{"id":49611,"date":"2025-06-22T08:00:00","date_gmt":"2025-06-22T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49611"},"modified":"2025-06-23T13:06:14","modified_gmt":"2025-06-23T09:06:14","slug":"22-iyun-xalq-sairi-x%c9%99lil-rza-uluturkun-anim-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49611","title":{"rendered":"22 \u0130yun Xalq \u015fairi X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/image-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"924\" height=\"630\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-49613\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/image-1.png 924w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/image-1-300x205.png 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/image-1-768x524.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 924px) 100vw, 924px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk<\/strong>&nbsp;(tam ad\u0131:&nbsp;<em>X\u0259lil Rza o\u011flu X\u0259lilov<\/em>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/21_oktyabr\">21 oktyabr<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1932\">1932<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Pir%C9%99bb%C9%99\">Pir\u0259bb\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Salyan_rayonu\">Salyan rayonu<\/a>&nbsp;\u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/22_iyun\">22 iyun<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1994\">1994<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1\">Bak\u0131<\/a>) \u2014&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eair\">\u015fair<\/a>, t\u0259nqid\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, 1954-c\u00fc ild\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Yaz%C4%B1%C3%A7%C4%B1lar_Birliyi\">Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin<\/a>&nbsp;\u00fczv\u00fc, filologiya elml\u0259ri doktoru (1969), Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259m\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi (1986), M. F. Axundov ad\u0131na \u0259d\u0259bi m\u00fckafat laureat\u0131 (1991), Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xalq \u015fairi (1992).<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-1\">[1]<\/a><\/sup>&nbsp;\u00d6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%22%C4%B0stiqlal%22_ordeni\">&#8220;\u0130stiqlal&#8221; ordeni<\/a>&nbsp;il\u0259 t\u0259ltif olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>1954-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1_D%C3%B6vl%C9%99t_Universiteti\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin<\/a>&nbsp;(indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti) Filologiya fak\u00fclt\u0259sini bitirmi\u015fdir. \u018fd\u0259bi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259lik ill\u0259rind\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 ilk \u015feirl\u0259ri m\u0259tbuatda d\u0259rc edilmi\u015fdir. Uzun m\u00fcdd\u0259t&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Yaz%C4%B1%C3%A7%C4%B1lar_Birliyi\">Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyind\u0259<\/a>, habel\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259tbuat orqanlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. O, h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q sah\u0259sind\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar aparm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Milli_Azadl%C4%B1q_H%C9%99r%C9%99kat%C4%B1_(1988%E2%80%931991)\">Az\u0259rbaycan\u0131n milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131nda<\/a>&nbsp;f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015fdir. 1990-c\u0131 ilin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_Yanvar\">20 Yanvar<\/a>&nbsp;hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra h\u0259bs edil\u0259r\u0259k bir m\u00fcdd\u0259t Moskvan\u0131n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Lefortovo_h%C9%99bsxanas%C4%B1\">Lefortovo h\u0259bsxanas\u0131nda<\/a>&nbsp;saxlan\u0131lm\u0131\u015f, 1991-ci ild\u0259 h\u0259bsd\u0259n azad edilmi\u015fdir. H\u0259bsd\u0259n sonra f\u0259aliyy\u0259ti davam etdirmi\u015f v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00fcfuzlu \u015fairl\u0259rind\u0259n biri kimi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. 1992-ci ild\u0259 ona &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n Xalq \u015eairi&#8221; f\u0259xri ad\u0131 verilib.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1994-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131da v\u0259fat etmi\u015f v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C9%99xri_Xiyaban\">F\u0259xri Xiyabanda<\/a>&nbsp;d\u0259fn edilmi\u015fdir. X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 v\u0259 siyasi-ictimai ideyalar\u0131n poeziyada ifad\u0259si bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi yer tutur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"H\u0259yat\u0131\">H\u0259yat\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=1\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=1\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1932-ci il oktyabr\u0131n 21-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Salyan_rayonu\">Salyan rayonunun<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Pir%C9%99bb%C9%99\">Pir\u0259bb\u0259<\/a>&nbsp;k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdir. B\u0259zi qaynaqlarda onun do\u011fum tarixi 1933-c\u00fc il olaraq qeyd edilib. Bel\u0259 ki, onun pasportu v\u0259 h\u0259rbi biletind\u0259 t\u0259v\u0259ll\u00fcd\u00fc 1933-c\u00fc il yaz\u0131l\u0131b. Lakin X. Rzan\u0131n \u00f6z\u00fc do\u011fum tarixinin 1932-ci il oldu\u011funu bildirib v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn &#8220;T\u0259\u015fviqat\u00e7\u0131&#8221; jurnal\u0131 il\u0259 ya\u015f\u0131d oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yib.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya20174-2\">[2]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fliyeva20174-3\">[3]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rzan\u0131n atas\u0131n\u0131n ad\u0131 Rza Na\u011f\u0131yev, anas\u0131n\u0131n ad\u0131 is\u0259 Xan\u0131m Na\u011f\u0131yevad\u0131r. X\u0259lil Rzan\u0131n babalar\u0131ndan R\u00fcst\u0259m b\u0259y 1918-ci ild\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 zaman\u0131 \u015f\u0259hid edilmi\u015fdir. X\u0259lil Rzaya ad\u0131n\u0131 ver\u0259n dig\u0259r babas\u0131 X\u0259lil b\u0259ydir. X\u0259lil b\u0259yin &#8220;bir az torpa\u011f\u0131, bir c\u00fct \u00f6k\u00fcz\u00fc v\u0259 bir kotan\u0131&#8221; oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn 1933-c\u00fc ild\u0259 Sovet h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259mlak\u0131 m\u00fcsadir\u0259 edilib. Daha sonra is\u0259 mill\u0259t\u00e7i fikirl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Sovet h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n 1937-ci ild\u0259 h\u0259bs edil\u0259r\u0259k Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fdir. Ail\u0259 \u0259mlak\u0131n\u0131 itirdikd\u0259n sonra 1939-cu ild\u0259 Salyana k\u00f6\u00e7m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131b.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200412-4\">[4]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Bundan sonra ail\u0259nin b\u00fct\u00fcn y\u00fck\u00fc art\u0131q 30 ya\u015flar\u0131nda olan X\u0259lil Rzan\u0131n atas\u0131 Rza b\u0259yin \u00fcz\u0259rind\u0259 olur. M\u00fchasiblik v\u0259 m\u00fcf\u0259tti\u015flikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan Rza b\u0259y \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ba\u015flayar-ba\u015flamaz orduya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, 1941\u20131942-ci ill\u0259rd\u0259 Moskva yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftiral etmi\u015fdir. Salyana qay\u0131td\u0131qda onun b\u0259d\u0259nind\u0259 m\u0259rmi v\u0259 bombalardan yaranm\u0131\u015f 17 yara var idi. Rza b\u0259y 1957-ci il oktyabr\u0131n 17-d\u0259 bu yaralar s\u0259b\u0259bind\u0259n v\u0259fat etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200412-4\">[4]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEN%C9%99biyev200929-5\">[5]<\/a><\/sup>&nbsp;X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn h\u0259l\u0259 u\u015faq ya\u015flar\u0131nda \u015fahidi oldu\u011fu bu pis hadis\u0259l\u0259rin onda buraxd\u0131\u011f\u0131 izl\u0259r sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 onun \u0259d\u0259bi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259, elmi i\u015fl\u0259rind\u0259 v\u0259 geni\u015f k\u00fctl\u0259l\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200521-6\">[6]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza xatir\u0259l\u0259rind\u0259 atas\u0131ndan sevgi v\u0259 h\u0259sr\u0259tl\u0259 b\u0259hs edir, ona milli \u015f\u00fcuru a\u015f\u0131lamaqla yana\u015f\u0131, milli \u0259d\u0259biyyata v\u0259 fikir d\u00fcnyas\u0131na maraq oyadan \u015f\u0259xsin d\u0259 m\u0259hz atas\u0131 oldu\u011funu qeyd edir. Bel\u0259 ki, X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_F%C3%BCzuli\">F\u00fczuli<\/a>, Raci,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mirz%C9%99_%C6%8Fl%C9%99kb%C9%99r_Sabir\">Sabir<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fli_b%C9%99y_H%C3%BCseynzad%C9%99\">\u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ziya_G%C3%B6yalp\">Ziya G\u00f6yalp<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tofiq_Fikr%C9%99t\">Tofiq Fikr\u0259t<\/a>&nbsp;kimi \u015fairl\u0259rin \u015feirl\u0259rini ilk d\u0259f\u0259 atas\u0131n\u0131n \u2013 Rza b\u0259yin s\u0259sind\u0259n dinl\u0259mi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200522-7\">[7]<\/a><\/sup>&nbsp;O bu bar\u0259d\u0259 xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>Bu \u015feirl\u0259ri yan\u011f\u0131l\u0131, t\u0259sirli s\u0259sl\u0259 oxuyark\u0259n b\u0259z\u0259n g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131 sil\u0259n atam 47 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat ets\u0259 d\u0259, m\u0259nim g\u00f6z\u00fcmd\u0259 b\u00f6y\u00fck, ulu ke\u00e7mi\u015fin simvoludur.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n birliyinin v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsin n\u0259sild\u0259n-n\u0259sil\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sinin yaln\u0131z ana dilinin qorunmas\u0131 il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu vur\u011fulayan X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk, \u015feirl\u0259rind\u0259 v\u0259 elmi i\u015fl\u0259rind\u0259 ana dili m\u00f6vzusuna x\u00fcsusi h\u0259ssasl\u0131q g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. O, xatir\u0259l\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin b\u00fct\u00fcn inc\u0259likl\u0259rini v\u0259 ah\u0259ngini m\u0259hz anas\u0131ndan \u00f6yr\u0259ndiyini x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulay\u0131r. O h\u0259m\u00e7inin anas\u0131n\u0131n evdar xan\u0131m oldu\u011funu, 5 o\u011flan, 3 q\u0131z \u00f6vlad b\u00f6y\u00fctd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200522-7\">[7]<\/a><\/sup>&nbsp;X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk kimi bac\u0131 v\u0259 qarda\u015flar\u0131 R\u00fcst\u0259m, Tofiq, M\u0259mm\u0259d, B\u00f6y\u00fckxan\u0131m, Ulduz, Arif\u0259 v\u0259 F\u0259rhad da poeziyaya olan meyill\u0259ri il\u0259 tan\u0131n\u0131blar.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTETahir1999127-8\">[8]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"G\u0259nclik_ill\u0259ri\">G\u0259nclik ill\u0259ri<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=2\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=2\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1939-cu ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Salyan_rayonu\">Salyan rayonu<\/a>&nbsp;2 n\u00f6mr\u0259li orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsil h\u0259yat\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 1949-cu ild\u0259 orta m\u0259kt\u0259bi bitirmi\u015fdir. Ulut\u00fcrk\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015feirl\u0259 ifad\u0259 etm\u0259 meyli orta m\u0259kt\u0259b ill\u0259rind\u0259 formala\u015f\u0131b. Onun orta m\u0259kt\u0259b ill\u0259ri \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131q d\u00f6vr\u00fc say\u0131l\u0131r. M\u00fcasir v\u0259 klassik yazarlar\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olan X\u0259lil Rza bu ill\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015feir vasit\u0259sil\u0259 ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:0-9\">[9]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1949-cu ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1_D%C3%B6vl%C9%99t_Universiteti\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Filologiya\">Filologiya<\/a>&nbsp;fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur. O, universitetd\u0259 oxudu\u011fu d\u00f6vrd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99f%C9%99r_X%C9%99ndan\">C\u0259f\u0259r X\u0259ndan<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/B%C9%99xtiyar_Vahabzad%C9%99\">B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin<\/a>&nbsp;r\u0259hb\u0259rlik etdiyi \u0259d\u0259bi d\u0259rn\u0259y\u0259 qo\u015fulur. Daha sonra X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk &#8220;Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyi&#8221;nin s\u0259dri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mirz%C9%99_%C4%B0brahimov\">Mirz\u0259 \u0130brahimovun<\/a>&nbsp;r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 t\u0259\u015fkil olunan &#8220;G\u0259ncl\u0259r G\u00fcn\u00fc&#8221; t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak edir. Ulut\u00fcrk\u00fcn daxil oldu\u011fu bu \u0259d\u0259bi m\u00fchit onun \u015fair kimi yeti\u015fm\u0259sind\u0259 v\u0259 \u0259d\u0259bi bilikl\u0259r qazanmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:0-9\">[9]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn \u015feirl\u0259ri 1949\u20131954-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 tez-tez \u00e7ap olunur. Bel\u0259likl\u0259 o, \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259 tan\u0131nma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Ulut\u00fcrk 1954-c\u00fc ild\u0259 universitetd\u0259n m\u0259zun olur v\u0259 h\u0259min il&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Yaz%C4%B1%C3%A7%C4%B1lar_Birliyi\">Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyin\u0259<\/a>&nbsp;\u00fczv se\u00e7ilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEAxundlu199853-10\">[10]<\/a><\/sup>&nbsp;Universitet t\u0259hsilini ba\u015fa vurduqdan sonra &#8220;Az\u0259rbaycan Qad\u0131n\u0131&#8221; jurnal\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 iki il bu jurnalda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli20056-11\">[11]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1957\u20131958-ci d\u0259rs ilind\u0259 X\u0259lil Rza Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 Moskvaya, M. Qorki ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutu n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Ali \u018fd\u0259biyyat kurslar\u0131na g\u00f6nd\u0259rilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:1-12\">[12]<\/a><\/sup>&nbsp;N. X\u0259zri, \u018f. K\u00fcr\u00e7ayl\u0131, Qabil, M. Araz, S. Tahir, \u018f. \u018fylisli, Fikr\u0259t Qoca, A. Mustafazad\u0259, S. M\u0259mm\u0259dzad\u0259 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 da h\u0259min t\u0259hsil oca\u011f\u0131nda t\u0259hsil al\u0131blar. Bu kurslarda m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 \u00c7ingiz Aytmatov, R\u0259sul H\u0259mz\u0259tov, Yevgeni Yevtu\u015fenko, David Kuqultinov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 da t\u0259hsil alm\u0131\u015f, g\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131lar Pablo Neruda, Romen Rollan, Nazim Hikm\u0259t v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 kursun m\u00fcdaviml\u0259rinin maraql\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri ke\u00e7irilmi\u015fdir. X. Rza Pavel Antokolskinin sinfind\u0259 oxuyub.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli20056-11\">[11]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"M\u00fc\u0259llim_kimi_f\u0259aliyy\u0259ti\">M\u00fc\u0259llim kimi f\u0259aliyy\u0259ti<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=3\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=3\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>1959\u20131962-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6y%C9%99r%C3%A7in_(jurnal)\">&#8220;G\u00f6y\u0259r\u00e7in&#8221; jurnal\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;redaksiyas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. 1959-cu ild\u0259 Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki t\u0259hsilini tamamlad\u0131qdan sonra Bak\u0131ya qay\u0131daraq Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutunda bir m\u00fcdd\u0259t assistent kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. 1963-c\u00fc ild\u0259 o, &#8220;M\u00fcharib\u0259d\u0259n Sonrak\u0131 Az\u0259rbaycan Sovet \u018fd\u0259biyyat\u0131nda Poema Janr\u0131&#8221; m\u00f6vzusunda dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k &#8220;Filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di&#8221; elmi d\u0259r\u0259c\u0259sini qazan\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli20056-11\">[11]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1963-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n Ulut\u00fcrk N. Tusi ad\u0131na&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_D%C3%B6vl%C9%99t_Pedaqoji_Universiteti\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetind\u0259<\/a>&nbsp;d\u0259rs dem\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEK%C9%99rimova20024-13\">[13]<\/a><\/sup>&nbsp;Onun d\u0259rsl\u0259ri bar\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0smay%C4%B1l_%C5%9E%C4%B1xl%C4%B1\">\u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;fikirl\u0259ri maraql\u0131d\u0131r:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEG%C3%BCnayd%C4%B1n20148-14\">[14]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>O, Az\u0259rbaycan Sovet \u018fd\u0259biyyat\u0131n\u0131 t\u0259dris edirdi. Lakin n\u0259 proqram\u0131 var idi, n\u0259 d\u0259 plan\u0131. D\u0259rsin m\u00fc\u0259yy\u0259n bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olmurdu. Hans\u0131 \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 haqq\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r dan\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 unudard\u0131. Bir d\u0259 baxard\u0131n ki, ba\u015f\u0131n\u0131 al\u0131b gedib. \u00c7\u0131l\u011f\u0131n X\u0259lil sevdiyi \u015fairl\u0259rd\u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r, \u015feirl\u0259r oxuyurdu. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u0259rsl\u0259ri t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259 dolub-da\u015f\u0131rd\u0131.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Fir\u0259ngiz xan\u0131m xatir\u0259l\u0259rind\u0259 \u015fairin d\u0259rsl\u0259rinin, dig\u0259r d\u0259rsl\u0259rd\u0259n qa\u00e7araq g\u0259l\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259 dolu oldu\u011fundan s\u00f6z a\u00e7\u0131r. Ulut\u00fcrk d\u0259rs prosesind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 h\u0259y\u0259can\u0131 v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tini 1964-c\u00fc ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;M\u0259nim t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rim&#8221; adl\u0131 \u015feirind\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEG%C3%BCnayd%C4%B1n20148-14\">[14]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Signature_of_Khalil_Rza_Uluturk.png?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/1\/1c\/Signature_of_Khalil_Rza_Uluturk.png\" alt=\"\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn imzas\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Ulut\u00fcrk, dig\u0259r h\u0259mkarlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, d\u0259rsl\u0259rind\u0259 saf Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 v\u0259t\u0259n sevgisi a\u015f\u0131lama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. O uzun ill\u0259r Az\u0259rbaycan dilini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, \u0259r\u0259b, fars, rus dill\u0259rind\u0259 s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259rib. Az\u0259rbaycan dilind\u0259 &#8220;\u00e7im\u0259rlik&#8221; s\u00f6z\u00fc ilk d\u0259f\u0259 onun t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 edilib. O, &#8220;do\u011fma&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fc &#8220;bi\u00e7im&#8221;, &#8220;televizor&#8221;u &#8220;teleg\u00fczg\u00fc&#8221;, &#8220;forto\u00e7ka&#8221;n\u0131 &#8220;n\u0259f\u0259slik&#8221;, &#8220;istiqam\u0259ti&#8221; is\u0259 &#8220;y\u00f6n&#8221; s\u00f6z\u00fc il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259mi\u015fdi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200527-15\">[15]<\/a><\/sup>&nbsp;H\u0259yat yolda\u015f\u0131 X\u0259lil Rzan\u0131n bu h\u0259ssal\u0131\u011f\u0131n\u0131 bel\u0259 ifad\u0259 edir:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk199845-16\">[16]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>X\u0259lil AP\u0130-d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanda dilin t\u0259mizl\u0259nm\u0259si u\u011frunda k\u0259skin bir m\u00fcbariz\u0259 i\u00e7ind\u0259 idi. Kim yaban\u00e7\u0131 s\u00f6zl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ets\u0259 ona h\u0259r k\u0259lim\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn 5 q\u0259pik c\u0259rim\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259r, b\u0259z\u0259n dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259mnun qald\u0131\u011f\u0131 soyda\u015flar\u0131n\u0131 bir manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 m\u00fckafatland\u0131rard\u0131. Bu v\u0259ziyy\u0259t b\u0259zi rusla\u015fm\u0131\u015f ziyal\u0131lara xo\u015f g\u0259lmirdi. Yaz\u0131\u00e7\u0131lar birliyi onu t\u0259nqid edirdi. Buna g\u00f6r\u0259 kampaniyalara m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Lakin onun ana dil m\u00f6vzusundak\u0131 bu m\u00f6vqeyi r\u0259hb\u0259rlik t\u0259r\u0259find\u0259n naraz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 Ulut\u00fcrk v\u0259zif\u0259sind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu hadis\u0259d\u0259n sonra X\u0259lil Rza bir m\u00fcdd\u0259t i\u015fsiz qal\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk20055-17\">[17]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Ulut\u00fcrk\u00fcn ana dil\u0259 olan h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 Sovet r\u0259hb\u0259rliyini d\u0259 narahat etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan KP M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi Axundov, M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin 1962-ci il avqust iclas\u0131nda t\u0259qdim etdiyi raportda X\u0259lil Rzan\u0131n &#8220;Ana dili&#8221; ba\u015fda olmaqda \u015feirl\u0259rini t\u0259nqid ed\u0259r\u0259k milli q\u00fcrur hissl\u0259rinin z\u0259bunu olmaqla g\u00fcnahland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200528-18\">[18]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Molla_P%C9%99nah_Vaqif\">Vaqifin<\/a>&nbsp;250 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99\">T\u00fcrkiy\u0259<\/a>&nbsp;hey\u0259ti il\u0259 Ulut\u00fcrk\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259mi\u015fdir. Yubiley m\u00fcdd\u0259tind\u0259 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n izl\u0259nil\u0259n \u015fair, b\u00fct\u00fcn bu t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259h\u0259l qoymadan T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n qonaqlar\u0131 il\u0259 hoteld\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r\u0259k onlara \u00f6z \u0259l yazmalar\u0131n\u0131 t\u0259qdim etmi\u015fdir. Ulut\u00fcrk T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259rc olunan &#8220;Ana dili&#8221; \u015feirin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. Birliyin s\u0259dri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mehdi_H%C3%BCseyn\">Mehdi H\u00fcseyn<\/a>&nbsp;8 sentyabr 1962-ci il tarixli &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetind\u0259 \u00e7ap olunan m\u0259qal\u0259sind\u0259 X\u0259lil Rzan\u0131n &#8220;z\u0259r\u0259rli milli q\u00fcrur&#8221;unu t\u0259nqid edir. Ulut\u00fcrk &#8220;Ana dili&#8221; \u015feirinin yay\u0131mlanmas\u0131ndan sonra 1967-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259msil ed\u0259r\u0259k T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259r edir. Bu vacib s\u0259f\u0259r \u015fairin t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ideyalar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEK%C9%99rimova20025-19\">[19]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra X\u0259lil Rza uzun m\u00fcdd\u0259tli t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. Onun telefonlar\u0131 izl\u0259nilir, r\u0259smi dair\u0259l\u0259rd\u0259 &#8220;g\u00fcnahkar \u015f\u0259xs&#8221; elan olunur. X\u0259lil Rza i\u015fsiz qald\u0131\u011f\u0131 bu m\u00fcdd\u0259t bar\u0259d\u0259 1990-c\u0131 il&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/20_Yanvar_hadis%C9%99l%C9%99ri\">20 yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259n<\/a>&nbsp;bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra verdiyi m\u00fcsahib\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEY%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m199231-20\">[20]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>Ba\u015fqa he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259t i\u015find\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259dim. Ail\u0259m\u0259 baxmaqda, u\u015faqlar\u0131m\u0131 doyuzdurmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kdim. Ail\u0259m tam iki il i\u015fsiz qald\u0131\u011f\u0131m\u0131 bilm\u0259di. Onlara bunu dey\u0259 bilm\u0259dim. Ya\u015faya bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259ndb\u0259k\u0259nd g\u0259zib m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxudum, \u015feirl\u0259r s\u00f6yl\u0259dim. Q\u0131sas\u0131, \u0259sas pe\u015f\u0259md\u0259n k\u0259narda olan h\u0259r i\u015fi g\u00f6rd\u00fcm. \u00c7ox vaxt bunlara bel\u0259 mane oldular. Amma X\u0259lil Rza inamlar\u0131m\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259d\u0259n, z\u00fclm\u0259 raz\u0131 olmadan 1969-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131xd\u0131. 1969-cu ild\u0259 n\u0259hay\u0259t i\u015f verm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131lar. \u0130ndi eyni i\u015fim\u0259 davam edir\u0259m. Amma \u0259sas i\u015fim xalq\u0131m\u0131n dili il\u0259 dan\u0131\u015fmaq, onlar\u0131n hissl\u0259rinin t\u0259rc\u00fcman\u0131 olmaqd\u0131r.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Akademiya_ill\u0259ri\">Akademiya ill\u0259ri<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=4\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=4\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>Ulut\u00fcrk, Sovet rejiminin mane\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq, n\u0259hay\u0259t 1969-cu ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Milli_Elml%C9%99r_Akademiyas%C4%B1\">Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;Nizami \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutuna d\u0259v\u0259t edilmi\u015f v\u0259 \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259tini ba\u015f elmi i\u015f\u00e7i kimi burada davam etdirmi\u015fdir. Ulut\u00fcrk, Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Nizami \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mirz%C9%99a%C4%9Fa_Quluzad%C9%99\">Mirz\u0259a\u011fa Quluzad\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fziz_Mir%C9%99hm%C9%99dov\">\u018fziz Mir\u0259hm\u0259dov<\/a>&nbsp;kimi \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 birg\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, t\u0259rc\u00fcm\u0259 i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u0259r\u0259k doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk20055-17\">[17]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli20057-21\">[21]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:3-22\">[22]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1970-ci ild\u0259 x\u00fcsusil\u0259 t\u0259qdim olunacaq doktorluq dissertasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99qsud_%C5%9Eeyxzad%C9%99\">M\u0259qsud \u015eeyxzad\u0259<\/a>&nbsp;haqq\u0131nda material toplamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Da%C5%9Fk%C9%99nd\">Da\u015fk\u0259nd\u0259<\/a>&nbsp;gedir. 1974-c\u00fc ild\u0259 Fir\u0259ngiz xan\u0131m Da\u015fk\u0259ndd\u0259ki T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutuna g\u00f6nd\u0259rilir. O\u011flu Rza il\u0259 birlikd\u0259 X\u0259lil Rzan\u0131n yan\u0131na yollan\u0131rlar.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200354-23\">[23]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1983-c\u00fc ild\u0259 \u018fziz Mir\u0259hm\u0259dovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Akademiyada X\u0259lil Rzan\u0131n 50 illik yubiley t\u0259dbiri ke\u00e7irilir. 1984-c\u00fc ild\u0259 M. F. Axundov Kitabxanas\u0131nda X\u0259lil Rzaya &#8220;Uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc gec\u0259l\u0259r&#8221; v\u0259 &#8220;Qarda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259l\u0259ngi&#8221; kitablar\u0131na g\u00f6r\u0259 D\u00f6vl\u0259t M\u00fckafat\u0131 t\u0259qdim olunmas\u0131 q\u0259rara al\u0131n\u0131r. Lakin edil\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259 yuxar\u0131 orqanlar t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259ng\u0259ll\u0259nir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200357-24\">[24]<\/a><\/sup>&nbsp;Uzun m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7m\u0259d\u0259n, bu d\u0259f\u0259 Qorki M\u0259rk\u0259zi S\u0259yyar Kitabxanas\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Yaz%C4%B1%C3%A7%C4%B1lar_Birliyi\">Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin<\/a>&nbsp;\u015eeir b\u00f6lm\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;G\u0259nclik&#8221; v\u0259 &#8220;Maarif&#8221; n\u0259\u015frl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 X\u0259lil Rzaya d\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 t\u0259qdim olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbir t\u0259\u015fkil edilir. Bu t\u0259dbirl\u0259r\u0259 qat\u0131lanlar v\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259nl\u0259r d\u0259rhal i\u015fd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rlar. X\u0259lil Rza is\u0259 onlar\u0131n yenid\u0259n i\u015fl\u0259rin\u0259 b\u0259rpa olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259n b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir v\u0259 az da olsa, buna nail olur. H\u0259tta bu insanlar \u00f6z \u0259vv\u0259lki i\u015fl\u0259rind\u0259n daha a\u015fa\u011f\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131rlar.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200358-63-25\">[25]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1985-ci ild\u0259 &#8220;M\u0259xsud \u015eeyxzad\u0259nin B\u0259dii Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan-\u00d6zb\u0259k \u018fd\u0259bi \u018flaq\u0259l\u0259rinin Aktual Probleml\u0259ri&#8221; m\u00f6vzulu doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edir. Filologiya elml\u0259ri doktoru ad\u0131n\u0131 al\u0131r. Bir il sonra X\u0259lil Rzan\u0131n maa\u015f\u0131 art\u0131r, ona &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fm%C9%99kdar_inc%C9%99s%C9%99n%C9%99t_xadimi\">\u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi<\/a>&#8221; ad\u0131 verilir. Daha sonra is\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131na professor kimi t\u0259yin edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200369-26\">[26]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200531-27\">[27]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Milli_Azadl\u0131q_H\u0259r\u0259kat\u0131nda_i\u015ftirak\u0131\">Milli Azadl\u0131q H\u0259r\u0259kat\u0131nda i\u015ftirak\u0131<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=5\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=5\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>1950-ci ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n \u015feirl\u0259ri v\u0259 \u0259d\u0259bi yaz\u0131lar\u0131 il\u0259 tan\u0131nan X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn, 1980-ci ill\u0259rd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak ed\u0259n v\u0259 istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 alovland\u0131ran bir ziyal\u0131 kimi siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 ad\u0131 \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200371-28\">[28]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n son ill\u0259rind\u0259 X\u0259lil Rza x\u0259st\u0259 olmas\u0131na baxmayaraq, r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan erm\u0259nil\u0259rin i\u015fd\u0259n azad edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn kampaniyaya r\u0259hb\u0259rlik edirdi. O dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fcn\u00fc meydanlarda ke\u00e7irirdi. O\u011flu T\u0259briz is\u0259 atas\u0131n\u0131n \u015feirl\u0259ri v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259yind\u0259n qorxdu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 onun yan\u0131nda idi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200371-28\">[28]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1990-c\u0131 ilin yanvar ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 Sovet ordusu Bak\u0131ya daxil olur v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_Yanvar\">20 Yanvar faci\u0259si<\/a>&nbsp;ba\u015f verir. Bu,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mixail_Qorba%C3%A7ov\">Qorba\u00e7ovun<\/a>&nbsp;\u0259mri idi. Ordu, cinay\u0259tin izl\u0259rini gizl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u0259nl\u0259ri d\u0259niz\u0259 at\u0131rd\u0131. X\u0259lil Rza, bir g\u00fcn sonra h\u0259min cinay\u0259tin ba\u015f verdiyi yerd\u0259 idi. Bu hadis\u0259d\u0259n sonra, 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 26-da \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131na ged\u0259r\u0259k&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sovet_imperiyas%C4%B1\">Sovet \u0130mperiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. O, &#8220;Qanl\u0131 c\u0259llad Mixail Sergeyevi\u00e7 Qorba\u00e7ova&#8221; adl\u0131 \u015feirini s\u0259sl\u0259ndirdikd\u0259n sonra bir \u015f\u0259xs yax\u0131nla\u015f\u0131b h\u0259bs edil\u0259c\u0259yini v\u0259 qa\u00e7mas\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yir. X\u0259lil Rza bu s\u00f6zl\u0259r\u0259 m\u0259h\u0259l qoymur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEAxundlu199868-29\">[29]<\/a><\/sup>&nbsp;Ev\u0259 d\u00f6n\u0259rk\u0259n aktyor Mikay\u0131l Mirz\u0259nin avtomobilin\u0259 minir. RAF markal\u0131 bir avtomobil onlar\u0131 izl\u0259yir v\u0259 G\u0259nclik Meydan\u0131na \u00e7\u0131xar-\u00e7\u0131xmaz yollar\u0131n\u0131 k\u0259sir. Saat 17:15-d\u0259 silah g\u00fcc\u00fc il\u0259 d\u00f6rd n\u0259f\u0259r onlar\u0131 DTK-n\u0259 apar\u0131r. Gec\u0259 12:00-d\u0259 Mikay\u0131l Mirz\u0259ni burax\u0131rlar. X\u0259lil Rza h\u0259min gec\u0259 t\u0259yyar\u0259 il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Moskva\">Moskva<\/a>&nbsp;Lefortovo H\u0259bsxanas\u0131na g\u00f6nd\u0259rilir. Xan\u0131m\u0131 Fir\u0259ngiz xan\u0131m, X\u0259lil Rzadan x\u0259b\u0259r ala bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcnl\u0259rl\u0259 \u0259riz\u0259l\u0259r yaz\u0131b Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259sin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir, amma x\u0259b\u0259r ala bilmir. T\u0259zyiql\u0259rd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn X\u0259lil Rzan\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fcnd\u0259likl\u0259rini X\u0131rdalan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fayan L\u00fcluf\u0259r xan\u0131m\u0131n evin\u0259 apar\u0131rlar. Fevral ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda X\u0259lil Rzan\u0131n d\u0259v\u0259t etdiyi bir televiziya m\u00fcxbirinin etdiyi m\u00fcsahib\u0259 televiziya kanallar\u0131nda yay\u0131mland\u0131qdan sonra yax\u0131nlar\u0131 ondan x\u0259b\u0259r tutur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200371-75-30\">[30]<\/a><\/sup>&nbsp;X\u0259lilin s\u00f6hb\u0259tind\u0259n bel\u0259 m\u0259lum olur ki, o, i\u00e7ind\u0259 ancaq bir insan\u0131n yerl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yi kamerada bir vaqon dolusu m\u0259hbusla saxlan\u0131l\u0131r. X\u0259lil bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131r:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200533-31\">[31]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>M\u0259n ya\u015fl\u0131 oldu\u011fum \u00fc\u00e7\u00fcn otururdum. Etibar is\u0259 dizl\u0259rimd\u0259 oturmu\u015fdu. Qay\u0131tmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Sonra bizi pis qoxulu bir kameraya g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. Oran\u0131 yax\u015f\u0131ca t\u0259mizl\u0259dim. Amma bizi yen\u0259 d\u0259 qara avtomobil\u0259 mindirib qatara apard\u0131lar. B\u00fct\u00fcn z\u0259hm\u0259tim bo\u015fa getdi. N\u0259hay\u0259t bizi qara avtomobild\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcb ba\u015fqa avtomobill\u0259r\u0259 mindirdil\u0259r. Bak\u0131 k\u00fcl\u0259yi bizi m\u0259st edirdi. Sonra is\u0259 DTK binas\u0131na g\u0259tirib bir ota\u011fa \u00e7\u0131xard\u0131lar. Divarlar qan i\u00e7ind\u0259 idi, otaq is\u0259 a\u011fcaqanadlarla dolu idi. Orada qalmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>H\u0259bsxanada oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 maa\u015f\u0131 k\u0259silir. Onun azad edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 imza kampaniyas\u0131 ba\u015flan\u0131l\u0131r. Bu kampaniya \u00fc\u00e7\u00fcn X\u0259lil Rzan\u0131n evinin qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ad\u0131r qurulur. \u0130nsanlar &#8220;Xalq \u015fairin\u0259 azadl\u0131q&#8221; yaz\u0131lar\u0131 il\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flay\u0131rlar.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Azadl%C4%B1q_Radiosu\">Azadl\u0131q radiosu<\/a>&nbsp;X\u0259lil Rzan\u0131n ne\u00e7\u0259 m\u00fcdd\u0259tdi h\u0259bs edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 verili\u015f yay\u0131mlay\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200535-32\">[32]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>O, &#8220;Milli nifr\u0259ti alovland\u0131rmaq&#8221; ittiham\u0131 il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Sovet_Sosialist_Respublikas%C4%B1\">Az\u0259rbaycan SSR<\/a>&nbsp;Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 67-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259bs edilmi\u015fdi. Ulut\u00fcrk, 3 aydan 10 il\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259bs c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum edil\u0259 bil\u0259rdi. O, Lefortovo h\u0259bsxanas\u0131na g\u00f6nd\u0259ril\u0259n yegan\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fair idi. \u015eair Lefortovo h\u0259bsxanas\u0131nda 8 ay 13 g\u00fcn ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 burada 200-d\u0259n \u00e7ox \u015feir, m\u0259ktub v\u0259 m\u0259qal\u0259d\u0259n ibar\u0259t olan &#8220;Lefortovo G\u00fcnd\u0259liyi&#8221;ni q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli20058-33\">[33]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1\">Bak\u0131<\/a>, Moskva,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Voronej\">Voronej<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rostov\">Rostov<\/a>&nbsp;h\u0259bsxanalar\u0131nda t\u0259xmin\u0259n doqquz ay saxland\u0131qdan sonra m\u0259hk\u0259m\u0259 ke\u00e7irilir v\u0259 Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r M\u0259hk\u0259m\u0259si ictimaiyy\u0259tin v\u0259 X\u0259lil Rza M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sinin t\u0259l\u0259bi il\u0259 tam b\u0259ra\u0259t q\u0259rar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEAxundlu199861-34\">[34]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Lefortovadan qay\u0131td\u0131qdan sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/R%C9%99fiq_Z%C9%99ka_X%C9%99ndan\">Rafiq Z\u0259ka<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fhm%C9%99d_Elbrus\">\u018fhm\u0259d Elbrus<\/a>&nbsp;il\u0259 birlikd\u0259 &#8220;Qorqud&#8221; n\u0259\u015friyyat\u0131n\u0131 qurur. Onun &#8220;Add\u0131mlayan ensiklopediyam\u0131z&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r toplusu burada n\u0259\u015fr edilmi\u015fdir. 1990-c\u0131 ild\u0259 &#8220;Davam Edir-37&#8221; \u015feiri il\u0259 M. F. Axundov M\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200537-35\">[35]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk2003224-36\">[36]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>Bu d\u00fcnyada otun, suyun, torpa\u011f\u0131n da yadda\u015f\u0131 var.S\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir buda\u011f\u0131n,s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f oca\u011f\u0131n da yadda\u015f\u0131 var.\u018fl\u0259k-v\u0259l\u0259k, darmada\u011f\u0131n ota\u011f\u0131n da yadda\u015f\u0131 var.Bayaq isti, indi bumbuz yata\u011f\u0131n da yadda\u015f\u0131 var.Nall\u0131 \u00e7\u0259km\u0259 alt\u0131ndaca qolu \u00e7\u0131xan kuklac\u0131\u011f\u0131n,Miz \u00fcst\u00fcnd\u0259 yetim qalan bir q\u0259l\u0259min,vara\u011f\u0131n da yadda\u015f\u0131 var.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Parlament se\u00e7kil\u0259ri ba\u015flayanda, 10 yanvar 1990-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131-Kirov rayonundan, S. Lazo 18 sayl\u0131 se\u00e7ki dair\u0259sind\u0259n mill\u0259t v\u0259killiyin\u0259 namiz\u0259d g\u00f6st\u0259rilir. \u018friz\u0259sind\u0259ki bioqrafiyas\u0131ndan sonra t\u0259qdim etdiyi siyasi proqram\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200537-38-37\">[37]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>1. Milli ordumuz, \u0259lifbam\u0131z, 28 aprel 1920 tarixin\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud olmu\u015f d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rimiz, iqtisadi, siyasi m\u00fcst\u0259qilliyimiz b\u0259rpa edilm\u0259li, iyr\u0259nc Da\u015fnaks\u00fctyun t\u0259cav\u00fcz\u00fc dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.2. Az\u0259rbaycan tarixi, \u0259d\u0259biyyat, inc\u0259s\u0259n\u0259t, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 elm tariximiz tamamil\u0259 yenid\u0259n yaz\u0131lmal\u0131, t\u00fcrk\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259, mill\u0259t\u0259 v\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259 zidd olan h\u0259r \u015fey aradan qald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.3. B\u00fct\u00fcn qara heyk\u0259ll\u0259r, b\u00fcstl\u0259r v\u0259 b\u00fctl\u0259r da\u011f\u0131d\u0131lmal\u0131, beyinl\u0259r v\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259r onlar\u0131n \u00e7irkin t\u0259sirind\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259lidir.4. T\u0259kpartiyal\u0131 sistem v\u0259 70 illik m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik d\u00f6vr\u00fc il\u0259 yaln\u0131z SSR\u0130 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n k\u00f6l\u0259si olmu\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n boynunda as\u0131lm\u0131\u015f qanl\u0131 baltaya son qoyulmal\u0131d\u0131r.5. 20 Yanvar 1990-c\u0131 ild\u0259n etibar\u0259n Bak\u0131da, daha sonra d\u00f6vl\u0259tin dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rimizd\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n qanl\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n, h\u0259bsl\u0259rin v\u0259 faci\u0259l\u0259rin g\u00fcnahkarlar\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.6. Akademiyalar, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r, radio, televiziya, m\u0259tbuat v\u0259 dig\u0259r sosial t\u0259sisatlarda fikir azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 vicdan azadl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 olan h\u0259r \u015fey diqq\u0259t\u0259 al\u0131nmal\u0131 v\u0259 r\u0259dd edilm\u0259lidir.7. Ekoloji f\u0259lak\u0259tl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan d\u00fcnyada birinci yerd\u0259 olan Sumqay\u0131t v\u0259 buna uy\u011fun Bak\u0131 v\u0259 G\u0259nc\u0259 kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 \u0259traf m\u00fchit probleml\u0259ri h\u0259ll edilm\u0259lidir.8. 1905-ci ild\u0259n b\u0259ri atalar\u0131m\u0131z\u0131n tarixi yurdlar\u0131ndan, q\u0259dim O\u011fuz torpaqlar\u0131ndan qovulan, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n bir milyon s\u0259kkiz y\u00fcz min Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyqr\u0131m d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 bu qanl\u0131 siyas\u0259tin icra\u00e7\u0131lar\u0131 r\u0259zil edilm\u0259lidir.9. Etnik qruplar\u0131n milli-m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131, f\u0259q\u0259t Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc qorunmal\u0131d\u0131r.10. Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si yaln\u0131z ad olaraq deyil, faktiki olaraq d\u00f6vl\u0259t dili s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si t\u0259min edilm\u0259li, m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259, h\u00fcquq m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131nda, tamamil\u0259 elmin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, iqtisadiyyat\u0131n v\u0259 s\u0259nayenin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 s\u00f6zl\u0259r, ifad\u0259l\u0259r v\u0259 terminl\u0259r T\u00fcrk ulusunun l\u00fc\u011f\u0259tind\u0259n olmal\u0131d\u0131r.11. G\u00fcney v\u0259 Quzey Az\u0259rbaycan\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi birliyi t\u0259min olunmal\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 turizm inki\u015faf\u0131 prioritet olmal\u0131d\u0131r.12. Xalq\u0131n \u00e7\u0259tin d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 milli al\u00e7aql\u0131q d\u0259rsi ver\u0259nl\u0259r v\u0259 bunun a\u015fkar t\u0259msil\u00e7il\u0259ri v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 if\u015fa edilm\u0259lidir.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Se\u00e7kil\u0259rd\u0259n \u0259vv\u0259l 79, sonra 87 s\u0259s f\u0259rqi il\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 3314 s\u0259s toplamas\u0131na baxmayaraq, h\u00f6kum\u0259t kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu t\u0259min edilm\u0259diyini \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k onu bu v\u0259zif\u0259d\u0259n m\u0259hrum etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk2004611-38\">[38]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1991-ci ilin yaz\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fb%C3%BClf%C9%99z_El%C3%A7ib%C9%99y\">\u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y<\/a>&nbsp;X\u0259lil Rza v\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 Ankaraya g\u00f6nd\u0259rir. Oradan da \u0130stanbula gedirl\u0259r. 6 may 1991-ci ild\u0259 X\u0259lil Rza T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr D\u0259rn\u0259yind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Eyni tarixl\u0259rd\u0259 X\u0259lil Rzaya Q\u0259rbi Trakya jurnal\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;Q\u0259rbi Trakya v\u0259 D\u00fcnya T\u00fcrkl\u0259ri ad\u0131na &#8220;T\u00fcrk mill\u0259ti m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131&#8221; f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bir ild\u0259n sonra, 1992-ci ild\u0259 ona &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xalq \u015fairi&#8221; f\u0259xri ad\u0131 verilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEK%C9%99rimova200237-39\">[39]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200539-40\">[40]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk2003224-36\">[36]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"\u00d6l\u00fcm\u00fc\">\u00d6l\u00fcm\u00fc<\/h2>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=6\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=6\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 1992-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%BCleyman_D%C9%99mir%C9%99l\">S\u00fcleyman D\u0259mir\u0259lin<\/a>&nbsp;g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 C\u0259rrahpa\u015fa x\u0259st\u0259xanas\u0131nda \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 g\u00f6z m\u00fcayin\u0259sind\u0259n ke\u00e7ir. May\u0131n 19-da is\u0259 Haseki \u00dcr\u0259k X\u0259st\u0259xanas\u0131nda \u00fcr\u0259yind\u0259n \u0259m\u0259liyyat olunur. 1993-c\u00fc il fevral\u0131n 11-d\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131d\u0131r lakin, aya\u011f\u0131ndak\u0131 yara sa\u011falmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 23 avqust 1993-c\u00fc ild\u0259 Almaniyaya g\u00f6nd\u0259rilir. Burada Zolenger \u015f\u0259h\u0259r klinikas\u0131nda m\u00fcalic\u0259 olunur. Onun m\u00fcalic\u0259si Bak\u0131da Kardiologiya \u0130nstitutunda davam edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEN%C9%99biyev200981-41\">[41]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Heyd%C9%99r_%C6%8Fliyev\">Heyd\u0259r \u018fliyevin<\/a>&nbsp;Fransaya s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin t\u0259rkibin\u0259 X\u0259lil Rza v\u0259 xan\u0131m\u0131 da var idi.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99k%C9%99rli_diabet\">\u015e\u0259k\u0259rli diabet<\/a>&nbsp;\u015fair\u0259 orada da rahatl\u0131q vermir v\u0259 ayaq barmaqlar\u0131nda yaralar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Bak\u0131ya qay\u0131td\u0131qdan sonra onun ayaq barma\u011f\u0131n\u0131 amputasiya etm\u0259li olurlar. Bu s\u0259f\u0259r X\u0259lil Rzan\u0131n son s\u0259f\u0259ri olur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:1-12\">[12]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:0-9\">[9]<\/a><\/sup>&nbsp;Fransadan qay\u0131dark\u0259n c\u0259bh\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259 birlikl\u0259rd\u0259 tez-tez \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 onun s\u0259hh\u0259tini pisl\u0259\u015fdirir v\u0259 b\u0259d\u0259ni m\u00fcalic\u0259l\u0259r\u0259 cavab vermir. Bu ill\u0259rd\u0259 X\u0259lil Rza h\u0259m d\u0259 yeni i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n G\u00fcnay q\u0259zetind\u0259 d\u0259 ba\u015f redaktor kimi \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200540-42\">[42]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 22 iyun 1994-c\u00fc ild\u0259 v\u0259fat edir. Ulut\u00fcrk\u00fcn c\u0259naz\u0259si Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Filarmoniya Orkestrinin m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 \u00e7iyinl\u0259rd\u0259 apar\u0131laraq&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C9%99xri_Xiyaban\">F\u0259xri Xiyabanda<\/a>&nbsp;torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEN%C9%99biyev200982-43\">[43]<\/a><\/sup>&nbsp;\u015eairin heyk\u0259lini m\u0259\u015fhur heyk\u0259lt\u0259ra\u015f Azad \u018fliyev haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk2003231-44\">[44]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Ail\u0259si\">Ail\u0259si<\/h2>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=7\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=7\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>Fir\u0259ngiz xan\u0131m 31 dekabr 1932-ci ild\u0259 Bak\u0131da d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdir. Ziyal\u0131 bir ail\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n v\u0259 sosial elml\u0259r\u0259 maraq g\u00f6st\u0259r\u0259n Fir\u0259ngiz xan\u0131m,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1_D%C3%B6vl%C9%99t_Universiteti\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin<\/a>&nbsp;Tarix fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131r. O, 26 sayl\u0131 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t M\u0259tbuat Komit\u0259sinin m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 kadrlar \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. 1969-cu ild\u0259n, haz\u0131rda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_D%C3%B6vl%C9%99t_Neft_v%C9%99_S%C9%99naye_Universiteti\">Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft v\u0259 S\u0259naye Universiteti<\/a>&nbsp;adlanan M. \u018fzizb\u0259yov ad\u0131na&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Neft_v%C9%99_Kimya_%C4%B0nstitutu\">Az\u0259rbaycan Neft-Kimya \u0130nstitutunda<\/a>&nbsp;ba\u015f laborant kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. 1970-ci ild\u0259n etibar\u0259n F\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 Siyasi Elml\u0259r f\u0259nl\u0259rini t\u0259dris etmi\u015f v\u0259 uzun ill\u0259r m\u00fc\u0259llimlik f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEK%C9%99rimova200234-45\">[45]<\/a><\/sup>&nbsp;Fir\u0259ngiz xan\u0131m v\u0259 bac\u0131s\u0131 Sima xan\u0131m X\u0259lil Rza il\u0259 eyni universitetd\u0259 t\u0259hsil al\u0131rd\u0131lar. O X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 televiziya verili\u015fin\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:1-12\">[12]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>1954-c\u00fc ild\u0259 universitetd\u0259 birinci kurs t\u0259l\u0259b\u0259si idim, X\u0259lil is\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kursda oxuyurdu. Bac\u0131m da X\u0259lill\u0259 birlikd\u0259 oxuyurdu. Bac\u0131m i\u015fl\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn onun yem\u0259yini h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259n apar\u0131rd\u0131m. X\u0259lil d\u0259 m\u0259ni orada g\u00f6rd\u00fc. Sonra arxamca g\u0259ldi, amma dan\u0131\u015fmad\u0131, yaln\u0131z m\u0259ktublar yaz\u0131rd\u0131. X\u0259lilin c\u0259sar\u0259tini g\u00f6r\u0259nd\u0259, ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z, ona qar\u015f\u0131 bir meyil yarand\u0131.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fayl:T%C9%99briz_X%C9%99lilb%C9%99yli.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/az\/thumb\/3\/32\/T%C9%99briz_X%C9%99lilb%C9%99yli.jpg\/250px-T%C9%99briz_X%C9%99lilb%C9%99yli.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C9%99briz_X%C9%99lilb%C9%99yli\">T\u0259briz X\u0259lilb\u0259yli<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Fir\u0259ngiz xan\u0131m\u0131n anas\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C5%9Furb%C9%99yovlar\">A\u015furb\u0259yov<\/a>&nbsp;n\u0259slin\u0259 m\u0259nsub olub v\u0259 q\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6z ail\u0259sind\u0259n biri il\u0259 evl\u0259nm\u0259sini ist\u0259yirdi. Bu, X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk v\u0259 Fir\u0259ngiz xan\u0131m\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar universitet ill\u0259rind\u0259 m\u0259hdud \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259ktub yolu il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlay\u0131blar. Bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, Fir\u0259ngiz xan\u0131m\u0131n atas\u0131n\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 7 dekabr 1956-c\u0131 ild\u0259 onlar\u0131n nikah\u0131 ba\u015f tutur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:1-12\">[12]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200524-46\">[46]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Fir\u0259ngiz xan\u0131m t\u0259kc\u0259 X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn h\u0259yat yolda\u015f\u0131 kimi deyil, h\u0259m d\u0259 onun irsinin qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fi istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. \u015eairin v\u0259fat\u0131ndan sonra onun n\u0259\u015fr olunmam\u0131\u015f m\u0259ktublar\u0131n\u0131, \u015feirl\u0259rini v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rini toplamaq v\u0259 n\u0259\u015fr etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rir. Bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r verib. Fir\u0259ngiz xan\u0131m X\u0259lil Rzan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra 56 kitab\u0131n\u0131 \u00e7ap etdirib.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:1-12\">[12]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-47\">[47]<\/a><\/sup>&nbsp;O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n tan\u0131d\u0131lmas\u0131nda g\u00f6st\u0259rdiyi xidm\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00fcn\u0259 layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-48\">[48]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-49\">[49]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza v\u0259 Fir\u0259ngiz xan\u0131m\u0131n bu evlilikd\u0259n T\u0259briz X\u0259lilb\u0259yli v\u0259 Rza X\u0259lilb\u0259yli ad\u0131nda iki \u00f6vlad\u0131 d\u00fcnyaya g\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair, 12 fevral 1964-c\u00fc ild\u0259 o\u011flu&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C9%99briz_X%C9%99lilb%C9%99yli\">T\u0259briz X\u0259lilb\u0259ylini<\/a>&nbsp;quca\u011f\u0131na alm\u0131\u015fd\u0131r. 1981-ci ild\u0259 Bak\u0131dak\u0131 M. M\u00fc\u015ffiq ad\u0131na 18 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259bi bitir\u0259n T\u0259briz, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t \u0130nstitutunun K\u00fctl\u0259vi tama\u015falar \u00fczr\u0259 rejissor fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131r. Sovet Ordusunda xidm\u0259t etm\u0259yi r\u0259dd ed\u0259n Ulut\u00fcrk\u00fcn o\u011flu T\u0259briz Murmanskda h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n yay\u0131naraq Az\u0259rbaycan Radio v\u0259 Televiziya \u015eirk\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 28 avqust 1986-c\u0131 ild\u0259 T\u0259briz X\u0259lilb\u0259yli Sevinc xan\u0131mla ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurur. Onlar\u0131n T\u00fcrkay v\u0259 G\u00fcltac ad\u0131nda iki q\u0131z \u00f6vlad\u0131 var.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-50\">[50]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lilb\u0259yli T\u0259briz 1991-ci ilin sonunda k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq c\u0259bh\u0259y\u0259 yollan\u0131b.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Xromord&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Xromord<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nax%C3%A7%C4%B1vanik\">Nax\u00e7\u0131vanik<\/a>&nbsp;k\u0259ndl\u0259ri u\u011frunda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edib. D\u00f6y\u00fc\u015f \u015f\u00fcca\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C4%B0N\">D\u0130N<\/a>-nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Boz_Qurd_m%C3%BCkafat%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">&#8220;Boz qurd&#8221; m\u00fckafat\u0131na<\/a>&nbsp;layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-51\">[51]<\/a><\/sup>&nbsp;1992-ci il 31 yanvar T\u0259briz X\u0259lilb\u0259ylinin son d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc olub. O,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa\">\u015eu\u015fan\u0131n<\/a>&nbsp;m\u00fchasir\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil edil\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Da%C5%9Falt%C4%B1_%C9%99m%C9%99liyyat%C4%B1\">Da\u015falt\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131<\/a>&nbsp;zaman\u0131 \u015f\u0259hid olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-52\">[52]<\/a><\/sup>&nbsp;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 n\u00f6mr\u0259li F\u0259rman\u0131 il\u0259 T\u0259briz X\u0259lilb\u0259yliy\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Q\u0259hr\u0259man\u0131&#8221; f\u0259xri ad\u0131 verilmi\u015fdir. O, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki \u015e\u0259hidl\u0259r Xiyaban\u0131nda torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131b. Bak\u0131da v\u0259 Salyan rayonunda k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 onun ad\u0131 verilib. Eyni zamanda, x\u00fcsusi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan bir g\u0259mi d\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 adland\u0131r\u0131l\u0131b. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evin qar\u015f\u0131s\u0131nda is\u0259 onun xatir\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f l\u00f6vh\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. 13 fevral 2024-c\u00fc ild\u0259 T\u0259briz X\u0259lilb\u0259ylinin 60 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u2014 an\u0131m t\u0259dbiri ke\u00e7irilib.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-53\">[53]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\">Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=8\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=8\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"\u015eeirl\u0259ri\">\u015eeirl\u0259ri<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=9\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=9\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa XX \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rinin sonlar\u0131ndan ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1939\u20131949-cu ill\u0259r X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn ilk romantik-yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u015feir t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rini etdiyi v\u0259 onun b\u0259dii d\u00fcnyas\u0131n\u0131n formala\u015fma d\u00f6vr\u00fc hesab olunur. Ulut\u00fcrk\u00fcn kommunizmi t\u0259nqid ed\u0259n ilk \u015feiri olan&nbsp;<strong>&#8220;Kitab&#8221;<\/strong>&nbsp;1948-ci ild\u0259&nbsp;<strong>&#8220;Az\u0259rbaycan pioneri&#8221;<\/strong>&nbsp;q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc edilmi\u015fdir. Bu \u015feir \u015fairin arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 d\u0259 ilk m\u0259tbu \u0259s\u0259ri kimi g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259, h\u0259min ild\u0259 Pioner q\u0259zetind\u0259 \u015fairin &#8220;Ab\u015feron&#8221; \u015feiri d\u0259 d\u0259rc edilmi\u015fdi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005147-54\">[54]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201713-55\">[55]<\/a><\/sup>&nbsp;H\u0259l\u0259 16 ya\u015f\u0131nda \u00e7ap olunan bu \u015feir, \u015fairin daha geni\u015f bir \u0259d\u0259bi m\u00fchitl\u0259 tan\u0131\u015f olmas\u0131na, m\u00fcxt\u0259lif d\u0259rn\u0259k v\u0259 jurnallarda \u015feirl\u0259ri il\u0259 i\u015ftirak etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>X. Rzan\u0131n 50-ci ill\u0259rd\u0259 &#8220;Qatar ged\u0259r&#8221; (1951), &#8220;Budape\u015ftd\u0259 heyk\u0259l&#8221; (1951), &#8220;M\u00fcq\u0259dd\u0259s yol&#8221; (1952), &#8220;B\u00f6y\u00fck g\u00fcnl\u0259r bayram\u0131&#8221; (1953), &#8220;Radionu dinl\u0259rk\u0259n&#8221; (1954), &#8220;H\u0259yat d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri&#8221; (1954) \u015feirl\u0259rind\u0259 poetik intonasiya azl\u0131q edib, &#8220;\u015e\u0259rqin g\u00f6zl\u0259ri&#8221; (1956), &#8220;\u015eairin cavab\u0131&#8221; (1956), &#8220;B\u0259z\u0259nin, a q\u0131zlar&#8221; (1961) kimi sosial-siyasi \u015feirl\u0259rind\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi motivl\u0259r, epik-lirik t\u0259hkiy\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259t olub.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201713-55\">[55]<\/a><\/sup>&nbsp;1957-ci ild\u0259 \u015fairin ilk \u015feir kitab\u0131 &#8220;Bahar g\u0259lir&#8221;<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fliyeva20174-3\">[3]<\/a><\/sup>&nbsp;i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcr. Bundan iki il sonra is\u0259 &#8220;Sev\u0259n g\u00f6zl\u0259r&#8221; adl\u0131 \u015feir kitab\u0131 \u00e7apdan \u00e7\u0131x\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-56\">[56]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:3-22\">[22]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1950-ci ild\u0259 yaz\u0131lan \u015feirl\u0259r \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u0259h\u0259bb\u0259t, q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 azadl\u0131q m\u00f6vzular\u0131n\u0131n qayna\u011f\u0131 hesab olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n: &#8220;M\u0259nim ata yurdum, ata m\u0259sk\u0259nim&#8221; (1957\u201358), &#8220;Ata i\u015fd\u0259n g\u0259l\u0259nd\u0259&#8221; (1958), &#8220;Z\u0259f\u0259r \u00e7\u0259l\u0259ngi&#8221; (1958), &#8220;Ata \u0259ll\u0259ri&#8221; (1959), &#8220;S\u0131r\u0131ql\u0131&#8221; (1959), &#8220;Miras&#8221; (1959), &#8220;Ay ana, yan\u0131mda olayd\u0131n m\u0259nim&#8221; (1959).<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005171-57\">[57]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6vrd\u0259 yaz\u0131lan \u015feirl\u0259rd\u0259 \u015fairin m\u00fcharib\u0259y\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259ti d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. &#8220;N\u0259 g\u00f6z\u0259l yerl\u0259ri qorumu\u015fdur o&#8221; (1958), &#8220;Sizin mavzoleyiniz&#8221; (1958), &#8220;Hay\u0131f, ata, s\u0259n g\u00f6rm\u0259din&#8221; (1958), &#8220;M\u0259n dava g\u00f6rm\u0259mi\u015f\u0259m&#8221; (1967), &#8220;Atan\u0131n \u015fer d\u0259ft\u0259rind\u0259n&#8221; (1968), &#8220;\u018fn qiym\u0259tli \u0259klil&#8221; (1969) \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc ataya xatirat kimi yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005175-58\">[58]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n ictimai-siyasi hadis\u0259l\u0259r v\u0259 azadl\u0131q h\u0259r\u0259katlar\u0131 milli \u0259d\u0259biyyatlarda xalq v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015f, poeziyada b\u0259dii keyfiyy\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 yol a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u015fairl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 ictimai-siyasi ideyalar daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. 60-c\u0131 ill\u0259rin poetik axtar\u0131\u015flar\u0131 X\u0259lil Rzan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q ideal\u0131n\u0131n m\u0259nb\u0259l\u0259rini ayd\u0131nla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik, azadl\u0131q v\u0259 istiqlal\u00e7\u0131l\u0131q ideyalar\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005148-59\">[59]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201714-60\">[60]<\/a><\/sup>&nbsp;X\u0259lil Rzan\u0131n poetik manifesti say\u0131lan Azadl\u0131q \u015feiri ilk d\u0259f\u0259 &#8220;\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t&#8221; q\u0259zetinin 24 dekabr 1960-c\u0131 il tarixli n\u00f6mr\u0259sind\u0259 Afrikan\u0131n s\u0259si ad\u0131 il\u0259 d\u0259rc edilmi\u015fdir. &#8220;Afrikan\u0131n s\u0259si&#8221; (sonradan &#8220;\u015eairin s\u0259si&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259si&#8221;, &#8220;Xalq\u0131m\u0131n s\u0259si&#8221;, &#8220;M\u0259nim s\u0259sim&#8221;) \u015feirind\u0259 azadl\u0131q ideyas\u0131n\u0131n m\u0259na \u00e7alarlar\u0131, poetik intonasiyas\u0131, ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259ri v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri &#8220;M\u0259n&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015fdur:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk20057-61\">[61]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>Azadl\u0131\u011f\u0131 ist\u0259mir\u0259m z\u0259rr\u0259-z\u0259rr\u0259, qram-qram!Qolumdak\u0131 z\u0259ncirl\u0259ri q\u0131ram g\u0259r\u0259k, q\u0131ram, q\u0131ram!Azadl\u0131\u011f\u0131 ist\u0259mir\u0259m bir h\u0259b kimi, d\u0259rman kimi!\u0130st\u0259yir\u0259m s\u0259ma kimi, g\u00fcn\u0259\u015f kimi, cahan kimi!\u00c7\u0259kil, \u00e7\u0259kil, ey q\u0259sbkar! M\u0259n bu \u0259srin gur s\u0259siy\u0259m!G\u0259r\u0259k deyil s\u0131sqa bulaq! M\u0259n \u00fcmmanlar t\u0259\u015fn\u0259siy\u0259m!<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn azadl\u0131q ideyas\u0131 1950\u20131960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox m\u00fcc\u0259rr\u0259d m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131 v\u0259 romantik t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn m\u0259hsulu kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rirdi. Lakin 1970-ci ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 beyn\u0259lxalq m\u00f6vzulardak\u0131 \u015feirl\u0259rind\u0259 milli ruhu canland\u0131raraq b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ri milli bax\u0131\u015f prizmas\u0131ndan t\u0259hlil etmi\u015f, millid\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri v\u0259 b\u0259\u015f\u0259rid\u0259 milli ideyalar axtarma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1960\u20131970-ci ill\u0259rd\u0259 onun istiqlal d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri \u015feirl\u0259rind\u0259 &#8220;s\u0131zmalar&#8221; \u015f\u0259klind\u0259, dolay\u0131s\u0131 il\u0259 ifad\u0259 edilirdi. Amma 1970-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan v\u0259 1980-ci ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n bu ideyalar daha g\u00fccl\u00fc v\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, \u015fairin milli m\u0259qs\u0259dini v\u0259 azadl\u0131q m\u0259fkur\u0259sini ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016120-62\">[62]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Bu ill\u0259rd\u0259 \u015fairin 3 kitab\u0131 \u00e7ap edilir. Bunlar: &#8220;M\u0259h\u0259bb\u0259t dastan\u0131&#8221; (1961)<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-63\">[63]<\/a><\/sup>, &#8220;M\u0259nim g\u00fcn\u0259\u015fim&#8221;(1963) v\u0259 &#8220;Qollar\u0131n\u0131 geni\u015f a\u00e7&#8221; (1965) kitablar\u0131d\u0131r. 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nan b\u0259zi \u015feir n\u00fcmun\u0259l\u0259ri bunlard\u0131r: Nifr\u0259tim var&#8221; (1960), &#8220;And i\u00e7ir\u0259m&#8221; (1962), &#8220;\u015e\u0259lal\u0259 kimi&#8221; (1962), &#8220;Ermitaj v\u0259 Avrora&#8221; (1962), &#8220;\u00dcr\u0259k q\u0131z\u0131l g\u00fcl\u0259 b\u0259nz\u0259r&#8221; (1962), &#8220;\u018fyilm\u0259&#8221; (1962), &#8220;Qonaq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ram b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti&#8221; (1963), &#8220;V\u0259zif\u0259&#8221; (1967), &#8220;M\u0259n \u015e\u0259rq\u0259m&#8221; (1968).<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEEreno%C4%9Flu200558-64\">[64]<\/a><\/sup>&nbsp;\u015eairin bu ill\u0259rd\u0259 \u00e7ap olunan &#8220;V\u0259t\u0259n, ya \u00f6l\u00fcm&#8221; (1960\u20131962) \u015feirinin m\u00f6vzusu Kuba xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sind\u0259n, &#8220;K\u00fcrd \u015fairin\u0259 m\u0259ktub&#8221; (1963) \u015feirinin movzusu is\u0259 k\u00fcrd xalq\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Kuba r\u0259hb\u0259ri F. Kastronun eyniadl\u0131 fikrini (V\u0259t\u0259n, ya \u00f6l\u00fcm!) \u015feir\u0259 ba\u015fl\u0131q ver\u0259n \u015fair beyn\u0259lxalq m\u00f6vzu v\u0259 motivl\u0259r\u0259 ke\u00e7id etmi\u015f, h\u0259yat v\u0259 b\u0259dii t\u0259zad\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k, azadl\u0131q ideyas\u0131n\u0131, \u0259slind\u0259 milli olan\u0131 \u2014 \u00f6z inam v\u0259 ideal\u0131n\u0131 f\u0259rdil\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005150-65\">[65]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Xalq taleyi v\u0259 xalq birliyi ideyas\u0131n\u0131n ilk toxumlar\u0131 v\u0259 k\u00f6kl\u0259ri X\u0259lil Rzan\u0131n 1960-c\u0131 ill\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u015eairin&nbsp;<strong>&#8220;O\u011flum T\u0259briz\u0259&#8221;<\/strong>&nbsp;(1964)<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-66\">[66]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-67\">[67]<\/a><\/sup>&nbsp;v\u0259&nbsp;<strong>&#8220;Anam layla \u00e7al\u0131r&#8221;<\/strong>&nbsp;(1966) \u015feirl\u0259rind\u0259 real h\u0259yat l\u00f6vh\u0259l\u0259ri v\u0259 detallara yer verilir. Xalq bayat\u0131lar\u0131na yax\u0131n m\u00fcdrik v\u0259 y\u0131\u011fcam ifad\u0259 t\u0259rzi il\u0259 o, \u00f6z ideal\u0131n\u0131 v\u0259 xalq taleyini m\u0259tnaras\u0131 v\u0259 s\u0259tiralt\u0131 m\u0259nalarda u\u011furla \u0259ks etdirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005160-68\">[68]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>Ey bala T\u0259brizim, g\u00fcn o g\u00fcn olsunAna T\u0259brizim\u0259 m\u0259n azad deyim,Ustad \u015e\u0259hriyarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm olsun.T\u0259brizi T\u0259briz\u0259 qol-qanad deyim.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu \u015feirl\u0259rd\u0259 \u015fairin m\u0259h\u0259bb\u0259t, q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 azadl\u0131q ruhunun qayna\u011f\u0131 da ata yurdu, ata oca\u011f\u0131d\u0131r. &#8220;Do\u011fma ev&#8221; (1960), &#8220;Analar&#8221; (1960\u201361), &#8220;M\u0259nim \u00f6vladlar\u0131m&#8221; (1962), &#8220;Anam ocaq qalay\u0131r&#8221; (1965), &#8220;O\u011fullar g\u0259r\u0259kdir Az\u0259rbaycana&#8221; (1966), &#8220;Oyatma\u011fa q\u0131ymaram&#8221; (1967), &#8220;O\u011fullar\u0131ma&#8221; (1967), &#8220;Atan\u0131n \u015fer d\u0259ft\u0259rind\u0259n&#8221; (1968), &#8220;Yat\u0131r g\u00fcl balalar\u0131m&#8221; (1968), &#8220;\u00dcz\u00fc nurlu anam m\u0259nim&#8221; (1969), &#8220;Qollar\u0131m \u00fcst\u00fcnd\u0259&#8221; (1969), &#8220;S\u0259rv\u0259tim&#8221; (1969) &#8220;Balalar\u0131m&#8221; (1970), &#8220;Gizli iftixar&#8221;, &#8220;S\u0259ad\u0259tim&#8221; (1970), &#8220;Rzam \u00fc\u00e7\u00fcn&#8221;, &#8220;Ata ev tikir&#8221;, &#8220;Biz g\u0259ldi-ged\u0259rik, V\u0259t\u0259n \u0259b\u0259di&#8221; v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 h\u0259min m\u00f6vzudad\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005170-69\">[69]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>60-c\u0131 ill\u0259rin poetik n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk t\u0259bi\u0259t\u0259 d\u0259rin sevgi v\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7il\u0259n \u015fairdir. Onun t\u0259bi\u0259t\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u015feirl\u0259ri h\u0259m obyektiv, h\u0259m d\u0259 analitik m\u0259zmunla z\u0259ngin olub, t\u0259bi\u0259tin estetik g\u00f6z\u0259lliyini t\u0259svir edir. 1950-ci ill\u0259rin \u015feirl\u0259rind\u0259 X. Rzan\u0131n t\u0259bi\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti onun arzu v\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131 qidaland\u0131r\u0131bsa, 1960-c\u0131 ill\u0259rin \u015feirl\u0259rind\u0259 (1960\u20131964) poetik obrazlarda, \u0259sas\u0259n, t\u0259\u015fbeh v\u0259 metaforalarda t\u0259zah\u00fcr edib:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016124-70\">[70]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>Bir Mu\u011fam zilidir \u2013 ox \u00e7inarlar\u0131n,Meh d\u0259y\u0259n budaqlar \u2013 inc\u0259 kaman\u0131mS\u0259n \u2013 Z\u0259rd\u00fc\u015ft z\u0259kal\u0131, Bab\u0259k bax\u0131\u015fl\u0131,\u00dczeyir n\u0259f\u0259sli Az\u0259rbaycan\u0131m!<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>\u015eairin &#8220;Bahar&#8221; (1960), &#8220;Yeni p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259r&#8221; (1960), &#8220;G\u00f6yg\u00f6ld\u0259 s\u00fcbh a\u00e7\u0131l\u0131r&#8221; (1961), &#8220;M\u0259n Dnepr\u0259 vurulmu\u015fam&#8221; (1961), &#8220;Riqa k\u00f6rf\u0259zind\u0259 g\u00fcn\u0259\u015fin q\u00fcrubu&#8221;, &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fin yar\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ancaq&#8221; (1961), &#8220;Bir d\u0259st\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259k&#8221; (1961), &#8220;Bak\u0131 ba\u011flar\u0131&#8221; (1961), &#8220;Bahar kimi&#8221; (1962), &#8220;Q\u0131z\u0131l bal\u0131q v\u0259 \u015f\u0259lal\u0259&#8221; (1962), &#8220;Sonsuz q\u00fcvv\u0259t&#8221; (1962), &#8220;\u00d6mr\u00fcmd\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131 bu r\u0259ngd\u0259 g\u00f6rm\u0259mi\u015fdim&#8221; (1962), &#8220;G\u00f6y\u00e7ayda pay\u0131z s\u0259h\u0259ri&#8221; (1963), &#8220;D\u0259lida\u011f&#8221; (1963), &#8220;U\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131 d\u0259nizd\u0259&#8221; (1964), &#8220;Quba ba\u011flar\u0131&#8221; (1960\u20131968), &#8220;G\u00fcld\u0259st\u0259 toplay\u0131ram&#8221; (1965), &#8220;A\u00e7 qoynunu, ana torpaq&#8221; (1965), &#8220;G\u00fcl ba\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r&#8221; (1966), &#8220;Qobustan qayalar\u0131&#8221; (1966), &#8220;B\u00fct\u00fcn f\u0259sill\u0259rd\u0259 bahar ya\u015fay\u0131r&#8221; (1967), &#8220;G\u0259nc\u0259nin \u00e7inarlar\u0131&#8221; (1967), &#8220;D\u0259niz s\u0259ni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r&#8221; (1967), &#8220;D\u0259niz kimi ya\u015famaq&#8221; (1967), &#8220;X\u0259z\u0259rd\u0259n ayr\u0131la bilmir\u0259m&#8221; (1967), &#8220;Qar alt\u0131nda bahar&#8221; (1968), &#8220;\u00c7a\u011f\u0131r\u0131r G\u00f6y\u00e7ay m\u0259ni&#8221;, &#8220;Da\u015f\u0131n \u0259tri&#8221; (1968), &#8220;S\u0259n m\u0259n\u0259 b\u0259nz\u0259yirs\u0259n&#8221; (1969), &#8220;Babalar yatan yerd\u0259&#8221; (1969), &#8220;Baharda&#8221; (1969) v\u0259 &#8220;H\u0259ft\u0259d\u0259 bir k\u0259r\u0259, ayda bir k\u0259r\u0259&#8221; (1969) \u015feirl\u0259rind\u0259 t\u0259bi\u0259t idillyas\u0131, b\u0259dii obrazlar v\u0259 d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 qatlar\u0131 bir arada ifad\u0259 olunmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005161-71\">[71]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-72\">[72]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rzan\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 milli elementl\u0259rin \u00f6n plana \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 1970\u20131980-ci ill\u0259r onun &#8220;\u0130stiqlal \u015eairi&#8221; kimi tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr hesab olunur. 1970-ci ill\u0259rin poeziyas\u0131nda o, m\u0259n\u0259vi-psixoloji olaraq milli h\u0259yata v\u0259 d\u00fcnyaya n\u00fcfuz edib. \u015eairin bu ill\u0259rd\u0259 daha bir ne\u00e7\u0259 \u015feir kitab\u0131 \u00e7apdan \u00e7\u0131x\u0131r: &#8220;Yeni zirv\u0259l\u0259r\u0259&#8221; (1971), &#8220;Ucal\u0131q&#8221; (1973), &#8220;Do\u011fmal\u0131q&#8221; (1977).<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201715-73\">[73]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEK%C9%99rimova20025-19\">[19]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk lirik-epik \u00fcslubunda tarixin v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn hadis\u0259l\u0259rin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259r\u0259k, onlar\u0131 lirik-psixoloji v\u0259 analitik aspektl\u0259rd\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir. X\u00fcsusil\u0259 1970-ci ill\u0259rd\u0259ki \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 ictimai etirazlar m\u00fchitin v\u0259 \u015f\u0259raitin yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi-psixoloji v\u0259 ictimai-siyasi haqs\u0131zl\u0131qlara, beyn\u0259lxalq \u015fovinizm\u0259, istismara, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliy\u0259 v\u0259 imperiya ambisiyalar\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. \u015eairin ictimai etirazlar\u0131 \u00f6nc\u0259 \u00f6z daxili d\u00fcnyas\u0131ndan, \u00f6z\u00fcn\u00fc sor\u011fulamaqdan ba\u015flay\u0131r. Bu \u00f6z\u00fcn\u00fcifad\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259&nbsp;<strong>&#8220;\u0130lham&#8221;<\/strong>,&nbsp;<strong>&#8220;S\u0259m\u0259nd\u0259r qu\u015fu kimi&#8221;<\/strong>&nbsp;kimi \u0259s\u0259rl\u0259ri daxil edil\u0259 bil\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016124-70\">[70]<\/a><\/sup>&nbsp;Daha sonra is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fctan\u0131ma v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcetiraf m\u00f6vzular\u0131 geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k&nbsp;<strong>&#8220;And i\u00e7ir\u0259m&#8221;<\/strong>&nbsp;(1974),&nbsp;<strong>&#8220;Silk\u0259l\u0259nm\u0259&#8221;<\/strong>&nbsp;(1975),&nbsp;<strong>&#8220;Qar\u015f\u0131dad\u0131r&#8221;<\/strong>&nbsp;(1979) kimi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 ayd\u0131n ifad\u0259 olunur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201715-73\">[73]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza c\u0259miyy\u0259td\u0259ki etinas\u0131zl\u0131q, \u0259tal\u0259t v\u0259 bigan\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259rk\u0259n, b\u0259z\u0259n satira v\u0259 t\u0259nqid vasit\u0259sil\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini ifad\u0259 etmi\u015fdir. Bu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 o, M. \u018f. Sabir \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k, k\u0259skin satirik yana\u015fmalarla d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn sosial probleml\u0259rini i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<strong>&#8220;He\u00e7 olmaz ki\u2026&#8221;<\/strong>,&nbsp;<strong>&#8220;\u0130\u015fsiz ki\u015fil\u0259r&#8221;<\/strong>,&nbsp;<strong>&#8220;D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r&#8221;<\/strong>&nbsp;kimi \u015feirl\u0259rind\u0259 o, bu probleml\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 poetik h\u0259ssasl\u0131q v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00f6vqeyi n\u00fcmayi\u015f etdirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016127-74\">[74]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1980-ci ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259rki \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 sosial-siyasi qurulu\u015fa lirik-epik \u00fcslubda yana\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259 onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, b\u0259dii ifad\u0259 v\u0259 emosional d\u0259rinlik bax\u0131m\u0131ndan diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Ancaq 1980-ci ill\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u015fairin c\u0259miyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyankar v\u0259 inkar\u00e7\u0131 m\u00f6vqeyi a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016127-74\">[74]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu d\u0259yi\u015fiklik, onun b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fccl\u00fc publisistika x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 patetik intonasiyaya malik oldu\u011funu ortaya qoyur. X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk, 1980-ci ill\u0259rd\u0259ki poeziyas\u0131nda ictimai etirazlar\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n rus sovet imperiyas\u0131na v\u0259 beyn\u0259lxalq imperializm\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6nl\u0259ndirmi\u015fdir. Bu, onun \u0259d\u0259biyyat\u0131nda siyasi v\u0259 sosial probleml\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 ruhunu \u0259ks etdirir. Bu ill\u0259rd\u0259 \u015fairin &#8220;Taparam s\u0259ni&#8221; (1980), &#8220;\u00d6m\u00fcrd\u0259n uzun gec\u0259l\u0259r&#8221; (1982), &#8220;Hara gedir bu d\u00fcnya&#8221; (1983), &#8220;Da\u015fdan \u00e7\u0131xan bulaq&#8221; (1986), &#8220;M\u0259nd\u0259n ba\u015flan\u0131r V\u0259t\u0259n&#8221; (1988) kitablar\u0131 n\u0259\u015fr olunur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk20058-75\">[75]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin 80-ci ill\u0259rd\u0259ki \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 m\u00f6vzu ad\u0259t\u0259n V\u0259t\u0259n taleyi v\u0259 milli ideald\u0131r. Bu \u015f\u00fcarlar onun &#8220;S\u0259ng\u0259r azuq\u0259si&#8221; (1980), &#8220;\u015e\u0259hriyar\u0131m&#8221; (1980), &#8220;\u00c7\u0259tin yol&#8221; (1981), &#8220;M\u0259n\u0259 b\u0259nz\u0259&#8221; (1981) \u015feirl\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc daha ayd\u0131n b\u00fcruz\u0259 verir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli200731-76\">[76]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn \u015feirl\u0259rind\u0259 lirik q\u0259hr\u0259man milli ideallara xidm\u0259t ed\u0259n, g\u00fccl\u00fc v\u0259 t\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz bir obraz kimi t\u0259qdim olunur. 1980-ci ill\u0259rin poeziyas\u0131nda bu q\u0259hr\u0259man h\u0259m milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131n taleyini \u0259ks etdir\u0259n bir simvola \u00e7evrilir. \u015eair, milli xarakterin real obraz\u0131n\u0131 yaratmaqla, h\u0259m d\u0259 insanlara m\u0259rdlik, q\u0259tiyy\u0259t v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 ruhu a\u015f\u0131lama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 &#8220;m\u0259rd olma&#8221; ideyas\u0131 m\u00fch\u00fcm yer tutur v\u0259 bu, lirik q\u0259hr\u0259man vasit\u0259sil\u0259 ifad\u0259 edilir:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli200731-76\">[76]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>San bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin \u00f6n s\u0259find\u0259s\u0259n,M\u0259\u015f\u0259l \u00fcr\u0259kl\u0259rin t\u0259r\u0259find\u0259s\u0259n!El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 m\u0259rd olmal\u0131san,Da\u011fdan, ild\u0131r\u0131mdan, oddan, q\u0131l\u0131ncdanK\u0259s\u0259rli, sars\u0131lmaz, s\u0259rt olmal\u0131san.Haqq\u0131n yox \u00f6lm\u0259y\u0259! M\u0259rd olmal\u0131san.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n m\u00fcbariz\u0259 m\u00f6vqeyi yaln\u0131z sovet antipodlar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131durmada, antihumanizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u015eair humanizminin d\u0259, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyind\u0259 t\u0259kc\u0259 milliliy\u0259 s\u00f6yk\u0259nmir, onun humanizmi ba\u015fqa, beyn\u0259lxalq humanizmdir:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016127-74\">[74]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli200733-77\">[77]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>Bir \u015fair k\u00f6ks\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan var!Bir \u015fair q\u0259lbinin \u015fah damar\u0131ndaB\u00fct\u00fcn asiman var, b\u00fct\u00fcn cahan var!<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Ulut\u00fcrk, eyni zamanda, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 \u2013 m\u0259rdliy\u0259, irad\u0259y\u0259 v\u0259 c\u0259sar\u0259t\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirir. Onun fikrinc\u0259, bu keyfiyy\u0259tl\u0259rin qayna\u011f\u0131 V\u0259t\u0259ndir. \u015eeirl\u0259rind\u0259 insanlara f\u0259al, \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 m\u0259n\u0259vi dol\u011fun bir h\u0259yat s\u00fcrm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edir. &#8220;\u015eairin \u00f6z\u00fcl\u00fc&#8221; (1980), &#8220;M\u0259n u\u00e7uram&#8221; (1980), &#8220;S\u00fckan dal\u0131ndayam&#8221; (1980), &#8220;T\u0259brizli \u015e\u0259hriyar yaz\u0131r&#8221; (1980), &#8220;D\u0259mirl\u0259\u015f\u0259n d\u00f6z\u00fcm&#8221; (1980), &#8220;Qorx, qorxma&#8221; (1982), &#8220;Min bir d\u0259rdin d\u0259rman\u0131&#8221; (1982), &#8220;M\u00fc\u015ffiqd\u0259nmi art\u0131\u011fam, ya \u015eandor Petefid\u0259n?&#8221; (1982), &#8220;Mayakovski il\u0259 s\u00f6hb\u0259t&#8221; (1982), &#8220;S\u0259n inanma m\u0259ddahlara&#8221; (1986) \u015feirl\u0259ri bu s\u0259pkid\u0259 yaz\u0131lan \u015feirl\u0259rd\u0259ndir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli200732-78\">[78]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1988\u20131990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcl \u015fairl\u0259rind\u0259n biri kimi siyasi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u00e7\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131 bir s\u0259n\u0259tkar olmu\u015fdur. Bu d\u00f6vrd\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259ri milli m\u00fcbariz\u0259nin v\u0259 azadl\u0131q ideallar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u00fc ifad\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u015eairin bu ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r aras\u0131nda &#8220;Az\u0259rbaycan-t\u00fcrk salam\u0131&#8221;, &#8220;Azadl\u0131\u011f\u0131m&#8221;, &#8220;Sars\u0131lmazd\u0131r q\u00fcdr\u0259timiz&#8221; (1988), &#8220;Sumqay\u0131t dastan\u0131&#8221; (1988), &#8220;Silahlan&#8221; (1988), &#8220;Tonqallar meydan\u0131&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221;, &#8220;Qalx aya\u011fa, Az\u0259rbaycan&#8221;, &#8220;Azadl\u0131q meydan\u0131&#8221;, &#8220;Tanklar Bak\u0131ya gir\u0259n gec\u0259&#8221;, &#8220;\u015eu\u015fam&#8221; (1989), &#8220;Qara tabutlar g\u0259lir&#8221; (1989), &#8220;Ya\u015fas\u0131n Xalq C\u0259bh\u0259si&#8221; (1989), &#8220;M\u00fcst\u0259qillik&#8221; (1989), &#8220;Qanl\u0131 c\u0259llada&#8221; (M. S. Qorba\u00e7ova) (1990), &#8220;Qovaca\u011f\u0131z&#8221; (1990) v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 yer al\u0131r. Bu \u015feirl\u0259r onun azadl\u0131q m\u00fccadil\u0259sind\u0259ki f\u0259al m\u00f6vqeyini v\u0259 siyasi-ictimai \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201719-79\">[79]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016128-80\">[80]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ideyalar\u0131 m\u00fch\u00fcm yer tutur. 1980-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda milli-demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131n ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ideyalar\u0131 h\u0259m ideoloji, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni bax\u0131mdan daha b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t qazand\u0131. Bu d\u00f6vrd\u0259 X\u0259lil Rzan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu ideyalar\u0131n poetik g\u00fcc\u00fc il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdi. \u015eairin &#8220;Qalx aya\u011fa, Az\u0259rbaycan&#8221;, &#8220;Yaln\u0131z pasportunda&#8221;, &#8220;Boz qurda \u00f6yg\u00fc&#8221; v\u0259 &#8220;M\u0259n g\u00fcn\u0259\u015f \u00fcr\u0259kli X\u0259lil Rzayam&#8221; kimi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck milli kimliyin \u0259sas g\u00f6st\u0259ricisi kimi \u00f6n plana \u00e7\u0259kilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016128-80\">[80]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya20178-81\">[81]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin 1992-ci ild\u0259 \u00e7ap etdirdiyi &#8220;Davam edir 37\u2026&#8221; kitab\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Kitabda \u015fairin siyasi lirika janr\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r toplan\u0131b. Kitab\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan&nbsp;<strong>&#8220;Davam edir 37\u2026&#8221;<\/strong>&nbsp;\u015feiri X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn \u0259sas proqram xarakterli \u015feirl\u0259rind\u0259n biridir:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-82\">[82]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>El\u0259 bilm\u0259 o d\u0259h\u015f\u0259tli yan\u011f\u0131n bitdi, batd\u0131, getdi.H\u0259l\u0259 durur, davam edir 37!O ya\u015fay\u0131r, qorxularda, \u00fcrk\u00fcl\u0259rd\u0259.-B\u0259lk\u0259 bir d\u0259 qaytar\u0131ld\u0131&#8230; b\u0259lk\u0259l\u0259rd\u0259Vicdanlar\u0131 bas\u0131b yey\u0259n l\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, k\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza 1990-c\u0131 ild\u0259 h\u0259bsd\u0259 olark\u0259n Lefortovo zindan\u0131nda 2000 s\u0259hif\u0259d\u0259n art\u0131q \u0259s\u0259r q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. H\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259r aras\u0131nda A. S. Pu\u015fkin, M. Y. Lermontov v\u0259 A. Blokdan etdiyi t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Fir\u0259ngiz xan\u0131ma h\u0259sr etdiyi \u015feirl\u0259r x\u00fcsusi yer tutur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016129-83\">[83]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rzan\u0131n zindanda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda Xaqani \u015eirvani v\u0259 F\u0259l\u0259ki \u015eirvaninin &#8220;H\u0259bsiyy\u0259&#8221; ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan \u015feir \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin XX \u0259sr\u0259 da\u015f\u0131nm\u0131\u015f davam\u0131 hesab olunur. \u015eairin h\u0259bsd\u0259n sonra yazd\u0131\u011f\u0131 siyasi \u015feirl\u0259ri is\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u015f\u0259xsi arxivind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. X\u0259lil Rzan\u0131n h\u0259bsiyy\u0259 \u015feirl\u0259ri 28 yanvar 1990-c\u0131 ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;X\u00fcsusi t\u0259yyar\u0259d\u0259&#8221; \u0259s\u0259ri il\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 sentyabr 1990-c\u0131 ild\u0259 tamamlad\u0131\u011f\u0131 &#8220;Poeziya h\u00f6kmdar\u0131&#8221; \u015feiri il\u0259 yekunla\u015f\u0131r. \u015eair bu \u0259s\u0259rl\u0259ri &#8220;Q\u0131f\u0131l\u0131 o \u00fczd\u0259n qap\u0131lar&#8221; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda &#8220;Davam edir 37\u2026&#8221; kitab\u0131nda d\u0259rc etdirib. H\u0259bsiyy\u0259 \u015feirl\u0259rind\u0259ki fikirl\u0259rin ilkin formalar\u0131na X\u0259lil Rzan\u0131n h\u0259bsxana g\u00fcnd\u0259likl\u0259rind\u0259 rast g\u0259linir. &#8220;Yox, m\u0259n qa\u00e7a bilm\u0259zdim&#8221;, &#8220;Dustaq&#8221;, &#8220;T\u0259brik, Nelson Mandela&#8221;, &#8220;Salam, Boris Pasternak!&#8221;, &#8220;Bak\u0131dan g\u0259l\u0259n ba\u011flama&#8221; v\u0259 dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, \u015fair onu t\u0259sirl\u0259ndir\u0259n hadis\u0259l\u0259ri, faktlar\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 xatir\u0259l\u0259ri d\u0259rhal g\u00fcnd\u0259liyind\u0259 qeyd etmi\u015f v\u0259 sonradan bu qeydl\u0259r \u0259sas\u0131nda \u015feirl\u0259rini q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli200517-84\">[84]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259x\u0259ll\u00fcsl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fdir.&nbsp;<strong>&#8220;X. X\u0259lilb\u0259yli&#8221;<\/strong>,&nbsp;<strong>&#8220;X\u0259lil Rza&#8221;<\/strong>,&nbsp;<strong>&#8220;Odsev\u0259r&#8221;<\/strong>&nbsp;v\u0259&nbsp;<strong>&#8220;X\u0259lil X\u0259lilzad\u0259&#8221;<\/strong>&nbsp;kimi adlarla qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131xan Ulut\u00fcrk, 1965-ci ill\u0259rd\u0259 b\u0259zi \u015feirl\u0259rini&nbsp;<strong>&#8220;Od&#8221;<\/strong>&nbsp;v\u0259&nbsp;<strong>&#8220;Odsev\u0259r&#8221;<\/strong>&nbsp;imzas\u0131 il\u0259 n\u0259\u015fr etdirmi\u015fdir. Lakin sonralar Ulut\u00fcrk\u0259&nbsp;<strong>&#8220;Od-Odsev\u0259r&#8221;<\/strong>&nbsp;t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k qada\u011fan olunmu\u015fdu. \u015eair \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u00f6z \u0259sl ad\u0131ndan yaln\u0131z \u00f6lm\u0259d\u0259n t\u0259xmin\u0259n be\u015f il \u0259vv\u0259l istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Ulut\u00fcrk\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra is\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259ri, \u015feirl\u0259ri v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Fir\u0259ngiz xan\u0131m t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp;<strong>&#8220;X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk&#8221;<\/strong>&nbsp;ad\u0131 il\u0259 n\u0259\u015fr edilm\u0259y\u0259 davam etmi\u015fdir. Ulut\u00fcrk\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 d\u00f6rd il, be\u015f ay v\u0259 22 g\u00fcn qalm\u0131\u015f istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131&nbsp;<strong>&#8220;X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk&#8221;<\/strong>&nbsp;ad\u0131, onun b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131 boyu apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin n\u0259tic\u0259si v\u0259 \u0259sl kimliyi kimi q\u0259bul edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-85\">[85]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Poemalar\u0131\">Poemalar\u0131<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=10\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=10\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk Sovet d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n yeni \u0259d\u0259bi formas\u0131 olan poema janr\u0131nda onlarca \u0259s\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eairin fikrinc\u0259, poema m\u00fctl\u0259q l\u0259yaq\u0259t, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik, \u015f\u0259r\u0259fli bir h\u0259yat, q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 f\u0259dakarl\u0131q duy\u011fular\u0131 il\u0259 z\u0259ngin olmal\u0131d\u0131r. O, poemada t\u0259svir olunan q\u0259hr\u0259man m\u00fcsb\u0259t bir obraz olmasa bel\u0259, \u0259s\u0259rin m\u00fctl\u0259q pozitiv bir ideal\u0131 \u0259ks etdirm\u0259sinin vacibliyini vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r. X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn poemalar\u0131 epik xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Onun &#8220;M\u0259h\u0259bb\u0259t Dastan\u0131&#8221;, &#8220;Atalar-O\u011fullar&#8221;, &#8220;Az \u00f6m\u00fcrl\u00fc a\u011f g\u00fcnl\u0259r&#8221;, &#8220;Tufandan g\u00fccl\u00fcl\u0259r&#8221; poemalar\u0131 epik t\u0259svirl\u0259rin geni\u015f yer ald\u0131\u011f\u0131 \u0259d\u0259bi \u0259s\u0259rl\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005226-86\">[86]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;M\u0259h\u0259bb\u0259t dastan\u0131&#8221;<\/strong>&nbsp;poemas\u0131nda X\u0259lil Rza b\u0259\u015f\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini lirik \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim edir. O, \u00c7in, Pol\u015fa, Almaniya, Afrika, Macar\u0131stan, Misir, Koreya v\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n inqilab h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131r, Xirosima d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rin\u0259 etiraz\u0131n\u0131 bildirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200515-87\">[87]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005227-88\">[88]<\/a><\/sup>&nbsp;<strong>&#8220;Atalar-o\u011fullar&#8221;<\/strong>&nbsp;poemas\u0131 m\u00fcharib\u0259 m\u00f6vzusundad\u0131r v\u0259 milli-b\u0259\u015f\u0259ri ideyalar\u0131, talel\u0259ri ifad\u0259 edir. Lirik poema olan&nbsp;<strong>&#8220;Bayat\u0131-\u015eiraz&#8221;<\/strong>&nbsp;(1964\u20131972) is\u0259 \u015fairin insan\u0131 v\u0259 d\u00fcnyan\u0131 milli-b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 m\u0259naland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir \u0259s\u0259rdir. \u018fs\u0259r torpaq\u015f\u00fcnas alim Barat C\u0259f\u0259rliy\u0259, Zaqatalan\u0131n t\u0259bii g\u00f6z\u0259llikl\u0259rin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir.&nbsp;<strong>&#8220;Qanadl\u0131lar&#8221;<\/strong>&nbsp;poemas\u0131n\u0131n m\u00f6vzusu t\u0259bi\u0259td\u0259n, Q\u0131z\u0131la\u011fac qoru\u011fundan b\u0259hs edir. &#8220;\u018ffsan\u0259li bir \u00f6lk\u0259&#8221; (1977) d\u0259 t\u0259bi\u0259t m\u00f6vzusundad\u0131r. \u018fs\u0259r X. Rzan\u0131n akademik H\u0259s\u0259n \u018fliyevin &#8220;H\u0259y\u0259can t\u0259bili&#8221; kitab\u0131n\u0131 oxuyark\u0259n ald\u0131\u011f\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcrat \u0259sas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005228-229-89\">[89]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>70-ci ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f &#8220;H\u0259sr\u0259t&#8221; (1971) poemas\u0131n\u0131n m\u00f6vzusu G\u00fcneydir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201719-79\">[79]<\/a><\/sup>&nbsp;Poemada T\u0259briz\u0259, onun tarixi ke\u00e7mi\u015fin\u0259 lirik m\u00fcnasib\u0259t ifad\u0259 olunmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005231-90\">[90]<\/a><\/sup>&nbsp;Poemada h\u0259m\u00e7inin T\u0259brizi \u00f6z\u00fcn\u0259qay\u0131d\u0131\u015f, \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na qo\u015fmaq ideyas\u0131 \u0259sas olaraq qal\u0131r. H\u0259min qay\u0259 &#8220;T\u0259brizli \u015fairin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri&#8221; (1970) poemas\u0131nda da vard\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005232-91\">[91]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>80-ci ill\u0259rd\u0259 X. R. Ulut\u00fcrk &#8220;Hara gedir bu d\u00fcnya&#8221;, &#8220;\u0130ki qarda\u015f\u0131n s\u00f6hb\u0259ti&#8221;, &#8220;A\u011f g\u00fcnl\u0259rin qarald\u0131m\u0131&#8221;, &#8220;\u00c7inar s\u0131nar, \u0259yilm\u0259z&#8221;, &#8220;M\u0259ni bir d\u0259rd yand\u0131r\u0131r&#8221;, &#8220;Qalx aya\u011fa, V\u0259t\u0259nim&#8221;, &#8220;M\u0259ktublar ged\u0259rg\u0259l\u0259r&#8221;, &#8220;O g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k&#8221;, &#8220;V\u0259t\u0259n o\u011flu&#8221; v\u0259 ba\u015fqa poemalar\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005233-92\">[92]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn 1980-ci ill\u0259rd\u0259 \u00e7ap etdirdiyi poemalar\u0131ndan biri olan&nbsp;<strong>&#8220;Hara gedir bu d\u00fcnya?&#8221;<\/strong>&nbsp;poemas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n milli qurtulu\u015fu v\u0259 demokratik h\u00f6kum\u0259t qurulmas\u0131 ideallar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200515-87\">[87]<\/a><\/sup>&nbsp;\u015eair bu \u0259s\u0259rind\u0259 epik-lirik \u00fcslubda Az\u0259rbaycan\u0131n milli d\u0259y\u0259rl\u0259rini v\u0259 tarixini m\u0259hv etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Sovet rejimin\u0259 qar\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni t\u0259svir etmi\u015fdir. Bu ill\u0259rd\u0259 n\u0259\u015fr olunan&nbsp;<strong>&#8220;\u0130ki qarda\u015f\u0131n s\u00f6hb\u0259ti&#8221;<\/strong>&nbsp;poemas\u0131 G\u00fcney m\u00f6vzusunu \u0259hat\u0259 ed\u0259n lirik bir \u0259s\u0259rdir.&nbsp;<strong>&#8220;\u0130ki qarda\u015f\u0131n s\u00f6hb\u0259ti&#8221;,<\/strong>&nbsp;&#8220;Qalx aya\u011fa, V\u0259t\u0259nim&#8221; v\u0259 &#8220;M\u0259ni bir d\u0259rd yand\u0131r\u0131r&#8221; poemalar\u0131 xalq \u015fairi S\u00f6hrab Tahir\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. &#8220;A\u011f g\u00fcnl\u0259rin qarald\u0131m\u0131?&#8221; \u2014 rus tanklar\u0131n\u0131n T\u0259brizd\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f lirik poemad\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005235-93\">[93]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201753-94\">[94]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn Lefortovo zindan\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131&nbsp;<strong>&#8220;\u018flvida Az\u0259rbaycan&#8221;<\/strong>&nbsp;poemas\u0131 x\u00fcsusi bir \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Bu \u0259s\u0259rd\u0259 \u015fair 1988-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259ri, 20 Yanvar faci\u0259sini v\u0259 Az\u0259rbaycandak\u0131 mill\u0259t\u00e7ilik h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131 t\u0259svir edir. Ulut\u00fcrk\u00fcn bu poemas\u0131 k\u0259d\u0259r v\u0259 h\u00fczn dolu duy\u011fularla z\u0259ngin olsa da, nikbin bir sonluqla tamamlan\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200516-95\">[95]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;D\u0259n\u0259 g\u0259l\u0259n toyuqlar&#8221;<\/strong>&nbsp;(1983) poemas\u0131nda \u015fair Yer k\u00fcr\u0259sini n\u0259h\u0259ng bir tora b\u0259nz\u0259d\u0259r\u0259k &#8220;t\u0259yyar\u0259l\u0259r, qatarlar harasa d\u0259n da\u015f\u0131y\u0131r&#8221; ifad\u0259sini i\u015fl\u0259dib. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 b\u0259\u015f\u0259rin qan\u0131 g\u00f6ll\u0259nir. Bu poemada d\u00fcny\u0259vi \u0259minamanl\u0131q v\u0259 azadl\u0131q ideyas\u0131 \u015fairin ideal\u0131, b\u0259\u015f\u0259rin taleyi kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201720-96\">[96]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X. R. Ulut\u00fcrk azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na qo\u015fulduqdan sonra, 1990-c\u0131 ill\u0259rin sosial-siyasi hadis\u0259l\u0259ri fonunda&nbsp;<strong>&#8220;M\u0259ftill\u0259 sar\u0131nm\u0131\u015f yaralar&#8221;<\/strong>&nbsp;poemas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<strong>&#8220;Qan\u0131m bayra\u011f\u0131mdad\u0131r&#8221;<\/strong>&nbsp;poemas\u0131 is\u0259 milli azadl\u0131q m\u00f6vzusundad\u0131r v\u0259 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur. Bu poema 1991\u20131994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f lirik par\u00e7alar toplusundan ibar\u0259tdir. \u015eair \u00e7a\u011fda\u015f \u015f\u0259hidliyi 1918-ci ilin azadl\u0131q \u015f\u0259hidliyinin davam\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201720-96\">[96]<\/a><\/sup>&nbsp;&#8220;M\u0259ftill\u0259 sar\u0131nm\u0131\u015f yaralar&#8221; poemas\u0131 hipostasalar \u015f\u0259klind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f, yolda\u015f\u0131 Fir\u0259ngiz xan\u0131m\u0131n t\u0259rtibat\u0131nda \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005244-97\">[97]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rzan\u0131n poemalar\u0131ndan b\u0259zil\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005238-248-98\">[98]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>&#8220;M\u0259ktublar ged\u0259r-g\u0259l\u0259r&#8221;<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;O g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k\u2026&#8221;<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;\u015eu\u015fa s\u0259f\u0259ri&#8221; \u2014 \u015eairin \u015eu\u015faya 70-ci ill\u0259rd\u0259ki s\u0259f\u0259rinin t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131 \u0259sas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f poema<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Ad\u0131m\u0131z, soyad\u0131m\u0131z&#8221; (1965) \u2014 poemas\u0131 \u015fairin \u2014 lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n ad v\u0259 soyad\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 aramaqla ba\u015flay\u0131r, sonra t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn t\u0259bli\u011find\u0259 Cabbarl\u0131n\u0131n xidm\u0259ti xat\u0131rlan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;S\u0259n m\u0259n\u0259 bir silah verdin&#8221; (1986) \u2014 lirik poemas\u0131 \u0130. H\u00fcseynovun &#8220;\u0130deal&#8221; roman\u0131n\u0131 oxuyan \u015fairin t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;\u00dcr\u0259yimd\u0259 qalan tikan&#8221; (1985)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Yad\u0131ndam\u0131, S\u0259mir\u0259&#8221; (1986)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Eld\u0259niz\u0259 cavab\u0131m&#8221; \u2014 poemas\u0131nda s\u0259n\u0259tkar ba\u015f vermi\u015f ictimai-siyasi hadis\u0259l\u0259r\u0259 istinad\u0259n m\u00fchakim\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"T\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri\">T\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=11\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=11\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk \u015feirl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan b\u0259dii t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Ulut\u00fcrk\u00fcn d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan v\u0259 klassik T\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 bax\u0131ld\u0131qda, onun t\u0259rc\u00fcm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259d\u0259bi dilinin z\u0259nginliyi n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arp\u0131r. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, t\u0259nqid\u00e7i \u018flizad\u0259 \u018fsg\u0259rli X. R. Ulut\u00fcrk\u00fcn arxivi il\u0259 tan\u0131\u015f olark\u0259n 1955\u20131965-ci ill\u0259r\u0259 aid olan se\u00e7ilmi\u015f t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan qovlu\u011fa rast g\u0259lmi\u015fdir. O, g\u00fcman edir ki, X\u0259lil Rza t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 1955-ci ild\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k davam etdirmi\u015fdir. \u015eairin ilk t\u0259rc\u00fcm\u0259si Laptevin &#8220;Balacalar&#8221; \u0259s\u0259ridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005334-99\">[99]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201723-100\">[100]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>XX \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn respublika m\u0259tbuat\u0131nda d\u0259rc olunan t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri oxucular\u0131n daim diqq\u0259tind\u0259 olmu\u015fdur. Onun poeziya t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi davaml\u0131, ard\u0131c\u0131l yana\u015fma, sonradan bir s\u0131ra kitablar\u0131n n\u0259\u015fri il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Bunlara 1982-ci ild\u0259 &#8220;Qarda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259l\u0259ngi&#8221;, 1984-c\u00fc ild\u0259 &#8220;D\u00fcnyaya p\u0259nc\u0259r\u0259&#8221;, 1992-ci ild\u0259 &#8220;Turan \u00e7\u0259l\u0259ngi&#8221;, 1994-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Qutadqu bilik&#8221;, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra 2000-ci ild\u0259 &#8220;Yeddi g\u00f6z\u0259l&#8221;, 2002-ci ild\u0259 &#8220;\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259&#8221; v\u0259 2010-cu ild\u0259 yenid\u0259n n\u0259\u015fr olunan &#8220;D\u00fcnyaya p\u0259nc\u0259r\u0259&#8221; daxildir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:2-101\">[101]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1982-ci ild\u0259 n\u0259\u015fr etdirdiyi &#8220;Qarda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259l\u0259ngi&#8221; X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn u\u011furlu v\u0259 y\u00fcks\u0259k \u0259d\u0259bi d\u0259y\u0259r\u0259 malik t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biridir. \u018fs\u0259rd\u0259 Ulut\u00fcrk 111 \u015fairin \u015feirini rus dilind\u0259n Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir. &#8220;D\u00fcnyaya p\u0259nc\u0259r\u0259&#8221; kitab\u0131n\u0131n 2010-cu il n\u0259\u015fri 72 \u00e7ap v\u0259r\u0259qind\u0259n v\u0259 ya 1151 s\u0259hif\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. Kitabda yunan, macar, bolqar, \u00e7ex, alman, yapon, frans\u0131z, ingilis, italyan, \u0259fqan, hind-\u00fcmumilikd\u0259 28 xalq\u0131n poeziya n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rin\u0259 yer verilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk20104-102\">[102]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk&nbsp;<em>&#8220;D\u00fcnyan\u0131n \u0259d\u0259bi x\u0259rit\u0259si&#8221;<\/em>&nbsp;kitab\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u0259d\u0259bi n\u00fcmun\u0259l\u0259rini t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259rc\u00fcm\u0259y\u0259 c\u0259lb etdiyi m\u00fc\u0259llifl\u0259rin yarad\u0131c\u0131l\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda q\u0131sa v\u0259 dol\u011fun m\u0259lumatlar da vermi\u015fdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00f6zb\u0259k poeziyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fli%C5%9Fir_N%C9%99vai\">\u018fli\u015fir N\u0259vai<\/a>, M. \u015eeyxzad\u0259, A. Arif, S\u0259id\u0259 Eyni, Z\u00fclfiyy\u0259, C. Kamal,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qafur_Qulam\">Qafur Qulam<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Abdulla_Q%C9%99hhar\">Abdulla Q\u0259hhar<\/a>; kalm\u0131k poeziyas\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/David_Kuqultinov\">David Kuqultinov<\/a>; t\u00fcrkm\u0259n poeziyas\u0131nda M\u0259hdimqulu; qazax \u0259d\u0259biyyat\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Abay_Kunanbayev\">Abay Kunanbayev<\/a>&nbsp;v\u0259 M. \u018fv\u0259zov; T\u00fcrkiy\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tofiq_Fikr%C9%99t\">Tofiq Fikr\u0259t<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%B6vlana_C%C9%99lal%C9%99ddin_Rumi\">C\u0259lal\u0259ddin Rumi<\/a>; fars poeziyas\u0131nda S\u0259di v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96m%C9%99r_X%C9%99yyam\">\u00d6m\u0259r X\u0259yyam\u0131n<\/a>&nbsp;adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200524-103\">[103]<\/a><\/sup>Slavyan xalqlar\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan rus yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Konstantin_Simonov\">Konstantin Simonov,<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aleksandr_Blok\">Aleksandr Blok<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Andrey_Voznesenski\">Andrey Voznesenski<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yevgeni_Yevtu%C5%9Fenko\">Yevgeni Yevtu\u015fenko<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nikolay_Tixonov_(%C5%9Fair)\">Nikolay Tixonov<\/a>, V. Luqovskoy,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0lya_Selvinski\">\u0130lya Selvinski<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nikolay_Nekrasov\">Nikolay Nekrasov<\/a>; ukraynal\u0131 T. \u015eev\u00e7enko; belarus yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 \u2013 Y. Kolas v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yanka_Kupala\">Yanka Kupala<\/a>; Pribaltika xalqlar\u0131ndan is\u0259 eston \u0259d\u0259biyyat\u0131nda R. Rummo, U. Lant, L. Seppel v\u0259 L. Koidula; latviya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u0130. Auzin, V. Bel\u015fevitsa, M. \u00c7ayla v\u0259 A. Skalbe; litva \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u015e. Vladas, K. Donelaitis, E. Mejelaytis, J. Marcinkevi\u010dius, A. Maldonis, A. Baltakis v\u0259 V. Kalinauskas\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na yer vermi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEAxundlu199878-104\">[104]<\/a><\/sup>&nbsp;Bundan \u0259lav\u0259, X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk Avropa v\u0259 Amerika xalqlar\u0131n\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131na (Alman poeziyas\u0131ndan \u2014 V. Gete, H. Heyne, L. Frank, frans\u0131z poesiyas\u0131ndan \u2014 Pol Elyuar, Lui Araqon, italyan poeziyas\u0131ndan \u2014 F. Petrarka, ingilis \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan-&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vilyam_%C5%9Eekspir\">Vilyam \u015eekspir<\/a>, Bayron) c\u00fcml\u0259d\u0259n Henri Lonqfellonun&nbsp;<em>&#8220;Hayavata haqq\u0131nda n\u0259\u011fm\u0259&#8221;<\/em>&nbsp;\u0259s\u0259rin\u0259 d\u0259 toxunaraq, t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi \u0259d\u0259bi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na n\u0259z\u0259r salm\u0131\u015f v\u0259 oxucular \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259y\u0259rli m\u0259lumatlar t\u0259qdim etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-:2-101\">[101]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEAxundlu199879-105\">[105]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk yaln\u0131z d\u00fcnya dill\u0259rind\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6zb\u0259k, tatar, t\u00fcrkm\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259 t\u00fcrkc\u0259si v\u0259 qazax dill\u0259rind\u0259n etdiyi t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u00fcqayis\u0259li \u0259d\u0259biyyatlar\u0131na \u0259d\u0259bi v\u0259 elmi bax\u0131mdan t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. X\u0259lil Rza \u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M. \u015eeyxzad\u0259nin iki \u0259s\u0259rini \u2014 &#8220;C\u0259lal\u0259ddin Manquberdi&#8221; v\u0259 &#8220;Mirz\u0259 Uluqb\u0259y&#8221; pyesl\u0259rini az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005336-106\">[106]<\/a><\/sup>&nbsp;X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn&nbsp;<em>&#8220;Turan \u00e7\u0259l\u0259ngi&#8221;<\/em>&nbsp;(1992; 2005) kitab\u0131nda Turan d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015fair v\u0259 yazarlar\u0131n\u0131 vahid bir m\u0259crada birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. X. Rza 53 t\u00fcrk s\u0259n\u0259tkar\u0131ndan: Yusif xas Hacibin &#8220;Qutadqubiliy&#8221;ind\u0259n, S\u0259kkakinin &#8220;Uluqb\u0259yin m\u0259dhi&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259n, \u018f. N\u0259vai, Babar\u0259him M\u0259\u015fr\u0259b, H\u0259mz\u0259 H\u0259kimzad\u0259 Niyazi, \u00c7olpan, Osman Nasir, Qafur Qulam, Ayb\u0259k, H\u0259mid Al\u0131mcan, Z\u00fclfiyy\u0259, Mirm\u00f6hs\u00fcn, H\u0259mid Qulam, \u018fsq\u0259d Muxtar, \u015e\u00fckrulla, C\u00fcm\u0259niyaz Cabarl\u0131, Erkin Vahid, Abdulla Arif, Yusif \u015eahm\u0259nsur, H\u0259lim\u0259 Xudayberdi, G\u00fcl\u00e7\u00f6hr\u0259 Curayeva, Abdulla \u015eir, R\u0259zzaq \u018fbd\u00fcrr\u0259\u015fid, Feyzi \u015eahismay\u0131l, Hadir\u0259 Abdulla q\u0131z\u0131, R\u0259him B\u0259yniyaz, X\u0131d\u0131r Murad, M\u0259qsud \u015eeyxzad\u0259, C\u0259mal K\u0259mal, Tahir Q\u0259hhar, Dil\u0259k C\u00fcr\u0259, \u018fbd\u00fclk\u0259rim \u018fhm\u0259d, Oljas S\u00fcleyman, Ramiz Riskul, A\u015f\u0131q \u00d6m\u0259r, B\u0259kir \u00c7obanzad\u0259, Abdulla Tukay, Musa C\u0259lil, H\u0259s\u0259n Tufan, Y\u0259hya K\u0259mal B\u0259yatl\u0131 Arif Nihat Asya, Faruq Nafiz Caml\u0131bel, M\u0259hm\u0259d Akif \u018frsoy, D\u0259vd\u0259k, Q\u0259tran T\u0259brizi, Nizami, Xaqani, N\u0259sir\u0259ddin Tusi, Saib T\u0259brizi, M. \u015e. Vazeh, \u015e\u0259hriyar, Q. B\u0259ydili, Rud\u0259kid\u0259n q\u0259z\u0259ll\u0259r, q\u0259sid\u0259l\u0259r, r\u00fcbail\u0259r, qit\u0259l\u0259r, m\u00fcxt\u0259lif formal\u0131 \u015feirl\u0259r, radiopyes, faci\u0259 v\u0259 s. vermi\u015fdir. X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk bu poeziya n\u00fcmun\u0259l\u0259rini v\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259n b\u00f6y\u00fck milli s\u0259rv\u0259t kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005338-107\">[107]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEUlut%C3%BCrk200525-108\">[108]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Musa C\u0259lilin&nbsp;<em>&#8220;Moabit d\u0259ft\u0259ri&#8221;<\/em>&nbsp;adl\u0131 \u015feirl\u0259r silsil\u0259si d\u0259 X\u0259lil Rza t\u0259r\u0259find\u0259n tatarcadan Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201724-109\">[109]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X. R. Ulut\u00fcrk\u00fcn \u0259n u\u011furlu t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Yusuf Balasaqunlunun&nbsp;<em>&#8220;Qutadqu bilik&#8221;<\/em>&nbsp;(1998; 2003) poemas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkdilli xalqlar\u0131n ortaq s\u0259rv\u0259ti hesab edil\u0259n bu poema, elmin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin t\u0259bli\u011fi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Poeman\u0131n siyasi-ideoloji m\u0259zmunu X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn diqq\u0259tini x\u00fcsusil\u0259 c\u0259lb etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201724-109\">[109]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEAxundlu199881-110\">[110]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk fars dilini m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi. Ulut\u00fcrk\u00fcn fars v\u0259 rus dill\u0259rind\u0259n etdiyi t\u0259rc\u00fcm\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 t\u0259rif dolu s\u00f6zl\u0259r s\u00f6yl\u0259y\u0259n H\u00f6k\u00fcm\u0259 Billuri, fars dilini \u0259n yax\u015f\u0131 bil\u0259n qad\u0131n \u015fairl\u0259rd\u0259n biri olmas\u0131na baxmayaraq, X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn fars dilini \u00f6z\u00fcnd\u0259n daha yax\u015f\u0131 bildiyini vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r. H\u00f6k\u00fcm\u0259 Billuri, X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rinin \u0259d\u0259bi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tini bu s\u00f6zl\u0259rl\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdir:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201724-109\">[109]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;X\u0259lil Rza \u0259s\u0259rin yaln\u0131z dilini deyil, m\u00fc\u0259llifin \u00fcslubunu, m\u0259nliyini, \u015fairini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 yenid\u0259n canland\u0131rma\u011fa x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n kamil v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259li bir t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7idir.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Nizami G\u0259nc\u0259vinin irsin\u0259 maraqla yana\u015fm\u0131\u015f, Nizami haqq\u0131nda bir s\u0131ra m\u0259qal\u0259l\u0259r yazmaqla b\u0259rab\u0259r, &#8220;Sirl\u0259r x\u0259zin\u0259si&#8221;, &#8220;Yeddi g\u00f6z\u0259l&#8221; v\u0259 &#8220;\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259&#8221;ni dilimiz\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir. X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk &#8220;Sirl\u0259r x\u0259zin\u0259si&#8221; poemas\u0131n\u0131 orijinaldan, farscadan t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir, bununla bel\u0259 M. Nuri Gencosman\u0131n &#8220;Sirl\u0259r x\u0259zin\u0259si&#8221;nin t\u00fcrkc\u0259 s\u0259tri t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259n d\u0259 faydalanm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259n\u0259tkar 80-ci ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq &#8220;\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259&#8221;nin t\u0259rc\u00fcm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f, 20 min misradan art\u0131q olan poeman\u0131 dilimizd\u0259 s\u0259sl\u0259ndirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005346-111\">[111]<\/a><\/sup>&nbsp;Nizami G\u0259nc\u0259vi il\u0259 yana\u015f\u0131, Xaqani \u015eirvaninin T\u00f6hf\u0259t\u00fcl- \u0130raqeyn \u0259s\u0259rinin bir hiss\u0259sini, Saib T\u0259brizinin q\u0259z\u0259ll\u0259rini, \u015e\u0259hriyar\u0131n b\u0259zi \u015feirl\u0259rini az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEAxundlu199879-105\">[105]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"M\u0259qal\u0259l\u0259ri\">M\u0259qal\u0259l\u0259ri<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=12\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=12\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk publisistik f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk Az\u0259rbaycan\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259 onun &#8220;Sumqay\u0131t\u0131n g\u00fcn\u0259\u015fi&#8221;, &#8220;R\u00fcst\u0259min dilind\u0259n&#8221;, &#8220;N\u0259\u011fm\u0259 kimi \u00f6t\u0259n g\u00fcnl\u0259r&#8221;, &#8220;G\u00f6z\u0259lliyin ke\u015fiyind\u0259&#8221;, &#8220;Bahar-bahar&#8221; v\u0259 &#8220;Q\u0131z\u0131l g\u00fcl kimi&#8221; kimi m\u0259qal\u0259l\u0259ri Sumqay\u0131t, L\u0259nk\u0259ran, Astara v\u0259 Ordubad b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016131-112\">[112]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00f6vzusu m\u00fcxt\u0259lifdir. \u015eair, insan m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n yaz\u0131lar q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015f, konkret insanlar\u0131 o\u00e7erkl\u0259\u015fdirmi\u015f, h\u0259m\u00e7inin t\u0259bi\u0259t v\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vzulara toxunmu\u015fdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#8220;G\u00f6yg\u00f6l kimi saf, g\u00f6z\u0259l&#8221;, &#8220;K\u0259klik \u00e7olpalar\u0131&#8221;, &#8220;Bir salx\u0131m \u00fcz\u00fcm&#8221;, &#8220;Qo\u015fqar\u00e7ay axan yerd\u0259&#8221;, &#8220;O\u011furlanm\u0131\u015f dahi&#8221; v\u0259 &#8220;Qayalar kimi q\u00fcdr\u0259tli&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259bi\u0259t v\u0259 insan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016131-112\">[112]<\/a><\/sup>&nbsp;X. Rza 60-c\u0131 ill\u0259rin qaynar \u0259m\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131 romantik, \u015fairan\u0259 bir dill\u0259 t\u0259svir etmi\u015fdir. Onun &#8220;Qeyr\u0259t vaxt\u0131d\u0131r&#8221;, &#8220;Q\u0131z\u0131l g\u00fcl kimi&#8221; m\u0259qal\u0259l\u0259ri \u0259m\u0259k m\u00f6vzusundad\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005349-113\">[113]<\/a><\/sup>&nbsp;X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn &#8220;Qeyr\u0259t vaxt\u0131d\u0131r&#8221; (oktyabr 1965) adl\u0131 m\u0259qal\u0259si Salyan rayonunda kolxoz t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 \u0259m\u0259k prosesl\u0259rinin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini \u0259ks etdirir. M\u0259qal\u0259d\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 b\u00f6lg\u0259nin \u0259m\u0259k h\u0259yat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar t\u0259qdim edilmi\u015fdir. &#8220;Q\u0131z\u0131l g\u00fcl kimi&#8221; (23 may 1965-ci il) adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 Ordubad konserv zavodunun istehsal f\u0259aliyy\u0259ti, i\u015f\u00e7il\u0259rin g\u00fcnd\u0259lik i\u015f rejimi v\u0259 zavodun i\u015f prinsipl\u0259ri t\u0259svir edilmi\u015fdir. &#8220;F\u0259rhad kimi o\u011fullar&#8221; (17 may 1965-ci il) adl\u0131 o\u00e7erkd\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n duz m\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7il\u0259rin a\u011f\u0131r \u015f\u0259raiti v\u0259 m\u0259d\u0259n\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar verilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005350-114\">[114]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn 1960-c\u0131 ill\u0259rin ikinci yar\u0131s\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259d\u0259bi-publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259r, \u0259sas\u0259n, tan\u0131nm\u0131\u015f insanlar v\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#8220;Professor \u018fkr\u0259m C\u0259f\u0259r dan\u0131\u015f\u0131r&#8221; (1969), &#8220;Q\u0131z\u0131l g\u00fcl d\u00fc\u015f\u00fcr yada&#8221; (1969) (prof. Abbas Zamanov haqq\u0131nda), &#8220;Yusif Ziya \u015eirvanl\u0131&#8221; (1969), &#8220;S\u0259id\u0259-xo\u015fb\u0259xt dem\u0259kdir&#8221; (1969) (M. \u015eeyxzad\u0259nin bac\u0131s\u0131 S\u0259id\u0259 \u015eeyxzad\u0259 haqq\u0131nda), &#8220;Saz v\u0259 t\u00fcf\u0259ng il\u0259&#8221; (1967) (La\u00e7\u0131nl\u0131 \u015fair S\u0259yyah M\u0259h\u0259mm\u0259d), &#8220;S\u0259ng\u0259rd\u0259 do\u011fulmu\u015f s\u0259tirl\u0259r&#8221; (1967) (m\u00fcharib\u0259 veteran\u0131, Qafqaz, Ukrayna, Belarusiya v\u0259 Pol\u015fada d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n \u018fhm\u0259d \u018fhm\u0259dov), &#8220;Unudulmaz saatlar&#8221; (1968) (H\u00f6k\u00fcm\u0259 Billuri), &#8220;\u018fn\u0259n\u0259 qol-budaq at\u0131r&#8221; (1968), &#8220;Vaqif s\u0259n\u0259tin\u0259 yara\u015fan f\u0131r\u00e7a&#8221; (1968) (\u018fli Mina T\u0259brizli haqq\u0131nda), &#8220;\u018fyyub \u015eirinzad\u0259&#8221; (1969), &#8220;\u00d6l\u0259nd\u0259n sonra da ya\u015fay\u0131r insan&#8221; (1969) v\u0259 &#8220;\u015eairin sevgilisi&#8221; (1969) adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fkr%C9%99m_C%C9%99f%C9%99r\">\u018fkr\u0259m C\u0259f\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Abbas_Zamanov_(%C9%99d%C9%99biyyat%C5%9F%C3%BCnas)\">Abbas Zamanov<\/a>, Yusif Ziya \u015eirvanl\u0131, S\u0259id\u0259 \u015eeyxzad\u0259, S\u0259yyah M\u0259h\u0259mm\u0259d, \u018fhm\u0259d \u018fhm\u0259dov, \u0130lyas \u0130brahim, H\u00f6kum\u0259 Billuri, S\u00f6hrab Tahir, \u018fyyub \u015e\u0259fizad\u0259, S\u0259kin\u0259 \u015eeyxzad\u0259, Mirz\u0259 \u0130brahimov v\u0259 \u018fli Mina T\u0259brizi kimi \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u0259yat\u0131, f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar verilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEAxundlu199886-115\">[115]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 milli \u015feirinin f\u0259ls\u0259fi d\u0259rinliyi, d\u00f6vr\u00fcn siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259si, humanizm, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik ideologiyalar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onun 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;Q\u00fcdr\u0259tli s\u0259n\u0259tkar&#8221;, &#8220;Fikir v\u0259 m\u0259na \u015fairi&#8221; (1962), &#8220;D\u0259li K\u00fcr roman\u0131 \u2013 Az\u0259rbaycan n\u0259srinin nailiyy\u0259ti kimi&#8221; (1962), &#8220;S\u0259ssiz g\u00fcll\u0259l\u0259r&#8221; (1965), &#8220;V\u0259t\u0259nda\u015f poeziyas\u0131 u\u011frunda&#8221; (1967) adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259d\u0259bi-elmi t\u0259dqiqatlar\u0131d\u0131r. Bu yaz\u0131larda Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn \u0259d\u0259bi inki\u015faf meyll\u0259ri t\u0259hlil edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201722-116\">[116]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X. R. Ulut\u00fcrk 6 noyabr 1968-ci ild\u0259 &#8220;Niyazi d\u00fcz deyir&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yazm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259min m\u0259qal\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. O, m\u0259qal\u0259d\u0259 &#8220;xan\u0131m&#8221;, &#8220;b\u0259y&#8221; s\u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259r verir v\u0259 i\u015fl\u0259dilm\u0259sini t\u0259klif edirdi. B\u00fct\u00fcn ba\u015fqa soyad \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259rimiz\u0259 qar\u015f\u0131 &#8220;l\u0131, li, lu, l\u00fc&#8221; \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259rini qoyurdu. M\u0259qal\u0259d\u0259 yaz\u0131r:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005360-117\">[117]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/40px-Cquote1.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/45px-Cquote1.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4d\/Cquote1.svg\/60px-Cquote1.svg.png 2x\"><\/td><td><em>C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, Firudin b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli, \u018fnv\u0259r \u018flib\u0259yli, \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli, \u015e\u0259msi B\u0259d\u0259lb\u0259yli, F\u0259rhad Bel\u0259db\u0259yli, F\u0259rid\u0259 \u018fliyarb\u0259yli, Mikay\u0131l R\u0259fili, Nigar R\u0259fib\u0259yli, Novruz G\u0259nc\u0259li, \u0130slam S\u0259f\u0259rli, \u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131 kimi ad v\u0259 sayadlardak\u0131 g\u00f6z\u0259lliy\u0259, bi\u00e7im s\u0259liq\u0259sin\u0259 fikir verin. \u201cLi\u201d \u015f\u0259kil\u00e7isi fonetik mane\u0259y\u0259 rast g\u0259l\u0259nd\u0259 (M\u0259s. \u018flili dem\u0259k yax\u015f\u0131 s\u0259sl\u0259nmir), \u201cb\u0259yli\u201d \u015f\u0259klini i\u015fl\u0259tm\u0259k xalq z\u00f6vq\u00fcn\u0259 v\u0259 xalq dilin\u0259 tam uy\u011fundur.<\/em><\/td><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"&quot;\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/40px-Cquote2.svg.png\" width=\"30\" height=\"23\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/45px-Cquote2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Cquote2.svg\/60px-Cquote2.svg.png 2x\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn 1970-ci ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 b\u0259dii-publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 memuar \u00fcslubu diqq\u0259t\u0259layiqdir. Bu d\u00f6vr\u00fcn yaz\u0131lar\u0131 milli v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rin v\u0259hd\u0259tini \u0259ks etdirir. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#8220;Millilik s\u0259n\u0259tkar\u0131n \u015f\u00fcurlu f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n do\u011fmal\u0131d\u0131r&#8221; (1971) v\u0259 &#8220;Milli \u00f6z\u0259llikl\u0259r&#8221; (1971), &#8220;B\u00f6y\u00fck Axuminin sora\u011f\u0131nda&#8221; (21 fevral 1973-c\u00fc il), &#8220;\u018fziz, sevimli Suyim\u0259 xan\u0131m!&#8221; (8 fev-ral 1975-ci il), &#8220;Qarda\u015f\u0131m \u018fli Mahmud&#8221; (23 iyun 1971-ci il), &#8220;T\u00fcrkana do\u011fru&#8221; (26 iyun 1971-ci il), &#8220;Alimin qay\u011f\u0131lar\u0131&#8221; (18 fevral 1973-c\u00fc il tarixli) kimi m\u0259qal\u0259l\u0259ri qeyd etm\u0259k olar.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005362-118\">[118]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEM%C3%BCst%C9%99qillik_d%C3%B6vr%C3%BC_Az%C9%99rbaycan_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B12016132-119\">[119]<\/a><\/sup>&#8220;Zaqatala muzeyind\u0259&#8221; (4 iyun 1972-ci il) adl\u0131 m\u0259qal\u0259, filologiya elml\u0259ri doktoru Q\u0259z\u0259nf\u0259r Beqdelinin eyniadl\u0131 yaz\u0131s\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259qal\u0259 arxivd\u0259 &#8220;X. R.&#8221; imzas\u0131 il\u0259 qeyd edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005363-120\">[120]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk, 1970\u20131980-ci ill\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycanl\u0131 ziyal\u0131lar v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar haqq\u0131nda elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. Ulut\u00fcrk, Nizami, N\u0259simi,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%B6hrab_Tahir\">S\u00f6hrab Tahir<\/a>, M\u0259mm\u0259d Araz, Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%BCseyn_Arif\">H\u00fcseyn Arif<\/a>, H\u00fcseyn Cavid, T. Bayram, F. Sad\u0131q,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fli_K%C9%99rim\">\u018fli K\u0259rim<\/a>&nbsp;v\u0259 Z. V\u0259fa kimi \u015fairl\u0259rin \u015feirl\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q m\u00f6vzular\u0131na v\u0259 milli motivl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259r\u0259k \u00f6z fikirl\u0259rini bildirmi\u015fdir. Ulut\u00fcrk\u00fcn milli v\u0259 tarixi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik ideallar\u0131na v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri azadl\u0131q m\u00f6vzular\u0131na toxundu\u011fu m\u0259qal\u0259l\u0259ri is\u0259 bunlard\u0131r:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTEBiblioqrafiya201723-100\">[100]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>&#8220;C\u0259surluqdur, bir d\u0259\u2026&#8221; (1988)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;H\u0259yata m\u0259h\u0259bb\u0259t&#8221; (1988)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Vaxtdan uca dayanma\u011f\u0131 bacaranlar&#8221;<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Musiqid\u0259n ke\u00e7\u0259n \u00f6m\u00fcr&#8221; (1988)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;\u015eairliyin mahiyy\u0259ti&#8221; (1976)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;\u015eairlik v\u0259 b\u0259dii t\u0259rc\u00fcm\u0259&#8221; (1976)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Qarda\u015f xalq\u0131n s\u0259rv\u0259ti&#8221; (1979)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;S\u0259ad\u0259t v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f poeziyas\u0131&#8221; (1981)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;\u00dcmid v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t poeziyas\u0131&#8221;<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Yadda\u015fa inam&#8221; (1988)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Sanki bir da\u011f y\u0131x\u0131ld\u0131&#8221; (1988).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>1980-ci ill\u0259rin publisistikas\u0131 \u0259d\u0259bi portretl\u0259r \u2014 o\u00e7erkl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan se\u00e7il\u0259ndir. &#8220;Qarda\u015fl\u0131q g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc&#8221; (30 iyul 1980-ci il) Abbas Abdulla, &#8220;Misilsiz milli x\u0259zin\u0259&#8221; (16 dekabr 1984-c\u00fc il) Firudin \u015eu\u015fal\u0131, &#8220;Zeynal\u0131m\u0131zla ilk g\u00f6r\u00fc\u015f&#8221; (10 ocaq 1985-ci il) Zeynal M\u0259mm\u0259dov, &#8220;Yegan\u0259 t\u0259s\u0259llimiz&#8221; (12 mart 1985-ci il) \u018flfi Qas\u0131mov, &#8220;K\u00fcrl\u0259 X\u0259z\u0259r qovu\u015famda&#8221; (21 nisan 1986-c\u0131 il) Zabil P\u0259rviz, &#8220;Qarda\u015f\u0131m, qarda\u015f\u0131m Az\u0259r \u0130mam&#8221; (12 may 1985-ci il) Az\u0259r Turan, &#8220;Zindanda poeziya g\u00fcn\u0259\u015fi&#8221; (14 fevral 1986-c\u0131 il) Musa C\u0259lil, &#8220;M\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r diyar\u0131nda&#8221; (5 oktyabr 1986-c\u0131 il) M\u0259stan G\u00fcn\u0259r, &#8220;Poeziyaya \u00e7evrilmi\u015f dostluq&#8221; (4 aral\u0131q 1987-ci il) rus \u015fairi Viadislav \u015eo\u015fin, &#8220;G\u00fcn\u0259\u015f he\u00e7 bir k\u0259sd\u0259n m\u00fckafat ummaz&#8221; (23 dekabr 1987-ci il) Firudin \u015eu\u015fal\u0131 haqq\u0131ndad\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005365-121\">[121]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Ulut\u00fcrk, Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259rini t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, onun fikir d\u00fcnyas\u0131n\u0131 v\u0259 poeziya estetikas\u0131n\u0131 \u00f6z milli v\u0259 \u0259d\u0259bi anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. Ulut\u00fcrk\u00fcn Nizami G\u0259nc\u0259vi haqq\u0131nda apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar v\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli201219-122\">[122]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>&#8220;B\u00fct\u00fcn \u018fsrl\u0259rin Ya\u015f\u0131d\u0131&#8221;<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;M\u0259n\u0259vi G\u00fcn\u0259\u015fimiz&#8221; (1983)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;M\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m S\u0259n\u0259tin H\u00fcn\u0259r Bayra\u011f\u0131&#8221; (1979)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;B\u00f6y\u00fck M\u00fcasirimiz&#8221; (1979)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;S\u0259n\u0259t v\u0259 \u015eeriyy\u0259t Tanr\u0131s\u0131&#8221; (1979)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Yolda\u015f Nizami&#8221; (1979)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;B\u0259dii S\u00f6z\u00fcn Tanr\u0131s\u0131&#8221; (1986)<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Ey F\u0259l\u0259kd\u0259n Uca \u0130nsan&#8221;<\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Be\u015finin Birincisi&#8221;.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"M\u00fcsahib\u0259l\u0259ri\">M\u00fcsahib\u0259l\u0259ri<\/h3>\n\n\n\n<p>[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;veaction=edit&amp;section=13\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk&amp;action=edit&amp;section=13\">vikim\u0259tni redakt\u0259 et<\/a>]<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn publisistikas\u0131nda m\u00fcsahib\u0259 janr\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. 1970-ci ill\u0259rd\u0259 onunla bir ne\u00e7\u0259 m\u00fcsahib\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259l\u0259rin m\u0259zmunu milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin t\u0259bli\u011fi bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005366-123\">[123]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>&#8220;Sevimli \u015fairimiz, ustad B\u0259nd\u0259ro\u011flu h\u0259zr\u0259tl\u0259rinin sor\u011fular\u0131na cavab\u0131m&#8221; (5 fevral 1976-c\u0131 il) adl\u0131 m\u00fcsahib\u0259d\u0259 xalqlar aras\u0131nda m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r v\u0259 qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005366-123\">[123]<\/a><\/sup><\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;\u018fm\u0259kda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u015fair X\u0259lil Rza il\u0259 m\u00fcsahib\u0259sini dinl\u0259yin&#8221; (1977-ci il) m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 is\u0259 ana dilinin t\u0259mizliyi, M. \u015e. Vazeh, \u018fc\u0259mi Nax\u00e7\u0131vani, N\u0259sir\u0259ddin Tusi, M. F\u00fczuli, A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259r, \u018flia\u011fa Vahid kimi klassik irsin g\u0259ncliy\u0259 t\u0259siri v\u0259 milli geyiml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259t m\u00f6vzular\u0131 \u0259hat\u0259 edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005366-123\">[123]<\/a><\/sup><\/li>\n\n\n\n<li>&#8220;Teleg\u00fczg\u00fc \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Nazim b\u0259y v\u0259 Tariyel b\u0259yin sor\u011fular\u0131na cavab&#8221; (8 aprel 1980-ci il) adl\u0131 m\u00fcsahib\u0259d\u0259 valideyn v\u0259 \u00f6vlad m\u0259suliyy\u0259ti, poeziyan\u0131n mahiyy\u0259ti, &#8220;Sirl\u0259r x\u0259zin\u0259si&#8221;nin t\u0259rc\u00fcm\u0259si, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soy t\u0259rkibi, &#8220;Krasnodon qartallar\u0131&#8221; \u0259s\u0259rinin yaz\u0131lmas\u0131, tatar dilinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, &#8220;Bab\u0259k&#8221; \u0259s\u0259rinin s\u0259hn\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilm\u0259m\u0259si v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u0259hdud diqq\u0259t ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri m\u00fczakir\u0259 olunmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Rza_Ulut%C3%BCrk#cite_note-FOOTNOTE%C6%8Fsg%C9%99rli2005367-124\">[124]<\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu m\u00fcsahib\u0259l\u0259rd\u0259 X\u0259lil Rza milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 aktual m\u00f6vzulara toxunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk&nbsp;(tam ad\u0131:&nbsp;X\u0259lil Rza o\u011flu X\u0259lilov,&nbsp;21 oktyabr&nbsp;1932,&nbsp;Pir\u0259bb\u0259,&nbsp;Salyan rayonu&nbsp;\u2013&nbsp;22 iyun&nbsp;1994,&nbsp;Bak\u0131) \u2014&nbsp;\u015fair, t\u0259nqid\u00e7i, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, 1954-c\u00fc ild\u0259n&nbsp;Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin&nbsp;\u00fczv\u00fc, filologiya elml\u0259ri doktoru (1969), Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259m\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi (1986), M. F. Axundov ad\u0131na \u0259d\u0259bi m\u00fckafat laureat\u0131 (1991), Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xalq \u015fairi (1992).[1]&nbsp;\u00d6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra&nbsp;&#8220;\u0130stiqlal&#8221; ordeni&nbsp;il\u0259 t\u0259ltif olunub. 1954-c\u00fc ild\u0259&nbsp;Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin&nbsp;(indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti) Filologiya fak\u00fclt\u0259sini bitirmi\u015fdir. \u018fd\u0259bi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49611","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49611"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49615,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49611\/revisions\/49615"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}