{"id":49549,"date":"2025-06-03T08:00:00","date_gmt":"2025-06-03T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49549"},"modified":"2025-06-04T08:43:40","modified_gmt":"2025-06-04T04:43:40","slug":"bu-gun-gork%c9%99mli-sair-nazim-hikm%c9%99tin-anim-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49549","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli \u015fair Nazim Hikm\u0259tin an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2025\/2\/1200x630\/17489318602727828555_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>XX \u0259sr d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli \u015fairl\u0259rind\u0259n olan Nazim Hikm\u0259t t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n poeziyas\u0131na misilsiz t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib, \u015feird\u0259 yeni yollar a\u00e7m\u0131\u015f novator s\u0259n\u0259tkar, \u0259srin klassikidir. O, \u00f6z\u00fcn\u00fcn romantik ruhlu, co\u015fqun pafoslu, d\u0259rin m\u0259zmunlu \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 m\u00fcasir t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259kan verib. Nazim Hikm\u0259t h\u0259m m\u00fcbariz ictimai xadim, h\u0259m d\u0259 istedadl\u0131 \u015fair v\u0259 dramaturq idi. Lakin poeziya onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ana x\u0259ttini, istedad\u0131n\u0131n \u0259n q\u00fcvv\u0259tli istiqam\u0259tini t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn t\u00fcrk inqilabi poeziyas\u0131n\u0131n banisi, \u015fair, dramaturq, ssenarist, Beyn\u0259lxalq S\u00fclh M\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 Nazim Hikm\u0259tin v\u0259fat\u0131ndan 62 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Nazim Hikm\u0259t 1902-ci il yanvar\u0131n 15-d\u0259 Selamik \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131b. O, 1918-ci ild\u0259 \u0130stanbulda H\u0259rbi D\u0259niz\u00e7ilik m\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olub. H\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rinin ac\u0131nacaql\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan hiss ed\u0259r\u0259k T\u00fcrkiy\u0259nin xarici m\u00fcdaxil\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 \u0259leyhin\u0259 \u015feirl\u0259r yazd\u0131\u011f\u0131, inqilabi h\u0259r\u0259kata qo\u015fuldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn 1919-cu ild\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259n xaric edilib. B\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131, xo\u015fb\u0259xt h\u0259yat\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 h\u0259sr etdiyi V\u0259t\u0259nini, xalq\u0131n\u0131 sevdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015fair iztirabl\u0131, tufanl\u0131, qas\u0131r\u011fal\u0131 bir h\u0259yat yolu ke\u00e7ib, fasil\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fc m\u0259hb\u0259sl\u0259rd\u0259 ke\u00e7irib, q\u00fcrb\u0259td\u0259 ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur olub. \u015eair \u015feirl\u0259rinin birind\u0259 bunu bel\u0259 ifad\u0259 edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u011fl\u0131san dey\u0259 \u00f6lk\u0259n\u0259,<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyaya, insana,<\/p>\n\n\n\n<p>Ya bo\u011fazdan as\u0131larsan<\/p>\n\n\n\n<p>Ya at\u0131larsan zindana.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin \u201cS\u0259rvlikd\u0259\u201d adl\u0131 ilk \u015feiri 1918-ci ild\u0259 \u201cYeni m\u0259cmu\u0259\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. 1921-ci ild\u0259 Moskvaya g\u0259l\u0259r\u0259k \u015e\u0259rq Z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rinin Kommunist Universitetind\u0259 oxuyub. 1924-c\u00fc ild\u0259 Ankaraya qay\u0131d\u0131b v\u0259 h\u0259bs edilib. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra azadl\u0131\u011fa \u00e7\u0131xaraq q\u0259zet v\u0259 jurnalda \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. 1925-ci ild\u0259 qiyabi olaraq 15 il h\u0259bs\u0259 m\u0259hkum edil\u0259n Nazim Hikm\u0259t 1927-ci ild\u0259 yenid\u0259n gizli yolla Moskvaya g\u0259lib. Onun 1926-c\u0131 ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 ilk poemas\u0131 \u201cNeft d\u00fcnyas\u0131na s\u0259yah\u0259t\u201d Bak\u0131 neft\u00e7il\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunub. Bir il sonra ilk d\u0259f\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lir. Bak\u0131n\u0131, X\u0259z\u0259ri g\u00f6r\u0259nd\u0259 ona el\u0259 g\u0259lib ki, m\u00fchacirliyi yar\u0131b \u00f6z do\u011fma diyar\u0131na qay\u0131da bilib. \u00d6z\u00fcn\u0259 do\u011fma bildiyi bu diyarda unudulmaz anlar\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin 1928-ci ild\u0259 ikinci V\u0259t\u0259ni sayd\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycanda ilk kitab\u0131 \u2013 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fi i\u00e7\u0259nl\u0259rin t\u00fcrk\u00fcs\u00fc\u201d n\u0259\u015fr olunub. Nazim\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f ilk m\u0259qal\u0259ni d\u0259 Bak\u0131da d\u00f6vr\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli t\u0259nqid\u00e7isi \u018fli Nazim yaz\u0131b. M\u0259qal\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fi i\u00e7irik&#8230; g\u00fcn\u0259\u015fl\u0259nirik\u201d adlan\u0131rd\u0131. \u018fli Nazim b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk \u015fairinin \u00e7a\u011fda\u015f Az\u0259rbaycan \u015feirin\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi t\u0259siri x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun \u015feirl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 x\u00fcsusi yer tutan \u201cBayram o\u011flu\u201d, \u201cArpa \u00e7ay\u0131n\u0131n iki yan\u0131\u201d, \u201cX\u0259z\u0259r\u201d, \u201cNeft\u0259 do\u011fru\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00f6vzusu Az\u0259rbaycanla \u0259laq\u0259dard\u0131r. 1929-1932-ci ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c835 misra\u201d, \u201cBaron-3\u201d, \u201c1+1=1\u201d, \u201cS\u0259sini itirmi\u015f \u015f\u0259h\u0259r\u201d kitablar\u0131, \u201cJakonda\u201d v\u0259 \u201cBerinci \u00f6z\u00fcn\u00fc niy\u0259 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u201d m\u0259nzum roman\u0131 il\u0259 imperializmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131b. 1936-c\u0131 ild\u0259 yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u201cAlman fa\u015fizmi v\u0259 irq\u00e7il\u0259ri\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 \u015fair fa\u015fizmin d\u00fcnya azadl\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131n\u0131 if\u015fa edir, b\u00fct\u00fcn m\u00fct\u0259r\u0259qqi b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti insanl\u0131\u011f\u0131n bu q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. H\u0259min il \u015fairin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 sonuncu \u015feirl\u0259r kitab\u0131 \u2013 \u201c\u015eeyx B\u0259dr\u0259ddin haqq\u0131nda dastan\u201d n\u0259\u015fr olunub. Dastanda orta \u0259srl\u0259rd\u0259 t\u00fcrk tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f k\u0259ndli h\u0259r\u0259kat\u0131ndan b\u0259hs edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Nazim Hikm\u0259t 1938-ci ild\u0259 saxta bir ittihamla yenid\u0259n h\u0259bs olunub v\u0259 28 illik m\u0259hb\u0259s c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum edilib. H\u0259bsxanada m\u0259\u015fhur \u201c\u0130nsan m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259ri\u201d epopeyas\u0131n\u0131, \u201cH\u0259bsxanadan m\u0259ktublar\u201d silsil\u0259sini, \u201cM\u0259h\u0259bb\u0259t \u0259fsan\u0259si\u201d, \u201cYusifl\u0259 Z\u00fcleyxa\u201d pyesl\u0259rini v\u0259 ba\u015fqa d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259rini yaz\u0131b. 1950-ci ild\u0259 \u0259fv edil\u0259r\u0259k azadl\u0131\u011fa burax\u0131lan Nazim Moskvaya k\u00f6\u00e7\u00fcb. Bu d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u201cT\u00fcrkiy\u0259d\u0259\u201d, \u201cQ\u0259rib adam\u201d, \u201c\u0130van \u0130vanovi\u00e7 vard\u0131m\u0131, yoxdumu\u201d bir \u00e7ox \u015feir v\u0259 poemalar\u0131n\u0131, dramaturgiyaya dair m\u0259qal\u0259l\u0259rini q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Nazim Hikm\u0259t h\u0259m d\u0259 istedadl\u0131 nasir idi. \u201cRomantika\u201d roman\u0131 onun \u00e7ox q\u00fcvv\u0259tli n\u0259sr \u0259s\u0259ridir. Romanda Nazim Hikm\u0259tin inqilabi f\u0259aliyy\u0259ti, Moskvada t\u0259hsil almas\u0131, ya\u015fama\u011f\u0131n g\u00f6z\u0259l oldu\u011funu bil\u0259n v\u0259 onun g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 can atan insanlar\u0131n m\u00fcbariz\u0259si \u0259ksini tap\u0131b. \u018fdibin roman\u0131 \u0259sas\u0131nda \u201cYa\u015famaq g\u00f6z\u0259ldir, qarda\u015f\u0131m\u201d filmi \u00e7\u0259kilib.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck \u0259dibin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda dram \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutur. Onun pyesl\u0259ri d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan teatr s\u0259hn\u0259sind\u0259 tama\u015faya qoyulub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair ikinci d\u0259f\u0259 Bak\u0131ya 30 il sonra g\u0259lib. \u00d6z m\u0259ml\u0259k\u0259tind\u0259n sonra he\u00e7 bir torpaq ona Az\u0259rbaycan q\u0259d\u0259r do\u011fma olmay\u0131b. Nazim T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259trini biz\u0259 yetir\u0259n, can\u0131m\u0131z q\u0259d\u0259r do\u011fma olan t\u00fcrk dilini \u00f6l\u00fcms\u00fcz \u015feirl\u0259ri il\u0259 biz\u0259 \u00e7atd\u0131ran milli ruhlu, q\u00fcdr\u0259tli \u015fairdir. \u015eair Bak\u0131n\u0131 \u0130zmir\u0259 b\u0259nz\u0259dirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Bak\u0131, X\u0259z\u0259r haqq\u0131nda t\u0259sirli \u015feirl\u0259r yazard\u0131. Bak\u0131 h\u0259m d\u0259 \u015fair\u0259 ona g\u00f6r\u0259 do\u011fma g\u0259lirdi ki, burada onun \u015feirl\u0259rini saatlarla, doymadan dinl\u0259y\u0259c\u0259k geni\u015f dinl\u0259yici k\u00fctl\u0259si, qiym\u0259t ver\u0259 bil\u0259c\u0259k \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131, b\u0259st\u0259kar, alim dostlar\u0131, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar\u0131m\u0131z Arif M\u0259likovun Nazim Hikm\u0259tin librettosu \u0259sas\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131 \u201cM\u0259h\u0259bb\u0259t \u0259fsan\u0259si\u201d baleti d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 tama\u015faya qoyulub. Heyk\u0259lt\u0259ra\u015f M\u00fcn\u0259vv\u0259r Rzayeva \u015fairin b\u00fcst\u00fcn\u00fc, To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov v\u0259 ba\u015fqa r\u0259ssamlar portretini yarad\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair h\u0259yat\u0131n\u0131n son g\u00fcnl\u0259rind\u0259 V\u0259t\u0259nd\u0259 olmaq, \u00f6l\u0259nd\u0259 Anadolu m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131nda &#8211; m\u0259zar da\u015f\u0131 da ist\u0259m\u0259y\u0259r\u0259k, uca bir \u00e7inar\u0131n alt\u0131nda uyumaq arzulay\u0131b. Ancaq \u015fair do\u011fuldu\u011fu torpaqdan \u00e7ox uzaqlarda, q\u00fcrb\u0259t diyarda &#8211; Moskvada 1963-c\u00fc il iyunun 3-d\u0259 V\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259ti il\u0259 \u0259b\u0259diyy\u0259t\u0259 qovu\u015fub.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli, qas\u0131r\u011fal\u0131 bir h\u0259yat yolu ke\u00e7mi\u015f Nazim Hikm\u0259t insan d\u00fcnyas\u0131n\u0131n z\u0259nginliyini, duy\u011fu al\u0259minin inc\u0259likl\u0259rini, h\u0259yat\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyini, d\u00fcnyan\u0131n t\u0259zadlar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn dol\u011funlu\u011fu il\u0259 \u0259ks etdir\u0259 bil\u0259n v\u0259 t\u00fcrk \u015feiri tarixind\u0259 \u0259b\u0259diya\u015far qalacaq korifey bir s\u0259n\u0259tkard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/culture.gov.az\/\">https:\/\/azertag.az\/  <\/a><\/strong><\/strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259sr d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli \u015fairl\u0259rind\u0259n olan Nazim Hikm\u0259t t\u0259kc\u0259 t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n poeziyas\u0131na misilsiz t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib, \u015feird\u0259 yeni yollar a\u00e7m\u0131\u015f novator s\u0259n\u0259tkar, \u0259srin klassikidir. O, \u00f6z\u00fcn\u00fcn romantik ruhlu, co\u015fqun pafoslu, d\u0259rin m\u0259zmunlu \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 m\u00fcasir t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259kan verib. Nazim Hikm\u0259t h\u0259m m\u00fcbariz ictimai xadim, h\u0259m d\u0259 istedadl\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49549","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49549"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49554,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49549\/revisions\/49554"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}