{"id":48961,"date":"2024-09-24T09:00:00","date_gmt":"2024-09-24T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=48961"},"modified":"2024-09-24T09:02:16","modified_gmt":"2024-09-24T05:02:16","slug":"z%c9%99hra-h%c9%99simova-samuel-hantinqtonun-sivilizasiyalarin-toqqusmasi-v%c9%99-dunya-nizaminin-yenid%c9%99n-t%c9%99skili-%c9%99s%c9%99ri-haqqinda","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=48961","title":{"rendered":"Z\u0259hra H\u018f\u015e\u0130MOVA.&#8221;Samuel Hantinqtonun &#8220;Sivilizasiyalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131 v\u0259 d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131n yenid\u0259n t\u0259\u015fkili&#8221; \u0259s\u0259ri haqq\u0131nda&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Z\u0259hra-H\u0259simova.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"804\" height=\"816\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Z\u0259hra-H\u0259simova.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-48964\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Z\u0259hra-H\u0259simova.jpg 804w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Z\u0259hra-H\u0259simova-296x300.jpg 296w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Z\u0259hra-H\u0259simova-768x779.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 804px) 100vw, 804px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=47774\"><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t B\u00fcrosunun R\u0259hb\u0259ri<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>1996-c\u0131 ild\u0259 n\u0259\u015fr olunan bu \u0259s\u0259r Soyuq M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 qlobal siyas\u0259tin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin v\u0259 kimliyin mahiyy\u0259ti haqq\u0131nda g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Hantinqtonun \u0259s\u0259rind\u0259ki m\u0259rk\u0259zi tezisi, Soyuq M\u00fcharib\u0259nin sona \u00e7atmas\u0131n\u0131n liberal demokratiya bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda s\u00fclh v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n yeni d\u00f6vr\u00fcn\u00fc a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259n zaman\u0131n h\u00f6km s\u00fcr\u0259n paradiqmas\u0131na meydan oxuyur. Bunun \u0259v\u0259zind\u0259 Hantinqton iddia edirdi ki, Soyuq M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00fcnyada m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin \u0259sas m\u0259nb\u0259l\u0259ri \u00e7oxlar\u0131n\u0131n proqnozla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimi ideoloji v\u0259 ya iqtisadi deyil, m\u0259d\u0259ni sivilizasiyad\u0131r.<br>Hantinqtona g\u00f6r\u0259, d\u00fcnya f\u0259rqli sivilizasiyalara b\u00f6l\u00fcn\u00fcr, h\u0259r biri \u00fcmumi d\u0259y\u0259rl\u0259r, inanclar v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r toplusu il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Q\u0259rb, \u0130slam, Konfutsi, Hindu, Slavyan-Pravoslav v\u0259 Lat\u0131n Amerikas\u0131 sivilizasiyalar\u0131 kimi bu sivilizasiyalar qlobal siyas\u0259tin \u0259sas tikinti bloklar\u0131 kimi q\u0259bul edilir. Hantinqton ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r milli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 ya ideoloji bloklar aras\u0131nda deyil, f\u0259rqli d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 maraqlar\u0131 olan m\u00fcxt\u0259lif sivilizasiyalar aras\u0131nda olacaq.<br>Hantinqtonun tezisinin \u0259n m\u00fcbahis\u0259li t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri f\u0259rdiyy\u0259t\u00e7ilik, demokratiya v\u0259 insan haqlar\u0131na \u00f6n\u0259m ver\u0259n Q\u0259rb sivilizasiyas\u0131n\u0131n universal olmad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 asanl\u0131qla ixrac oluna bilm\u0259y\u0259c\u0259yi fikridir. O, Q\u0259rb d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qeyri-Q\u0259rb sivilizasiyalar\u0131na s\u0131r\u0131maq c\u0259hdl\u0259rinin d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox yerl\u0259rind\u0259 kimlik siyas\u0259tinin v\u0259 dini fundamentalizmin y\u00fcks\u0259li\u015find\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi yaln\u0131z nifr\u0259t v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olaca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etdi. Hantinqtonun \u201csivilizasiyalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozu h\u0259m t\u0259qdir\u0259, h\u0259m d\u0259 t\u0259nqid\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. T\u0259nqid\u00e7il\u0259r iddia edirl\u0259r ki, onun tezisl\u0259ri qlobal siyas\u0259tin m\u00fcr\u0259kk\u0259blikl\u0259rini \u00e7ox sad\u0259l\u0259\u015fdirir v\u0259 iqtisadiyyat, ideologiya v\u0259 g\u00fcc dinamikas\u0131 kimi dig\u0259r amill\u0259rin rolunu n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131r. Dig\u0259rl\u0259ri onu m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri \u0259sasland\u0131rmaqda v\u0259 sivilizasiyalar\u0131 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 qoyan b\u00f6l\u00fcc\u00fc d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc t\u0259bli\u011f etm\u0259kd\u0259 ittiham edirdil\u0259r. Bununla bel\u0259, dan\u0131lmazd\u0131r ki, \u201cSivilizasiyalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131\u201d bizim beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fcasir d\u00fcnyada m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin dinamikas\u0131na bax\u0131\u015f\u0131m\u0131za davaml\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Artan mill\u0259t\u00e7ilik, populizm v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 \u0259saslanan siyas\u0259tl\u0259 \u0259lam\u0259tdar olan bir d\u00f6vrd\u0259 Hantinqtonun ideyalar\u0131 qlobal hadis\u0259l\u0259ri formala\u015fd\u0131ran \u0259sas q\u00fcvv\u0259l\u0259ri anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan bir \u00e7ox alim v\u0259 siyas\u0259t\u00e7i il\u0259 rezonans yaratma\u011fa davam edir.<br>Yekun olaraq, Samuel Hantinqtonun &#8220;Sivilizasiyalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131 v\u0259 d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131&#8221; Soyuq M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00fcnyada m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n t\u0259bi\u0259ti haqq\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259vi m\u00fcdrikliy\u0259 meydan oxuyan \u0259sas \u0259s\u0259r olaraq qal\u0131r. Onun \u0259s\u0259rinin t\u0259nqidi t\u0259r\u0259fl\u0259ri olsa da, kitab\u0131n davaml\u0131 aktuall\u0131\u011f\u0131 qlobal siyas\u0259tin t\u0259hlilind\u0259 m\u0259d\u0259ni v\u0259 sivilizasiya amill\u0259rinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131n\u0131n vacibliyini vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t B\u00fcrosunun R\u0259hb\u0259ri 1996-c\u0131 ild\u0259 n\u0259\u015fr olunan bu \u0259s\u0259r Soyuq M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 qlobal siyas\u0259tin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin v\u0259 kimliyin mahiyy\u0259ti haqq\u0131nda g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Hantinqtonun \u0259s\u0259rind\u0259ki m\u0259rk\u0259zi tezisi, Soyuq M\u00fcharib\u0259nin sona \u00e7atmas\u0131n\u0131n liberal demokratiya bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda s\u00fclh v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n yeni d\u00f6vr\u00fcn\u00fc a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259n zaman\u0131n h\u00f6km s\u00fcr\u0259n paradiqmas\u0131na [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-48961","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48961"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48961\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48969,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48961\/revisions\/48969"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}