ya\u015fca b\u00f6y\u00fcy\u00fc olan Viktor , \u0259s\u0259rin ilk s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n etibar\u0259n \u00f6z dogmatik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilir. \u018fs\u0259rd\u0259 Asaf\u0131n xarakterind\u0259 rast g\u0259ldiyimiz \u201cm\u0259n&#8221; bencilliyini bu d\u0259f\u0259 biz Viktorun \u00f6z i\u015fin\u0259 onunla eyni forman\u0131 geyin\u0259n m\u0259sl\u0259kda\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin&nbsp; m\u00fcdaxil\u0259sini ist\u0259m\u0259y\u0259r\u0259k &nbsp;onlara tez-tez patronun kim oldu\u011funu xat\u0131rladan ki\u00e7ims\u0259yici davran\u0131\u015flarla redaksiyas\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fck . Bir polis kimi reduksional d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0259ti bir v\u0259hm i\u00e7\u0259risind\u0259 olan obraz, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda ziddiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 qar\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp; Nikolaya olan m\u00fcnasib\u0259tind\u0259ki soyuqlu\u011fu ilk bax\u0131\u015fdan onu \u00f6z\u00fcn\u0259 ciddi r\u0259qib g\u00f6rm\u0259sil\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirs\u0259k d\u0259, daha sonra onu &nbsp;h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131n qa\u00e7d\u0131\u011f\u0131 gimnastika m\u00fc\u0259llimi il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etdiyini g\u00f6rd\u00fckd\u0259 da\u015flar yerin\u0259 oturur. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00f6z otoritesini yerid\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc Nikolaydan \u00fcst\u00fcn tutan Viktorun az sonra suyunun \u0131s\u0131nd\u0131\u011fln\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k yeni n\u0259slin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzini \u00f6yr\u0259nm\u0259li oldu\u011funu q\u0259bul etm\u0259si v\u0259 bu kimi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri onun aksioloji c\u0259h\u0259tl\u0259rini ortaya qoyur. M\u0259sl\u0259yin\u0259 sadiq olmas\u0131na baxmayaraq, onu icra ed\u0259rk\u0259n praktiki t\u0259cr\u00fcb\u0259, faktlara \u0259saslanaraq deontoloji d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00e7ox zaman unutmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Hadis\u0259l\u0259rin sezgi yolu il\u0259 h\u0259llin\u0259 inanmayan Viktorun h\u0259r f\u00fcrs\u0259td\u0259 sezgil\u0259rinin qurban\u0131 olaraq \u00f6z fikirl\u0259rinin h\u0259qiq\u0259t olub-olmad\u0131\u011f\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259d\u0259n m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259si \u0259slind\u0259 onun &nbsp;Asafdan f\u0259rqli olaraq, d\u0259yi\u015fiml\u0259r\u0259 qapal\u0131 olan \u201cm\u0259n&#8221;ini&nbsp; inand\u0131rma\u011f\u0131ndan ba\u015fqa bir \u015fey deyildir.&nbsp; B\u00fct\u00fcn bu ziddiyy\u0259tli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 sabit olan bir hiss vard\u0131r -v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissi . X\u0259yal\u0131ndak\u0131 \u00f6lk\u0259ni Naz\u0131m Hikm\u0259tin \u015feirl\u0259ri il\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn\u0259 g\u0259tir\u0259n polis o g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r he\u00e7 yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015f d\u0259yi\u015fim r\u00fczgarlar\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259sind\u0259 duyduqca bir narahatl\u0131q ke\u00e7irir. Lakin bu onun v\u0259zif\u0259 x\u0259yallar\u0131n\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259c\u0259k bir narahatl\u0131q yox, \u00f6lk\u0259sinin f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259ndiyini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fc narahatl\u0131qd\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fs\u0259rd\u0259ki polis obrazlar\u0131ndan dig\u0259ri olan Nikolay , Viktorun a\u00e7\u0131q fikirli, sad\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n,&nbsp; ciddi , konkret x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin tam \u0259ksi olaraq, kurnaz, alayc\u0131 tav\u0131rl\u0131, ist\u0259diyi zaman pinpirikli, \u00e7\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259 is\u0259 b\u0259sit\u0259 qa\u00e7an bir obrazd\u0131r. Leonidd\u0259 oldu\u011fu kimi &nbsp;instiutiv &nbsp;c\u0259h\u0259ti il\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 u\u011fur qazanm\u0131\u015f bu polis, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n &nbsp;\u201cyolda\u015f&#8221;&nbsp; anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sad\u0259c\u0259 bir atribut oldu\u011funu s\u00fcbut etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu bir obraz kimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259 bil\u0259r. S\u0131rf y\u00fcks\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn partiya \u00fczv\u00fc olmas\u0131 v\u0259 insanlara alayc\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n arxas\u0131nda sad\u0259c\u0259 kurnazca s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z \u0259lin\u0259 almaq ist\u0259yi&nbsp; durur. \u018fvv\u0259lc\u0259 d\u0259 qeyd etdiyimiz , m\u0259nlikl\u0259rind\u0259n &nbsp;uzaq olan s\u0259mimiyy\u0259tsiz insanlardan biri kimi, Viktor v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin f\u0259lak\u0259t kimi g\u00f6rd\u00fcy\u00fc yenilikl\u0259ri \u00f6z m\u0259nafeyin\u0259 g\u00f6r\u0259 istifad\u0259 edir. El\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0259s\u0259rd\u0259 yeniliy\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir edil\u0259n &nbsp;bu obraz\u0131n timsal\u0131nda verilmi\u015f &nbsp;\u201cyenilik \u015f\u00fcuru\u201d , fikrimizc\u0259, \u201cm\u0259nf\u0259\u0259t\u201d&nbsp; \u015f\u00fcuru adland\u0131r\u0131larsa he\u00e7 d\u0259 s\u0259hv say\u0131lmaz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Siyas\u0259tin insan \u00fcz\u0259rind\u0259ki bask\u0131s\u0131n\u0131 siyas\u0259t\u0259 geni\u015f yer verm\u0259d\u0259n bu q\u0259d\u0259r u\u011furlu bir t\u0259rzd\u0259 t\u0259svir etm\u0259si, m\u00fc\u0259llifin insan psixikas\u0131na b\u0259l\u0259d olmas\u0131 v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rini d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almaqla onun ziddiyy\u0259tli t\u0259bi\u0259ti haqq\u0131nda fikir y\u00fcr\u00fctm\u0259sinin n\u0259tic\u0259si olaraq Ahmet \u00dcmitin ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha s\u00fcbut edir.&nbsp; Biz bunu \u0259s\u0259rd\u0259 \u00e7ox zaman psixolojik probleml\u0259ri oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259n K\u0259r\u0259m obraz\u0131n\u0131n t\u0259sviri il\u0259 daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck. Kommunizm qaydalar\u0131n\u0131n sad\u0259c\u0259 n\u0259z\u0259ri oldu\u011fu &nbsp;bir m\u00fchitd\u0259 &nbsp;vaxt aparan idman n\u00f6vl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011f\u0131n yerin\u0259 z\u0259ka i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u0259n, insanlar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 s\u0259mimiyy\u0259tsizc\u0259 baxmaqdansa ota\u011f\u0131na \u00e7\u0259kilib kitab oxuyan v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259sumlu\u011funu itirm\u0259mi\u015f u\u015faqlarla oynama\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn tutan birini d\u0259li adland\u0131rmalar\u0131n\u0131, &nbsp;Leonid\u0259 tuhaf dem\u0259l\u0259rind\u0259n se\u00e7m\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.&nbsp; \u018fslind\u0259 is\u0259 K\u0259r\u0259min d\u0259li&nbsp; adland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bini , onun h\u0259r k\u0259sin maska &nbsp;alt\u0131nda &nbsp;gizl\u0259tdiyi &nbsp;\u0259sil &nbsp;niyy\u0259tini &nbsp;bilm\u0259si il\u0259 izah etm\u0259k olar . Onu dinl\u0259m\u0259m\u0259l\u0259rinin s\u0259b\u0259bi d\u0259 el\u0259 budur. Nit\u015fenin deyimi il\u0259 : \u201cK\u0259r\u0259m, bu qulaqlara g\u00f6r\u0259 a\u011f\u0131z deyildi&#8221;. ( 2. S\u0259h 13 ) &nbsp;&nbsp;B\u0259lk\u0259 d\u0259 intihar m\u0259ktubundak\u0131 \u015feirini d\u0259 b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n &nbsp;oxuyub &nbsp;da &nbsp;bir \u00e7oxunun &nbsp;anlaya bilm\u0259y\u0259c\u0259yi bir ustan\u0131n -Naz\u0131m Hikm\u0259tin q\u0259l\u0259mind\u0259n se\u00e7mi\u015fdi . \u0130ntihar v\u0259 cinay\u0259tl\u0259 ba\u015f tutan h\u0259r iki \u00f6l\u00fcm sanki d\u00f6n\u0259min ideologiyas\u0131na olan g\u00fcv\u0259nsizliyin&nbsp; b\u00f6y\u00fck bir tablosunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259&nbsp; canland\u0131r\u0131r. \u201cYolda\u015f\u201d dey\u0259r\u0259k ke\u00e7ir\u0259n partiya \u00fczvl\u0259rinin h\u0259r \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonra &nbsp;bir-birl\u0259rind\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259 etm\u0259si v\u0259 \u00f6l\u0259n yolda\u015flar\u0131na k\u0259d\u0259rl\u0259nm\u0259kd\u0259n daha \u00e7ox \u00f6l\u00fcm\u00fcn qoxusunu yax\u0131nlar\u0131nda&nbsp; hiss ed\u0259r\u0259k t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259l\u0259ri d\u00f6vr\u00fcn siyasi ideologiyas\u0131na olan inancs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bir daha s\u00fcbut edir. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Rusiyadak\u0131 &nbsp;d\u0259yi\u015fim &nbsp;r\u00fczgarlarlar\u0131n\u0131 u\u011furlun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir etm\u0259y\u0259 nail olan Ahmet Umit bu adeta detal a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na \u00e7evirmi\u015f, h\u0259r bir c\u00fcml\u0259sind\u0259 bir m\u0259na duyaca\u011f\u0131m\u0131z bir \u0259s\u0259r \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir. \u00d6nc\u0259likl\u0259, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verdiyi bir \u00f6lk\u0259nin buz kimi havas\u0131n\u0131 hiss el\u0259tdirm\u0259kdir ki, yaz\u0131\u00e7\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 m\u0259raf\u0259tini g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k o d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olan b\u00fct\u00fcn m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rini oxucuya t\u0259qdim etm\u0259yi bacarm\u0131\u015fd\u0131r. Dedektiv roman olmas\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n i\u00e7\u0259risind\u0259 bir \u00e7ox b\u0259dii t\u0259svir v\u0259 ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin olmas\u0131 il\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0259s\u0259r\u0259 ba\u015fqa bir estetik y\u00f6n vermi\u015f, sanki sezgi v\u0259 duy\u011fular\u0131n da bir cinay\u0259tin h\u0259llind\u0259ki b\u00f6y\u00fck rolunu s\u00fcbuta yetirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ilk &nbsp;\u00f6nc\u0259 bir \u00f6lk\u0259nin kar qoxan havas\u0131n\u0131 i\u00e7imiz\u0259 \u00e7\u0259kdir\u0259n t\u0259svirl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirs\u0259k t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131nda betinleyici anlat\u0131m olaraq adland\u0131r\u0131lan c\u00fcml\u0259l\u0259ri asanl\u0131qla se\u00e7\u0259 bilirik.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ayaz\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc kavurdu\u011funu hissetti: g\u00fcr b\u0131y\u0131klan sanki teker teker donyp dikiliyorlard\u0131.&#8221; <\/em>(1.s\u0259h 16)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Biz burada Moskvan\u0131n g\u00fccl\u00fc soyu\u011fu il\u0259 b\u0259rab\u0259r onun insan \u00fcz\u0259rind\u0259 yarada bil\u0259c\u0259yi t\u0259siri d\u0259 m\u00fcba\u011fil\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. &nbsp;Bu m\u00fcba\u011fil\u0259l\u0259rin \u0259slind\u0259 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00e7oxaldaraq \u0259s\u0259ri b\u0259diil\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, hadis\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 vasit\u0259 rolu oynamaq \u00fc\u00e7\u00fcn verildiyini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fs\u0259rin bu kimi c\u00fcml\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259qs\u0259d yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f m\u00fchitin oxucunun g\u00f6zl\u0259ri \u00f6n\u00fcnd\u0259 canlanmas\u0131 v\u0259 o ayaz\u0131n ortas\u0131nda hiss etm\u0259sidir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn o. epitet t\u0259\u015fbeh , metafora v\u0259 s kimi vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilmi\u015fdir. <em>Mavi ayaz, Sert r\u00fczg\u00e2r, &nbsp;ince kar&nbsp; <\/em>v\u0259 bu kimi t\u0259svirl\u0259rl\u0259 Ahmet \u00dcmit peyzaj epitetl\u0259ri il\u0259 u\u011furlu \u015f\u0259kild\u0259 oxucuya \u00e7atd\u0131r. Lakin &nbsp;\u0259s\u0259rd\u0259 &nbsp;u\u011furlu &nbsp;peyzaj &nbsp;n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, bir s\u0131ra m\u0259na ifad\u0259 etm\u0259si &nbsp;n\u0259z\u0259rd\u0259 &nbsp;tutulan &nbsp;epitetl\u0259rl\u0259 d\u0259 rast g\u0259lirik. &nbsp;<em>Ya\u015fl\u0131 k\u0259nd&nbsp; , &nbsp;ya\u015fl\u0131 kay\u0131n a\u011fac\u0131, ince d\u00fcs\u00fcnce &nbsp;<\/em>v\u0259 s epitetl\u0259r il\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u00fcxt\u0259lif &nbsp;m\u0259nalar\u0131 &nbsp;ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 nail olmu\u015fdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, birinci v\u0259 ikinci epitet &nbsp;k\u0259ndin va kay\u0131n a\u011fac\u0131n\u0131n q\u0259dim ya\u015f\u0131n\u0131 ifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259svir edildiyi \u015f\u0259h\u0259rin d\u0259 \u00e7oxillik tarixini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirirs\u0259, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcd\u0259 insan t\u0259bi\u0259tin\u0259 xas m\u00fcsb\u0259t m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olan v\u0259 insan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 yans\u0131yan inc\u0259lik \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Insan ruhunu, xarakterini h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir ed\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131 obrazlar\u0131n\u0131 ziddiyy\u0259tli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259hat\u0259l\u0259m\u0259yi d\u0259 unutmam\u0131sdu ki, bunlar da obrazlar\u0131n bir- birin\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tind\u0259ki &nbsp;b\u0259nz\u0259tm\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259lli olur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;\u201cAv k\u00f6pe\u011fi gibi i\u015fin kokusunu hemen al\u0131r\u201d <\/em>(1. S\u0259h 13)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;C\u00fcml\u0259d\u0259 Nikolaya xas&nbsp; m\u0259nfi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olan sinsiliyin m\u00fcxt\u0259lif b\u0259nz\u0259tm\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259sini &nbsp;yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n bunlar\u0131 xalq dilin\u0259 uy\u011funlu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq,&nbsp; dedektiv \u0259s\u0259rl\u0259 bel\u0259 oxucu il\u0259 aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259si kimi&nbsp; qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.&nbsp; Bu b\u0259nz\u0259tm\u0259l\u0259r oxucunu hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verdiyi \u015f\u0259h\u0259r &nbsp;&nbsp;soyuq olan anlat\u0131m\u0131ndan uzaqla\u015fd\u0131raraq &nbsp;daha &nbsp;anla\u015f\u0131ql\u0131 &nbsp;bir dill\u0259 olanlar\u0131 qavrama\u011fa s\u00f6vq edir. Eyni ideologiya sahibl\u0259rinin m\u00fcxt\u0259lif d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin u\u011furlu t\u0259svirini yaradan m\u00fc\u0259llif &nbsp;\u0259s\u0259rd\u0259 &nbsp;ist\u0259r bir s\u0131ra obrazlar\u0131n,&nbsp; ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llifin \u00f6z anlat\u0131m\u0131nda \u0259\u015fya , heyvan, t\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 s il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lan t\u0259\u015fbehl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 obrazlar\u0131n daxili v\u0259 zahiri x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdir . <em>Buz gibi bak\u0131\u015flar, &nbsp;fal ta\u015f\u0131 gibi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6zler, &nbsp;y\u0131lan gibi k\u0131vr\u0131lan kavisli bir yol, &nbsp;s\u00fctun gibi uzanan iki bacak, &nbsp;bir<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>s\u00fcl\u00fck gibi bedenine yap\u0131\u015fm\u0131\u015f, kara bir nokta gibi duran abanoz, &nbsp;bir deniz gibi i\u00e7ed\u00f6n\u00fck mavi g\u00f6zler, &nbsp;\u00e7elik gibi eller&nbsp; <\/em>v\u0259 s bu kimi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 b\u0259nz\u0259tm\u0259l\u0259rl\u0259, Ahmet \u00dcmit,&nbsp; hadis\u0259l\u0259rin &nbsp;b\u00f6y\u00fck &nbsp;bir tarixi &nbsp;d\u00f6n\u0259mi &nbsp;ya\u015fayan, &nbsp;d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn m\u0259rk\u0259zi say\u0131lm\u0131\u015f olan SSR\u0130 d\u0259 ke\u00e7diyini n\u0259z\u0259r\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rinin beyn\u0259lxalq arenada \u00f6z\u00fcn\u0259 oxucu qazanaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini \u00f6n g\u00f6r\u0259r\u0259k &nbsp;t\u0259nbehin q\u0131sald\u0131lm\u0131\u015f, pekinle\u015ftirilmi\u015f v\u0259 yal\u0131n kimi n\u00f6vl\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;M\u00fc\u0259yy\u0259n bir tarixi d\u00f6n\u0259mi \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0259s\u0259rd\u0259 hadis\u0259l\u0259rin kar qoxan bir \u00f6lk\u0259d\u0259 , y\u0259ni Rusiyada ke\u00e7m\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, m\u00fcxt\u0259lif obrazlar\u0131n dilind\u0259n bu \u00f6lk\u0259nin m\u0259nsub oldu\u011fu dild\u0259 s\u00f6z v\u0259 ya c\u00fcml\u0259l\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, bel\u0259 s\u00f6zl\u0259r d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda varvarizml\u0259r\u0259 adlan\u0131r. Sovetl\u0259r Birliyin\u0259 ideoloji t\u0259hsil almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 g\u0259lmi\u015f bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n olmas\u0131 bu varvar &nbsp;s\u00f6zl\u0259rin say\u0131n\u0131 h\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>r s\u0259hif\u0259d\u0259 daha \u00e7ox art\u0131r\u0131r. Biz \u0259s\u0259rd\u0259 bunlara obrazlar aras\u0131ndak\u0131 dialoqlarda rast g\u0259lirik:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>\u201cStop! Stop! Stop! (Dayan)<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cKto tam&#8221; (kimdir?) &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cDobre utra\u201d (sabah\u0131n\u0131z xeyir)<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>&#8220;Spasiba.&#8221; (Sa\u011fol)<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>&#8220;Krassiva, o\u00e7in krassiva&#8221; (G\u00f6z\u0259l, \u00e7ox g\u00f6z\u0259l)<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>&#8220;\u0130zviniyte&#8221;&nbsp; (\u00fczr ist\u0259yir\u0259m)<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cXara\u015fo\u201d (yax\u015f\u0131)<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>&#8220;Da, kanye\u015fna&#8221; (b\u0259li, \u0259lb\u0259tt\u0259)<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cTavari\u015f&#8221; (yolda\u015f)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Roman\u0131n, beyn\u0259lxalq m\u00f6vzuda s\u0131naqdan ke\u00e7irilmi\u015f bir q\u0259l\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259si olmas\u0131 burada s\u00f6z\u00fc ke\u00e7\u0259n \u00f6lk\u0259nin dilind\u0259n \u0259lav\u0259 , yunan, ingilis v\u0259 s bu kimi ba\u015fqa dill\u0259rd\u0259 d\u0259 s\u00f6z v\u0259 ya c\u00fcml\u0259l\u0259ri g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>\u201cYes of course \u201c (\u0259lb\u0259tt\u0259) ingilisc\u0259<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cThanks\u201d&nbsp; ( t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcrl\u0259r) ingilisc\u0259<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cFilise me&#8221; (\u00f6p m\u0259ni) yunanca &nbsp;<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cCome&#8221; (g\u0259l) ingilisc\u0259<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cHello comrades\u201d (Salam yolda\u015flar) ingilisc\u0259<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>\u201cKalinihta&#8221; (Gec\u0259niz xeyr\u0259) yunanca<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bu &nbsp;s\u00f6zl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 &nbsp;diqq\u0259t &nbsp;\u00e7\u0259k\u0259n &nbsp;m\u0259qam is\u0259 &nbsp;kommunizmin b\u00fct\u00fcn simvolikas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 &nbsp;da\u015f\u0131yan &nbsp;\u201cyolda\u015f\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn T\u00fcrk &nbsp;dilind\u0259n &nbsp;ba\u015fqa bir ne\u00e7\u0259 dild\u0259 i\u015fl\u0259dilm\u0259sidir. Bunu h\u0259min anlay\u0131\u015f\u0131n bir \u00e7ok \u00f6lk\u0259nin tarixini \u0259ks etdirm\u0259si il\u0259 d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k olar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fvv\u0259l d\u0259 qeyd etdiyimiz kimi, yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif ziddiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib olan bir \u00e7ox obrazlar yaratm\u0131\u015fd\u0131r ki, onlardan he\u00e7 birinin h\u0259yata , insanlara olan reaksiyas\u0131n\u0131n tamamil\u0259 eyni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. El\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, &nbsp;b\u0259zi hallarda xarakterl\u0259rin sahib oldu\u011fu reaksiyalar daha ir\u0259li ke\u00e7\u0259r\u0259k vulqarizm\u0259 \u00e7evrilir. \u018fs\u0259rd\u0259 t\u0259svir edilmi\u015f vulqarizml\u0259r b\u0259zi hallarda b\u0259sit , b\u0259z\u0259n is\u0259 s\u00f6y\u00fc\u015f xarakterli s\u00f6zl\u0259r kimi q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>\u201cSa\u00e7ma&#8221; , \u201cBok&#8221; , \u201cAptal\u201d , \u201cPi\u00e7&#8221; , \u201cAl\u00e7ak \u201c .<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u018fs\u0259rin, &nbsp;yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ild\u0259n t\u0259xmin\u0259n 10 il \u0259vv\u0259l ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259ri m\u00f6vzu almas\u0131 v\u0259 aradak\u0131 tarixi d\u00f6n\u0259min az olmas\u0131 buradak\u0131 vulqar s\u00f6zl\u0259ri arxaikl\u0259\u015fdirm\u0259s\u0259 d\u0259 , bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 SSR\u0130 nin da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 <em>kommunizm, Sovetl\u0259r birliyi, yolda\u015f <\/em>v\u0259 s s\u00f6zl\u0259rin \u00f6z aktivliyini itirm\u0259sin s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ad\u0131nda bel\u0259 Moskvan\u0131n buz kimi ayaz\u0131n\u0131 oxucusuna hiss el\u0259tdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Ahmet \u00dcmit kar\u0131n ciy\u0259rl\u0259r\u0259 dolan qoxusu il\u0259 b\u0259rab\u0259r, h\u0259r zaman obrazlar\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda olan \u00f6l\u00fcm\u00fcn &nbsp;\u201c<em>qan qoxusu\u201d <\/em>v\u0259 qorxusunu da onlara ya\u015fatma\u011f\u0131 u\u011furla bacar\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n, sad\u0259c\u0259 T\u00fcrk torpaqlar\u0131n\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00f6vzularda usta oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdiyi \u0259s\u0259rind\u0259 , ayr\u0131ca eyni ideologiya \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fmi\u015f insanlar\u0131n hekay\u0259sini ,h\u0259r hans\u0131 bir ideologiya \u0131srar\u0131nda olmadan , \u00f6lk\u0259sinin \u0259d\u0259biyyat\u0131na tamamil\u0259 xas olmayan dedevtikliy\u0259&nbsp; odaklanaraq t\u0259svir etm\u0259si , fikrimizc\u0259 , ist\u0259r&nbsp; T\u00fcrk , ist\u0259rs\u0259 d\u0259 bir zamanlar Sovetl\u0259r Birliyinin t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin oxucular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdir\u0259layiq qar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fd\u0259biyyat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\">\n<li>Ahmet \u00dcmit&nbsp; \u201cKar kokusu&#8221;&nbsp; , Everest yay\u0131nlar\u0131,&nbsp; 2018, p 288 .<\/li>\n\n\n\n<li>Friedrich Nietzsche&nbsp; \u201cB\u00f6yle buyurdu Zerd\u00fc\u015ft \u201c&nbsp; , Say yay\u0131nlar\u0131 , 2016, p 392.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u201cT\u00fcrkay\u201d ayl\u0131q \u0259d\u0259biyyat d\u0259rgisinin r\u0259smi elektron orqan\u0131-Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t B\u00fcrosunun R\u0259hb\u0259ri &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bir \u00e7ox d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131m m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 rast g\u0259lin\u0259n v\u0259 haqq\u0131nda \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7e\u015fidli fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirilmi\u015f&nbsp; dedektiv janr\u0131 T\u00fcrk ad\u0259biyyat\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 laz\u0131m olan yeri daha gec alm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n ke\u00e7d\u0131yi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ki \u0259sas \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 detektiv janr m\u00f6vzusuna dem\u0259k olar ki, he\u00e7 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-47766","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47766"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47783,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47766\/revisions\/47783"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}