{"id":49183,"date":"2024-12-12T09:00:00","date_gmt":"2024-12-12T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49183"},"modified":"2024-12-12T12:32:27","modified_gmt":"2024-12-12T08:32:27","slug":"bu-gun-dunyasohr%c9%99tli-yazici-cingiz-aytmatovun-anadan-olmasinin-96-ci-ildonumudur","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49183","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn d\u00fcnya\u015f\u00f6hr\u0259tli yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00c7ingiz Aytmatovun anadan olmas\u0131n\u0131n 96-c\u0131 ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2024\/3\/1200x630\/17339881634938612784_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u00c7ingiz Aytmatov m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u00fcdr\u0259tli s\u00f6z ustalar\u0131ndand\u0131r. O, adi bir h\u0259yat hadis\u0259sini qlobal s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131rma\u011f\u0131, ona y\u00fcks\u0259k fikir zirv\u0259sind\u0259n baxma\u011f\u0131 bacaran bir fikir adam\u0131 olub. O, t\u0259svir etdiyi hadis\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fc deyil, f\u0259ls\u0259f\u0259sini, mahiyy\u0259tini g\u00f6r\u00fcr v\u0259 g\u00f6st\u0259rirdi. Onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u0259n adi m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fcmumd\u00fcnya m\u0259s\u0259l\u0259si kimi g\u00f6st\u0259rilib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, yaln\u0131z \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada maraqla qar\u015f\u0131lan\u0131b. \u018fks\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259rini rus dilind\u0259 yazmas\u0131na baxmayaraq, onun b\u00fct\u00fcn obrazlar\u0131 t\u0259p\u0259d\u0259n-d\u0131rna\u011fa q\u0259d\u0259r q\u0131r\u011f\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnki onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u00fcmumd\u00fcnya probleml\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131z h\u0259yat\u0131ndan v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131z t\u0259bi\u0259tind\u0259n ke\u00e7ib \u00fcmumil\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fckafatlar laureat\u0131 \u00c7ingiz Aytmatovun anadan olmas\u0131n\u0131n 96-c\u0131 ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ingiz Aytmatov Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n \u015e\u0259k\u0259r k\u0259ndind\u0259 anadan olub. O, \u0259vv\u0259lc\u0259 k\u0259nd m\u0259kt\u0259bind\u0259, sonra rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259ki m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsil al\u0131b. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 -1943-c\u00fc ilin yay\u0131nda adamlar\u0131n \u00e7oxunun c\u0259bh\u0259y\u0259 getm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259ndd\u0259 ki\u015fil\u0259rin say\u0131 azalanda 15 ya\u015fl\u0131 \u00c7ingiz \u015e\u0259k\u0259r K\u0259nd Sovetinin katibi t\u0259yin edilib. Sonralar o, Cambulda Zoobaytarl\u0131q Texnikumunda, habel\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutunda t\u0259hsil al\u0131b, 1953-c\u00fc ild\u0259 oran\u0131 bitirib.<\/p>\n\n\n\n<p>Ali t\u0259hsil alm\u0131\u015f \u00c7ingiz Aytmatov Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Maldarl\u0131q Elmi-T\u0259dqiqat \u0130nstitutunda i\u015fl\u0259yib. O, 1952-ci ild\u0259 yerli q\u0259zetl\u0259rd\u0259 d\u0259rc edil\u0259n bir ne\u00e7\u0259 hekay\u0259si il\u0259 \u0259d\u0259bi m\u00fchit\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. Q\u0131r\u011f\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rini rus dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib, Moskvada M.Qorki ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunda t\u0259hsil al\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>1958-ci ilin avqust ay\u0131nda \u201cYeni d\u00fcnya\u201d (\u201cNov\u0131y mir\u201d) jurnal\u0131nda \u00c7ingiz Aytmatovun \u201cC\u0259mil\u0259\u201d povesti d\u0259rc edilib. Povest Avropada d\u0259rc edil\u0259nd\u0259 Q\u0259rb oxucular\u0131 bu \u0259s\u0259rd\u0259 insan xarakterind\u0259 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n b\u0259dii boyalarla ustal\u0131qla verilm\u0259sinin \u015fahidi olublar. \u201cC\u0259mil\u0259\u201d roman\u0131 \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259t v\u0259 oxucular aras\u0131nda geni\u015f \u0259ks-s\u0259da yarad\u0131b, \u201cd\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l e\u015fq hekay\u0259si\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonralar \u00c7ingiz Aytmatov q\u0131r\u011f\u0131z m\u00f6vzusunu daha d\u0259rind\u0259n m\u0259nims\u0259yib. \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 yayl\u0131ql\u0131 qova\u011f\u0131m m\u0259nim\u201d, \u201cK\u00f6\u015f\u0259k g\u00f6z\u00fc\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rini d\u0259 m\u0259har\u0259tl\u0259 i\u015fl\u0259yib, obrazlar\u0131n daxili al\u0259min\u0259 n\u00fcfuz etm\u0259yi bacar\u0131b. 1963-c\u00fc ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cAna tarla\u201d povestind\u0259 \u015f\u0259rtilik v\u0259 h\u0259yati reall\u0131q \u00fczvi \u015f\u0259kild\u0259 birl\u0259\u015fib. H\u0259min il yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u201c\u0130lk m\u00fc\u0259llim\u201d povesti d\u0259 n\u0259\u015fr olunub. Lakin b\u00fct\u00fcn bu \u0259s\u0259rl\u0259r m\u00fc\u0259llifin b\u00f6y\u00fck n\u0259srinin proloqu idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ingiz Aytmatovun q\u0259hr\u0259manlar\u0131 m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n g\u00fccl\u00fc, m\u0259rh\u0259m\u0259tli v\u0259 aktiv insanlar idi. Buna g\u00f6r\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131 psixoloji portret ustas\u0131 da adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cA\u011f g\u0259mi\u201d (1970), \u201cD\u0259niz k\u0259nar\u0131yla qa\u00e7an Alaba\u015f\u201d (1977), \u201cG\u00fcn var \u0259sr\u0259 b\u0259rab\u0259r\u201d (1980) romanlar\u0131nda yaz\u0131\u00e7\u0131 d\u00f6vr\u00fcn k\u0259skin f\u0259ls\u0259fi, etik v\u0259 sosial probleml\u0259rin\u0259 toxunub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin \u0259vv\u0259lind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00d6l\u00fcm k\u00f6t\u00fcy\u00fc\u201d \u0259s\u0259ri insan v\u0259 t\u0259bi\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n, h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131ndan, dinin insanlar\u0131 yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa do\u011fru d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259n, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn b\u0259las\u0131 olan narkomaniya v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ingiz Aytmatov bel\u0259 deyib: &#8220;Do\u011fru n\u0259dir, n\u0259dir yalan? Do\u011fru insanlara sevgidir, bu planetd\u0259 do\u011fulanlar\u0131n ham\u0131s\u0131na xo\u015fb\u0259xtlik v\u0259 azadl\u0131q arzulamaqd\u0131r. He\u00e7 bir ideologiya v\u0259 milli qurulu\u015f bunun q\u0259d\u0259r vacib ola bilm\u0259z. \u0130nsanlar \u00f6ld\u00fcr\u0259nd\u0259, \u00f6l\u0259nd\u0259 yox, yaln\u0131z sev\u0259nd\u0259 \u0259sl q\u0259hr\u0259man olur&#8230;&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu da bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, \u00c7ingiz Aytmatov m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyat t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc yaradan b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkirdir. O, \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin ideal balans\u0131n\u0131 tap\u0131b, insanl\u0131\u011fa \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 xidm\u0259t edib, siyasi \u015f\u0259xsiyy\u0259tliyind\u0259n ziyad\u0259 \u0259d\u0259bi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u015f\u0259xsiyy\u0259tini \u00f6nd\u0259 tutub. Q\u0131r\u011f\u0131z t\u00fcrkl\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259tini yenid\u0259n ortaya \u00e7\u0131xaran bu dahi insan 2008-ci il iyunun 10-da m\u00fcalic\u0259 olundu\u011fu Almaniyan\u0131n N\u00fcrnberq \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki klinikada v\u0259fat edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u00c7ingiz Aytmatov m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u00fcdr\u0259tli s\u00f6z ustalar\u0131ndand\u0131r. O, adi bir h\u0259yat hadis\u0259sini qlobal s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131rma\u011f\u0131, ona y\u00fcks\u0259k fikir zirv\u0259sind\u0259n baxma\u011f\u0131 bacaran bir fikir adam\u0131 olub. O, t\u0259svir etdiyi hadis\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fc deyil, f\u0259ls\u0259f\u0259sini, mahiyy\u0259tini g\u00f6r\u00fcr v\u0259 g\u00f6st\u0259rirdi. Onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u0259n adi m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fcmumd\u00fcnya m\u0259s\u0259l\u0259si kimi g\u00f6st\u0259rilib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, yaln\u0131z \u00f6z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49183","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49183"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49187,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49183\/revisions\/49187"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}